وَتَرَكۡنَا بَعۡضَهُمۡ يَوۡمَئِذٖ يَمُوجُ فِي بَعۡضٖۖ وَنُفِخَ فِي ٱلصُّورِ فَجَمَعۡنَٰهُمۡ جَمۡعٗا ﴿99﴾۞وَتَرَكۡنَا بَعۡضَهُمۡ يَوۡمَئِذٖ يَمُوجُ فِي بَعۡضٖۖ وَنُفِخَ فِي ٱلصُّورِ فَجَمَعۡنَٰهُمۡ جَمۡعٗا
لهو ڕۆژه بهدواوه وازمان لێهێنان تا وهک شهپۆل بهناو یهکدا بێن، یاخود وازمان لێهێنان بۆ ئهو ڕۆژهی (که بهربهستهکه دهشکێت و به پهله) وهکو لێشاودێنه دهرێ و شهپۆل دهدهن بهناو یهکدا (که یهکێکه له نیشانهکانی کۆتایی هاتنی دنیا)، ئهوسا فوو دهکرێت به - صور - دا، بهو هۆیهوه ههر ههموو خهڵکی به تهواوی کۆ دهکهینهوه (بۆ موحاسهبه و لێپرسینهوه).
وَعَرَضۡنَا جَهَنَّمَ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡكَٰفِرِينَ عَرۡضًا ﴿100﴾وَعَرَضۡنَا جَهَنَّمَ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡكَٰفِرِينَ عَرۡضًا
ئیتر ئهو ڕۆژه دۆزهخ نیشانی کافران دهدهین و بهتهواوی دهری دهخهین (ههمووشیانی تیادا کۆ دهکهینهوه).
ٱلَّذِينَ كَانَتۡ أَعۡيُنُهُمۡ فِي غِطَآءٍ عَن ذِكۡرِي وَكَانُواْ لَا يَسۡتَطِيعُونَ سَمۡعًا ﴿101﴾ٱلَّذِينَ كَانَتۡ أَعۡيُنُهُمۡ فِي غِطَآءٍ عَن ذِكۡرِي وَكَانُواْ لَا يَسۡتَطِيعُونَ سَمۡعًا
ئهوانهی که پهرده بهسهر چاویاندا هاتبوو (نهیاندهویست نیشانهکانی دهسهڵاتداری ئێمه ببینن) و یادی ئێمه بکهن و توانای بیستنی (قورئانی ئێمهیان نهبوو، حهزیان لێ نهدهکرد).
أَفَحَسِبَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَن يَتَّخِذُواْ عِبَادِي مِن دُونِيٓ أَوۡلِيَآءَۚ إِنَّآ أَعۡتَدۡنَا جَهَنَّمَ لِلۡكَٰفِرِينَ نُزُلٗا ﴿102﴾أَفَحَسِبَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَن يَتَّخِذُواْ عِبَادِي مِن دُونِيٓ أَوۡلِيَآءَۚ إِنَّآ أَعۡتَدۡنَا جَهَنَّمَ لِلۡكَٰفِرِينَ نُزُلٗا
ئایا ئهوانهی کافرو بێ باوهڕ بوون وا دهزانن که ههروا بۆیان دهچێته سهرو چاوپۆشییان لێ دهکهین له کاتێکدا که ئهوان بهندهکانی ئێمه دهکهنه یارو یاوهری خۆیان و پشت بهوان دهبهستن و ئێمه فهرامۆش دهکهن، ئهوانه بابزانن که بهڕاستی ئێمه دۆزهخمان ئامادهکردووه بۆ بێ باوهڕان کهلهوێ دادهبهزن و نیشتهجێ دهبن.
قُلۡ هَلۡ نُنَبِّئُكُم بِٱلۡأَخۡسَرِينَ أَعۡمَٰلًا ﴿103﴾قُلۡ هَلۡ نُنَبِّئُكُم بِٱلۡأَخۡسَرِينَ أَعۡمَٰلًا
ئهی محمد (صلی الله علیه و سلم) پێیان بڵێ: ئایا ههواڵی ئهو کهسانهتان بدهمێ که له کارو کردهوهیاندا زۆر زهرهرمهند و خهسارهتمهندن؟!
ٱلَّذِينَ ضَلَّ سَعۡيُهُمۡ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَهُمۡ يَحۡسَبُونَ أَنَّهُمۡ يُحۡسِنُونَ صُنۡعًا ﴿104﴾ٱلَّذِينَ ضَلَّ سَعۡيُهُمۡ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَهُمۡ يَحۡسَبُونَ أَنَّهُمۡ يُحۡسِنُونَ صُنۡعًا
(ئهوانه) ئهو کهسانهن که ههوڵ و کۆششیان لهژیانی دنیادا، بهزایه و بهههدهر چووه بهمهرجێک وایان دهزانی که بهڕاستی کاری چاک دهکهن و کردهوهی ڕهوا ئهنجام دهدهن.
أُوْلَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِـَٔايَٰتِ رَبِّهِمۡ وَلِقَآئِهِۦ فَحَبِطَتۡ أَعۡمَٰلُهُمۡ فَلَا نُقِيمُ لَهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ وَزۡنٗا ﴿105﴾أُوْلَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِـَٔايَٰتِ رَبِّهِمۡ وَلِقَآئِهِۦ فَحَبِطَتۡ أَعۡمَٰلُهُمۡ فَلَا نُقِيمُ لَهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ وَزۡنٗا
ئهوانه کهسانێکن که باوهڕیان به بهڵگهو نیشانهکانی پهروهردگاریان نهبووهو بهنیازی ئامادهبوونی بهردهم بارهگای خوایی نهبوون، ئیتر ههموو کارو کردهوهکانیان بێ نرخ و پووچ بووهوه، له ڕۆژی قیامهتیشدا هیچ جۆره بایهخ و نرخێکیان بۆ دانانێین.
ذَٰلِكَ جَزَآؤُهُمۡ جَهَنَّمُ بِمَا كَفَرُواْ وَٱتَّخَذُوٓاْ ءَايَٰتِي وَرُسُلِي هُزُوًا ﴿106﴾ذَٰلِكَ جَزَآؤُهُمۡ جَهَنَّمُ بِمَا كَفَرُواْ وَٱتَّخَذُوٓاْ ءَايَٰتِي وَرُسُلِي هُزُوًا
ئهوانه پاداشتیان ئاگری دۆزهخه بههۆی ئهوهی که باوهڕیان نهبوو و گاڵتهجاڕیان بهبهڵگهو نیشانهکان و پێغهمبهرانی ئێمهکرد.
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ كَانَتۡ لَهُمۡ جَنَّـٰتُ ٱلۡفِرۡدَوۡسِ نُزُلًا ﴿107﴾إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ كَانَتۡ لَهُمۡ جَنَّـٰتُ ٱلۡفِرۡدَوۡسِ نُزُلًا
بهڕاستی ئهوانهی که ئیمان و باوهڕیان هێناوهو کردهوه چاکهکانیان ئهنجامداوه، ئێمه ههر له زووهوه به بهههشتی فیردهوسمان بۆ ئاماده کردوون، تا لهوێ دابهزن و ژیانی کامهرانی تیایدا بهرنهسهر.
خَٰلِدِينَ فِيهَا لَا يَبۡغُونَ عَنۡهَا حِوَلٗا ﴿108﴾خَٰلِدِينَ فِيهَا لَا يَبۡغُونَ عَنۡهَا حِوَلٗا
ژیانیان تیایدا بهردهوام و نهبڕاوهیه، نایانهوێت بگوێزرێنهوه بۆ شوێنێکی تر (لهبهر چاویان ناکهوێت).
