إِنَّ ٱللَّهَ ٱشۡتَرَىٰ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ أَنفُسَهُمۡ وَأَمۡوَٰلَهُم بِأَنَّ لَهُمُ ٱلۡجَنَّةَۚ يُقَٰتِلُونَ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ فَيَقۡتُلُونَ وَيُقۡتَلُونَۖ وَعۡدًا عَلَيۡهِ حَقّٗا فِي ٱلتَّوۡرَىٰةِ وَٱلۡإِنجِيلِ وَٱلۡقُرۡءَانِۚ وَمَنۡ أَوۡفَىٰ بِعَهۡدِهِۦ مِنَ ٱللَّهِۚ فَٱسۡتَبۡشِرُواْ بِبَيۡعِكُمُ ٱلَّذِي بَايَعۡتُم بِهِۦۚ وَذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡعَظِيمُ ﴿111﴾۞إِنَّ ٱللَّهَ ٱشۡتَرَىٰ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ أَنفُسَهُمۡ وَأَمۡوَٰلَهُم بِأَنَّ لَهُمُ ٱلۡجَنَّةَۚ يُقَٰتِلُونَ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ فَيَقۡتُلُونَ وَيُقۡتَلُونَۖ وَعۡدًا عَلَيۡهِ حَقّٗا فِي ٱلتَّوۡرَىٰةِ وَٱلۡإِنجِيلِ وَٱلۡقُرۡءَانِۚ وَمَنۡ أَوۡفَىٰ بِعَهۡدِهِۦ مِنَ ٱللَّهِۚ فَٱسۡتَبۡشِرُواْ بِبَيۡعِكُمُ ٱلَّذِي بَايَعۡتُم بِهِۦۚ وَذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡعَظِيمُ
بهڕاستی خوا، گیان و ماڵی له ئیمانداران کڕیوه بهوهی که بهههشت بۆ ئهوانهو بهشیانه (بهڕاستی پهروهردگارێکی بهخشندهیه، ههر خۆی بهخشێنهری گیان و ماڵ و سامانه، کهچی ئاوا مامهڵه دهکات لهگهڵ ئیماندارانداو نرخێکی نهبڕاوه، نرخێکی زۆر گهورهی بۆ بڕیارداوه، کاتێک له پێناوی ئهودا دهیبهخشن) ئهوانه دهجهنگن له پێناوی ئاینی خوادا، دوژمنانی ئاینی خوا دهکوژن (له گۆڕهپانی جهنگدا)، یان دهکوژرێن و (شههید دهکرێن)، ئهو پاداشت و بهڵێنه بهڕاستی لهسهر خوایه و باس کراوه له تهورات و ئینجیل و قورئاندا، جا کێ ههیه به قهدهر خوا بهوهفاو بهئهمهک بێت بۆ جێ بهجێکردنی بهڵێنهکانی، کهواته زۆر دڵخۆش و کامهران بن بهو مامهڵهیهی که ئهنجامتانداوه و بهو فرۆشتن و کڕینهی که لهسهری ڕێککهوتوون، بێگومان ههر ئهوهشه سهرفرازی و سهرکهوتنی نهبڕاوه و بێ سنوور.
ٱلتَّـٰٓئِبُونَ ٱلۡعَٰبِدُونَ ٱلۡحَٰمِدُونَ ٱلسَّـٰٓئِحُونَ ٱلرَّـٰكِعُونَ ٱلسَّـٰجِدُونَ ٱلۡأٓمِرُونَ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَٱلنَّاهُونَ عَنِ ٱلۡمُنكَرِ وَٱلۡحَٰفِظُونَ لِحُدُودِ ٱللَّهِۗ وَبَشِّرِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿112﴾ٱلتَّـٰٓئِبُونَ ٱلۡعَٰبِدُونَ ٱلۡحَٰمِدُونَ ٱلسَّـٰٓئِحُونَ ٱلرَّـٰكِعُونَ ٱلسَّـٰجِدُونَ ٱلۡأٓمِرُونَ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَٱلنَّاهُونَ عَنِ ٱلۡمُنكَرِ وَٱلۡحَٰفِظُونَ لِحُدُودِ ٱللَّهِۗ وَبَشِّرِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ
(جا ئهوانهی ئهو مامهڵهیه دهکهن پێشتر بهم سیفهته پیرۆزانه خۆیان ڕازاندۆتهوه): تهوبهکارن و لهههڵهکانیان پهشیمانن، خواپهرستن (له ههموو ههڵس و کهوتیاندا)، سوپاسگوزارن (لهسهر ههموو نازو نیعمهتێک)، گهڕۆکن (لهسهر زهویدا، ئهندێشهو بیرو هۆش بهکاردههێنن بۆ بیر کردنهوه له بونهوهرو دهوروبهر)، سوژدهبهرو کڕنوشبهرو نوێژ خوێنن، فهرماندهرن بهههموو چاکهیهک، قهدهغهی خراپهو ههموو نادروستیهک دهکهن و پارێزهرن بۆ سنوورهکانی خواو قهدهغهکراوهکانی، ئینجا مژده بده بهئیمانداران (ئهوانهی ئهو سیفاتانه له خۆیاندا دههێننه دی).
مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَن يَسۡتَغۡفِرُواْ لِلۡمُشۡرِكِينَ وَلَوۡ كَانُوٓاْ أُوْلِي قُرۡبَىٰ مِنۢ بَعۡدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمۡ أَنَّهُمۡ أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَحِيمِ ﴿113﴾مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَن يَسۡتَغۡفِرُواْ لِلۡمُشۡرِكِينَ وَلَوۡ كَانُوٓاْ أُوْلِي قُرۡبَىٰ مِنۢ بَعۡدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمۡ أَنَّهُمۡ أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَحِيمِ
بۆ پێغهمبهرو ئهوانهی که باوهڕیان هێناوه، ڕهوا نیه داوای لێ خۆشبوون بۆ موشریک و هاوهڵگهڕان بکهن ههر چهنده ئهوانه خزمی نزیکیش بن، دوای ئهوهی که بۆیان ڕوون بۆتهوه که بهڕاستی ئهوانه نیشتهجێی دۆزهخن (بههۆی بێ دینی و تاوان و گوناهیانهوه).
وَمَا كَانَ ٱسۡتِغۡفَارُ إِبۡرَٰهِيمَ لِأَبِيهِ إِلَّا عَن مَّوۡعِدَةٖ وَعَدَهَآ إِيَّاهُ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُۥٓ أَنَّهُۥ عَدُوّٞ لِّلَّهِ تَبَرَّأَ مِنۡهُۚ إِنَّ إِبۡرَٰهِيمَ لَأَوَّـٰهٌ حَلِيمٞ ﴿114﴾وَمَا كَانَ ٱسۡتِغۡفَارُ إِبۡرَٰهِيمَ لِأَبِيهِ إِلَّا عَن مَّوۡعِدَةٖ وَعَدَهَآ إِيَّاهُ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُۥٓ أَنَّهُۥ عَدُوّٞ لِّلَّهِ تَبَرَّأَ مِنۡهُۚ إِنَّ إِبۡرَٰهِيمَ لَأَوَّـٰهٌ حَلِيمٞ
جا دوای لێخۆش بوونی ئیبراهیم بۆ باوکی لهبهر بهڵێنێک بوو که پێی دابوو، کاتێک بۆی دهرکهوت بهڕاستی باوکی دووژمنی خوایه، ئیتر خۆی لێ بهری کرد، بهڕاستی ئیبراهیم زۆر بهسۆزو دڵ نهرم بوو و زۆر خاوهن حیلم بوو.
وَمَا كَانَ ٱللَّهُ لِيُضِلَّ قَوۡمَۢا بَعۡدَ إِذۡ هَدَىٰهُمۡ حَتَّىٰ يُبَيِّنَ لَهُم مَّا يَتَّقُونَۚ إِنَّ ٱللَّهَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٌ ﴿115﴾وَمَا كَانَ ٱللَّهُ لِيُضِلَّ قَوۡمَۢا بَعۡدَ إِذۡ هَدَىٰهُمۡ حَتَّىٰ يُبَيِّنَ لَهُم مَّا يَتَّقُونَۚ إِنَّ ٱللَّهَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٌ
ههرگیز خوا کهسانێک گومڕا ناکات دوای ئهوهی که هیدایهتی داون، ههتا بۆیان ڕوون نهکاتهوه که دهبێت لهچی خۆیان بپارێزن، بهڕاستی خوا به ههموو شتێک زانایه.
إِنَّ ٱللَّهَ لَهُۥ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ يُحۡيِۦ وَيُمِيتُۚ وَمَا لَكُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ مِن وَلِيّٖ وَلَا نَصِيرٖ ﴿116﴾إِنَّ ٱللَّهَ لَهُۥ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ يُحۡيِۦ وَيُمِيتُۚ وَمَا لَكُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ مِن وَلِيّٖ وَلَا نَصِيرٖ
بهڕاستی ههر بۆ خوایه خاوهنداریهتی ئاسمانهکان و زهوی، ئهو خوایه ژیان دهبهخشێت و مردنیش پێش دههێنێت، ههرگیز جگه له خوا کهستان دهست ناکهوێت که یارو یاوهرتان بێت و پشتیوانیتان لێ بکات.
لَّقَد تَّابَ ٱللَّهُ عَلَى ٱلنَّبِيِّ وَٱلۡمُهَٰجِرِينَ وَٱلۡأَنصَارِ ٱلَّذِينَ ٱتَّبَعُوهُ فِي سَاعَةِ ٱلۡعُسۡرَةِ مِنۢ بَعۡدِ مَا كَادَ يَزِيغُ قُلُوبُ فَرِيقٖ مِّنۡهُمۡ ثُمَّ تَابَ عَلَيۡهِمۡۚ إِنَّهُۥ بِهِمۡ رَءُوفٞ رَّحِيمٞ ﴿117﴾لَّقَد تَّابَ ٱللَّهُ عَلَى ٱلنَّبِيِّ وَٱلۡمُهَٰجِرِينَ وَٱلۡأَنصَارِ ٱلَّذِينَ ٱتَّبَعُوهُ فِي سَاعَةِ ٱلۡعُسۡرَةِ مِنۢ بَعۡدِ مَا كَادَ يَزِيغُ قُلُوبُ فَرِيقٖ مِّنۡهُمۡ ثُمَّ تَابَ عَلَيۡهِمۡۚ إِنَّهُۥ بِهِمۡ رَءُوفٞ رَّحِيمٞ
سوێند بهخوا بهڕاستی خوا تهوبهی قبوڵ کرد له پێغهمبهرو کۆچبهران و پشتیوانان، ئهوانهی که شوێنی پێغهمبهر کهوتن لهکاتی سهغڵهتی و تهنگانهدا (له غهزای تهبووکدا)، دوای ئهوهی که خهریک بوو دڵی دهستهیهکیان له خشته بچێت و (بێزاری دهربڕێت)، لهوهودوا تهوبهو پهشیمانی ئهوانیشی قبوڵ کرد، چونکه بهڕاستی ئهو پهروهردگاره بهسۆزو میهرهبانه لهگهڵیاندا.
