وَأَنَّا مِنَّا ٱلۡمُسۡلِمُونَ وَمِنَّا ٱلۡقَٰسِطُونَۖ فَمَنۡ أَسۡلَمَ فَأُوْلَـٰٓئِكَ تَحَرَّوۡاْ رَشَدٗا ﴿14﴾وَأَنَّا مِنَّا ٱلۡمُسۡلِمُونَ وَمِنَّا ٱلۡقَٰسِطُونَۖ فَمَنۡ أَسۡلَمَ فَأُوْلَـٰٓئِكَ تَحَرَّوۡاْ رَشَدٗا
އަދިހަމަކަށަވަރުން އަހުރެމެންގެތެރޭގައި (اللهއަށާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލާއަށް) ކިޔަމަންތެރި މުސްލިމުންވެއެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން އަހުރެމެންގެތެރޭގައި އަނިޔާވެރި ނުބައިމީހުންވެސްވެއެވެ. އަދިއެމީހަކު އީމާންވެ ކިޔަމަންތެރިވެއްޖެމީހުން ދަންނައެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އެމީހުން ޙައްޤުހޯދުމުގައި ގަދައަޅައި މަސައްކަތް ކޮށްފިއެވެ.
وَأَمَّا ٱلۡقَٰسِطُونَ فَكَانُواْ لِجَهَنَّمَ حَطَبٗا ﴿15﴾وَأَمَّا ٱلۡقَٰسِطُونَ فَكَانُواْ لِجَهَنَّمَ حَطَبٗا
އަދި އަނިޔާވެރި ނުބައިމީހުން ދަންނައެވެ. = ފަހެ އެމީހުންވީ ނަރަކަޔަށްވާ ދަރުކަމުގައެވެ.
وَأَلَّوِ ٱسۡتَقَٰمُواْ عَلَى ٱلطَّرِيقَةِ لَأَسۡقَيۡنَٰهُم مَّآءً غَدَقٗا ﴿16﴾وَأَلَّوِ ٱسۡتَقَٰمُواْ عَلَى ٱلطَّرِيقَةِ لَأَسۡقَيۡنَٰهُم مَّآءً غَدَقٗا
(الله وَحِي ކުރެއްވިއެވެ.) އަދިއެމީހުން އިސްލާމުދީނުގައި (ސީދާތެދުމަގުގައި) ޤާއިމުވެތިބިނަމަ ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެމީހުންނަށްގިނަފެން ބޯންދެއްވީހެވެ.
لِّنَفۡتِنَهُمۡ فِيهِۚ وَمَن يُعۡرِضۡ عَن ذِكۡرِ رَبِّهِۦ يَسۡلُكۡهُ عَذَابٗا صَعَدٗا ﴿17﴾لِّنَفۡتِنَهُمۡ فِيهِۚ وَمَن يُعۡرِضۡ عَن ذِكۡرِ رَبِّهِۦ يَسۡلُكۡهُ عَذَابٗا صَعَدٗا
އެއީ އެ نِعْمَةُގެ ސަބަބުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެމީހުން إِمْتِحَانُ ކުރެއްވުމަށްޓަކައެވެ. އެމީހުންގެތެރެއިން الله އަށް ޝުކުރު ކުރަނީ ކޮންބައެއްތޯ ނުވަތަ ޝުކުރު ނުކުރަނީކޮންބައެއްތޯ (މިކަންކަން الله ދެނެވޮޑިގެންވާކަންދެއްކުމަށްޓަކައެވެ.) އަދި އެމީހާގެ رَبُّ ގެޒިކްރުން އެމީހަކު މޫނުއަބުނރައިލައިފިމީހާ ދަންނައެވެ. އުދަގޫވެގެންވާ ޢަޒާބަކަށް އެކަލާނގެ އެމީހާވައްދަވާނެއެވެ.