قُل لَّوۡ كَانَ ٱلۡبَحۡرُ مِدَادٗا لِّكَلِمَٰتِ رَبِّي لَنَفِدَ ٱلۡبَحۡرُ قَبۡلَ أَن تَنفَدَ كَلِمَٰتُ رَبِّي وَلَوۡ جِئۡنَا بِمِثۡلِهِۦ مَدَدٗا ﴿109﴾قُل لَّوۡ كَانَ ٱلۡبَحۡرُ مِدَادٗا لِّكَلِمَٰتِ رَبِّي لَنَفِدَ ٱلۡبَحۡرُ قَبۡلَ أَن تَنفَدَ كَلِمَٰتُ رَبِّي وَلَوۡ جِئۡنَا بِمِثۡلِهِۦ مَدَدٗا
پێیان بڵێ: ئهگهر دهریا ههمووی مرهکهب بێت و زانست و زانیاری پهروهردگارمی پێ بنووسرایه، دهریا تهواو دهبوو پێش ئهوهی زانست و زانیاری پهروهردگارم تهواو ببێت، ئهگهر چهندهها ئهوهندهی تر دهریاش بهێنن و بیکهنه مرهکهب، چونکه زانست و زانیاری پهروهردگار کۆتایی نایه و بێ سنووره.
قُلۡ إِنَّمَآ أَنَا۠ بَشَرٞ مِّثۡلُكُمۡ يُوحَىٰٓ إِلَيَّ أَنَّمَآ إِلَٰهُكُمۡ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞۖ فَمَن كَانَ يَرۡجُواْ لِقَآءَ رَبِّهِۦ فَلۡيَعۡمَلۡ عَمَلٗا صَٰلِحٗا وَلَا يُشۡرِكۡ بِعِبَادَةِ رَبِّهِۦٓ أَحَدَۢا ﴿110﴾قُلۡ إِنَّمَآ أَنَا۠ بَشَرٞ مِّثۡلُكُمۡ يُوحَىٰٓ إِلَيَّ أَنَّمَآ إِلَٰهُكُمۡ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞۖ فَمَن كَانَ يَرۡجُواْ لِقَآءَ رَبِّهِۦ فَلۡيَعۡمَلۡ عَمَلٗا صَٰلِحٗا وَلَا يُشۡرِكۡ بِعِبَادَةِ رَبِّهِۦٓ أَحَدَۢا
(ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه و سلم) پێیان) بڵێ: بهڕاستی من تهنها ئادهمیزادێکم وهک ئێوه، بهڵام ئهوهنده ههیه وهحی و نیگام بۆ دێت (ئهم ڕاستیهتان تێبگهیهنم) که: بێگومان خوای ئێوه خوایهکی تاک و تهنهایه، جا ئهوهی دهیهوێت بهدیداری پهروهردگاری شادببێت، بهخۆشنودیهوه با کارو کردهوهی چاک و دروست ئهنجام بدات و بههیچ شێوهیهک له پهرستندا هیچ کهسێک نهکاته هاوهڵ و شهریک بۆی.
كٓهيعٓصٓ ﴿1﴾كٓهيعٓصٓ
سهرنجی سهرهتای سورهتی (البقرة) بده.
ذِكۡرُ رَحۡمَتِ رَبِّكَ عَبۡدَهُۥ زَكَرِيَّآ ﴿2﴾ذِكۡرُ رَحۡمَتِ رَبِّكَ عَبۡدَهُۥ زَكَرِيَّآ
(ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه و سلم)، ئهم باسه) باسی ڕهحمهتی پهروهردگارته، دهربارهی بهندهی خۆی زهکهریا.
إِذۡ نَادَىٰ رَبَّهُۥ نِدَآءً خَفِيّٗا ﴿3﴾إِذۡ نَادَىٰ رَبَّهُۥ نِدَآءً خَفِيّٗا
کاتێک له (پهرستگای خۆیدا) هانا و هاواری برد بۆ پهروهردگاری بهپهنهانی.
قَالَ رَبِّ إِنِّي وَهَنَ ٱلۡعَظۡمُ مِنِّي وَٱشۡتَعَلَ ٱلرَّأۡسُ شَيۡبٗا وَلَمۡ أَكُنۢ بِدُعَآئِكَ رَبِّ شَقِيّٗا ﴿4﴾قَالَ رَبِّ إِنِّي وَهَنَ ٱلۡعَظۡمُ مِنِّي وَٱشۡتَعَلَ ٱلرَّأۡسُ شَيۡبٗا وَلَمۡ أَكُنۢ بِدُعَآئِكَ رَبِّ شَقِيّٗا
وتی: پهروهردگارا، بهڕاستی من ئێسکهکانم لاواز بوون و قژی سهرم ههر ههمووی سپێتی دایگرتووه، بهڵام من ههرگیز له دوعاو پاڕانهوهم له زاتی تۆ نائومێد نهبووم و (دهستت نهناوه بهڕوومهوه).
وَإِنِّي خِفۡتُ ٱلۡمَوَٰلِيَ مِن وَرَآءِي وَكَانَتِ ٱمۡرَأَتِي عَاقِرٗا فَهَبۡ لِي مِن لَّدُنكَ وَلِيّٗا ﴿5﴾وَإِنِّي خِفۡتُ ٱلۡمَوَٰلِيَ مِن وَرَآءِي وَكَانَتِ ٱمۡرَأَتِي عَاقِرٗا فَهَبۡ لِي مِن لَّدُنكَ وَلِيّٗا
بهڕاستی من لهوه ترساوهم که خزم و خوێشان عهشرهت دوای مردنم سهگهردان بن، (چونکه کهسێکی وایان تیادا بهدی ناکهم که شایستهی گهیاندنی پهیامهکهت بێت، خۆت دهزانیت) خێزانکهشم منداڵی نابێت، بۆیه داواکارم له لهبهخششی خۆت بههرهوهرم بکه و منداڵێکم پێ ببهخشیت که بتوانێت جێگهی من بگرێتهوه.
يَرِثُنِي وَيَرِثُ مِنۡ ءَالِ يَعۡقُوبَۖ وَٱجۡعَلۡهُ رَبِّ رَضِيّٗا ﴿6﴾يَرِثُنِي وَيَرِثُ مِنۡ ءَالِ يَعۡقُوبَۖ وَٱجۡعَلۡهُ رَبِّ رَضِيّٗا
تا میراتی پێغهمبهرایهتی من و نهوهی یهعقوب وهرربگرێت، ههروهها پهروهردگارا بیکه بهکهسێکی وا، کهتۆش و بهنده چاکهکانیشت لێی ڕازی بن (ئهوهنده چاکهکارو چاکهخوازو دیندار بێت).
يَٰزَكَرِيَّآ إِنَّا نُبَشِّرُكَ بِغُلَٰمٍ ٱسۡمُهُۥ يَحۡيَىٰ لَمۡ نَجۡعَل لَّهُۥ مِن قَبۡلُ سَمِيّٗا ﴿7﴾يَٰزَكَرِيَّآ إِنَّا نُبَشِّرُكَ بِغُلَٰمٍ ٱسۡمُهُۥ يَحۡيَىٰ لَمۡ نَجۡعَل لَّهُۥ مِن قَبۡلُ سَمِيّٗا
خوای گهوره نزاکهی گیراکردو فهرمووی: ئهی زهکهریا بهڕاستی ئێمه مژدهت دهدهینێ بهوهی که کوڕێکت پێ دهبهخشین و ناویشی - یهحیا - یه، پێش ئهو کهسمان هاوناوی ئهو نهکردووه.