وَعَلَى ٱلثَّلَٰثَةِ ٱلَّذِينَ خُلِّفُواْ حَتَّىٰٓ إِذَا ضَاقَتۡ عَلَيۡهِمُ ٱلۡأَرۡضُ بِمَا رَحُبَتۡ وَضَاقَتۡ عَلَيۡهِمۡ أَنفُسُهُمۡ وَظَنُّوٓاْ أَن لَّا مَلۡجَأَ مِنَ ٱللَّهِ إِلَّآ إِلَيۡهِ ثُمَّ تَابَ عَلَيۡهِمۡ لِيَتُوبُوٓاْۚ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ ﴿118﴾وَعَلَى ٱلثَّلَٰثَةِ ٱلَّذِينَ خُلِّفُواْ حَتَّىٰٓ إِذَا ضَاقَتۡ عَلَيۡهِمُ ٱلۡأَرۡضُ بِمَا رَحُبَتۡ وَضَاقَتۡ عَلَيۡهِمۡ أَنفُسُهُمۡ وَظَنُّوٓاْ أَن لَّا مَلۡجَأَ مِنَ ٱللَّهِ إِلَّآ إِلَيۡهِ ثُمَّ تَابَ عَلَيۡهِمۡ لِيَتُوبُوٓاْۚ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ
ههروهها تهوبهی ئهو سێ کهسهشی وهرگرت که (له غهزای تهبووک) دواخران دوای ئهوهی که زهوی چهنده فراوانه لێیان تهنگ بۆوه، خۆیشیان له خۆیان بێزار بوون، دڵنیاش بوون که هیج پهنایهک نیه (لهخهشم و قینی خوا بیانپارێزێت) جگه لهوهی خۆیان بدهنه پهنای ئهو زاته، پاشان تهوبهی لێوهرگرتن، تا تهوبه بکهن، بهڕاستی ههر خوا تهوبه وهرگرو میهرهبانه. (له غهزای تهبووکدا سیان له هاوهڵان بێ هیچ بیانوویهک خۆیان دواخست که بریتی بوون له {کهعبی کوڕی مالیک} و {مهرارهی کوڕی ڕهبیع} و {هیلالی کوڕی ئومهییه}، کاتێک پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم گهڕایهوه، دووڕووهکان دههاتن و ههریهک به بیانویهک پاکانهیان دهکرد، بهڵام ئهو سێ ئیمانداره هیچ بیانویهکیان نهبوو، دانیان بهههڵهی خۆیاندا نا، پێغهمبهریش صلی الله علیه وسلم فهرمانیدا کهکهس قسهیان لهگهڵدا نهکات و دهبێت نهچن بهلای خێزانهکانیاندا، ئهم تهمێ کردنهش، پهنجا شهوی خایاند.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَكُونُواْ مَعَ ٱلصَّـٰدِقِينَ ﴿119﴾يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَكُونُواْ مَعَ ٱلصَّـٰدِقِينَ
ئهی ئهوانهی ئیمان و باوهڕتان هێناوه لهخوا بترسن و پارێزکار بن، ههوڵ بدهن ههمیشه لهگهك ڕاستگۆیان و ڕاستاندا بن.
مَا كَانَ لِأَهۡلِ ٱلۡمَدِينَةِ وَمَنۡ حَوۡلَهُم مِّنَ ٱلۡأَعۡرَابِ أَن يَتَخَلَّفُواْ عَن رَّسُولِ ٱللَّهِ وَلَا يَرۡغَبُواْ بِأَنفُسِهِمۡ عَن نَّفۡسِهِۦۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ لَا يُصِيبُهُمۡ ظَمَأٞ وَلَا نَصَبٞ وَلَا مَخۡمَصَةٞ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ وَلَا يَطَـُٔونَ مَوۡطِئٗا يَغِيظُ ٱلۡكُفَّارَ وَلَا يَنَالُونَ مِنۡ عَدُوّٖ نَّيۡلًا إِلَّا كُتِبَ لَهُم بِهِۦ عَمَلٞ صَٰلِحٌۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجۡرَ ٱلۡمُحۡسِنِينَ ﴿120﴾مَا كَانَ لِأَهۡلِ ٱلۡمَدِينَةِ وَمَنۡ حَوۡلَهُم مِّنَ ٱلۡأَعۡرَابِ أَن يَتَخَلَّفُواْ عَن رَّسُولِ ٱللَّهِ وَلَا يَرۡغَبُواْ بِأَنفُسِهِمۡ عَن نَّفۡسِهِۦۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ لَا يُصِيبُهُمۡ ظَمَأٞ وَلَا نَصَبٞ وَلَا مَخۡمَصَةٞ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ وَلَا يَطَـُٔونَ مَوۡطِئٗا يَغِيظُ ٱلۡكُفَّارَ وَلَا يَنَالُونَ مِنۡ عَدُوّٖ نَّيۡلًا إِلَّا كُتِبَ لَهُم بِهِۦ عَمَلٞ صَٰلِحٌۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجۡرَ ٱلۡمُحۡسِنِينَ
ڕهوا نهبوو بۆ دانیشتوانی مهدینه و بیابان نشینانی دهوروبهری دوا بکهون (له جیهاد و غهزا) له خزمهتی پێغهمبهری خوا صلی الله علیه وسلم و خۆیان خۆشتر بوێت لهو، چونکه ئهوه بهڕاستی هیچ تینوویهتی و ماندوو بوون و برسێتیهکیان تووش نهدههات لهپێناوی خوادا (بهزایه بچێت) و نهدهچوونه هیچ شوێنێک و پێیان نهدهخسته هیچ جێیهک بێ باوهڕان پێی سهغڵهت بن و دهستیان له هیچ دوژمنێک نهدهوهشان، که نهبێته هۆی ئهوهی بهکارو کردهوهیهکی چاک بۆیان تۆمار نهکرێت، بهڕاستی خوا پاداشتی چاکهکاران به زایه نادات.
وَلَا يُنفِقُونَ نَفَقَةٗ صَغِيرَةٗ وَلَا كَبِيرَةٗ وَلَا يَقۡطَعُونَ وَادِيًا إِلَّا كُتِبَ لَهُمۡ لِيَجۡزِيَهُمُ ٱللَّهُ أَحۡسَنَ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ﴿121﴾وَلَا يُنفِقُونَ نَفَقَةٗ صَغِيرَةٗ وَلَا كَبِيرَةٗ وَلَا يَقۡطَعُونَ وَادِيًا إِلَّا كُتِبَ لَهُمۡ لِيَجۡزِيَهُمُ ٱللَّهُ أَحۡسَنَ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ
ههروهها هیچ بهخششێکیان پێشکهش نهدهکرد بچوک یان گهوره و بههیچ دۆل و شیوێکدا تێ نهدهپهڕین، به چاکه بۆیان تۆمار نهکرێت، تا خوا بهچاکترین شێوه پاداشتی ئهو کردهوانهیان بداتهوه که دهیانکرد.
وَمَا كَانَ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ لِيَنفِرُواْ كَآفَّةٗۚ فَلَوۡلَا نَفَرَ مِن كُلِّ فِرۡقَةٖ مِّنۡهُمۡ طَآئِفَةٞ لِّيَتَفَقَّهُواْ فِي ٱلدِّينِ وَلِيُنذِرُواْ قَوۡمَهُمۡ إِذَا رَجَعُوٓاْ إِلَيۡهِمۡ لَعَلَّهُمۡ يَحۡذَرُونَ ﴿122﴾۞وَمَا كَانَ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ لِيَنفِرُواْ كَآفَّةٗۚ فَلَوۡلَا نَفَرَ مِن كُلِّ فِرۡقَةٖ مِّنۡهُمۡ طَآئِفَةٞ لِّيَتَفَقَّهُواْ فِي ٱلدِّينِ وَلِيُنذِرُواْ قَوۡمَهُمۡ إِذَا رَجَعُوٓاْ إِلَيۡهِمۡ لَعَلَّهُمۡ يَحۡذَرُونَ
جا ڕهوا نیه ههرچی ئیمانداران ههیه بهجارێک بچن بۆ غهزا (یان بۆ ههرکارێکی پێویست)، دهی بۆچی له ههر هۆزو دهستهیهک، کهسانێک نهچوون بۆ خوێندن تا شارهزابن له ئایین تێبگهن و فێر ببن و قهومهکهشیان تێبگهیهنن و فێریان بکهن کاتێک که گهڕانهوه بۆ لایان، بۆ ئهوهی ئهوان هوشیار ببنهوه خۆیان بپارێزن له گوناهو خوا له خۆ نهڕهنجێنن.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ قَٰتِلُواْ ٱلَّذِينَ يَلُونَكُم مِّنَ ٱلۡكُفَّارِ وَلۡيَجِدُواْ فِيكُمۡ غِلۡظَةٗۚ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ مَعَ ٱلۡمُتَّقِينَ ﴿123﴾يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ قَٰتِلُواْ ٱلَّذِينَ يَلُونَكُم مِّنَ ٱلۡكُفَّارِ وَلۡيَجِدُواْ فِيكُمۡ غِلۡظَةٗۚ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ مَعَ ٱلۡمُتَّقِينَ
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه بجهنگن دژی ئهو بێ باوهڕانهی کهلێتان نزیک دهبنهوه بهدهوروبهرتاندا (نیازی شهڕ فرۆشتنیان ههیه) و باتوندو تیژی و هێزو تواناتان تیادا بهدی بکهن، بشزانن بهڕاستی خوا یارو یاوهری پارێزکارانه.
وَإِذَا مَآ أُنزِلَتۡ سُورَةٞ فَمِنۡهُم مَّن يَقُولُ أَيُّكُمۡ زَادَتۡهُ هَٰذِهِۦٓ إِيمَٰنٗاۚ فَأَمَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ فَزَادَتۡهُمۡ إِيمَٰنٗا وَهُمۡ يَسۡتَبۡشِرُونَ ﴿124﴾وَإِذَا مَآ أُنزِلَتۡ سُورَةٞ فَمِنۡهُم مَّن يَقُولُ أَيُّكُمۡ زَادَتۡهُ هَٰذِهِۦٓ إِيمَٰنٗاۚ فَأَمَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ فَزَادَتۡهُمۡ إِيمَٰنٗا وَهُمۡ يَسۡتَبۡشِرُونَ
کاتێکیش سورهتێک له قورئان دابهزێنرا، ههندێک له (دووڕووهکان بهگاڵته پێکردنهوه) دهڵێن: کێتان ئهم سورهته باوهڕی زیاد کردووه؟! جا ئهوانهی که باوهڕیان هێنا بوو ئهوهندهی تر ئیمان و باوهڕی پتهو تر کردن، ئهوانیش مژده بهیهکتر دهدهن (دهربارهی سهرکهوتن و خۆشی ههردوو جیهان).
وَأَمَّا ٱلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٞ فَزَادَتۡهُمۡ رِجۡسًا إِلَىٰ رِجۡسِهِمۡ وَمَاتُواْ وَهُمۡ كَٰفِرُونَ ﴿125﴾وَأَمَّا ٱلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٞ فَزَادَتۡهُمۡ رِجۡسًا إِلَىٰ رِجۡسِهِمۡ وَمَاتُواْ وَهُمۡ كَٰفِرُونَ
ئهوانهش که نهخۆشی بێ دینی و دووڕوویی له دڵیاندایه، ئهوه سهرباری پیسی و ناپوختی خۆیان ئهوهندهی تر سورهتهکه پیسی و ناپوختیان زیاد دهکات، دهشمرن لهکاتێکدا که بێ باوهڕن.
أَوَلَا يَرَوۡنَ أَنَّهُمۡ يُفۡتَنُونَ فِي كُلِّ عَامٖ مَّرَّةً أَوۡ مَرَّتَيۡنِ ثُمَّ لَا يَتُوبُونَ وَلَا هُمۡ يَذَّكَّرُونَ ﴿126﴾أَوَلَا يَرَوۡنَ أَنَّهُمۡ يُفۡتَنُونَ فِي كُلِّ عَامٖ مَّرَّةً أَوۡ مَرَّتَيۡنِ ثُمَّ لَا يَتُوبُونَ وَلَا هُمۡ يَذَّكَّرُونَ
ئایا (دووڕووهکان) نابینن و نازانن بهڕاستی ئهوان له ههموو ساڵێکدا جارێک یان دوو جار تاقی دهکرێنهوه، پیلان و نهخشهیان دهردهکهوێت و (سووک و ڕیسوا دهبن)، پاشان تهوبه ناکهن و پهشیمان نابنهوهو یاداوهریش وهرناگرن و ئهوان بیرناکهنهوه.
