وَمَا يَسۡتَوِي ٱلۡأَعۡمَىٰ وَٱلۡبَصِيرُ ﴿19﴾وَمَا يَسۡتَوِي ٱلۡأَعۡمَىٰ وَٱلۡبَصِيرُ
،(20) އަދި ލޯއަދިރި މީހާއާއި ލޮލަށް ފެންނަ މިހާއާއި ހަމަހަމަވެގެންނުވެއެވެ. (އެބަހީ ކާފަރުމީހާއާއި މުއުމިނު މީހާއާއި ހަމަހަމަނުވާނެއެވެ.) އަދި އަދިރިކަމާއި އަލިކަން ހަމަހަމަނުވާނެއެވެ. (އެބަހީ باطل އާއި حق އާއި ހަމަހަމަނުވާނެއެވެ.)
وَلَا ٱلظُّلُمَٰتُ وَلَا ٱلنُّورُ ﴿20﴾وَلَا ٱلظُّلُمَٰتُ وَلَا ٱلنُّورُ
،(20) އަދި ލޯއަދިރި މީހާއާއި ލޮލަށް ފެންނަ މިހާއާއި ހަމަހަމަވެގެންނުވެއެވެ. (އެބަހީ ކާފަރުމީހާއާއި މުއުމިނު މީހާއާއި ހަމަހަމަނުވާނެއެވެ.) އަދި އަދިރިކަމާއި އަލިކަން ހަމަހަމަނުވާނެއެވެ. (އެބަހީ باطل އާއި حق އާއި ހަމަހަމަނުވާނެއެވެ.)
وَلَا ٱلظِّلُّ وَلَا ٱلۡحَرُورُ ﴿21﴾وَلَا ٱلظِّلُّ وَلَا ٱلۡحَرُورُ
،(22) އަދި ފިނިކަންދޭ ހިޔާގަނޑާއި ހޫނުކަން އެއްވަރުނުވާނެއެވެ. (އެބަހީ ثواب އާއި عقوبة ނުވަތަ ސުވަރުގެއާއި ނަރަކަ ހަމަހަމަނުވާނެއެވެ.) އަދި ދިރިތިބި މީހުންނާއި މަރުވެފައިވާމީހުން އެއްވަރު ނުވާނެއެވެ. (އެބަހީ، ކާފަރުންނާއި މުއުމިނުން ނުވަތަ عالم ންނާއި جَاهل ން އެއްވަރު ނުވާނެއެވެ.) ހަމަކަށަވަރުން ﷲ ތަޢާލާ އެކަލާނގެ އެދިވޮޑިގެންނެވި އަޅަކަށް އިއްވަވައެވެ. (އަދި ކިޔަމަންތެރި ވުމަށް تَوْفِيْق ދެއްވައެވެ.) އަދި އެކަމަކު قَبْر ތަކުގައިވާ މީސްތަކުންނަށް އިއްވެވޭނޭ ބޭކަލަކު ކަމުގައި ކަލޭގެފާނު ނުވެއެވެ. (ޔަޢުނީ، ހިތްތަށް ކާފަރުކަމުގެ ސަބަބުން މަރުވެފައިވާ މީސްތަކުންނަށް އެއިން ފައިދާކުރާފަދަ އިއްވުމަކުން އިއްވޭނެ ބޭކަލަކުކަމުގައި ކަލޭގެފާނު ނުވެއެވެ.