قَالَ رَبِّ أَنَّىٰ يَكُونُ لِي غُلَٰمٞ وَكَانَتِ ٱمۡرَأَتِي عَاقِرٗا وَقَدۡ بَلَغۡتُ مِنَ ٱلۡكِبَرِ عِتِيّٗا ﴿8﴾قَالَ رَبِّ أَنَّىٰ يَكُونُ لِي غُلَٰمٞ وَكَانَتِ ٱمۡرَأَتِي عَاقِرٗا وَقَدۡ بَلَغۡتُ مِنَ ٱلۡكِبَرِ عِتِيّٗا
زهکهریا وتی: پهروهردگارا به چ شێوهیهک کوڕم پێ دهبهخشیت، لهکاتێکدا هاوسهرهکهشم منداڵی نابێت و منیش گهیشتوومهته ئهوپهڕی پیری و پهککهوتهیی (بهڵام ههموو شت لای تۆ ئاسانه).
قَالَ كَذَٰلِكَ قَالَ رَبُّكَ هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٞ وَقَدۡ خَلَقۡتُكَ مِن قَبۡلُ وَلَمۡ تَكُ شَيۡـٔٗا ﴿9﴾قَالَ كَذَٰلِكَ قَالَ رَبُّكَ هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٞ وَقَدۡ خَلَقۡتُكَ مِن قَبۡلُ وَلَمۡ تَكُ شَيۡـٔٗا
وتی: پهروهردگاری تۆ ههر بهو شێوهیه بڕیاری داوه و فهرمووشیهتی ئهوکاره لای من زۆر ئاسانه، بهڕاستی پێش تریش تۆم دروستکردووه، وهنهبێت شتێکت بوو بیت (نه ناوت ههبووه نه بوون)...
قَالَ رَبِّ ٱجۡعَل لِّيٓ ءَايَةٗۖ قَالَ ءَايَتُكَ أَلَّا تُكَلِّمَ ٱلنَّاسَ ثَلَٰثَ لَيَالٖ سَوِيّٗا ﴿10﴾قَالَ رَبِّ ٱجۡعَل لِّيٓ ءَايَةٗۖ قَالَ ءَايَتُكَ أَلَّا تُكَلِّمَ ٱلنَّاسَ ثَلَٰثَ لَيَالٖ سَوِيّٗا
زهکهریا وتی: پهروهردگارا نیشانهیهکم پێ ببهخشه تادڵنیابم، که ئهو مژدهیه هاتۆتهدی، خوای گهوره فهرمووی: نیشانهو بهڵگهت ئهوهیه (لهسهر بوونی ئهو کوڕه) که تۆ ناتوانیت سێ شهوی تهواو (به ڕۆژهکانیهوه) قسه لهگهڵ خهڵکیدا بکهیت!
فَخَرَجَ عَلَىٰ قَوۡمِهِۦ مِنَ ٱلۡمِحۡرَابِ فَأَوۡحَىٰٓ إِلَيۡهِمۡ أَن سَبِّحُواْ بُكۡرَةٗ وَعَشِيّٗا ﴿11﴾فَخَرَجَ عَلَىٰ قَوۡمِهِۦ مِنَ ٱلۡمِحۡرَابِ فَأَوۡحَىٰٓ إِلَيۡهِمۡ أَن سَبِّحُواْ بُكۡرَةٗ وَعَشِيّٗا
(ئهوسا دوای دڵنیابوون) له پهرستگاکهی هاته دهرهوه بۆ ناو قهومهکهی و ئاماژهی بۆ کردن (که له بهرامبهر نازو نیعمهت و بهخششهکانی خواوه) بهیانیان و ئێواران تهسبیحات و ستایش بکهن.
يَٰيَحۡيَىٰ خُذِ ٱلۡكِتَٰبَ بِقُوَّةٖۖ وَءَاتَيۡنَٰهُ ٱلۡحُكۡمَ صَبِيّٗا ﴿12﴾يَٰيَحۡيَىٰ خُذِ ٱلۡكِتَٰبَ بِقُوَّةٖۖ وَءَاتَيۡنَٰهُ ٱلۡحُكۡمَ صَبِيّٗا
(پاشان که یهحیا گهوره بوو فهرمانمان پێدا) ئهی یهحیا کتێبی (تهورات) بهتوندی بگرهو پابهندی بهو ههر له تهمهنی نهوجهوانیدا، توانای جیاکردنهوهی ڕاست و ناڕاستمان پێبهخشی، به دادوهرێکی ڕێک و پێک کێشهی خهڵکهکهی چارهسهر دهکرد.
وَحَنَانٗا مِّن لَّدُنَّا وَزَكَوٰةٗۖ وَكَانَ تَقِيّٗا ﴿13﴾وَحَنَانٗا مِّن لَّدُنَّا وَزَكَوٰةٗۖ وَكَانَ تَقِيّٗا
یهحیا دڵ و دهروونێکی پڕ له سۆزو خۆشهویستی و پاک و خاوێنی ههبوو که لهلایهن خۆمانهوه پێمان بهخشیبوو و ئهو زۆر خواناس و پارێزگار بوو.
وَبَرَّۢا بِوَٰلِدَيۡهِ وَلَمۡ يَكُن جَبَّارًا عَصِيّٗا ﴿14﴾وَبَرَّۢا بِوَٰلِدَيۡهِ وَلَمۡ يَكُن جَبَّارًا عَصِيّٗا
ههروهها چاک ڕهفتارو جوان ڕهفتار بوو لهگهڵ باوک و دایکیدا، وهنهبێت ئهو کهسێکی دڵرهق و یاخی و نالهبار بوو بێت.
وَسَلَٰمٌ عَلَيۡهِ يَوۡمَ وُلِدَ وَيَوۡمَ يَمُوتُ وَيَوۡمَ يُبۡعَثُ حَيّٗا ﴿15﴾وَسَلَٰمٌ عَلَيۡهِ يَوۡمَ وُلِدَ وَيَوۡمَ يَمُوتُ وَيَوۡمَ يُبۡعَثُ حَيّٗا
درودو سهلامی خوای لهسهر بیت له ڕۆژهدا که له دایک بوو و لهو ڕۆژهدا که وهفات دهکات، لهو ڕۆژهشدا که ههڵدهستێت و زیندوو دهبێتهوه.
وَٱذۡكُرۡ فِي ٱلۡكِتَٰبِ مَرۡيَمَ إِذِ ٱنتَبَذَتۡ مِنۡ أَهۡلِهَا مَكَانٗا شَرۡقِيّٗا ﴿16﴾وَٱذۡكُرۡ فِي ٱلۡكِتَٰبِ مَرۡيَمَ إِذِ ٱنتَبَذَتۡ مِنۡ أَهۡلِهَا مَكَانٗا شَرۡقِيّٗا
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) له قورئاندا باسی بهسهرهاتی مهریهم یاد بکه، کاتێک کهنارگیری کرد له کهسوکاری و شوێنێکی له ڕۆژههڵاتی (بیت المقدس) ههڵبژارد (بۆ خواپهرستی).
فَٱتَّخَذَتۡ مِن دُونِهِمۡ حِجَابٗا فَأَرۡسَلۡنَآ إِلَيۡهَا رُوحَنَا فَتَمَثَّلَ لَهَا بَشَرٗا سَوِيّٗا ﴿17﴾فَٱتَّخَذَتۡ مِن دُونِهِمۡ حِجَابٗا فَأَرۡسَلۡنَآ إِلَيۡهَا رُوحَنَا فَتَمَثَّلَ لَهَا بَشَرٗا سَوِيّٗا
ئینجا لهنێوان خۆی و ئهواندا پهردهیهکی ڕایهڵ کرد (تادوور لهخهڵکی بهسۆزهوه خواپهرستی بکات) ئێمهش جوبرهئیلی فریشتهمان نارد بۆ لای، وهکو بهشهرێکی تهواو (خۆی خسته بهرچاوی).