وَإِذَا مَآ أُنزِلَتۡ سُورَةٞ نَّظَرَ بَعۡضُهُمۡ إِلَىٰ بَعۡضٍ هَلۡ يَرَىٰكُم مِّنۡ أَحَدٖ ثُمَّ ٱنصَرَفُواْۚ صَرَفَ ٱللَّهُ قُلُوبَهُم بِأَنَّهُمۡ قَوۡمٞ لَّا يَفۡقَهُونَ ﴿127﴾وَإِذَا مَآ أُنزِلَتۡ سُورَةٞ نَّظَرَ بَعۡضُهُمۡ إِلَىٰ بَعۡضٍ هَلۡ يَرَىٰكُم مِّنۡ أَحَدٖ ثُمَّ ٱنصَرَفُواْۚ صَرَفَ ٱللَّهُ قُلُوبَهُم بِأَنَّهُمۡ قَوۡمٞ لَّا يَفۡقَهُونَ
کاتێکیش سورهتێک له قورئان دابهزێنرا (ئهوان سهغڵهتن)، ئهوه ههندێکیان تهماشای ههندێکی تریان دهکهن (حهز دهکهن زوو ئهو شوێنه جێ بهێڵن، بهچپه یان بهئیشارهت) دهڵێن: ئایا هیچ کهس دهتانبینێت (له ئیمانداران)، پاشان بهنهێنی خۆیان دزیهوهو ڕۆیشتن، لهکاتێکدا خوای باڵادهستیش دڵی ئهوانی وهرچهرخاندووه، چونکه بهڕاستی ئهوانه کهسانێکن که تێناگهن وحاڵی نین (ناشیانهوێت تێبگهن).
لَقَدۡ جَآءَكُمۡ رَسُولٞ مِّنۡ أَنفُسِكُمۡ عَزِيزٌ عَلَيۡهِ مَا عَنِتُّمۡ حَرِيصٌ عَلَيۡكُم بِٱلۡمُؤۡمِنِينَ رَءُوفٞ رَّحِيمٞ ﴿128﴾لَقَدۡ جَآءَكُمۡ رَسُولٞ مِّنۡ أَنفُسِكُمۡ عَزِيزٌ عَلَيۡهِ مَا عَنِتُّمۡ حَرِيصٌ عَلَيۡكُم بِٱلۡمُؤۡمِنِينَ رَءُوفٞ رَّحِيمٞ
(ئهی خهڵکینه) سوێند به خوا بێگومان پێغهمبهرێکتان بۆ ڕهوانه کراوه که ههر یهکێکه له خۆتان، زۆر سهخته بهلایهوه تووش بوونتان بهبهڵاو ناخۆشی، زۆر بهتهنگیشتانهوهیه و پهرۆشه لهسهرتان، زۆر دڵسۆزی ئیماندارانه و میهرهبان و دلۆڤانه بۆیان.
فَإِن تَوَلَّوۡاْ فَقُلۡ حَسۡبِيَ ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ عَلَيۡهِ تَوَكَّلۡتُۖ وَهُوَ رَبُّ ٱلۡعَرۡشِ ٱلۡعَظِيمِ ﴿129﴾فَإِن تَوَلَّوۡاْ فَقُلۡ حَسۡبِيَ ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ عَلَيۡهِ تَوَكَّلۡتُۖ وَهُوَ رَبُّ ٱلۡعَرۡشِ ٱلۡعَظِيمِ
جا ئهگهر ئهوانه (لهگهڵ ئهو ههموو دڵسۆزیی و میهرهبانیهی تۆدا) ههر پشت ههڵکهن و گوێت بۆ نهگرن، ئهوه ئیتر تۆ بڵێ: من خوام بهسه یارو یاوهرم بێت، که پشتگیرو یاریدهدهرم بێت، هیچ خوایهک نیه جگه لهو، ههر پشت بهو دهبهستم، ئهو زاتهش پهروهردگاری عهرشی گهورهیه.
الٓرۚ تِلۡكَ ءَايَٰتُ ٱلۡكِتَٰبِ ٱلۡحَكِيمِ ﴿1﴾الٓرۚ تِلۡكَ ءَايَٰتُ ٱلۡكِتَٰبِ ٱلۡحَكِيمِ
سهرنجی سهرهتای سوورهتی (البقرة) بده، ئهو ئایهت و فهرمانانهی (لهم سوورهتهدا ههیه) چهند ئایهت و فهرمانێکی ئهو قورئانهپڕ لهدانایی یهیه.
أَكَانَ لِلنَّاسِ عَجَبًا أَنۡ أَوۡحَيۡنَآ إِلَىٰ رَجُلٖ مِّنۡهُمۡ أَنۡ أَنذِرِ ٱلنَّاسَ وَبَشِّرِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَنَّ لَهُمۡ قَدَمَ صِدۡقٍ عِندَ رَبِّهِمۡۗ قَالَ ٱلۡكَٰفِرُونَ إِنَّ هَٰذَا لَسَٰحِرٞ مُّبِينٌ ﴿2﴾أَكَانَ لِلنَّاسِ عَجَبًا أَنۡ أَوۡحَيۡنَآ إِلَىٰ رَجُلٖ مِّنۡهُمۡ أَنۡ أَنذِرِ ٱلنَّاسَ وَبَشِّرِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَنَّ لَهُمۡ قَدَمَ صِدۡقٍ عِندَ رَبِّهِمۡۗ قَالَ ٱلۡكَٰفِرُونَ إِنَّ هَٰذَا لَسَٰحِرٞ مُّبِينٌ
ئایا چ سهر سوڕمانێکی بۆ خهڵکی تێدایهکهوهحی و نیگامان نارد بۆ پیاوێک لهخۆیان که: خهڵکیبێدار بکهرهوهو دایان بچڵهکێنه (تا خواناس و خواپهرهست بن) و مژدهبدهبهوانهی باوهڕیان هێناوهکهبێگومان پلهو پایهی بهرزو بڵندیان بۆ ههیهلای پهروهردگاریان وتیان: بهڕاستی ئهم (محمد ناوه) جادووگهرێکی ئاشکرایه.
إِنَّ رَبَّكُمُ ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٖ ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰ عَلَى ٱلۡعَرۡشِۖ يُدَبِّرُ ٱلۡأَمۡرَۖ مَا مِن شَفِيعٍ إِلَّا مِنۢ بَعۡدِ إِذۡنِهِۦۚ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمۡ فَٱعۡبُدُوهُۚ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ ﴿3﴾إِنَّ رَبَّكُمُ ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٖ ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰ عَلَى ٱلۡعَرۡشِۖ يُدَبِّرُ ٱلۡأَمۡرَۖ مَا مِن شَفِيعٍ إِلَّا مِنۢ بَعۡدِ إِذۡنِهِۦۚ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمۡ فَٱعۡبُدُوهُۚ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ
بهڕاستی پهروهردگاری ئێوه (الله) یه، ئهو زاتهیه کهئاسمانهکان و زهوی لهشهش ڕۆژدا دروست کردووه، لهوهودوا لهسهر تهختی فهرمانڕهوایی وهستا (ئهڵبهتهچۆنێتی وهستان و تهختی فهرمانڕهوایهتی و گهلێ شتی لهو بابهتانه لهڕادهی بۆچوونی ئێمه بهدهره، تهفسیری ئهم ئایهتهیان لهپێشهوا مالیک و ئهحمهد پرسیووه، لهوهڵامدا وتوویانه: وهستانهکه حهقیقهتی ههیه، چۆنیهتیهکهی شاراوهیه، پرسیار کردن دهربارهی بیدعهیه، باوهڕ بوون پێی واجبه)، ههر خۆیشی پلانی ههموو شتێک دائهنێت و ههموو شتێک ڕێک ئهخات، هیچ کهس نیه شهفاعهتخواز و تکا کار بێت، مهگهر دوای مۆڵهتی ئهو زاته، ئهو خوایه پهروهردگارتانه، کهوابوو بیپهرستن، جا ئایا بۆچی یادهوهری وهرناگرن و بیر ناکهنهوه؟!.
إِلَيۡهِ مَرۡجِعُكُمۡ جَمِيعٗاۖ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقًّاۚ إِنَّهُۥ يَبۡدَؤُاْ ٱلۡخَلۡقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥ لِيَجۡزِيَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ بِٱلۡقِسۡطِۚ وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَهُمۡ شَرَابٞ مِّنۡ حَمِيمٖ وَعَذَابٌ أَلِيمُۢ بِمَا كَانُواْ يَكۡفُرُونَ ﴿4﴾إِلَيۡهِ مَرۡجِعُكُمۡ جَمِيعٗاۖ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقًّاۚ إِنَّهُۥ يَبۡدَؤُاْ ٱلۡخَلۡقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥ لِيَجۡزِيَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ بِٱلۡقِسۡطِۚ وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَهُمۡ شَرَابٞ مِّنۡ حَمِيمٖ وَعَذَابٌ أَلِيمُۢ بِمَا كَانُواْ يَكۡفُرُونَ
گهڕانهوهی ههر ههمووتان بۆ لای ئهو زاتهیه، بهڵێنی خوا ههمیشه ڕاستهو دروستهو نهگۆڕه، بهڕاستی خۆی سهرهتا دروست کراوان بهدی دههێنێت و دوایش وهک خۆیان لێدهکاتهوه (تا لهقیامهتدا) ئهوانهی کهباوهڕیان هێناوهو کارو کردهوه چاکهکانیان ئهنجامداوهبهدادپهروهری پاداشتیان بداتهوه، ئهوانهش کهبێ باوهڕ بوون خواردنهوهی لهکوڵ و سزای بهئێش و ئازاریان بۆ ئامادهیه بههۆی ئهوهی کهباوهڕیان پێ نهئهکرد.
هُوَ ٱلَّذِي جَعَلَ ٱلشَّمۡسَ ضِيَآءٗ وَٱلۡقَمَرَ نُورٗا وَقَدَّرَهُۥ مَنَازِلَ لِتَعۡلَمُواْ عَدَدَ ٱلسِّنِينَ وَٱلۡحِسَابَۚ مَا خَلَقَ ٱللَّهُ ذَٰلِكَ إِلَّا بِٱلۡحَقِّۚ يُفَصِّلُ ٱلۡأٓيَٰتِ لِقَوۡمٖ يَعۡلَمُونَ ﴿5﴾هُوَ ٱلَّذِي جَعَلَ ٱلشَّمۡسَ ضِيَآءٗ وَٱلۡقَمَرَ نُورٗا وَقَدَّرَهُۥ مَنَازِلَ لِتَعۡلَمُواْ عَدَدَ ٱلسِّنِينَ وَٱلۡحِسَابَۚ مَا خَلَقَ ٱللَّهُ ذَٰلِكَ إِلَّا بِٱلۡحَقِّۚ يُفَصِّلُ ٱلۡأٓيَٰتِ لِقَوۡمٖ يَعۡلَمُونَ
خوا ئهو زاتهیهکهخۆری کردووهبهسهرچاوهی تیشک و ڕووناکیهکی پرشنگدار، مانگیشی کردووه بهسهرچاوهی ڕووناکی، چهندهها جێگهی ههڵهاتن و ئاوابوونیشی بۆ دیاری کردووه (جگه لهوهی ههرشهوه بهشێوهیهک خۆی دهنوێنێت) تا بزانن و بیکهنه بنهمای ساڵژمێری و حساب ڕاگرتن، خوای گهوره ئهوهی بهبێ مهبهست دروست نهکردووه، بهڵکو ههمووی لهسهر بنچینهی حهق و ڕاستی بهدیهێناوه، بهو شێوهیهئهو زاته ئایهت و بهڵگهو موعجیزهکانی ڕوون دهکاتهوه بۆ کهسانێک کهبیانزانن و تێی بگهن.
إِنَّ فِي ٱخۡتِلَٰفِ ٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ وَمَا خَلَقَ ٱللَّهُ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَتَّقُونَ ﴿6﴾إِنَّ فِي ٱخۡتِلَٰفِ ٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ وَمَا خَلَقَ ٱللَّهُ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَتَّقُونَ
بهڕاستی لهجیاوازی شهوو ڕۆژو ئهو شتانهدا کهخوا لهئاسمانهکان و زهویدا دروستی کردوون، بهڵگهو نیشانهی زۆرن بۆ کهسانێک کهلهخوا بترسن و دینداری بکهن.