وَمَا يَسۡتَوِي ٱلۡأَحۡيَآءُ وَلَا ٱلۡأَمۡوَٰتُۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُسۡمِعُ مَن يَشَآءُۖ وَمَآ أَنتَ بِمُسۡمِعٖ مَّن فِي ٱلۡقُبُورِ ﴿22﴾وَمَا يَسۡتَوِي ٱلۡأَحۡيَآءُ وَلَا ٱلۡأَمۡوَٰتُۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُسۡمِعُ مَن يَشَآءُۖ وَمَآ أَنتَ بِمُسۡمِعٖ مَّن فِي ٱلۡقُبُورِ
،(22) އަދި ފިނިކަންދޭ ހިޔާގަނޑާއި ހޫނުކަން އެއްވަރުނުވާނެއެވެ. (އެބަހީ ثواب އާއި عقوبة ނުވަތަ ސުވަރުގެއާއި ނަރަކަ ހަމަހަމަނުވާނެއެވެ.) އަދި ދިރިތިބި މީހުންނާއި މަރުވެފައިވާމީހުން އެއްވަރު ނުވާނެއެވެ. (އެބަހީ، ކާފަރުންނާއި މުއުމިނުން ނުވަތަ عالم ންނާއި جَاهل ން އެއްވަރު ނުވާނެއެވެ.) ހަމަކަށަވަރުން ﷲ ތަޢާލާ އެކަލާނގެ އެދިވޮޑިގެންނެވި އަޅަކަށް އިއްވަވައެވެ. (އަދި ކިޔަމަންތެރި ވުމަށް تَوْفِيْق ދެއްވައެވެ.) އަދި އެކަމަކު قَبْر ތަކުގައިވާ މީސްތަކުންނަށް އިއްވެވޭނޭ ބޭކަލަކު ކަމުގައި ކަލޭގެފާނު ނުވެއެވެ. (ޔަޢުނީ، ހިތްތަށް ކާފަރުކަމުގެ ސަބަބުން މަރުވެފައިވާ މީސްތަކުންނަށް އެއިން ފައިދާކުރާފަދަ އިއްވުމަކުން އިއްވޭނެ ބޭކަލަކުކަމުގައި ކަލޭގެފާނު ނުވެއެވެ.
إِنۡ أَنتَ إِلَّا نَذِيرٌ ﴿23﴾إِنۡ أَنتَ إِلَّا نَذِيرٌ
(އޭ رسول الله އެވެ!) ކަނޑައެޅިގެން رسول ކަން އިއްވަވާ އަދި تَبْلِيْغ ކުރައްވާ ބޭކަލަކު ކަމުގައި މެނުވީކަޅޭގެފާނު ނުވެއެވެ. (هِدَايَة ދެއްކެވުމާއި އަދި މަގު ފުރެއްދުމަކީ ހަމައެކަނި ﷲ އަށް ޚާއްސަވެގެންވާ ކަމެކެވެ.)
إِنَّآ أَرۡسَلۡنَٰكَ بِٱلۡحَقِّ بَشِيرٗا وَنَذِيرٗاۚ وَإِن مِّنۡ أُمَّةٍ إِلَّا خَلَا فِيهَا نَذِيرٞ ﴿24﴾إِنَّآ أَرۡسَلۡنَٰكَ بِٱلۡحَقِّ بَشِيرٗا وَنَذِيرٗاۚ وَإِن مِّنۡ أُمَّةٍ إِلَّا خَلَا فِيهَا نَذِيرٞ
ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭގެފާނު رسول ކަމާއިގެން ފޮނުއްވީ ޙައްޤު ގޮތުގައެވެ. އެއީ ކިޔަމަންތެރިކަމުގެ أَهْل ވެރިންނަށް އުފާވެރި ކަމުގެ ޚަބަރުދެއްވުމަށާއި އަދި ނުކިޔަމަންތެރި ކަމުގެ أَهْل ވެރިންނަށް އިންޒާރު ކުރެއްވުމަށެވެ. ބިރުވެރިކަމުގެ ޚަބަރު ދެއްވުމަށެވެ. އަދި އެއްވެސް އުންމަތެއް އެ އުންމަތަކަށް نَذِيْر އަކު ނުވާ - އެބަހީ رسول ބޭކަލަކުނުވަތަ نَبِيُّ އަކުނުވާ - އުންމަތެއް ވޭތިވެގެން ގޮސްފައި ނުވާނެއެވެ. އެބަހީ އިސްވެދިޔަ ކޮންމެ އުންމަތަކަށްވެސް نَذِيْر އަކު ފޮނުއްވީމެވެ.
وَإِن يُكَذِّبُوكَ فَقَدۡ كَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ جَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ وَبِٱلزُّبُرِ وَبِٱلۡكِتَٰبِ ٱلۡمُنِيرِ ﴿25﴾وَإِن يُكَذِّبُوكَ فَقَدۡ كَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ جَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ وَبِٱلزُّبُرِ وَبِٱلۡكِتَٰبِ ٱلۡمُنِيرِ
(އޭ رسول الله އެވެ!) މި މައްކާގެ މުޝްރިކުން ކަލޭގެފާނު ދޮގު ކުރިނަމަވެސް އެއަކީ އައުކަމެއްނޫނެވެ. އެމީހުންގެ ކުރީގެ މީހުން (އެބަހީ މައްކާގެ މީހުންގެ ކުރީގެ މީހުންވެސް) އެމީހުންގެ ގާތަށް އެވަޑައިގެންނެވި رَسُوْل ން ދޮގުކުރިއެވެ. އެމީހުންގެ ގާތަށް އެމީހުންގެ رَسُوْل ން ވަޑައިގެންނެވީ ބަޔާންވެގެންވާ ދަލީލުތަކާއިގެންނެވެ. އަދި صحف ތަކާއި ތެދުމަގަށް އަލިކޮށްދޭނޭ ފޮތްތަކާއިގެންނެވެ. (އޭގެތެރޭގައި إبراهيم ގެފާނުންނަށް ބާވައިލެއްވި صحف ތަކާއި موسى ގެފާނަށް ބާވައިލެއްވި توراة އާއި عيسى ގެފާނަށް ބާވައިލެއްވި إنجيل ވެއެވެ.)
ثُمَّ أَخَذۡتُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْۖ فَكَيۡفَ كَانَ نَكِيرِ ﴿26﴾ثُمَّ أَخَذۡتُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْۖ فَكَيۡفَ كَانَ نَكِيرِ
ދެން އެމީހުން އީމާންނުވިހިނދުން އެكافر ވީމީސްތަކުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ ހިތްޕަވައި ހަލާކުކުރެއްވީމެވެ. އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ عقوبة އާއި عذاب އެމީހުންގެ މައްޗަށް އައީ ކޮންފަދައަކުން ހެއްޔެވެ؟ (مكة ގެ أهل ވެރިންވެސް މިއިން عبرة حاصل ކުރުން ހުއްޓެވެ.)
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَخۡرَجۡنَا بِهِۦ ثَمَرَٰتٖ مُّخۡتَلِفًا أَلۡوَٰنُهَاۚ وَمِنَ ٱلۡجِبَالِ جُدَدُۢ بِيضٞ وَحُمۡرٞ مُّخۡتَلِفٌ أَلۡوَٰنُهَا وَغَرَابِيبُ سُودٞ ﴿27﴾أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَخۡرَجۡنَا بِهِۦ ثَمَرَٰتٖ مُّخۡتَلِفًا أَلۡوَٰنُهَاۚ وَمِنَ ٱلۡجِبَالِ جُدَدُۢ بِيضٞ وَحُمۡرٞ مُّخۡتَلِفٌ أَلۡوَٰنُهَا وَغَرَابِيبُ سُودٞ
އަދި ﷲ تعالى އުޑުން ފެން ބާވައިލައްވާކަން ކަލޭގެފާނު ދެނެވަޑައިގެންނުވޭތޯއެވެ؟ ދެން އެފެނުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ (ގަސް ފަޅުއްވައި ގަސްގަހުން) ތަފާތު ކުލަކުލައިގެ މޭވާ ނެރުއްވަމެވެ. އަދި ފަރުބަދަތަކުގެ ހިލައިގެ ތެރޭގައިވެސް (ހަށިގަނޑުގައި ނާރުތައް ދެމިފައިވާގޮތަށް) ހުދުކުލަޔާއި ރަތްކުލައިގެ ރޮނގުތަކާއި މަގުތައްވެއެވެ. އަދި ތަފާތު ކުލަކުލަވެއެވެ. އަދި ސީދާ ކަޅު ދިހުންކުލަ އަރާ ހިލަވެސްވެއެވެ. (މިހުރީ ހައްތަހާވެސް ﷲގެ ކުޅަދުންވަނަތަކަމުގެ ދަލީލެވެ.)