قَالَتۡ إِنِّيٓ أَعُوذُ بِٱلرَّحۡمَٰنِ مِنكَ إِن كُنتَ تَقِيّٗا ﴿18﴾قَالَتۡ إِنِّيٓ أَعُوذُ بِٱلرَّحۡمَٰنِ مِنكَ إِن كُنتَ تَقِيّٗا
مهریهم وتی: بهڕاستی من پهنا دهگرم به خوای میهرهبان له تۆ ئهگهر کهسێکی به تهقواو لهخواترس بیت.
قَالَ إِنَّمَآ أَنَا۠ رَسُولُ رَبِّكِ لِأَهَبَ لَكِ غُلَٰمٗا زَكِيّٗا ﴿19﴾قَالَ إِنَّمَآ أَنَا۠ رَسُولُ رَبِّكِ لِأَهَبَ لَكِ غُلَٰمٗا زَكِيّٗا
جوبرهئیل وتی: (مهترسه) دڵنیابه من تهنها نێردراوی پهروهردگاری تۆم، تا منداڵێکی خاوێنت پێ ببهخشم.
قَالَتۡ أَنَّىٰ يَكُونُ لِي غُلَٰمٞ وَلَمۡ يَمۡسَسۡنِي بَشَرٞ وَلَمۡ أَكُ بَغِيّٗا ﴿20﴾قَالَتۡ أَنَّىٰ يَكُونُ لِي غُلَٰمٞ وَلَمۡ يَمۡسَسۡنِي بَشَرٞ وَلَمۡ أَكُ بَغِيّٗا
مهریهم وتی: جا چۆن من منداڵم دهبێت، لهکاتێکدا هیچ بهشهرێک توخنم نهکهوتووه و داوێن پیسیش نهبووم.
قَالَ كَذَٰلِكِ قَالَ رَبُّكِ هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٞۖ وَلِنَجۡعَلَهُۥٓ ءَايَةٗ لِّلنَّاسِ وَرَحۡمَةٗ مِّنَّاۚ وَكَانَ أَمۡرٗا مَّقۡضِيّٗا ﴿21﴾قَالَ كَذَٰلِكِ قَالَ رَبُّكِ هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٞۖ وَلِنَجۡعَلَهُۥٓ ءَايَةٗ لِّلنَّاسِ وَرَحۡمَةٗ مِّنَّاۚ وَكَانَ أَمۡرٗا مَّقۡضِيّٗا
جوبرهئیل وتی: ئهو قسانهی تۆ ڕاست و دروستن، بهڵام ئهوه بڕیاری پهروهردگاره و دهفهرموێت: ئهوکاره لای من ئاسانه (که بهبێ باوک ئهو منداڵه بهێنمه کایهوه)، بۆ ئهوهی بیکهمه نیشانهو موعجیزهیهک بۆ خهڵکی، ههروهها ڕهحمهتێکی تایبهتیش بێت لهلایهن ئێمهوه، ئیتر ئهو کارهش بڕیاری لهسهر دراوه و بڕاوهتهوه.
فَحَمَلَتۡهُ فَٱنتَبَذَتۡ بِهِۦ مَكَانٗا قَصِيّٗا ﴿22﴾۞فَحَمَلَتۡهُ فَٱنتَبَذَتۡ بِهِۦ مَكَانٗا قَصِيّٗا
دهستبهجێ مهریهم سکی پڕ بوو، (بهغهم و پهژارهوه) بهرهو شوێنێکی دوور ڕۆیشت.
فَأَجَآءَهَا ٱلۡمَخَاضُ إِلَىٰ جِذۡعِ ٱلنَّخۡلَةِ قَالَتۡ يَٰلَيۡتَنِي مِتُّ قَبۡلَ هَٰذَا وَكُنتُ نَسۡيٗا مَّنسِيّٗا ﴿23﴾فَأَجَآءَهَا ٱلۡمَخَاضُ إِلَىٰ جِذۡعِ ٱلنَّخۡلَةِ قَالَتۡ يَٰلَيۡتَنِي مِتُّ قَبۡلَ هَٰذَا وَكُنتُ نَسۡيٗا مَّنسِيّٗا
ئینجا ژانی منداڵبوون گرتی و بردی بۆ لای قهدی دارخورمایهک، (بهدهم ئاهو ناڵهوه) دهیوت: پێش ئهم حاڵته بمردمایهو وهک شتێکی بێ نرخ فهرامۆش بکرامایه.
فَنَادَىٰهَا مِن تَحۡتِهَآ أَلَّا تَحۡزَنِي قَدۡ جَعَلَ رَبُّكِ تَحۡتَكِ سَرِيّٗا ﴿24﴾فَنَادَىٰهَا مِن تَحۡتِهَآ أَلَّا تَحۡزَنِي قَدۡ جَعَلَ رَبُّكِ تَحۡتَكِ سَرِيّٗا
(ئهو منداڵهی که له داوێنی بهربۆوه) له ژێریهوه (بانگی کردو وتی: دایه گیان) خهفهت مهخۆ، ئهوهته پهروهردگارت به بهردهمتدا جۆگهلهیهکی جاری کردووه.
وَهُزِّيٓ إِلَيۡكِ بِجِذۡعِ ٱلنَّخۡلَةِ تُسَٰقِطۡ عَلَيۡكِ رُطَبٗا جَنِيّٗا ﴿25﴾وَهُزِّيٓ إِلَيۡكِ بِجِذۡعِ ٱلنَّخۡلَةِ تُسَٰقِطۡ عَلَيۡكِ رُطَبٗا جَنِيّٗا
ئهو دارخورمایهش (که پاڵت پێوهداوه) کهمێک ڕایوهشێنه خورمای گهییوت بهسهردا دهبارێنێت.
فَكُلِي وَٱشۡرَبِي وَقَرِّي عَيۡنٗاۖ فَإِمَّا تَرَيِنَّ مِنَ ٱلۡبَشَرِ أَحَدٗا فَقُولِيٓ إِنِّي نَذَرۡتُ لِلرَّحۡمَٰنِ صَوۡمٗا فَلَنۡ أُكَلِّمَ ٱلۡيَوۡمَ إِنسِيّٗا ﴿26﴾فَكُلِي وَٱشۡرَبِي وَقَرِّي عَيۡنٗاۖ فَإِمَّا تَرَيِنَّ مِنَ ٱلۡبَشَرِ أَحَدٗا فَقُولِيٓ إِنِّي نَذَرۡتُ لِلرَّحۡمَٰنِ صَوۡمٗا فَلَنۡ أُكَلِّمَ ٱلۡيَوۡمَ إِنسِيّٗا
ئینجا لهو خورمایه بخۆ، لهو ئاوهیش بخۆرهوه، خهمیشت نهبێت، ئهگهر کهسێکت له خهڵکی بینی و (پرسیاری لێ کردی)، ئهوه به ئیشارهت تێی بگهیهنه پێی بڵێ: بهڕاستی من بڕیارمداوه و نهزرم کردووه به ڕۆژوو بم بۆ خوای میهرهبانم، لهبهر ئهوه ئهمڕۆ من ههرگیز قسه لهگهڵ کهسدا ناکهم.
فَأَتَتۡ بِهِۦ قَوۡمَهَا تَحۡمِلُهُۥۖ قَالُواْ يَٰمَرۡيَمُ لَقَدۡ جِئۡتِ شَيۡـٔٗا فَرِيّٗا ﴿27﴾فَأَتَتۡ بِهِۦ قَوۡمَهَا تَحۡمِلُهُۥۖ قَالُواْ يَٰمَرۡيَمُ لَقَدۡ جِئۡتِ شَيۡـٔٗا فَرِيّٗا
ئهوسا مهریهم منداڵی نازداری خۆی له باوهش گرت و بردی بۆ لای خزم و کهس و کاری (ههموو بهسهرسامیهوه) وتیان: ئهی مهریهم بهڕاستی کارێکی نالهبارو ئابڕووبهرت ئهنجامداوه.