إِنَّ ٱلَّذِينَ لَا يَرۡجُونَ لِقَآءَنَا وَرَضُواْ بِٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَٱطۡمَأَنُّواْ بِهَا وَٱلَّذِينَ هُمۡ عَنۡ ءَايَٰتِنَا غَٰفِلُونَ ﴿7﴾إِنَّ ٱلَّذِينَ لَا يَرۡجُونَ لِقَآءَنَا وَرَضُواْ بِٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَٱطۡمَأَنُّواْ بِهَا وَٱلَّذِينَ هُمۡ عَنۡ ءَايَٰتِنَا غَٰفِلُونَ
بهڕاستی ئهوانهی کهبهتهمای ئامادهبوونی بهر بارهگای ئێمهنین و (باوهڕیان پێی نیه) و ڕازی بوون بهژیانی ئهم دنیایهو دڵنیا بوون پێی و دڵیان پێی خۆشبوو و ئهوانهش کهخۆیان غافڵ و بێ ئاگان لهئایهت و نهێنی دروست کراوهکانی ئێمه، (سهرنجی نادهن و بیری لێناکهنهوه)...
أُوْلَـٰٓئِكَ مَأۡوَىٰهُمُ ٱلنَّارُ بِمَا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ ﴿8﴾أُوْلَـٰٓئِكَ مَأۡوَىٰهُمُ ٱلنَّارُ بِمَا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ
ئا ئهوانهشوێن و جێگهیان ئاگره به هۆی ئهو کار و کردهوانهی که دهیانکرد.
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ يَهۡدِيهِمۡ رَبُّهُم بِإِيمَٰنِهِمۡۖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهِمُ ٱلۡأَنۡهَٰرُ فِي جَنَّـٰتِ ٱلنَّعِيمِ ﴿9﴾إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ يَهۡدِيهِمۡ رَبُّهُم بِإِيمَٰنِهِمۡۖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهِمُ ٱلۡأَنۡهَٰرُ فِي جَنَّـٰتِ ٱلنَّعِيمِ
بهڕاستی ئهوانهی کهباوهڕیان هێناوهو کارو کردهوهچاکهکانیان ئهنجامداوه، پهروهردگاریان بههۆی ئیمان و باوهڕی (ڕێک و پێک و دامهزراویانهوه) هیدایهت و ڕێنموییان دهکات (بۆ ئهنجامدانی ههموو کارو کردهوهیهکی چاک، لهو جیهانیشدا) لهناو بهههشته جۆراو جۆرهپڕ لهنازو نیعمهتهکاندا چهندهها ڕوبار بهبهردهمیاندا دهڕوات.
دَعۡوَىٰهُمۡ فِيهَا سُبۡحَٰنَكَ ٱللَّهُمَّ وَتَحِيَّتُهُمۡ فِيهَا سَلَٰمٞۚ وَءَاخِرُ دَعۡوَىٰهُمۡ أَنِ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿10﴾دَعۡوَىٰهُمۡ فِيهَا سُبۡحَٰنَكَ ٱللَّهُمَّ وَتَحِيَّتُهُمۡ فِيهَا سَلَٰمٞۚ وَءَاخِرُ دَعۡوَىٰهُمۡ أَنِ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ
دوعاو پاڕانهوهیان (لهبهههشدا ئهمهیه: پهروهردگارا، پاکی و بێگهردی و ستایش شایستهی تۆیه ئهی خوای میهرهبان، چاک و چۆنیشیان لهوێ سهلامکردنه، دواههمین گوفتاریشیان دوای ههموو نازو نیعمهتێک، دوای ههموو بهخششێک ئهوهیهکه: پڕ بهدڵ، لهناخی دهروونیانهوه بهڕاستی دهڵێن: الحمد لله رب العالمین.
وَلَوۡ يُعَجِّلُ ٱللَّهُ لِلنَّاسِ ٱلشَّرَّ ٱسۡتِعۡجَالَهُم بِٱلۡخَيۡرِ لَقُضِيَ إِلَيۡهِمۡ أَجَلُهُمۡۖ فَنَذَرُ ٱلَّذِينَ لَا يَرۡجُونَ لِقَآءَنَا فِي طُغۡيَٰنِهِمۡ يَعۡمَهُونَ ﴿11﴾۞وَلَوۡ يُعَجِّلُ ٱللَّهُ لِلنَّاسِ ٱلشَّرَّ ٱسۡتِعۡجَالَهُم بِٱلۡخَيۡرِ لَقُضِيَ إِلَيۡهِمۡ أَجَلُهُمۡۖ فَنَذَرُ ٱلَّذِينَ لَا يَرۡجُونَ لِقَآءَنَا فِي طُغۡيَٰنِهِمۡ يَعۡمَهُونَ
ئهگهر خوا خهڵکی تووشی شهڕو ناخۆشی بهزوویی بکردایه (لهسهر داخوازی خۆیان کاتێک تهنگهتاو دهبن) ههروهکو چۆن بۆ داخوازی خێر پهلهیانه، ئهوه ههر ههموویان کۆتایی بهژیانیان دههێنرا (بهڵام خوای گهوره واناکات، بهڵکو دهفهرموێت) جا ئهوانهی بهتهمانین ئامادهی بهردهم بارهگای ئێمهببنهوه (باوهڕیان پێی نیه)، ماوهیهک وازیان لێدههێنین تا لهستهمیاندا ڕۆبچن و سهرگهردان بن.
وَإِذَا مَسَّ ٱلۡإِنسَٰنَ ٱلضُّرُّ دَعَانَا لِجَنۢبِهِۦٓ أَوۡ قَاعِدًا أَوۡ قَآئِمٗا فَلَمَّا كَشَفۡنَا عَنۡهُ ضُرَّهُۥ مَرَّ كَأَن لَّمۡ يَدۡعُنَآ إِلَىٰ ضُرّٖ مَّسَّهُۥۚ كَذَٰلِكَ زُيِّنَ لِلۡمُسۡرِفِينَ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ﴿12﴾وَإِذَا مَسَّ ٱلۡإِنسَٰنَ ٱلضُّرُّ دَعَانَا لِجَنۢبِهِۦٓ أَوۡ قَاعِدًا أَوۡ قَآئِمٗا فَلَمَّا كَشَفۡنَا عَنۡهُ ضُرَّهُۥ مَرَّ كَأَن لَّمۡ يَدۡعُنَآ إِلَىٰ ضُرّٖ مَّسَّهُۥۚ كَذَٰلِكَ زُيِّنَ لِلۡمُسۡرِفِينَ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ
کاتێکیش ئادهمیزاد (ئهوانهیان کهباوهڕ لهدهروونیاندا بهچاکی دانهمهزراوه) زیان و ناخۆشیهکی تووش بێت، ئهوه هاناو هاوار بۆ ئێمه دههێنێت بۆ لابردنی، لهکاتی ڕاکشاندا، یان بهدانیشتنهوه، یان بهپێوهبێت، جا کاتێک زهرهر و زیانهکهی لێ دوور دهخهینهوهو دهکهوێتهوه باری ئاسایی، ههروا دهڕوات بهڕێدا و بارودۆخی ئهوسای فهرامۆش دهکات، ههروهک ڕۆژێ لهڕۆژان هاواری له ئێمه نهکردبێت و ل هئێمه نهپاڕابێتهوه تا ناخۆشی و زیانێک کهتووشیبووه لێی دوور بخهینهوه، ئا بهو شێوهیه بۆ لهسنوور دهرچووان ئهو کارو کردهوانهی کهدهیانکرد ڕازێنراوهتهوه.
وَلَقَدۡ أَهۡلَكۡنَا ٱلۡقُرُونَ مِن قَبۡلِكُمۡ لَمَّا ظَلَمُواْ وَجَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ وَمَا كَانُواْ لِيُؤۡمِنُواْۚ كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلۡمُجۡرِمِينَ ﴿13﴾وَلَقَدۡ أَهۡلَكۡنَا ٱلۡقُرُونَ مِن قَبۡلِكُمۡ لَمَّا ظَلَمُواْ وَجَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ وَمَا كَانُواْ لِيُؤۡمِنُواْۚ كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلۡمُجۡرِمِينَ
سوێند بهخوا بێگومان ئێمه لهسهدهکانی پێش ئێوهدا خهڵکێکی زۆرمان لهناو بردووه کاتێک ستهمیان کردووهو ڕۆچوون تیایدا، لهکاتێکیشدا پێغهمبهرهکانیان بهبهڵگهی زۆرهوه بۆ هات و (پهیامی خوایان پێ ڕاگهیاندن) وهنهبوو باوهڕیشیان پێبهێنن، (ئێمهش تۆڵهمان لێسهندن) ئا بهو شێوهیه تۆڵه لهقهوم و گهلانی تاوانبار دهکهینهوه.
ثُمَّ جَعَلۡنَٰكُمۡ خَلَـٰٓئِفَ فِي ٱلۡأَرۡضِ مِنۢ بَعۡدِهِمۡ لِنَنظُرَ كَيۡفَ تَعۡمَلُونَ ﴿14﴾ثُمَّ جَعَلۡنَٰكُمۡ خَلَـٰٓئِفَ فِي ٱلۡأَرۡضِ مِنۢ بَعۡدِهِمۡ لِنَنظُرَ كَيۡفَ تَعۡمَلُونَ
پاشان ئێمه ئێوهمان کرده جێنشین لهزهویدا لهدوای لهناوبردنی ئهوان، تا ببینین ئێوه چی دهکهن و چۆن دهکهن!
وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِمۡ ءَايَاتُنَا بَيِّنَٰتٖ قَالَ ٱلَّذِينَ لَا يَرۡجُونَ لِقَآءَنَا ٱئۡتِ بِقُرۡءَانٍ غَيۡرِ هَٰذَآ أَوۡ بَدِّلۡهُۚ قُلۡ مَا يَكُونُ لِيٓ أَنۡ أُبَدِّلَهُۥ مِن تِلۡقَآيِٕ نَفۡسِيٓۖ إِنۡ أَتَّبِعُ إِلَّا مَا يُوحَىٰٓ إِلَيَّۖ إِنِّيٓ أَخَافُ إِنۡ عَصَيۡتُ رَبِّي عَذَابَ يَوۡمٍ عَظِيمٖ ﴿15﴾وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِمۡ ءَايَاتُنَا بَيِّنَٰتٖ قَالَ ٱلَّذِينَ لَا يَرۡجُونَ لِقَآءَنَا ٱئۡتِ بِقُرۡءَانٍ غَيۡرِ هَٰذَآ أَوۡ بَدِّلۡهُۚ قُلۡ مَا يَكُونُ لِيٓ أَنۡ أُبَدِّلَهُۥ مِن تِلۡقَآيِٕ نَفۡسِيٓۖ إِنۡ أَتَّبِعُ إِلَّا مَا يُوحَىٰٓ إِلَيَّۖ إِنِّيٓ أَخَافُ إِنۡ عَصَيۡتُ رَبِّي عَذَابَ يَوۡمٍ عَظِيمٖ
کاتێکیش ئایهتهکانی ئێمه که ڕوون و ئاشکرایه بهسهریاندا بخوێنرێتهوه، ئهوه ئهوانهی که بهتهمانین ئامادهی بهردهم بارهگای ئێمه ببن دهڵێن: قورئانێکی جگه لهمه بهێنهو بیخوێنهرهوه، یان بیگۆڕه (بهشێوهیهکی تر)، تۆیش ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) پێیان بڵێ: من بۆم نیه لهخۆمهوه ئهوه بیگۆڕم، من شوێنی هیچ شتێک ناکهوم جگه ئهوه نهبێت که بهوهحی پێم دهگات، بهڕاستی من دهترسم ئهگهر یاخی بم له پهروهردگارم و نا فهرمانی بکهم گیرۆدهی سزایهکی سهختی ڕۆژێکی زۆر گهورهببم.