وَأَنَّ ٱلۡمَسَٰجِدَ لِلَّهِ فَلَا تَدۡعُواْ مَعَ ٱللَّهِ أَحَدٗا ﴿18﴾وَأَنَّ ٱلۡمَسَٰجِدَ لِلَّهِ فَلَا تَدۡعُواْ مَعَ ٱللَّهِ أَحَدٗا
އަދި ހަމަކަށަވަރުން މިސްކިތްތައް خَاصَّ ވެގެންވަނީ الله އަށެވެ. ފަހެ ކަލޭގެފާނު الله އާއިއެކު ހަމައެކަކަށްވެސް ގޮވާނުހައްދަވާށެވެ. ހަމައެކަކަށްވެސް އަޅުކަންނުކުރައްވާށެވެ. ހަމައެކަކުވެސް އެކަލާނގެއާއި އެކު ބައިވެރިނުކުރައްވާށެވެ.
وَأَنَّهُۥ لَمَّا قَامَ عَبۡدُ ٱللَّهِ يَدۡعُوهُ كَادُواْ يَكُونُونَ عَلَيۡهِ لِبَدٗا ﴿19﴾وَأَنَّهُۥ لَمَّا قَامَ عَبۡدُ ٱللَّهِ يَدۡعُوهُ كَادُواْ يَكُونُونَ عَلَيۡهِ لِبَدٗا
އަދި ހަމަކަށަވަރުން ﷲ ގެއަޅާ مُحَمَّدٌ ﷺ ތެދުވެވަޑައިގެން (بَطْنُ نَخْلَة އެވެކިއުނުތާގައި) ނަމާދުފުޅު ކުރައްވައި دُعَاء ކުރައްވަން ހުންނެވި ވަގުތު. (އެކަލޭގެފާނުންގެ ކިޔަވާ ވިދާޅުވުމުގެ އަޑުއެހުމަށް އެކަލޭގެފާނުންގެ އަރިހަށް އައި ޖިންނިތައް އައިސް ގައިގޯޅިވެ އެކަތިއަނެކަތީގެމައްޗަށް އަރައި ތިބިއިރު އެޖިންނިތައް ހީވަނީ ރާނާފައިވާ ފާރެއްހެންނެވެ.)
قُلۡ إِنَّمَآ أَدۡعُواْ رَبِّي وَلَآ أُشۡرِكُ بِهِۦٓ أَحَدٗا ﴿20﴾قُلۡ إِنَّمَآ أَدۡعُواْ رَبِّي وَلَآ أُشۡرِكُ بِهِۦٓ أَحَدٗا
(އޭ رَسُولُ لله އެވެ!) ކަލޭގެފާނުން ވިދާޅުވާށެވެ! ތިމަންކަލޭގެފާނު ނަމާދުކޮށް دُعَاء ކުރާކަން ކަށަވަރީ ތިމަންކަލޭގެފާނުންގެ رَبُّ އަށެވެ. އަދިއެކަލާނގެއާއި ތިމަންކަލޭގެފާނުން ޝަރީކު ނުކުރާހުށީމެވެ. ހަމައެކަކުވެސް ބަވެރިނުކުރާހުށީމެވެ.
قُلۡ إِنِّي لَآ أَمۡلِكُ لَكُمۡ ضَرّٗا وَلَا رَشَدٗا ﴿21﴾قُلۡ إِنِّي لَآ أَمۡلِكُ لَكُمۡ ضَرّٗا وَلَا رَشَدٗا
(އޭ رَسُولُ لله އެވެ!) ކަލޭގެފާނުން ވިދާޅުވާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭމެންނަށް ގެއްލުމެއްދިނުމަކަށްވެސް އަދިނުވަތަ ކަލޭމެނަށް ހެވެއްހޯދައިދިނުމަކަށްވެސް (ކަލޭމެން މަގުފުރެއްދުމަށްވެސް އަދިނުވަތަ ކަލޭމެނަށް ތެދުމަގު ދެއްކެވުމަށްވެސް މިއިން އެއްވެސްކަމެއް ތިމަންކަލޭގެފާނަށް މިލްކުވެގެންނުވެއެވެ. އެކަންކަމުގެ އެއްވެސް إخْتِيَارُ އެއްތިމަންކަލޭގެފާނަށް ލިބިގެންނުވެއެވެ. އެއީ ހައްތާވެސް ﷲ ގެބާރުގެދަށުގައިވާކަންކަމެވެ.