يَـٰٓأُخۡتَ هَٰرُونَ مَا كَانَ أَبُوكِ ٱمۡرَأَ سَوۡءٖ وَمَا كَانَتۡ أُمُّكِ بَغِيّٗا ﴿28﴾يَـٰٓأُخۡتَ هَٰرُونَ مَا كَانَ أَبُوكِ ٱمۡرَأَ سَوۡءٖ وَمَا كَانَتۡ أُمُّكِ بَغِيّٗا
ئهی خوشکی هاروون (لهبهر تهقواو خواناسی ئهو ناز ناوهیان پێدابوو) تۆ نه باوکت کهسێکی خراپ و (شهرواڵ پیس بووه) نه دایکیشت ئافرهتێکی داوێن پیس!!
فَأَشَارَتۡ إِلَيۡهِۖ قَالُواْ كَيۡفَ نُكَلِّمُ مَن كَانَ فِي ٱلۡمَهۡدِ صَبِيّٗا ﴿29﴾فَأَشَارَتۡ إِلَيۡهِۖ قَالُواْ كَيۡفَ نُكَلِّمُ مَن كَانَ فِي ٱلۡمَهۡدِ صَبِيّٗا
(مهریهمیش هیچی نهگوت) بهڵکو ئاماژهی بۆ ڕۆڵهی نازداری کرد (تا لهو بپرسن)، ههموو (به سهرسامیهوه) وتیان: چۆن قسه لهگهڵ منداڵی ناو بێشکهدا دهکرێت.
قَالَ إِنِّي عَبۡدُ ٱللَّهِ ءَاتَىٰنِيَ ٱلۡكِتَٰبَ وَجَعَلَنِي نَبِيّٗا ﴿30﴾قَالَ إِنِّي عَبۡدُ ٱللَّهِ ءَاتَىٰنِيَ ٱلۡكِتَٰبَ وَجَعَلَنِي نَبِيّٗا
(ئینجا منداڵی ساوا هاته گفت و بهدهنگه ناسکهکهی) وتی: بهڕاستی من بهندهی خوام، کتێبی ئینجیلی پێ بهخشیووم و کردوومی به پێغهمبهری خۆی.
وَجَعَلَنِي مُبَارَكًا أَيۡنَ مَا كُنتُ وَأَوۡصَٰنِي بِٱلصَّلَوٰةِ وَٱلزَّكَوٰةِ مَا دُمۡتُ حَيّٗا ﴿31﴾وَجَعَلَنِي مُبَارَكًا أَيۡنَ مَا كُنتُ وَأَوۡصَٰنِي بِٱلصَّلَوٰةِ وَٱلزَّكَوٰةِ مَا دُمۡتُ حَيّٗا
منی موبارهک و پیرۆزیش کردووه له ههر کوێدا بم و ئامۆژگاری کردووم که نوێژهکانم ئهنجام بدهم و له زهکاتدانیش درێغی نهکهم ههتا له ژیاندا ههم.
وَبَرَّۢا بِوَٰلِدَتِي وَلَمۡ يَجۡعَلۡنِي جَبَّارٗا شَقِيّٗا ﴿32﴾وَبَرَّۢا بِوَٰلِدَتِي وَلَمۡ يَجۡعَلۡنِي جَبَّارٗا شَقِيّٗا
(ههروهها فهرمانی پێداوم که) چاک ڕهفتار بم لهگهڵ دایکم دا و نهیکردووم بهکهسێکی زۆرداو بهدرهفتار..
وَٱلسَّلَٰمُ عَلَيَّ يَوۡمَ وُلِدتُّ وَيَوۡمَ أَمُوتُ وَيَوۡمَ أُبۡعَثُ حَيّٗا ﴿33﴾وَٱلسَّلَٰمُ عَلَيَّ يَوۡمَ وُلِدتُّ وَيَوۡمَ أَمُوتُ وَيَوۡمَ أُبۡعَثُ حَيّٗا
سڵاوی پهروهردگارم لهسهره ئهو ڕۆژهی که لهدایک بووم و ئه ڕۆژهش که دهمرم، ئهو ڕۆژهش که زیندوو دهکرێمهوه.
ذَٰلِكَ عِيسَى ٱبۡنُ مَرۡيَمَۖ قَوۡلَ ٱلۡحَقِّ ٱلَّذِي فِيهِ يَمۡتَرُونَ ﴿34﴾ذَٰلِكَ عِيسَى ٱبۡنُ مَرۡيَمَۖ قَوۡلَ ٱلۡحَقِّ ٱلَّذِي فِيهِ يَمۡتَرُونَ
ئا ئهوهیه عیسای کوڕی مهریهم، ههر ئهوهشه قسهی ڕاست و دروست دهربارهی، که ئهوانه (واته جووهکان) گومان بهدهوریدا دروست دهکهن (گاوران، بهکوڕی خوا له قهڵهمی دهدهن).
مَا كَانَ لِلَّهِ أَن يَتَّخِذَ مِن وَلَدٖۖ سُبۡحَٰنَهُۥٓۚ إِذَا قَضَىٰٓ أَمۡرٗا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ ﴿35﴾مَا كَانَ لِلَّهِ أَن يَتَّخِذَ مِن وَلَدٖۖ سُبۡحَٰنَهُۥٓۚ إِذَا قَضَىٰٓ أَمۡرٗا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ
بێگومان ناگونجێت بۆ خوای گهوره، کهس بکاته ڕۆڵهی خۆی (چونکه پێوستی پێی نیه) پاکی و بێگهردی شایستهی ئهوه، کاتێک ههرشتێک بڕیار بدات، ئهوه بهڕاستی تهنها ئهوهندهی دهوێت که فهرمان بدات و بڵێت: ببه، دهستبهجێ دهبێت.
وَإِنَّ ٱللَّهَ رَبِّي وَرَبُّكُمۡ فَٱعۡبُدُوهُۚ هَٰذَا صِرَٰطٞ مُّسۡتَقِيمٞ ﴿36﴾وَإِنَّ ٱللَّهَ رَبِّي وَرَبُّكُمۡ فَٱعۡبُدُوهُۚ هَٰذَا صِرَٰطٞ مُّسۡتَقِيمٞ
بهڕاستی ههر خوا پهروهردگاری منیش و پهروهردگاری ئێوهشه، کهوابوو بیپهرستن، ئهمهیه ڕێبازی ڕاست و دروست (ڕێبازی دینداری و سهرفرازی ههردوو جیهان).
فَٱخۡتَلَفَ ٱلۡأَحۡزَابُ مِنۢ بَيۡنِهِمۡۖ فَوَيۡلٞ لِّلَّذِينَ كَفَرُواْ مِن مَّشۡهَدِ يَوۡمٍ عَظِيمٍ ﴿37﴾فَٱخۡتَلَفَ ٱلۡأَحۡزَابُ مِنۢ بَيۡنِهِمۡۖ فَوَيۡلٞ لِّلَّذِينَ كَفَرُواْ مِن مَّشۡهَدِ يَوۡمٍ عَظِيمٍ
(لهگهڵ ئهو ههموو ڕاستیانهدا) ئینجا یهکسهر گرۆو دهستهکان له نێو خۆیاندا ڕاو بۆچوونی جیاوازیان بۆ پهیدا بوو، هاوارو ئاهو ناڵه بۆ ئهوانهی که بێ باوهڕن و (بڕوا بهو ڕاستیانه ناکهن) کاتێک قیامهت بهرپا دهبێت و دیمهنی سامناک و بهسهرهاتی گهوره دهبینن (که ئێسته بهدووری دهزانن).