قُل لَّوۡ شَآءَ ٱللَّهُ مَا تَلَوۡتُهُۥ عَلَيۡكُمۡ وَلَآ أَدۡرَىٰكُم بِهِۦۖ فَقَدۡ لَبِثۡتُ فِيكُمۡ عُمُرٗا مِّن قَبۡلِهِۦٓۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ ﴿16﴾قُل لَّوۡ شَآءَ ٱللَّهُ مَا تَلَوۡتُهُۥ عَلَيۡكُمۡ وَلَآ أَدۡرَىٰكُم بِهِۦۖ فَقَدۡ لَبِثۡتُ فِيكُمۡ عُمُرٗا مِّن قَبۡلِهِۦٓۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ
پێیان بڵێ (ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم) ئهگهر خوا بیویستایه ئهوه قورئانم بهسهردا نهدهخوێندهوه، خوایش ئاگاداری نهدهکردن پێی، چونکه بهڕاستی ئاشکرایه کهمن تهمهنێکی دوورو درێژم لهناوتاندا بهسهر بردووه پێش هاتنی قورئان (بێ ئهوهی وشهیهک لهم قورئانه بزانم) کهواته بۆچی عهقڵ وبیرو هۆشتان ناخهنهکار (کهسێکی نهخوێندهوار تا تهمهنی چل ساڵی هیچ نهڵێت، بهمهرجێک ناو بانگی دهرکرد بێت بهڕاستگۆیی و ئهمینداری، کهچی لهو تهمهنه بهدواوه ئهم قورئانه ڕێک و پێکه ڕابگهیهنێت، ئایا ڕهوا نیه ههر کهس دهیبیستێت خێرا بڕوا بهێنێت بهنێرهری قورئان و ئهو کهسهش کهبۆی ڕهوانهکراوه؟)
فَمَنۡ أَظۡلَمُ مِمَّنِ ٱفۡتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًا أَوۡ كَذَّبَ بِـَٔايَٰتِهِۦٓۚ إِنَّهُۥ لَا يُفۡلِحُ ٱلۡمُجۡرِمُونَ ﴿17﴾فَمَنۡ أَظۡلَمُ مِمَّنِ ٱفۡتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًا أَوۡ كَذَّبَ بِـَٔايَٰتِهِۦٓۚ إِنَّهُۥ لَا يُفۡلِحُ ٱلۡمُجۡرِمُونَ
جا کێ لهوه ستهمکارتره که درۆ به دهم خواوه ههڵدهبهستێت، یاخود ئایاتهکانی به درۆ بزانێت و بڕوای پێی نهبێت، بهڕاستی تاوانباران سهرفراز نابن.
وَيَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَضُرُّهُمۡ وَلَا يَنفَعُهُمۡ وَيَقُولُونَ هَـٰٓؤُلَآءِ شُفَعَـٰٓؤُنَا عِندَ ٱللَّهِۚ قُلۡ أَتُنَبِّـُٔونَ ٱللَّهَ بِمَا لَا يَعۡلَمُ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَلَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ سُبۡحَٰنَهُۥ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ ﴿18﴾وَيَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَضُرُّهُمۡ وَلَا يَنفَعُهُمۡ وَيَقُولُونَ هَـٰٓؤُلَآءِ شُفَعَـٰٓؤُنَا عِندَ ٱللَّهِۚ قُلۡ أَتُنَبِّـُٔونَ ٱللَّهَ بِمَا لَا يَعۡلَمُ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَلَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ سُبۡحَٰنَهُۥ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ
(بێ باوهڕان وخوانهناسان) شتێک دهپهرستن لهجیاتی خوا نه زیانیان پێدهگهیهنێت نه قازانج، دهشڵێن: ئا ئهو بت و شتانه تکا کارمانن لای خوا، پێیان بڵێ ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم): باشه ئایا ئێوه خوا ئاگادار دهکهنهوه بهشتێک که لهئاسمانهکان و لهزهویدا ههبێت و خوا نهیزانێت؟! پاک و بێگهردهو بهرزو بڵندهو دووره لهوهی کهنهفامان دهیکهن بههاوهڵی.
وَمَا كَانَ ٱلنَّاسُ إِلَّآ أُمَّةٗ وَٰحِدَةٗ فَٱخۡتَلَفُواْۚ وَلَوۡلَا كَلِمَةٞ سَبَقَتۡ مِن رَّبِّكَ لَقُضِيَ بَيۡنَهُمۡ فِيمَا فِيهِ يَخۡتَلِفُونَ ﴿19﴾وَمَا كَانَ ٱلنَّاسُ إِلَّآ أُمَّةٗ وَٰحِدَةٗ فَٱخۡتَلَفُواْۚ وَلَوۡلَا كَلِمَةٞ سَبَقَتۡ مِن رَّبِّكَ لَقُضِيَ بَيۡنَهُمۡ فِيمَا فِيهِ يَخۡتَلِفُونَ
خهڵکی لهسهرهتای پهیدا بوونیاندا بهش بهش نهبوون بهڵکو تهنها یهک پارچهبوون، یهک ئاین بوون، یهک بیرو باوهڕ بوون، جا که (زهمان تێپهڕی و زۆر بوون و لهسهرچاوهی نووری پێغهمبهرایهتی دوورکهوتنهوه) ناکۆکی و جیاوازی لهنێوانیاندا پهیدا بوو بهش بهش بوون، خۆ ئهگهر بڕیاردادهی پێشتر لهلایهن پهروهردگارتهوه نهبوایه، ئهوه دادپهروهری ههر لهدنیادا لهنێوانیاندا ئهنجامدهدرا، (حهق و ڕاستی ڕوون دهکرایهوه) لهو شتانهدا کهکێشهو جیاوازی تێدا دهکهن.
وَيَقُولُونَ لَوۡلَآ أُنزِلَ عَلَيۡهِ ءَايَةٞ مِّن رَّبِّهِۦۖ فَقُلۡ إِنَّمَا ٱلۡغَيۡبُ لِلَّهِ فَٱنتَظِرُوٓاْ إِنِّي مَعَكُم مِّنَ ٱلۡمُنتَظِرِينَ ﴿20﴾وَيَقُولُونَ لَوۡلَآ أُنزِلَ عَلَيۡهِ ءَايَةٞ مِّن رَّبِّهِۦۖ فَقُلۡ إِنَّمَا ٱلۡغَيۡبُ لِلَّهِ فَٱنتَظِرُوٓاْ إِنِّي مَعَكُم مِّنَ ٱلۡمُنتَظِرِينَ
(ههروهها بێ باوهڕان) دهڵێن: بۆ موعجیزهو بهڵگهیهک دانهبهزێنرایه سهری لهلایهن پهروهردگاریهوه، ئهوه لهوهڵامیاندا بڵێ: بهڕاستی موعجیزهو نهێنی و شاراوهکان تهنها بهدهست خوایه، جا ئێوه چاوهڕوانی بکهن، بێگومان منیش لهگهڵتاندا لهچاوهڕوانانم.
وَإِذَآ أَذَقۡنَا ٱلنَّاسَ رَحۡمَةٗ مِّنۢ بَعۡدِ ضَرَّآءَ مَسَّتۡهُمۡ إِذَا لَهُم مَّكۡرٞ فِيٓ ءَايَاتِنَاۚ قُلِ ٱللَّهُ أَسۡرَعُ مَكۡرًاۚ إِنَّ رُسُلَنَا يَكۡتُبُونَ مَا تَمۡكُرُونَ ﴿21﴾وَإِذَآ أَذَقۡنَا ٱلنَّاسَ رَحۡمَةٗ مِّنۢ بَعۡدِ ضَرَّآءَ مَسَّتۡهُمۡ إِذَا لَهُم مَّكۡرٞ فِيٓ ءَايَاتِنَاۚ قُلِ ٱللَّهُ أَسۡرَعُ مَكۡرًاۚ إِنَّ رُسُلَنَا يَكۡتُبُونَ مَا تَمۡكُرُونَ
کاتێکیش خهڵکی لهدوای ناخۆشیهک که بۆیان پێش دێت لهڕهحمهت و بهخششی خۆمان بههرهوریان دهکهین، ئهوه یهکسهر پیلانگێڕی کاریانه دژ بهئاین و فهرمانهکانی ئێمه، ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) پێیان بڵێ: خوا خێراتره لهوان له نهخشهو پلاندا، بهڕاستی فریشتهکانمان ههموو پیلان و فێڵێک کهدهیکهن تۆماری دهکهن.
هُوَ ٱلَّذِي يُسَيِّرُكُمۡ فِي ٱلۡبَرِّ وَٱلۡبَحۡرِۖ حَتَّىٰٓ إِذَا كُنتُمۡ فِي ٱلۡفُلۡكِ وَجَرَيۡنَ بِهِم بِرِيحٖ طَيِّبَةٖ وَفَرِحُواْ بِهَا جَآءَتۡهَا رِيحٌ عَاصِفٞ وَجَآءَهُمُ ٱلۡمَوۡجُ مِن كُلِّ مَكَانٖ وَظَنُّوٓاْ أَنَّهُمۡ أُحِيطَ بِهِمۡ دَعَوُاْ ٱللَّهَ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ لَئِنۡ أَنجَيۡتَنَا مِنۡ هَٰذِهِۦ لَنَكُونَنَّ مِنَ ٱلشَّـٰكِرِينَ ﴿22﴾هُوَ ٱلَّذِي يُسَيِّرُكُمۡ فِي ٱلۡبَرِّ وَٱلۡبَحۡرِۖ حَتَّىٰٓ إِذَا كُنتُمۡ فِي ٱلۡفُلۡكِ وَجَرَيۡنَ بِهِم بِرِيحٖ طَيِّبَةٖ وَفَرِحُواْ بِهَا جَآءَتۡهَا رِيحٌ عَاصِفٞ وَجَآءَهُمُ ٱلۡمَوۡجُ مِن كُلِّ مَكَانٖ وَظَنُّوٓاْ أَنَّهُمۡ أُحِيطَ بِهِمۡ دَعَوُاْ ٱللَّهَ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ لَئِنۡ أَنجَيۡتَنَا مِنۡ هَٰذِهِۦ لَنَكُونَنَّ مِنَ ٱلشَّـٰكِرِينَ
(ئهی هاوهڵگهڕان) خوا ئهو زاتهیه که لهوشکانی و دهریادا هاتو چۆتان پێدهکات، ههتا ئهو کاتهی که لهکهشتیهکاندا دهبن و دهیانگوێزنهوه بههۆی باو شهماڵێکی پاک و ئارامهوهو ههمووان دڵخۆشن پێی، ئهوه بایهکی توندو بههێز و سهخت بهرهو کهشتیهکه بێت و ههڵبکات، لهههموو لایهکهوه شهپۆل بۆیان بێت، ئیتر وابزانن که دهورهدراون و (ڕزگار بوونیان ئهستهمه، ئا لهو کاتهدا خهڵکهکه بهسۆزهوه) هاناو هاوار بۆ خوا دهبهن، دڵنیان خوا نهبێت کهس ناتوانێت فریایان بکهوێت، لهکاتێکدا بیرو باوهڕو ئاینیان بهتهواویی پاک و پوخت و یهکلایی دهکهنهوه بۆ خوا، بۆیه بهسۆزهوه دهڵێن: سوێند بهخوا ئهگهر لهم بهڵایه، لهم تهنگانهیه، ڕزگارمان بکهیت، ئهوه بهڕاستی دهچینه ڕیزی سوپاسگوزارانتهوه.