قُلۡ إِنِّي لَن يُجِيرَنِي مِنَ ٱللَّهِ أَحَدٞ وَلَنۡ أَجِدَ مِن دُونِهِۦ مُلۡتَحَدًا ﴿22﴾قُلۡ إِنِّي لَن يُجِيرَنِي مِنَ ٱللَّهِ أَحَدٞ وَلَنۡ أَجِدَ مِن دُونِهِۦ مُلۡتَحَدًا
އަދި ކަލޭގެފާނުން ވިދާޅުވާށެވެ! ﷲގެ حَضْرَةُ ން އަތުވެދާނޭ ޢަޒާބަކުން ތިމަންކަލޭގެފަނު ސަލާމަތްކޮށްދޭނޭ ހަމައެކަކުވެސް الله ފިޔަވައި ތިމަންކަލޭގެފަނަކަށްނުވެއެވެ.
إِلَّا بَلَٰغٗا مِّنَ ٱللَّهِ وَرِسَٰلَٰتِهِۦۚ وَمَن يَعۡصِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ فَإِنَّ لَهُۥ نَارَ جَهَنَّمَ خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدًا ﴿23﴾إِلَّا بَلَٰغٗا مِّنَ ٱللَّهِ وَرِسَٰلَٰتِهِۦۚ وَمَن يَعۡصِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ فَإِنَّ لَهُۥ نَارَ جَهَنَّمَ خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدًا
ހަމައެކަނި ﷲގެ حَضْرَةُ ންވާ އެކަލާނގެ އަމުރުފުޅުތަކާއި އަދި ރަސޫލުކަން ކަލޭމެނަށް އިއްވައިދެއްވުން މެނުވީ ތިމަންކަލޭގެފާނަށްމިލްކުވެގެންނުވެއެވެ. އަދި الله އަށާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލާއަށް އުރެދިއްޖެމީހާ ދަންނައެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އޭނާއަށް ހުރީ ނަރަކައިގެ އަލިފާނެވެ. ދާއިމީގޮތެއްގައި އެނާ އެތާ ދެމިހުން ގޮތަށެވެ.
حَتَّىٰٓ إِذَا رَأَوۡاْ مَا يُوعَدُونَ فَسَيَعۡلَمُونَ مَنۡ أَضۡعَفُ نَاصِرٗا وَأَقَلُّ عَدَدٗا ﴿24﴾حَتَّىٰٓ إِذَا رَأَوۡاْ مَا يُوعَدُونَ فَسَيَعۡلَمُونَ مَنۡ أَضۡعَفُ نَاصِرٗا وَأَقَلُّ عَدَدٗا
ފަހެ އެކާފަރުންނާއި އެމުޝްރިކުން އެމީހުންނަށްވަޢްދުވެވިގެންވާ ޢަޒާބު އެމީހުންނަށްފެނި އަދިއެޢަޒާބު އަތުވެއްޖައުމަށްދާންދެން އެމީހުންއެގޮތުގައި ދެމިތިބޭނެއެވެ. އަދި އެޢަޒާބު އެމީހުންނަށްފެނުނީމާ نَصْرُ ވެރިން ނިކަމެތިވެ މަދުވެގެންވަނީ ކޮންބައެއްކަން އެމީހުންނަށް އެގިދާނެއެވެ. نَصْرُ ވެރިން ނިކަމެތިވެ އަދިމަދުވެގެންވަނީ އެމީހުންނަށްތޯ ނުވަތަ މުއުމިނަށްތޯ މިކަންކަން އެމީހުންނަށް އެގިދާނެއެވެ.
قُلۡ إِنۡ أَدۡرِيٓ أَقَرِيبٞ مَّا تُوعَدُونَ أَمۡ يَجۡعَلُ لَهُۥ رَبِّيٓ أَمَدًا ﴿25﴾قُلۡ إِنۡ أَدۡرِيٓ أَقَرِيبٞ مَّا تُوعَدُونَ أَمۡ يَجۡعَلُ لَهُۥ رَبِّيٓ أَمَدًا
(އޭ رَسُولُ لله އެވެ!) ކަލޭގެފާނުން ވިދާޅުވާށެވެ! ކަލޭމެންނަށްوَعْدُ ވެވިގެންވާއެތި (عَذَابُ) ގާތްވެގެންވާކަމެއް ނުވަތަ އެ (عَذَابُ) އައުމަށް ތިމަންކަލޭގެފާނުންގެ رَبُّ ވަކި މުއްދަތެއް ލައްވާފައި ވާކަމެއް ވެސް ތިމަންކަލޭގެފާނަކަށް އެގިވަޑައިގެން ނުވެއެވެ.