أَسۡمِعۡ بِهِمۡ وَأَبۡصِرۡ يَوۡمَ يَأۡتُونَنَا لَٰكِنِ ٱلظَّـٰلِمُونَ ٱلۡيَوۡمَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ ﴿38﴾أَسۡمِعۡ بِهِمۡ وَأَبۡصِرۡ يَوۡمَ يَأۡتُونَنَا لَٰكِنِ ٱلظَّـٰلِمُونَ ٱلۡيَوۡمَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ
ئهو ڕۆژهی (که ئهو خوانهناسانه) ئاماده دهکرێن و دێن بۆ لامان، (زۆر سهیره!) ئای که چهنده دهزگای بیستن و بینینیان بههێزه، بهڵام ستهمکاران ئهمڕۆ له گومڕاییهکی ئاشکرادا دهژین.
وَأَنذِرۡهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡحَسۡرَةِ إِذۡ قُضِيَ ٱلۡأَمۡرُ وَهُمۡ فِي غَفۡلَةٖ وَهُمۡ لَا يُؤۡمِنُونَ ﴿39﴾وَأَنذِرۡهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡحَسۡرَةِ إِذۡ قُضِيَ ٱلۡأَمۡرُ وَهُمۡ فِي غَفۡلَةٖ وَهُمۡ لَا يُؤۡمِنُونَ
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم)، ستهمکاران ئاگادار بکه له ڕۆژی ئاهو ناڵه و پهشیمانی کاتێک کار له کار ترازاوه، لهکاتێکدا ئهوانه له غهفڵهتدان و باواڕ ناهێنن.
إِنَّا نَحۡنُ نَرِثُ ٱلۡأَرۡضَ وَمَنۡ عَلَيۡهَا وَإِلَيۡنَا يُرۡجَعُونَ ﴿40﴾إِنَّا نَحۡنُ نَرِثُ ٱلۡأَرۡضَ وَمَنۡ عَلَيۡهَا وَإِلَيۡنَا يُرۡجَعُونَ
بهڕاستی سهرهنجام ههرئێمه دهبینهوه خاوهن و میراتگری سهر زهوی و ههموو ئهوانهی که له سهریهتی و بۆ لای ئێمهش دهگهرێنهوه.
وَٱذۡكُرۡ فِي ٱلۡكِتَٰبِ إِبۡرَٰهِيمَۚ إِنَّهُۥ كَانَ صِدِّيقٗا نَّبِيًّا ﴿41﴾وَٱذۡكُرۡ فِي ٱلۡكِتَٰبِ إِبۡرَٰهِيمَۚ إِنَّهُۥ كَانَ صِدِّيقٗا نَّبِيًّا
ههروهها له قورئاندا باسی (گۆشهیهک له بهسهرهاتی) ئیبراهیم بۆ ئهو خهڵکه بگێڕهوه، بهڕاستی ئهو کهسایهتیهکی ڕاستگۆ بوو، له پێغهمبهرانیش بوو.
إِذۡ قَالَ لِأَبِيهِ يَـٰٓأَبَتِ لِمَ تَعۡبُدُ مَا لَا يَسۡمَعُ وَلَا يُبۡصِرُ وَلَا يُغۡنِي عَنكَ شَيۡـٔٗا ﴿42﴾إِذۡ قَالَ لِأَبِيهِ يَـٰٓأَبَتِ لِمَ تَعۡبُدُ مَا لَا يَسۡمَعُ وَلَا يُبۡصِرُ وَلَا يُغۡنِي عَنكَ شَيۡـٔٗا
کاتێک بهباوکی وت: باوکی بهڕێزم! ئهوه تۆ بۆچی شتێک دهپهرستیت که نهگوێ بیسته، نهکهس بهرچاو ڕوون و ڕۆشنبیر دهکات، نه هیچ سوودێکت پێ دهگهیهنێت.
يَـٰٓأَبَتِ إِنِّي قَدۡ جَآءَنِي مِنَ ٱلۡعِلۡمِ مَا لَمۡ يَأۡتِكَ فَٱتَّبِعۡنِيٓ أَهۡدِكَ صِرَٰطٗا سَوِيّٗا ﴿43﴾يَـٰٓأَبَتِ إِنِّي قَدۡ جَآءَنِي مِنَ ٱلۡعِلۡمِ مَا لَمۡ يَأۡتِكَ فَٱتَّبِعۡنِيٓ أَهۡدِكَ صِرَٰطٗا سَوِيّٗا
ئهی باوکی بهنرخم! بهڕاستی ئهو زانستی و زانیاریهی که بۆ من هاتووه، (دهربارهی دهسهڵات و توانای بهدیهێنهری ئهم جیهانه) بێگومان بۆ تۆ نههاتووه، کهواته پهیڕهوی من بکه ڕێنمووییت دهکهم بۆ ڕێگه و ڕێبازێکی ڕاست و دروست.
يَـٰٓأَبَتِ لَا تَعۡبُدِ ٱلشَّيۡطَٰنَۖ إِنَّ ٱلشَّيۡطَٰنَ كَانَ لِلرَّحۡمَٰنِ عَصِيّٗا ﴿44﴾يَـٰٓأَبَتِ لَا تَعۡبُدِ ٱلشَّيۡطَٰنَۖ إِنَّ ٱلشَّيۡطَٰنَ كَانَ لِلرَّحۡمَٰنِ عَصِيّٗا
ئهی باوکی ئازیزم! شهیتان مهپهرسته، چونکه بهڕاستی شهیتان یاخی یه له خوای میهرهبان و سهرکهشیی کردووه.
يَـٰٓأَبَتِ إِنِّيٓ أَخَافُ أَن يَمَسَّكَ عَذَابٞ مِّنَ ٱلرَّحۡمَٰنِ فَتَكُونَ لِلشَّيۡطَٰنِ وَلِيّٗا ﴿45﴾يَـٰٓأَبَتِ إِنِّيٓ أَخَافُ أَن يَمَسَّكَ عَذَابٞ مِّنَ ٱلرَّحۡمَٰنِ فَتَكُونَ لِلشَّيۡطَٰنِ وَلِيّٗا
ئهی باوکی بهرێزم! بهڕاستی من دهترسم سزایهک لهلایهن خوای میهرهبانهوه یهخهت پێ بگرێت، ئهوکاته ئیتر دهبیته یارو یاوهرو پشتتگیری شهیتان.
قَالَ أَرَاغِبٌ أَنتَ عَنۡ ءَالِهَتِي يَـٰٓإِبۡرَٰهِيمُۖ لَئِن لَّمۡ تَنتَهِ لَأَرۡجُمَنَّكَۖ وَٱهۡجُرۡنِي مَلِيّٗا ﴿46﴾قَالَ أَرَاغِبٌ أَنتَ عَنۡ ءَالِهَتِي يَـٰٓإِبۡرَٰهِيمُۖ لَئِن لَّمۡ تَنتَهِ لَأَرۡجُمَنَّكَۖ وَٱهۡجُرۡنِي مَلِيّٗا
(باوکی ئیبراهیم بهسهغڵهتیهوه) وتی: بۆچی ئهی ئیبراهیم تۆ (ئهوهنده) له خواکانی من بێزاری، بهڕاستی ئهگهر کۆڵ نهدهیت و واز نههێنیت (چاوپۆشیت لێ ناکهن و) بێگومان بهرد بارانت دهکهم، بڕۆ، ون به لهبهرچاوم ههر نهتبینمهوه.
قَالَ سَلَٰمٌ عَلَيۡكَۖ سَأَسۡتَغۡفِرُ لَكَ رَبِّيٓۖ إِنَّهُۥ كَانَ بِي حَفِيّٗا ﴿47﴾قَالَ سَلَٰمٌ عَلَيۡكَۖ سَأَسۡتَغۡفِرُ لَكَ رَبِّيٓۖ إِنَّهُۥ كَانَ بِي حَفِيّٗا
ئیبراهیم وتی: سڵاوت لێ بێت (وا من دهڕۆم) لهمهولا داوای لێخۆشبوون و (هیدایهتت) له پهروهردگارم بۆ دهخوازم، چونکه ئهو زاته زۆر منی خۆش دهوێت و ڕێزی بۆ داناوم.