فَلَمَّآ أَنجَىٰهُمۡ إِذَا هُمۡ يَبۡغُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّۗ يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّمَا بَغۡيُكُمۡ عَلَىٰٓ أَنفُسِكُمۖ مَّتَٰعَ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ ثُمَّ إِلَيۡنَا مَرۡجِعُكُمۡ فَنُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ﴿23﴾فَلَمَّآ أَنجَىٰهُمۡ إِذَا هُمۡ يَبۡغُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّۗ يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّمَا بَغۡيُكُمۡ عَلَىٰٓ أَنفُسِكُمۖ مَّتَٰعَ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ ثُمَّ إِلَيۡنَا مَرۡجِعُكُمۡ فَنُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ
جاکاتێک خوا ڕزگاری کردن، خێرا ئهوان بهناحهق دهست دهکهنهوه بهستهمکاری لهزهویدا، ئهی خهڵکینه: بهڕاستی ستهم کردنتان تهنها لهسهر خۆتان دهکهوێت و بهزیانی خۆتان تهواو دهبێت، ئێوه بهو ستهمکاریه خۆشی و ڕابواردنی ژیانی دنیاتان دهوێت، لهوهودوا گهڕانهوهتان ههر بۆ لای ئێمهیهو ئهوسا ئاگادارتان دهکهینهوه بهههموو ئهو کارو کردهوانهی کهدهتانکرد.
إِنَّمَا مَثَلُ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا كَمَآءٍ أَنزَلۡنَٰهُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ فَٱخۡتَلَطَ بِهِۦ نَبَاتُ ٱلۡأَرۡضِ مِمَّا يَأۡكُلُ ٱلنَّاسُ وَٱلۡأَنۡعَٰمُ حَتَّىٰٓ إِذَآ أَخَذَتِ ٱلۡأَرۡضُ زُخۡرُفَهَا وَٱزَّيَّنَتۡ وَظَنَّ أَهۡلُهَآ أَنَّهُمۡ قَٰدِرُونَ عَلَيۡهَآ أَتَىٰهَآ أَمۡرُنَا لَيۡلًا أَوۡ نَهَارٗا فَجَعَلۡنَٰهَا حَصِيدٗا كَأَن لَّمۡ تَغۡنَ بِٱلۡأَمۡسِۚ كَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ ٱلۡأٓيَٰتِ لِقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ ﴿24﴾إِنَّمَا مَثَلُ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا كَمَآءٍ أَنزَلۡنَٰهُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ فَٱخۡتَلَطَ بِهِۦ نَبَاتُ ٱلۡأَرۡضِ مِمَّا يَأۡكُلُ ٱلنَّاسُ وَٱلۡأَنۡعَٰمُ حَتَّىٰٓ إِذَآ أَخَذَتِ ٱلۡأَرۡضُ زُخۡرُفَهَا وَٱزَّيَّنَتۡ وَظَنَّ أَهۡلُهَآ أَنَّهُمۡ قَٰدِرُونَ عَلَيۡهَآ أَتَىٰهَآ أَمۡرُنَا لَيۡلًا أَوۡ نَهَارٗا فَجَعَلۡنَٰهَا حَصِيدٗا كَأَن لَّمۡ تَغۡنَ بِٱلۡأَمۡسِۚ كَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ ٱلۡأٓيَٰتِ لِقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ
بێگومان نموونهی ژیانی ئهم دنیایه، ههر لهو بارانه دهچێت لهئاسمانهوه دامانباراندووه جا بههۆیهوه ڕووهکی زهوی گهشهدهکات و بهیهکدا چوون (بهرو بوومی خۆی پێشکهش دهکات) لهوخۆراکانهی کهههم خهڵکی و ههم ئاژهڵیش لێی دهخۆن، ههتا کاتێک وای لێ دێت زهوی، بهجوانی نهخش و نیگاری خۆی دهردهخات و خۆی دهڕازێنێتهوه، خهڵکهکهی وا گومان دهبهن بهڕاستی ههمیشه دهسهڵاتداری تهواون بهسهریدا (ئا لهوکاتهدا کهخهڵکی خراپ و غافڵن و دڵیان بهدنیا خۆشهو ههرچی گوناهو تاوانه دهیکهن) ئهوه فهرمانی ئێمهیان بۆ دهردهچێت لهشهودا یان لهڕۆژدا، ئهوسا وهک کشتوکاڵی دروێنهکراوی لێ دهکهین، ههروهکو دوێنێ نهبووبێت، ئابهو شێوهیه ئایهتهکانی خۆمان ڕوون دهکهینهوه بۆ کهسانێک بیر بکهنهوهو تێفکرن (وا دیاره ڕۆژێک دێت پێشکهوتنی زانستی دهگاته ئاستێکی زۆر باڵا، خهڵکی ئهو سهردهمه زۆر غهڕا دهبن، بهڵام لهپڕێکدا خوا کۆتایی بهههموو شتێک دههێنێت).
وَٱللَّهُ يَدۡعُوٓاْ إِلَىٰ دَارِ ٱلسَّلَٰمِ وَيَهۡدِي مَن يَشَآءُ إِلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ ﴿25﴾وَٱللَّهُ يَدۡعُوٓاْ إِلَىٰ دَارِ ٱلسَّلَٰمِ وَيَهۡدِي مَن يَشَآءُ إِلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ
خوای گهورهش بانگهواز دهکات بۆ بهههشتی پڕ لهشادی و ئاشتی و ئاسایش، ههر کهسێک ئهو زاته بیهوێت (خۆیشی ههوڵ بدات بۆ بهدهستهێنانی) ڕێنموویی دهکات بۆ ڕێگهو ڕێبازی ڕاست و دروست.
لِّلَّذِينَ أَحۡسَنُواْ ٱلۡحُسۡنَىٰ وَزِيَادَةٞۖ وَلَا يَرۡهَقُ وُجُوهَهُمۡ قَتَرٞ وَلَا ذِلَّةٌۚ أُوْلَـٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَنَّةِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ ﴿26﴾۞لِّلَّذِينَ أَحۡسَنُواْ ٱلۡحُسۡنَىٰ وَزِيَادَةٞۖ وَلَا يَرۡهَقُ وُجُوهَهُمۡ قَتَرٞ وَلَا ذِلَّةٌۚ أُوْلَـٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَنَّةِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ
بۆ ئهوانهی چاکهیان کردووه، پاداشتی چاکترو بهههشتی بهرین و زیاتریش ئامادهیه بهچهندهها قات، (لهڕیوایهتێکدا کهپێشهویان ئهحمهد و موسلیم ڕیوایهتیان کردووه، ئهو زیادهیه، تهماشا کردنی ڕوخساری پڕ لهنوورو قهشهنگی زاتی پهروهردگاره) ڕووخساریشیان ڕهشی و تاڵی و ڕیسوایی و زهلیلی و ماندوێتی پێوه دیارنییه، ئا ئهوانه نیشتهجێی بهههشتن و بۆ ههمیشه ژیانی تیادا دهبهنهسهر.
وَٱلَّذِينَ كَسَبُواْ ٱلسَّيِّـَٔاتِ جَزَآءُ سَيِّئَةِۭ بِمِثۡلِهَا وَتَرۡهَقُهُمۡ ذِلَّةٞۖ مَّا لَهُم مِّنَ ٱللَّهِ مِنۡ عَاصِمٖۖ كَأَنَّمَآ أُغۡشِيَتۡ وُجُوهُهُمۡ قِطَعٗا مِّنَ ٱلَّيۡلِ مُظۡلِمًاۚ أُوْلَـٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ ﴿27﴾وَٱلَّذِينَ كَسَبُواْ ٱلسَّيِّـَٔاتِ جَزَآءُ سَيِّئَةِۭ بِمِثۡلِهَا وَتَرۡهَقُهُمۡ ذِلَّةٞۖ مَّا لَهُم مِّنَ ٱللَّهِ مِنۡ عَاصِمٖۖ كَأَنَّمَآ أُغۡشِيَتۡ وُجُوهُهُمۡ قِطَعٗا مِّنَ ٱلَّيۡلِ مُظۡلِمًاۚ أُوْلَـٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ
ئهوانهش گوناهو تاوانهکانیان ئهنجامداوه، ههرچهنده پاداشتی ههر گوناهو تاوانێک بهقهدهر خۆی دهدرێتهوه (بهڵام ههندێک ئهوهنده تاوانبارن) خهجاڵهتی و سهرشۆڕی و ڕوو ڕهشی ماندووی کردوون، کهس نیه پهنایان بدات و بیانپارێزێت له (خهشم و قینی) خوا، ئهوهنده ڕوو ڕهشن ههر دهڵێی پارچهیهک لهشهوی تاریک ڕووخساری داپۆشیوون، ئائهوانه نیشتهجێی ناو ئاگری دۆزهخن و بۆ ههمیشه ژیان لهناویدا دهبهنهسهر.
وَيَوۡمَ نَحۡشُرُهُمۡ جَمِيعٗا ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذِينَ أَشۡرَكُواْ مَكَانَكُمۡ أَنتُمۡ وَشُرَكَآؤُكُمۡۚ فَزَيَّلۡنَا بَيۡنَهُمۡۖ وَقَالَ شُرَكَآؤُهُم مَّا كُنتُمۡ إِيَّانَا تَعۡبُدُونَ ﴿28﴾وَيَوۡمَ نَحۡشُرُهُمۡ جَمِيعٗا ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذِينَ أَشۡرَكُواْ مَكَانَكُمۡ أَنتُمۡ وَشُرَكَآؤُكُمۡۚ فَزَيَّلۡنَا بَيۡنَهُمۡۖ وَقَالَ شُرَكَآؤُهُم مَّا كُنتُمۡ إِيَّانَا تَعۡبُدُونَ
ئهمانهش لهڕۆژێکدا دهبێت کهههر ههموو خهڵکی کۆدهکهینهوه بۆ لێپرسینهوه، پاشان بهوانه دهڵێین: کهشهریک و هاوهڵیان بۆ خوا بڕیارداوه: خۆتان و ئهو شتانهی کهدهتانپهرست، لهجێی خۆتان بوهستن و مهجوڵێن، ئهوسا موشریکهکان لهپهرستراوهکانیان جیا دهکهینهوه، خوا بت و پهرستراوهکان، دههێنێته قسهو ئهوانیش به یهک دهنگ دهڵێن: ئێوه ئێمهتان نهئهپهرست!!
فَكَفَىٰ بِٱللَّهِ شَهِيدَۢا بَيۡنَنَا وَبَيۡنَكُمۡ إِن كُنَّا عَنۡ عِبَادَتِكُمۡ لَغَٰفِلِينَ ﴿29﴾فَكَفَىٰ بِٱللَّهِ شَهِيدَۢا بَيۡنَنَا وَبَيۡنَكُمۡ إِن كُنَّا عَنۡ عِبَادَتِكُمۡ لَغَٰفِلِينَ
ئینجا خوا بهسه کهشایهت بێت لهنێوان ئێمه و ئێوهدا، بهڕاستی ئێمه ئاگاداری پهرستن و پاڕانهوهی ئێوه نهبووین.
هُنَالِكَ تَبۡلُواْ كُلُّ نَفۡسٖ مَّآ أَسۡلَفَتۡۚ وَرُدُّوٓاْ إِلَى ٱللَّهِ مَوۡلَىٰهُمُ ٱلۡحَقِّۖ وَضَلَّ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَفۡتَرُونَ ﴿30﴾هُنَالِكَ تَبۡلُواْ كُلُّ نَفۡسٖ مَّآ أَسۡلَفَتۡۚ وَرُدُّوٓاْ إِلَى ٱللَّهِ مَوۡلَىٰهُمُ ٱلۡحَقِّۖ وَضَلَّ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَفۡتَرُونَ
ئا لهوێدا (لهگۆڕهپانی مهحشهرو لێپرسینهوهدا) ههموو کهس دهرئهنجامی کاروکردهوهی ڕابووردووی ههست پێ دهکات کهپێش خۆی ڕهوانهی کردووه، ئهوسا ههمووان دهگهڕێنرێنهوه بۆ لای خوا، خاوهنی ڕاستهقینهو پهروهردگاری حهق، ههر چیهکیش بهناحهق دهیانپهرست و ههڵیاندهبهست و پێی ههڵخهڵهتاو بوون، ون دهبێت و لهناو دهچێت..