وَمِنَ ٱلنَّاسِ وَٱلدَّوَآبِّ وَٱلۡأَنۡعَٰمِ مُخۡتَلِفٌ أَلۡوَٰنُهُۥ كَذَٰلِكَۗ إِنَّمَا يَخۡشَى ٱللَّهَ مِنۡ عِبَادِهِ ٱلۡعُلَمَـٰٓؤُاْۗ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ غَفُورٌ ﴿28﴾وَمِنَ ٱلنَّاسِ وَٱلدَّوَآبِّ وَٱلۡأَنۡعَٰمِ مُخۡتَلِفٌ أَلۡوَٰنُهُۥ كَذَٰلِكَۗ إِنَّمَا يَخۡشَى ٱللَّهَ مِنۡ عِبَادِهِ ٱلۡعُلَمَـٰٓؤُاْۗ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ غَفُورٌ
އަދި މީސްތަކުންގެ ތެރޭގައްޔާއި އަދި ދިރޭތަކެއްޗާއި އަދި نعم ސޫފީގެ ތެރޭގައިވެސް ހަމައެފަދައިން ތަފާތުކުލައިގެ ތަކެތިވެއެވެ. (މިހުރީ ހައްތަހާވެސް ﷲގެ ކުޅަދުންވަނަތަކަމުގެ ދަލީލެވެ.) އަދި ހަމަކަށަވަރުން ﷲ އަށް ބިރުވެތިވާކަންކަށަވަރީ އެކަލާނގެ އަޅުތަކުން ކުރެން عالم ންނެވެ. (އެބަހީ އެކަލާނގެއީ ކޮންފަދަ މަތިވެރި ކުޅަދުންވަންތަ ފަރާތެއްކަން ދަންނަ عالم ންނެވެ. އީމާންނުވާ عالم ންނެއްނޫނެވެ. އީމާންނުވާ މީހުންނަށް شرعى ގޮތުން عالم ން ކިޔުން ހުއްދައެއްނޫނެވެ.) ހަމަކަށަވަރުން ﷲ އީ عزة ވަންތަ އަދި ގިނަގިނައިން ފާފަފުއްސަވާ ކަލާނގެއެވެ.
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَتۡلُونَ كِتَٰبَ ٱللَّهِ وَأَقَامُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَأَنفَقُواْ مِمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡ سِرّٗا وَعَلَانِيَةٗ يَرۡجُونَ تِجَٰرَةٗ لَّن تَبُورَ ﴿29﴾إِنَّ ٱلَّذِينَ يَتۡلُونَ كِتَٰبَ ٱللَّهِ وَأَقَامُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَأَنفَقُواْ مِمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡ سِرّٗا وَعَلَانِيَةٗ يَرۡجُونَ تِجَٰرَةٗ لَّن تَبُورَ
ހަމަކަށަވަރުން ކީރިތި قُرْآن ޢާއްމު ގޮތެއްގައި ކިޔަވާމީސްތަކުން ދަންނައެވެ. އަދި އެމީހުން ނަމާދު ކޮށް އަދި އެމީހުންނަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ދެއްވި ރިޒުޤުން ސިއްރާއި ފައުޅުގައި ހޭދަކޮށް صَدَ قَة ދީ ހަދާމީސްތަކުން އެމީހުން އެ އެދެނީ ހަލާކުވެގެންނުދާފަދަ އަދި ގެއްލުން ނުވާފަދަ ވިޔަފާރިއަކަށެވެ. އެއީ އެމީހުންގެ ކިޔަމަންތެރިކަމުގެ ثَوَابُ އެވެ.
لِيُوَفِّيَهُمۡ أُجُورَهُمۡ وَيَزِيدَهُم مِّن فَضۡلِهِۦٓۚ إِنَّهُۥ غَفُورٞ شَكُورٞ ﴿30﴾لِيُوَفِّيَهُمۡ أُجُورَهُمۡ وَيَزِيدَهُم مِّن فَضۡلِهِۦٓۚ إِنَّهُۥ غَفُورٞ شَكُورٞ
އެއީ އެމީހުންގެ އުޖޫރަ އެކަލާނގެ ބަރާބަރު ކޮށްދެއްވުމަށެވެ. އަދި އެކަލާނގެ فَضْلُ ވަންތަވެރިކަމުން އެމީހުންނަށް އެއަށްވުރެވެސް އިތުރުކޮށްދެއްވުމަށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އެކަލާނގެއީ ގިނަގިނައިން ފާފަ ފުއްސަވާ އަދި އަޅުތަކުންގެ صَالِحُ عَمَلُ ތަކަށް ގިނަގިނައިން ޝުކުރުވެރިވެ ވޮޑިގަންނަވާ ކަލާނގެއެވެ.