وَأَعۡتَزِلُكُمۡ وَمَا تَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَأَدۡعُواْ رَبِّي عَسَىٰٓ أَلَّآ أَكُونَ بِدُعَآءِ رَبِّي شَقِيّٗا ﴿48﴾وَأَعۡتَزِلُكُمۡ وَمَا تَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَأَدۡعُواْ رَبِّي عَسَىٰٓ أَلَّآ أَكُونَ بِدُعَآءِ رَبِّي شَقِيّٗا
وا من دوور دهکهومهوه و کهنارگیری دهکهم، له ئێوه و لهو شتانهی که لهجیاتی خوا دهیپهرستن، من تهنها هاناو هاوار بۆ پهروهردگارم دهبهم و ههر ئهو دهپهرستم، ئومێدهوارم که پهروهردگارم نائومێد و ڕهنجهڕۆم نهکات و دوعاو نزاو پهرستنم لێ وهربگرێت.
فَلَمَّا ٱعۡتَزَلَهُمۡ وَمَا يَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَهَبۡنَا لَهُۥٓ إِسۡحَٰقَ وَيَعۡقُوبَۖ وَكُلّٗا جَعَلۡنَا نَبِيّٗا ﴿49﴾فَلَمَّا ٱعۡتَزَلَهُمۡ وَمَا يَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَهَبۡنَا لَهُۥٓ إِسۡحَٰقَ وَيَعۡقُوبَۖ وَكُلّٗا جَعَلۡنَا نَبِيّٗا
جا کاتێک ئیبراهیم ڕۆیشت و دوور کهوتهوه لهو خهڵکه گومڕایه و لهو شتانهی که له جیاتی خوا دهیانپهرست، ئێمه ئیسحاقمان پێبهخشی و به ئیسحاقیش، یهعقوبمان بهخشی، ههریهک لهوانیشمان کرده پێغهمبهر.
وَوَهَبۡنَا لَهُم مِّن رَّحۡمَتِنَا وَجَعَلۡنَا لَهُمۡ لِسَانَ صِدۡقٍ عَلِيّٗا ﴿50﴾وَوَهَبۡنَا لَهُم مِّن رَّحۡمَتِنَا وَجَعَلۡنَا لَهُمۡ لِسَانَ صِدۡقٍ عَلِيّٗا
ئێمه له ڕهحم و بهخشندهیی خۆشمان ههموویانمان بههرهوهر کردو ئێمه زمانی خهڵکی دیندارمان هێناوهته گۆ که (ههتا دنیا دنیایه) باسی ئهوانه بهچاکی و پاکی و بڵندی بکهن.
وَٱذۡكُرۡ فِي ٱلۡكِتَٰبِ مُوسَىٰٓۚ إِنَّهُۥ كَانَ مُخۡلَصٗا وَكَانَ رَسُولٗا نَّبِيّٗا ﴿51﴾وَٱذۡكُرۡ فِي ٱلۡكِتَٰبِ مُوسَىٰٓۚ إِنَّهُۥ كَانَ مُخۡلَصٗا وَكَانَ رَسُولٗا نَّبِيّٗا
یادی موساش باس بکه له قورئاندا، بهڕاستی ئهویش کهسێکی ههڵبژارده و دڵسۆزو پێغهمبهر فرستاده بوو.
وَنَٰدَيۡنَٰهُ مِن جَانِبِ ٱلطُّورِ ٱلۡأَيۡمَنِ وَقَرَّبۡنَٰهُ نَجِيّٗا ﴿52﴾وَنَٰدَيۡنَٰهُ مِن جَانِبِ ٱلطُّورِ ٱلۡأَيۡمَنِ وَقَرَّبۡنَٰهُ نَجِيّٗا
لهلای ڕاستی کێوی - طور - هوه بانگمان لێ کرد، لهکاتی گفتوگۆی نهێنیدا نزیکمان خستهوه.
وَوَهَبۡنَا لَهُۥ مِن رَّحۡمَتِنَآ أَخَاهُ هَٰرُونَ نَبِيّٗا ﴿53﴾وَوَهَبۡنَا لَهُۥ مِن رَّحۡمَتِنَآ أَخَاهُ هَٰرُونَ نَبِيّٗا
ههروهها بهرهحمهت و بهخشندهیی خۆمان هاروونی برایمان کرده پێغهمبهر و (هاوکار) بۆی.
وَٱذۡكُرۡ فِي ٱلۡكِتَٰبِ إِسۡمَٰعِيلَۚ إِنَّهُۥ كَانَ صَادِقَ ٱلۡوَعۡدِ وَكَانَ رَسُولٗا نَّبِيّٗا ﴿54﴾وَٱذۡكُرۡ فِي ٱلۡكِتَٰبِ إِسۡمَٰعِيلَۚ إِنَّهُۥ كَانَ صَادِقَ ٱلۡوَعۡدِ وَكَانَ رَسُولٗا نَّبِيّٗا
ئیسماعیل یش باس بکه له قورئاندا، به ڕاستی ئهو له بهڵێن و پهیمانهکانیدا ڕاستگۆ بوو، ئهو پێغهمبهرو ڕهوانه کراوی خوا بوو.
وَكَانَ يَأۡمُرُ أَهۡلَهُۥ بِٱلصَّلَوٰةِ وَٱلزَّكَوٰةِ وَكَانَ عِندَ رَبِّهِۦ مَرۡضِيّٗا ﴿55﴾وَكَانَ يَأۡمُرُ أَهۡلَهُۥ بِٱلصَّلَوٰةِ وَٱلزَّكَوٰةِ وَكَانَ عِندَ رَبِّهِۦ مَرۡضِيّٗا
(ئیسماعیل) ههمیسشهو بهردهوام، فهرمانی دهدا به خێزانی و خزمانی، که نوێژهکانیان (به ڕێک و پێکی و له کاتی خۆیدا) ئهنجام بدهن و زهکاتیش فهرامۆش نهکهن و ئهو لای پهروهردگاری شیایستهی ڕێزو ڕهزامهندی بوو.
وَٱذۡكُرۡ فِي ٱلۡكِتَٰبِ إِدۡرِيسَۚ إِنَّهُۥ كَانَ صِدِّيقٗا نَّبِيّٗا ﴿56﴾وَٱذۡكُرۡ فِي ٱلۡكِتَٰبِ إِدۡرِيسَۚ إِنَّهُۥ كَانَ صِدِّيقٗا نَّبِيّٗا
ههروهها له قورئاندا باسی ئیدریس بکه، چونکه ئهویش پێغهمبهرێکی زۆر ڕاستکارو ڕاستگۆ بوو..
وَرَفَعۡنَٰهُ مَكَانًا عَلِيًّا ﴿57﴾وَرَفَعۡنَٰهُ مَكَانًا عَلِيًّا
بۆیه ڕێزی زۆرمان لێگرت و پایهدارو بهرزو بڵندمان کرد له جێگه و ڕێگهی تایبهتدا.
أُوْلَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ أَنۡعَمَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِم مِّنَ ٱلنَّبِيِّـۧنَ مِن ذُرِّيَّةِ ءَادَمَ وَمِمَّنۡ حَمَلۡنَا مَعَ نُوحٖ وَمِن ذُرِّيَّةِ إِبۡرَٰهِيمَ وَإِسۡرَـٰٓءِيلَ وَمِمَّنۡ هَدَيۡنَا وَٱجۡتَبَيۡنَآۚ إِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتُ ٱلرَّحۡمَٰنِ خَرُّواْۤ سُجَّدٗاۤ وَبُكِيّٗا۩ ﴿58﴾أُوْلَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ أَنۡعَمَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِم مِّنَ ٱلنَّبِيِّـۧنَ مِن ذُرِّيَّةِ ءَادَمَ وَمِمَّنۡ حَمَلۡنَا مَعَ نُوحٖ وَمِن ذُرِّيَّةِ إِبۡرَٰهِيمَ وَإِسۡرَـٰٓءِيلَ وَمِمَّنۡ هَدَيۡنَا وَٱجۡتَبَيۡنَآۚ إِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتُ ٱلرَّحۡمَٰنِ خَرُّواْۤ سُجَّدٗاۤ وَبُكِيّٗا۩
ئا ئهوانه کهسانێکن که خوای گهوره نازو نیعمهتی بهسهردا ڕشتوون له پێغهمبهران، له نهوهی ئادهم و ئهوانهش (که له کهشتیهکهدا) لهگهڵ نوحدا سوارمان کردن و له نهوهی ئیبراهیم و یهعقوب و لهوانهی که هیدایهتمان داون و ههڵمان بژاردوون، ئهوانه، ههرکاتێک ئایهتهکانی خوای میهرهبانیان بهسهردا بخوێنرێتهوه، به پهله سوژده دهبهن و ئهسرین له دیدهیان دهبارێت، (له سۆزو خۆشهویستی پهروهردگاریان دڵانی پڕ له نوورو ئیمانیان دهکوڵێت) و دهگرین.
فَخَلَفَ مِنۢ بَعۡدِهِمۡ خَلۡفٌ أَضَاعُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَٱتَّبَعُواْ ٱلشَّهَوَٰتِۖ فَسَوۡفَ يَلۡقَوۡنَ غَيًّا ﴿59﴾۞فَخَلَفَ مِنۢ بَعۡدِهِمۡ خَلۡفٌ أَضَاعُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَٱتَّبَعُواْ ٱلشَّهَوَٰتِۖ فَسَوۡفَ يَلۡقَوۡنَ غَيًّا
له دوای ئهوان کهسانێک له نهوهکانیان بوونه جێنشین، که نوێژهکانیان بهزایه داو شوێنی ئارهزووهکانی نهفسیان کهوتن، ئهوانه تووشی گومڕای و سهرگهردانی و سزا دهبن (له دنیاو قیامهتدا).
إِلَّا مَن تَابَ وَءَامَنَ وَعَمِلَ صَٰلِحٗا فَأُوْلَـٰٓئِكَ يَدۡخُلُونَ ٱلۡجَنَّةَ وَلَا يُظۡلَمُونَ شَيۡـٔٗا ﴿60﴾إِلَّا مَن تَابَ وَءَامَنَ وَعَمِلَ صَٰلِحٗا فَأُوْلَـٰٓئِكَ يَدۡخُلُونَ ٱلۡجَنَّةَ وَلَا يُظۡلَمُونَ شَيۡـٔٗا
جگه لهوانهی که تهوبه دهکهن و باوهڕی دامهزراو دههێنن و کارو کردهوهی چاک ئهنجام دهدهن، ئا ئهوانه دهچنه بهههشتهوه و هیچ جۆره ستهمێکیان لێ ناکرێت.
جَنَّـٰتِ عَدۡنٍ ٱلَّتِي وَعَدَ ٱلرَّحۡمَٰنُ عِبَادَهُۥ بِٱلۡغَيۡبِۚ إِنَّهُۥ كَانَ وَعۡدُهُۥ مَأۡتِيّٗا ﴿61﴾جَنَّـٰتِ عَدۡنٍ ٱلَّتِي وَعَدَ ٱلرَّحۡمَٰنُ عِبَادَهُۥ بِٱلۡغَيۡبِۚ إِنَّهُۥ كَانَ وَعۡدُهُۥ مَأۡتِيّٗا
ئهو بهههشته پڕ له باخه چڕانهی که خوای میهرهبان بهڵێنی به بهندهکانی داوه له جیهانی شاراوهدا، بهڕاستی ئهو بهڵێنهی خوا، بهڕێوهیه و ههر دێته دی.
لَّا يَسۡمَعُونَ فِيهَا لَغۡوًا إِلَّا سَلَٰمٗاۖ وَلَهُمۡ رِزۡقُهُمۡ فِيهَا بُكۡرَةٗ وَعَشِيّٗا ﴿62﴾لَّا يَسۡمَعُونَ فِيهَا لَغۡوًا إِلَّا سَلَٰمٗاۖ وَلَهُمۡ رِزۡقُهُمۡ فِيهَا بُكۡرَةٗ وَعَشِيّٗا
ئهوسا لهوێ هیچ گوفتارێکی نابهجێ نابیسن، جگه له سڵاو کردن و (گوفتاری خۆش و بهجێ) نهبێت، له بهیانیان و ئێواراندا (له ههموو کاتێکدا) ڕزق و ڕۆزی (خواردن و خواردنهوهی خۆش و بهتام) بۆیان ئامادهیه.
تِلۡكَ ٱلۡجَنَّةُ ٱلَّتِي نُورِثُ مِنۡ عِبَادِنَا مَن كَانَ تَقِيّٗا ﴿63﴾تِلۡكَ ٱلۡجَنَّةُ ٱلَّتِي نُورِثُ مِنۡ عِبَادِنَا مَن كَانَ تَقِيّٗا
ئهو بهههشت و شوێنه خۆشه، بهو بهندانهمان دهبهخشین و دهیانکهینه خاوهنی، که خواناس و پارێزکارن.
وَمَا نَتَنَزَّلُ إِلَّا بِأَمۡرِ رَبِّكَۖ لَهُۥ مَا بَيۡنَ أَيۡدِينَا وَمَا خَلۡفَنَا وَمَا بَيۡنَ ذَٰلِكَۚ وَمَا كَانَ رَبُّكَ نَسِيّٗا ﴿64﴾وَمَا نَتَنَزَّلُ إِلَّا بِأَمۡرِ رَبِّكَۖ لَهُۥ مَا بَيۡنَ أَيۡدِينَا وَمَا خَلۡفَنَا وَمَا بَيۡنَ ذَٰلِكَۚ وَمَا كَانَ رَبُّكَ نَسِيّٗا
(ماوهیهک وهحی وهستا، پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) له فریشته جوبرهئیلی پرسی، خوای گهورهش له قورئاندا وهڵامی دایهوه): ئێمه تهنها بهفهرمانی پهروهردگارت نهبێت دانابهزین، ههرچی داهاتوو ڕابوردوومان ههیهو ئهوهش له نێوانیاندا ههیه، بۆ ئهو پهروهردگارهیه، وهنهبێت پهروهردگاری تۆ هیچ شتێک فهرامۆش بکات.
رَّبُّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَا فَٱعۡبُدۡهُ وَٱصۡطَبِرۡ لِعِبَٰدَتِهِۦۚ هَلۡ تَعۡلَمُ لَهُۥ سَمِيّٗا ﴿65﴾رَّبُّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَا فَٱعۡبُدۡهُ وَٱصۡطَبِرۡ لِعِبَٰدَتِهِۦۚ هَلۡ تَعۡلَمُ لَهُۥ سَمِيّٗا
ئهو زاته پهروهردگاری ئاسمانهکان و زهوی و ههموو دروستکراوانی نێوانیانه، کهواته، ههر ئهو بپهرسته و زۆر بهردهوام و خۆگربه له پهرستنیدا، ئایا کهس شک دهبهیت هاوناوی ئهو و هاوتای ئهو بێت؟ (خاوهنی سیفهتی بهرزو بڵندو پیرