فَتَعَٰلَى ٱللَّهُ ٱلۡمَلِكُ ٱلۡحَقُّۗ وَلَا تَعۡجَلۡ بِٱلۡقُرۡءَانِ مِن قَبۡلِ أَن يُقۡضَىٰٓ إِلَيۡكَ وَحۡيُهُۥۖ وَقُل رَّبِّ زِدۡنِي عِلۡمٗا ﴿114﴾فَتَعَٰلَى ٱللَّهُ ٱلۡمَلِكُ ٱلۡحَقُّۗ وَلَا تَعۡجَلۡ بِٱلۡقُرۡءَانِ مِن قَبۡلِ أَن يُقۡضَىٰٓ إِلَيۡكَ وَحۡيُهُۥۖ وَقُل رَّبِّ زِدۡنِي عِلۡمٗا
ފަހެ ﷲ تعالى (އެންމެހައި خلق ތަކުން ފިޔަވައި) މަތިވެރިވެވޮޑިގެންވެއެވެ. އެކަލާނގެއީ ހުރިހާކަމެއްގެ ވެރި مَالِك އެވެ. حقّ ވަންތަ ﷲ އެވެ. އަދި (އޭ رسول ﷲ އެވެ.) ކަލޭގެފާނަށް قرآن ގެ وحي ގެ ބަސްފުޅު ބާވައިލައްވާ ނުނިމެނިސް (ނުވަތަ އެބަސްފުޅުގެ މާނަތައް بيان ކޮށްނުދެއްވަނިސް) އެ قرآن އާއިގެން އަވަސްވެވަޑައިނުގަންނަވާށެވެ. (أصحاب ންނަށް އެބަސްފުޅެއް ވިދާޅުވެ ނުދެއްވާށެވެ.) އަދި ކަލޭގެފާނު ދަންނަވާށެވެ. އޭއަޅުގެ ربّ އެވެ. މިއަޅާއަށް علم އިތުރުކޮށްދެއްވާނދޭވެ.
وَلَقَدۡ عَهِدۡنَآ إِلَىٰٓ ءَادَمَ مِن قَبۡلُ فَنَسِيَ وَلَمۡ نَجِدۡ لَهُۥ عَزۡمٗا ﴿115﴾وَلَقَدۡ عَهِدۡنَآ إِلَىٰٓ ءَادَمَ مِن قَبۡلُ فَنَسِيَ وَلَمۡ نَجِدۡ لَهُۥ عَزۡمٗا
އަދި ހަމަކަށަވަރުން آدم ގެފާނަށް މީގެކުރީގައި ތިމަންރަސްކަލާނގެ عهد ކުރެއްވީމެވެ. أمر ކުރެއްވީމެވެ. ދެންފަހެ އެކަލޭގެފާނު އެ عهد ހަނދުމަފުޅުނެތިއްޖެއެވެ. (އެ عهد އަކީ ސުވަރުގޭގައިވާ ވަކިގަހަކުން ފަރީނުކުޅުއްވުމުގެ أمر ފުޅެވެ.) އަދި އެކަލޭގެފާނުންގެ ކިބައިން عهد އަށް ރައްކާތެރިވުމެއް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ދެކެވޮޑިނުގަންނަވަމެވެ.
وَإِذۡ قُلۡنَا لِلۡمَلَـٰٓئِكَةِ ٱسۡجُدُواْ لِأٓدَمَ فَسَجَدُوٓاْ إِلَّآ إِبۡلِيسَ أَبَىٰ ﴿116﴾وَإِذۡ قُلۡنَا لِلۡمَلَـٰٓئِكَةِ ٱسۡجُدُواْ لِأٓدَمَ فَسَجَدُوٓاْ إِلَّآ إِبۡلِيسَ أَبَىٰ
އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ ملائكة ބޭކަލުންނަށް އެންގެވީމެވެ. ތިޔަބޭކަލުން آدم عليه السّلام އަށް سجدة ކުރައްވާށެވެ. ފަހެ إبْلِيْس މެނުވީ އެހުރިހާ ބޭކަލުން سجدة ކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެސޮރު އެކަމުން މަނާވެގަތީއެވެ.
فَقُلۡنَا يَـٰٓـَٔادَمُ إِنَّ هَٰذَا عَدُوّٞ لَّكَ وَلِزَوۡجِكَ فَلَا يُخۡرِجَنَّكُمَا مِنَ ٱلۡجَنَّةِ فَتَشۡقَىٰٓ ﴿117﴾فَقُلۡنَا يَـٰٓـَٔادَمُ إِنَّ هَٰذَا عَدُوّٞ لَّكَ وَلِزَوۡجِكَ فَلَا يُخۡرِجَنَّكُمَا مِنَ ٱلۡجَنَّةِ فَتَشۡقَىٰٓ
ދެންފަހެ ތިމަންރަސްކަލާނގެ وحي ކުރެއްވީމެވެ. އޭ آدم އެވެ. ހަމަކަށަވަރުން މިއީ - އެބަހީ: މި إبْلِيْس އަކީ - ކަލޭގެފާނަށާއި ކަލޭގެފާނުންގެ އަނބިކަނބަލުންނަށްވާ عَدُوّ އެކެވެ. ފަހެ އެސޮރު ތިޔަދެކަނބަލުން ސުވަރުގެއިން ނެރުނަ ނުދެއްވާށެވެ. އެހެންވެއްޖެއްޔާ - (އެބަހީ: ސުވަރުގެއިން ނެރެފިއްޔާ) ކަލޭގެފާނު ވަރުބަލިފުޅުވެދާނެއެވެ. (ދުނިޔޭގެ مَعِيْشَة ހޯއްދެވުމުގައި ލަހިވެދާނެއެވެ.)
إِنَّ لَكَ أَلَّا تَجُوعَ فِيهَا وَلَا تَعۡرَىٰ ﴿118﴾إِنَّ لَكَ أَلَّا تَجُوعَ فِيهَا وَلَا تَعۡرَىٰ
ހަމަކަށަވަރުން އެސުވަރުގޭގައި ކަލޭގެފާނު ބަނޑުފުޅުހައިވުމެއް ނުވެއެވެ. އަދި އޮރިޔާން حال ގައި ޖެހުމެއްނުވެއެވެ.
وَأَنَّكَ لَا تَظۡمَؤُاْ فِيهَا وَلَا تَضۡحَىٰ ﴿119﴾وَأَنَّكَ لَا تَظۡمَؤُاْ فِيهَا وَلَا تَضۡحَىٰ
އަދި ހަމަކަށަވަރުން އެސުވަރުގޭގައި ކަލޭގެފާނު ފެންބޮވައިގަތުމެއް ނުވެއެވެ. އަދި ހޫނުގެ އުނދަގުލެއްވުމެއް ނުވެއެވެ.
فَوَسۡوَسَ إِلَيۡهِ ٱلشَّيۡطَٰنُ قَالَ يَـٰٓـَٔادَمُ هَلۡ أَدُلُّكَ عَلَىٰ شَجَرَةِ ٱلۡخُلۡدِ وَمُلۡكٖ لَّا يَبۡلَىٰ ﴿120﴾فَوَسۡوَسَ إِلَيۡهِ ٱلشَّيۡطَٰنُ قَالَ يَـٰٓـَٔادَمُ هَلۡ أَدُلُّكَ عَلَىٰ شَجَرَةِ ٱلۡخُلۡدِ وَمُلۡكٖ لَّا يَبۡلَىٰ
ފަހެ شَيْطَان އެކަލޭގެފާނަށް ވަސްވާސްދީފިއެވެ. (އެކަލޭގެފާނަށް ނަހީކުރެއްވުނު ގަހުގެ ފަރާތަށް ލެނބުމަށް އެކަލޭގެފާނަށް ޒީނަތްތެރިކުރުވައިފިއެވެ.) އެސޮރު ބުންޏެވެ. އޭ آدم އެވެ. ދެމިހުންނަނިވި ގަހުގެ ފަރާތަށް އަހުރެން ކަލޭގެފާނަށް އިޝާރަތްކުރަންތޯއެވެ. (އެގަހުން ފަރިއްކުޅުއްވައިފިއްޔާ ދުވަހަކުވެސް އަވަހާރަ ނުވާނެއެވެ.) އަދި އެއީ ދުވަހަކުވެސް ފިލައިގެން ނުދާނޭ ބޮޑުވެރިކަމެއް ލިބޭނޭ ކަމެކެވެ.
فَأَكَلَا مِنۡهَا فَبَدَتۡ لَهُمَا سَوۡءَٰتُهُمَا وَطَفِقَا يَخۡصِفَانِ عَلَيۡهِمَا مِن وَرَقِ ٱلۡجَنَّةِۚ وَعَصَىٰٓ ءَادَمُ رَبَّهُۥ فَغَوَىٰ ﴿121﴾فَأَكَلَا مِنۡهَا فَبَدَتۡ لَهُمَا سَوۡءَٰتُهُمَا وَطَفِقَا يَخۡصِفَانِ عَلَيۡهِمَا مِن وَرَقِ ٱلۡجَنَّةِۚ وَعَصَىٰٓ ءَادَمُ رَبَّهُۥ فَغَوَىٰ
ފަހެ އޭގެ ދެކަނބަލުން އެގަހުން ފަރީކުޅުއްވައިފިއެވެ. ދެންފަހެ އެދެކަނބަލުންނަށް އެދެކަނބަލުންގެ عورة كَشْفُ ވެއްޖެއެވެ. ހާމަވެއްޖެއެވެ. އަދި ސުވަރުގޭގެ ގަސްގަހުގެ ފަތުން އެދެކަނބަލުން އެދެކަނބަލުންގެ عورة ނިވައިކުރައްވަން ފައްޓަވައިފިއެވެ. ފަހެ آدم عليه السّلام އެކަލޭގެފާނުންގެ ربّ އަށް އުރެދިވަޑައިގެން ސީދާމަގުން ނެއްޓިވަޑައިގެންފިއެވެ.
ثُمَّ ٱجۡتَبَٰهُ رَبُّهُۥ فَتَابَ عَلَيۡهِ وَهَدَىٰ ﴿122﴾ثُمَّ ٱجۡتَبَٰهُ رَبُّهُۥ فَتَابَ عَلَيۡهِ وَهَدَىٰ
ދެން އެކަލޭގެފާނުންގެ ربّ އެކަލޭގެފާނު خاصّ ކުރައްވައި إختيار ކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނަށް توبة ލައްވައި ސީދާމަގަށް ތެދުމަގު ދެއްކެވިއެވެ.
قَالَ ٱهۡبِطَا مِنۡهَا جَمِيعَۢاۖ بَعۡضُكُمۡ لِبَعۡضٍ عَدُوّٞۖ فَإِمَّا يَأۡتِيَنَّكُم مِّنِّي هُدٗى فَمَنِ ٱتَّبَعَ هُدَايَ فَلَا يَضِلُّ وَلَا يَشۡقَىٰ ﴿123﴾قَالَ ٱهۡبِطَا مِنۡهَا جَمِيعَۢاۖ بَعۡضُكُمۡ لِبَعۡضٍ عَدُوّٞۖ فَإِمَّا يَأۡتِيَنَّكُم مِّنِّي هُدٗى فَمَنِ ٱتَّبَعَ هُدَايَ فَلَا يَضِلُّ وَلَا يَشۡقَىٰ
އެކަލާނގެ وحي ކުރެއްވިއެވެ. (އޭ آدم އެވެ.) ތިޔައިގެ ދެކަނބަލުން އެކީއެކަށް އެތަނުން - يعني: ސުވަރުގެއިން (ބިމަށް) ފައިބައި ވަޑައިގަންނަވާށެވެ. (ނުވަތަ ތިޔައިގެ ދެކަނބަލުންނާއި إبْلِيْس އާއި އެންމެން އެސުވަރުގެއިން ފައިބާށެވެ. މިދެގޮތަށްވެސް مفسّر ން ވިދާޅުވެއެވެ.) އެއީ ކަލޭމެންގެ އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް عَدُوُّ ންކަމުގައިވާ حال ގައެވެ. ދެންފަހެ ތިމަންރަސްކަލާނގެ حضرة ން ތިޔަބައިމީހުންނަށް ތެދުމަގު އަންނަހުއްޓެވެ. (އެއީ رسول ބޭކަލުން ފޮނުއްވައި ފޮތްބާވައިލައްވައިގެންނެވެ.) ފަހެ ތިމަންރަސްކަލާނގެ ތެދުމަގާއި تبع ވެއްޖެމީހާ (ދުނިޔޭގައި) މަގުނުފުރެދޭނެއެވެ. އަދި (آخرة ގައި) ގެއްލި ހަލާކުނުވާހުއްޓެވެ.
وَمَنۡ أَعۡرَضَ عَن ذِكۡرِي فَإِنَّ لَهُۥ مَعِيشَةٗ ضَنكٗا وَنَحۡشُرُهُۥ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ أَعۡمَىٰ ﴿124﴾وَمَنۡ أَعۡرَضَ عَن ذِكۡرِي فَإِنَّ لَهُۥ مَعِيشَةٗ ضَنكٗا وَنَحۡشُرُهُۥ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ أَعۡمَىٰ
އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ ذِكْرُ ން (އެބަހީ: ތިމަންރަސްކަލާނގެ ހަނދާންކުރުމުން - ނުވަތަ ތިމަންރަސްކަލާނގެ دين ން ނުވަތަ ތިމަންރަސްކަލާނގެ ފޮތުން -) މޫނުއަނބުރާލައި ދުރުވެގެންފިމީހާ ދަންނައެވެ. އެމީހަކަށް ކައްވަޅުގައި ދަތި ދިރިހުރުމެއް ވާހުއްޓެވެ. (ނުވަތަ ދުނިޔޭގައި އުނދަގޫ ދިރިއުޅުމެއްވާހުއްޓެވެ.) އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ އޭނާ محشر ކުރައްވާހުށީ ކަނުމީހެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرۡتَنِيٓ أَعۡمَىٰ وَقَدۡ كُنتُ بَصِيرٗا ﴿125﴾قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرۡتَنِيٓ أَعۡمَىٰ وَقَدۡ كُنتُ بَصِيرٗا
އެމީހާ ދަންނަވާނެއެވެ. އޭއަޅުގެ ربّ އެވެ. މިއަޅާ ކަނުމީހެއްގެގޮތުގައި محشر ކުރެއްވީ ކީއްވެތޯއެވެ؟ ހަމަކަށަވަރުން ދުނިޔޭގައި އުޅުނުއިރު މިއަޅާވީ ލޮލަށް އެނގޭމީހަކުކަމުގައެވެ.