قُلۡ مَن يَرۡزُقُكُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِ أَمَّن يَمۡلِكُ ٱلسَّمۡعَ وَٱلۡأَبۡصَٰرَ وَمَن يُخۡرِجُ ٱلۡحَيَّ مِنَ ٱلۡمَيِّتِ وَيُخۡرِجُ ٱلۡمَيِّتَ مِنَ ٱلۡحَيِّ وَمَن يُدَبِّرُ ٱلۡأَمۡرَۚ فَسَيَقُولُونَ ٱللَّهُۚ فَقُلۡ أَفَلَا تَتَّقُونَ ﴿31﴾قُلۡ مَن يَرۡزُقُكُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِ أَمَّن يَمۡلِكُ ٱلسَّمۡعَ وَٱلۡأَبۡصَٰرَ وَمَن يُخۡرِجُ ٱلۡحَيَّ مِنَ ٱلۡمَيِّتِ وَيُخۡرِجُ ٱلۡمَيِّتَ مِنَ ٱلۡحَيِّ وَمَن يُدَبِّرُ ٱلۡأَمۡرَۚ فَسَيَقُولُونَ ٱللَّهُۚ فَقُلۡ أَفَلَا تَتَّقُونَ
(ئهی پێعهمبهر صلی الله علیه وسلم پێیان بڵێ): کێ ههیه لهئاسمانهوه (بههۆی تیشکی خۆرو بارانهوه) و لهزهویهوه (بههۆی خاک و ئاوو ههواوه) ڕزق و ڕۆزیتان بۆ فهراههم بهێنێت و پێتان ببهخشێت، ئهی کێ ههیهخاوهنی دهزگاکانی بیستن و بینین بێت (توانای بیستن و بینینیان پێ ببهخشێت) ئهی کێ زیندوو لهمردوو دهردههێنێت و مردوو لهزیندوو دهردههێنێت، ههرواها کێیه کهههموو کارو فرمانهکان جێبهجێ دهکات و گۆڕانکاریان بهسهردا دههێنێت (لهبهرامبهر ههموو ئهو پرسیارانهوه) خهڵکی دهڵێن: الله، خوا (ههموو ئهو کارانهو زیاتریش زۆر بهئاسانی ئهنجام دهدات لهڕێگهی یاساو بهرنامهیهکهوهکهههر خۆی دایڕشتووه)، کهواتهپێیان بڵێ: ئایا ناترسن لهسهرهنجامی یاخی بوونتان، ئایا ناترسن لهخهشم و قینی خوا؟!
فَذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمُ ٱلۡحَقُّۖ فَمَاذَا بَعۡدَ ٱلۡحَقِّ إِلَّا ٱلضَّلَٰلُۖ فَأَنَّىٰ تُصۡرَفُونَ ﴿32﴾فَذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمُ ٱلۡحَقُّۖ فَمَاذَا بَعۡدَ ٱلۡحَقِّ إِلَّا ٱلضَّلَٰلُۖ فَأَنَّىٰ تُصۡرَفُونَ
جا ههر ئهو زاتهیه پهروهردگاری ڕاست و دروستتان، (باشه) دوای حهق و ڕاستی چی ههیه جگه لهگومڕایی و سهر گهردانی؟ (ئیتر ئێوه بۆ بیرناکهنهوه) چۆن لادهدرێن (لهڕێبازی حهقهوه بۆ ڕێبازی بهتاڵ)؟!
كَذَٰلِكَ حَقَّتۡ كَلِمَتُ رَبِّكَ عَلَى ٱلَّذِينَ فَسَقُوٓاْ أَنَّهُمۡ لَا يُؤۡمِنُونَ ﴿33﴾كَذَٰلِكَ حَقَّتۡ كَلِمَتُ رَبِّكَ عَلَى ٱلَّذِينَ فَسَقُوٓاْ أَنَّهُمۡ لَا يُؤۡمِنُونَ
ئا بهو شێوهیه (چونکه لهگهڵ ئهو ههموو بهڵگهیهدا ههر تاوانبارن و سهر کهشی دهکهن) بڕیاری پهروهردگارت لهسهر ئهوانهی که لهسنوور دهرچوون بڕاوهتهوه، که ئهوانه بهڕاستی ههر ئیمان و باوهڕناهێنن.
قُلۡ هَلۡ مِن شُرَكَآئِكُم مَّن يَبۡدَؤُاْ ٱلۡخَلۡقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥۚ قُلِ ٱللَّهُ يَبۡدَؤُاْ ٱلۡخَلۡقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥۖ فَأَنَّىٰ تُؤۡفَكُونَ ﴿34﴾قُلۡ هَلۡ مِن شُرَكَآئِكُم مَّن يَبۡدَؤُاْ ٱلۡخَلۡقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥۚ قُلِ ٱللَّهُ يَبۡدَؤُاْ ٱلۡخَلۡقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥۖ فَأَنَّىٰ تُؤۡفَكُونَ
(ئهی محمد صلی الله علیه وسلم) پێیان بڵێ: باشه ئایا لهو شتانهی که ئێوه لهجیاتی خوا (دهیپهرستن) کهسێک ههیه که بتوانێت شتێک دروست بکات لهسهرهتاوه، یان ئهگهر دروستی کردوو دوایی نهما، ئایا دهتوانێت سهر لهنوێ بیهێنێتهوه کایه؟! ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) تۆ بڵێ: ههر خوا، الله، ههر ئهو دهتوانێت لهسهرهتاو نهبوونهوه خهڵکی و ههموو شت دروست بکات و پاشان دوای مردن و نهمان دووبارهی بکاتههوه، کهوابوو چۆن لائهدرێن لهحهق بههۆی درۆو پڕوپاگهندهوه؟!
قُلۡ هَلۡ مِن شُرَكَآئِكُم مَّن يَهۡدِيٓ إِلَى ٱلۡحَقِّۚ قُلِ ٱللَّهُ يَهۡدِي لِلۡحَقِّۗ أَفَمَن يَهۡدِيٓ إِلَى ٱلۡحَقِّ أَحَقُّ أَن يُتَّبَعَ أَمَّن لَّا يَهِدِّيٓ إِلَّآ أَن يُهۡدَىٰۖ فَمَا لَكُمۡ كَيۡفَ تَحۡكُمُونَ ﴿35﴾قُلۡ هَلۡ مِن شُرَكَآئِكُم مَّن يَهۡدِيٓ إِلَى ٱلۡحَقِّۚ قُلِ ٱللَّهُ يَهۡدِي لِلۡحَقِّۗ أَفَمَن يَهۡدِيٓ إِلَى ٱلۡحَقِّ أَحَقُّ أَن يُتَّبَعَ أَمَّن لَّا يَهِدِّيٓ إِلَّآ أَن يُهۡدَىٰۖ فَمَا لَكُمۡ كَيۡفَ تَحۡكُمُونَ
ههروهها پێیان بڵێ: ئایا کهسێک یان شتێک ههیه له پهرستراوهکانتان، هیدایهت و ڕێنموویی بکات بۆ ڕێبازی حهق و ڕاستی (بێگومان نهخێر) دهی پێیان بڵێ: خوا ڕێنموویی بۆ حهق و ڕاستی دهکات، جا ئایا کهسێک ڕێنموویی بکات بۆ حهق و ڕاستی شایستهتره کهپهیڕهوی بکرێ یان کهسێک ڕێنمووی وهرناگرێت مهگهر ڕێنموویی بکرێ؟ ئهوه چیتانه چۆن بڕیاری وا دهدهن؟ فهرمانی وا دهردهکهن.؟
وَمَا يَتَّبِعُ أَكۡثَرُهُمۡ إِلَّا ظَنًّاۚ إِنَّ ٱلظَّنَّ لَا يُغۡنِي مِنَ ٱلۡحَقِّ شَيۡـًٔاۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِمَا يَفۡعَلُونَ ﴿36﴾وَمَا يَتَّبِعُ أَكۡثَرُهُمۡ إِلَّا ظَنًّاۚ إِنَّ ٱلظَّنَّ لَا يُغۡنِي مِنَ ٱلۡحَقِّ شَيۡـًٔاۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِمَا يَفۡعَلُونَ
زۆر بهیان شوێنی هیچ شتێک ناکهون تهنها گومان نهبێت، بهڕاستی گومانیش هیچ سوودێک بهخاوهنهکهی ناگهیهنێت لهبارهی حهق و ڕاستیهوه، بهڕاستی خوا زانایه بهههموو ئهو کارو کردهوانهی کهئهنجامی دهدهن.
وَمَا كَانَ هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانُ أَن يُفۡتَرَىٰ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَلَٰكِن تَصۡدِيقَ ٱلَّذِي بَيۡنَ يَدَيۡهِ وَتَفۡصِيلَ ٱلۡكِتَٰبِ لَا رَيۡبَ فِيهِ مِن رَّبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿37﴾وَمَا كَانَ هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانُ أَن يُفۡتَرَىٰ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَلَٰكِن تَصۡدِيقَ ٱلَّذِي بَيۡنَ يَدَيۡهِ وَتَفۡصِيلَ ٱلۡكِتَٰبِ لَا رَيۡبَ فِيهِ مِن رَّبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ
وهنهبێت ئهم قورئانه لهلایهن کهسێکهوه داڕێژرا بێت و ههڵبهسترا بێت جگه لهخوا، بهڵکو ڕاستی و ڕهوانی کتێبه ئاسمانیهکانی پێش خۆشی دووپات دهکاتهوه، ههروهها ڕوونکهرهوهی بیرو باوهڕو ئهرکهکانه، بهڕاستی هیچ گومان لهوهدا نیه که ئهم قورئانهلهلایهن پهروهردگاری ههموو جیهانهوه ڕهوانهکراوه.
أَمۡ يَقُولُونَ ٱفۡتَرَىٰهُۖ قُلۡ فَأۡتُواْ بِسُورَةٖ مِّثۡلِهِۦ وَٱدۡعُواْ مَنِ ٱسۡتَطَعۡتُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ ﴿38﴾أَمۡ يَقُولُونَ ٱفۡتَرَىٰهُۖ قُلۡ فَأۡتُواْ بِسُورَةٖ مِّثۡلِهِۦ وَٱدۡعُواْ مَنِ ٱسۡتَطَعۡتُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ
بهڵکو (لهگهڵ ئهو ههموو بهڵگانهدا) ئهوانه دهڵێن که محمد (صلی الله علیه وسلم) قورئانی ههڵبهستووه، بڵێ: دهئێوهش سوورهتێک وهک سوورهتهکانی داڕێژن و بیهێنن، داوا بکهن لهههر کهسێکی تر که دهتوانن جگه لهخوا (کهیارمهتیتان بدات) درێغی مهکهن ئهگهر ڕاستگۆن.
بَلۡ كَذَّبُواْ بِمَا لَمۡ يُحِيطُواْ بِعِلۡمِهِۦ وَلَمَّا يَأۡتِهِمۡ تَأۡوِيلُهُۥۚ كَذَٰلِكَ كَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۖ فَٱنظُرۡ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلظَّـٰلِمِينَ ﴿39﴾بَلۡ كَذَّبُواْ بِمَا لَمۡ يُحِيطُواْ بِعِلۡمِهِۦ وَلَمَّا يَأۡتِهِمۡ تَأۡوِيلُهُۥۚ كَذَٰلِكَ كَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۖ فَٱنظُرۡ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلظَّـٰلِمِينَ
بهڵکو سهرهڕای ئهو ههموو بهڵگانه ئهوانه بڕوایان بهقورئان نهکردووه کههیچ شتێکیان نهزانیووه دهربارهی، هێشتا بۆیان نههاتووه سهرئهنجامی ئهو بهڵێنانهی که بهڵێنی پێداون، ههر بهو شێوهیه ئهوانهی پێش ئهمان بهرنامهی خوایان بهدرۆزانی و بڕوایان پێی نهبوو، دهتهماشا بکهو سهرنج بده بزانه سهرئهنجامی ستهمکاران چۆن بووه.