عَٰلِمُ ٱلۡغَيۡبِ فَلَا يُظۡهِرُ عَلَىٰ غَيۡبِهِۦٓ أَحَدًا ﴿26﴾عَٰلِمُ ٱلۡغَيۡبِ فَلَا يُظۡهِرُ عَلَىٰ غَيۡبِهِۦٓ أَحَدًا
އެކަލާނގެއީ غَيْبُ ތައް ދެނެވޮޑިގެންވާ ކަލާނގެއެވެ. އެކަލާނގެ غَيْبُ ހަމަ އެކަކަށްވެސް އެކަލާނގެ ފައުޅު ނުކުރައްވައެވެ.
إِلَّا مَنِ ٱرۡتَضَىٰ مِن رَّسُولٖ فَإِنَّهُۥ يَسۡلُكُ مِنۢ بَيۡنِ يَدَيۡهِ وَمِنۡ خَلۡفِهِۦ رَصَدٗا ﴿27﴾إِلَّا مَنِ ٱرۡتَضَىٰ مِن رَّسُولٖ فَإِنَّهُۥ يَسۡلُكُ مِنۢ بَيۡنِ يَدَيۡهِ وَمِنۡ خَلۡفِهِۦ رَصَدٗا
އެހެންނަމަވެސް އެކަލާނގެ ފޮނުއްވާ ރަސޫލުބޭކަލުންކުރެ ބޭކަލަކަށްމެނުވީއެވެ. (އެބަހީ އެކަލާނގެ غَيْبُ ގެތެރެއިން އެކަލާނގެ ފައުޅުކުރައްވަން އިރާދަކުރެއްވިމިންވަރެއް އެކަލާނގެ އިރާދަކުރެއްވި ބޭކަލަކަށް ފައުޅުކުރައްވައެވެ. އެއީ މަލާއިކަތްބޭކަލެއްނަމަވެސް އަދި ނުވަތަ އާދަމުގެދަރިއެއްނަމަވެސް ހަމަހަމައެވެ.) ދެންފަހެ އެރަސޫލުބޭކަލެއްގެ ކުރިމަތީގައްޔާއި އަދި ފަހަތުގައި އެބޭކަލަކު ރައްކާތެރިކުރެއްވުމަށް ފާރަވެރިއަކު އެކަލާނގެ ލައްވައެވެ. އެއީ غَيْبُ ގެތެރެއަށް شَيْطَانُއާ ގަދަވެގަތަ ނުދިނުމަށްޓަކައެވެ.
لِّيَعۡلَمَ أَن قَدۡ أَبۡلَغُواْ رِسَٰلَٰتِ رَبِّهِمۡ وَأَحَاطَ بِمَا لَدَيۡهِمۡ وَأَحۡصَىٰ كُلَّ شَيۡءٍ عَدَدَۢا ﴿28﴾لِّيَعۡلَمَ أَن قَدۡ أَبۡلَغُواْ رِسَٰلَٰتِ رَبِّهِمۡ وَأَحَاطَ بِمَا لَدَيۡهِمۡ وَأَحۡصَىٰ كُلَّ شَيۡءٍ عَدَدَۢا
އެފަދައިން އެކަލާނގެ އެހައްދަވަނީ އެރަސޫލުން އެބޭކަލުންގެ رَبُّ ގެ ރަސޫލުކަން އިއްވެވިކަން ދެނެވޮޑިގެންވާކަން އެންގެވުމަށްޓަކައެވެ. އަދިއެބޭކަލުންގެ ހުރިހާކަމެއް އެކަލާނގެ މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ. އަދިހުރިހާކަމެއް އެކަލާނގެ ހިސާބުކުރައްވައި ޢަދަދު ކުރައްވައެވެ.