وَمِنۡهُم مَّن يُؤۡمِنُ بِهِۦ وَمِنۡهُم مَّن لَّا يُؤۡمِنُ بِهِۦۚ وَرَبُّكَ أَعۡلَمُ بِٱلۡمُفۡسِدِينَ ﴿40﴾وَمِنۡهُم مَّن يُؤۡمِنُ بِهِۦ وَمِنۡهُم مَّن لَّا يُؤۡمِنُ بِهِۦۚ وَرَبُّكَ أَعۡلَمُ بِٱلۡمُفۡسِدِينَ
لهو خهڵکهدا کهسانێک ههن ئیمان و باوهڕ بهقورئان ئههێنن و ههشیانه ئیمان و باوهڕی پێناهێنێت، پهروهردگاری تۆیش ههمیشه ئاگاداره بهوانهی کهتۆوی خراپه دهچێنن.
وَإِن كَذَّبُوكَ فَقُل لِّي عَمَلِي وَلَكُمۡ عَمَلُكُمۡۖ أَنتُم بَرِيٓـُٔونَ مِمَّآ أَعۡمَلُ وَأَنَا۠ بَرِيٓءٞ مِّمَّا تَعۡمَلُونَ ﴿41﴾وَإِن كَذَّبُوكَ فَقُل لِّي عَمَلِي وَلَكُمۡ عَمَلُكُمۡۖ أَنتُم بَرِيٓـُٔونَ مِمَّآ أَعۡمَلُ وَأَنَا۠ بَرِيٓءٞ مِّمَّا تَعۡمَلُونَ
ئهگهر بڕواشیان پێنهکردیت و بهرنامهکهی تۆیان بهدرۆزانی، ئهوه تۆش بڵێ: کارو کردهوهی خۆم ههر بۆ خۆمهو کارو کردهوهی خۆتان ههر بۆ خۆتانه، ئێوه بهرین و لێپرسراو نین لهههرچی من دهیکهم، منیش بهریم و لێپرسراو نیم لهههرچی که ئێوه دهیکهن.
وَمِنۡهُم مَّن يَسۡتَمِعُونَ إِلَيۡكَۚ أَفَأَنتَ تُسۡمِعُ ٱلصُّمَّ وَلَوۡ كَانُواْ لَا يَعۡقِلُونَ ﴿42﴾وَمِنۡهُم مَّن يَسۡتَمِعُونَ إِلَيۡكَۚ أَفَأَنتَ تُسۡمِعُ ٱلصُّمَّ وَلَوۡ كَانُواْ لَا يَعۡقِلُونَ
(لهو بێ باوهڕانه) کهسانێک ههیه گوێت بۆ ههڵدهخات (کاتێک قورئان دهخوێنیت)، جا ئایا تۆ دهزانیت قسهو گوفتاری خۆت بدهی بهگوێی کهسانێکدا که کهڕهواڵهن نایبیستن و ئهگهر چی تێ نهئهگهیشتن و عهقڵ و ژیریان نهدهخستهکار.
وَمِنۡهُم مَّن يَنظُرُ إِلَيۡكَۚ أَفَأَنتَ تَهۡدِي ٱلۡعُمۡيَ وَلَوۡ كَانُواْ لَا يُبۡصِرُونَ ﴿43﴾وَمِنۡهُم مَّن يَنظُرُ إِلَيۡكَۚ أَفَأَنتَ تَهۡدِي ٱلۡعُمۡيَ وَلَوۡ كَانُواْ لَا يُبۡصِرُونَ
ههشیانه سهرنجی تۆ دهدات و له ههڵس و کهوت و گوفتارو ڕهفتاری تۆ ورد دهبێتهوه، جا ئایا تۆ هیدایهتی کوێرو نابینایان دهدهیت؟! ئهگهر کوێراییان داهات بێت و نهبینن؟! (دیاره که ئهوانه دڵیان کوێرهو دهروونیان تاریکه و نایانهوێت نووری ئیسلام دڵ و دهروونیان ڕووناک بکاتهوه).
إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَظۡلِمُ ٱلنَّاسَ شَيۡـٔٗا وَلَٰكِنَّ ٱلنَّاسَ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ ﴿44﴾إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَظۡلِمُ ٱلنَّاسَ شَيۡـٔٗا وَلَٰكِنَّ ٱلنَّاسَ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ
بهڕاستی خوا هیچ جۆره ستهمێک ناکات له خهڵکی، بهڵکو خهڵکی خۆیان ستهم لهخۆیان دهکهن.
وَيَوۡمَ يَحۡشُرُهُمۡ كَأَن لَّمۡ يَلۡبَثُوٓاْ إِلَّا سَاعَةٗ مِّنَ ٱلنَّهَارِ يَتَعَارَفُونَ بَيۡنَهُمۡۚ قَدۡ خَسِرَ ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِلِقَآءِ ٱللَّهِ وَمَا كَانُواْ مُهۡتَدِينَ ﴿45﴾وَيَوۡمَ يَحۡشُرُهُمۡ كَأَن لَّمۡ يَلۡبَثُوٓاْ إِلَّا سَاعَةٗ مِّنَ ٱلنَّهَارِ يَتَعَارَفُونَ بَيۡنَهُمۡۚ قَدۡ خَسِرَ ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِلِقَآءِ ٱللَّهِ وَمَا كَانُواْ مُهۡتَدِينَ
ڕۆژێک دێت خوا ههر ههمووانیان کۆدهکاتهوه، وا ههست دهکهن تهنها سهعاتێک له ڕۆژیان پێچووه (خزمان و ناسیاوان) ههمووان یهکتر دهناسنهوه، بێگومان ئهوانهی که بڕوایان نهبوو به ئاماده بوونی بهردهم دادگای خوا، خهسارهت مهندی و زهرهرمهندیهکی زۆر ڕویان تێدهکات، بهڕاستی ئهوانه هیدایهت وهرگر نهبوون.
وَإِمَّا نُرِيَنَّكَ بَعۡضَ ٱلَّذِي نَعِدُهُمۡ أَوۡ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِلَيۡنَا مَرۡجِعُهُمۡ ثُمَّ ٱللَّهُ شَهِيدٌ عَلَىٰ مَا يَفۡعَلُونَ ﴿46﴾وَإِمَّا نُرِيَنَّكَ بَعۡضَ ٱلَّذِي نَعِدُهُمۡ أَوۡ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِلَيۡنَا مَرۡجِعُهُمۡ ثُمَّ ٱللَّهُ شَهِيدٌ عَلَىٰ مَا يَفۡعَلُونَ
خۆ ئهگهر ههندێک له ههڕهشهکانی خۆمان (بۆ خوا نهناسان) پێش بهێنین و نیشانی تۆی بدهین، یاخود پێشتر گیانت بکێشین و ئاکامیان نهبینیت، ئهوه گهڕانهوهیان ههر بۆ لای ئێمهیه (لهدهستمان دهرباز نابن)، لهوهو دواش خوا خۆی شایهته لهسهر ههموو ئهو کارو کردهوانهی که ئهنجامی دهدهن.
وَلِكُلِّ أُمَّةٖ رَّسُولٞۖ فَإِذَا جَآءَ رَسُولُهُمۡ قُضِيَ بَيۡنَهُم بِٱلۡقِسۡطِ وَهُمۡ لَا يُظۡلَمُونَ ﴿47﴾وَلِكُلِّ أُمَّةٖ رَّسُولٞۖ فَإِذَا جَآءَ رَسُولُهُمۡ قُضِيَ بَيۡنَهُم بِٱلۡقِسۡطِ وَهُمۡ لَا يُظۡلَمُونَ
بۆ ههموو قهوم و گهلێک پێغهمبهرێک ههبووه، جا کاتێک (لهگۆڕهپانی مهحشهردا) ئهو پێغهمبهرهیان ئاماده دهبێت، لهسهر بنچینهی دادپهروهری داوهری دهکرێت له نێوانیاندا و هیچ جۆره ستهمێکیان لێناکرێت.
وَيَقُولُونَ مَتَىٰ هَٰذَا ٱلۡوَعۡدُ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ ﴿48﴾وَيَقُولُونَ مَتَىٰ هَٰذَا ٱلۡوَعۡدُ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ
(بێباوهڕان) دهڵێن: کوا، کهی ئهو بهڵێنه پێش دێت؟ کهی ڕۆژی قیامهت بهرپا دهبێت؟! ئهگهر ئێوه ڕاست دهکهن!
قُل لَّآ أَمۡلِكُ لِنَفۡسِي ضَرّٗا وَلَا نَفۡعًا إِلَّا مَا شَآءَ ٱللَّهُۗ لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌۚ إِذَا جَآءَ أَجَلُهُمۡ فَلَا يَسۡتَـٔۡخِرُونَ سَاعَةٗ وَلَا يَسۡتَقۡدِمُونَ ﴿49﴾قُل لَّآ أَمۡلِكُ لِنَفۡسِي ضَرّٗا وَلَا نَفۡعًا إِلَّا مَا شَآءَ ٱللَّهُۗ لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌۚ إِذَا جَآءَ أَجَلُهُمۡ فَلَا يَسۡتَـٔۡخِرُونَ سَاعَةٗ وَلَا يَسۡتَقۡدِمُونَ
پێیان بڵێ (من تهنها پێغهمبهرم) توانای ئهوهشم بهر دهست نیه که زهرهرێک یان قازانجێک به خۆم بگهیهنم مهگهر ئهوهی که ویستی خوای لهسهر بێت، ههموو قهومێک کاتی دیاری کراوی خۆی ههیه بۆ کۆتایی هاتنی، ههر کاتێک ئهو ساته گهیشت، ئهوا نهتاوێک دوادهکهون، نهساتێکیش پێش دهکهون.
قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ إِنۡ أَتَىٰكُمۡ عَذَابُهُۥ بَيَٰتًا أَوۡ نَهَارٗا مَّاذَا يَسۡتَعۡجِلُ مِنۡهُ ٱلۡمُجۡرِمُونَ ﴿50﴾قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ إِنۡ أَتَىٰكُمۡ عَذَابُهُۥ بَيَٰتًا أَوۡ نَهَارٗا مَّاذَا يَسۡتَعۡجِلُ مِنۡهُ ٱلۡمُجۡرِمُونَ
بڵێ: ههواڵم بدهنێ باشه ئهگهر سزاو تۆڵهی خوا لهشهوگاردا یان له ڕۆژگاردا یهخهی پێگرتن، تاوانباران (بهتهمای چین!) ئاخۆ بۆچی پهله دهکهن؟!
أَثُمَّ إِذَا مَا وَقَعَ ءَامَنتُم بِهِۦٓۚ ءَآلۡـَٰٔنَ وَقَدۡ كُنتُم بِهِۦ تَسۡتَعۡجِلُونَ ﴿51﴾أَثُمَّ إِذَا مَا وَقَعَ ءَامَنتُم بِهِۦٓۚ ءَآلۡـَٰٔنَ وَقَدۡ كُنتُم بِهِۦ تَسۡتَعۡجِلُونَ
دوای ئهوه ئایا که (قیامهت) ڕوویداو بهرپا بوو باوهڕی پێ دههێنن؟!. ئهوسا پێیان دهوترێت: ئا ئێستا باوهڕی پێ دههێنن؟! خۆ بهڕاستی کاتی خۆی (بهگاڵته پێ کردنهوه) پهلهتان دهکرد له پێش هاتنی و (بڕواتان پێی نهبوو)!
ثُمَّ قِيلَ لِلَّذِينَ ظَلَمُواْ ذُوقُواْ عَذَابَ ٱلۡخُلۡدِ هَلۡ تُجۡزَوۡنَ إِلَّا بِمَا كُنتُمۡ تَكۡسِبُونَ ﴿52﴾ثُمَّ قِيلَ لِلَّذِينَ ظَلَمُواْ ذُوقُواْ عَذَابَ ٱلۡخُلۡدِ هَلۡ تُجۡزَوۡنَ إِلَّا بِمَا كُنتُمۡ تَكۡسِبُونَ
ئهوسا بهوانهی که ستهمیان له خۆیان کرد دهوترێت: دهبچێژن سزاو ئازاری نهبڕاوه، مهگهر پاداشتان لهبهرامبهری کارو کردهوه و ههوڵهکانی خۆتانهوه نادرێتهوه که دهتانکرد؟!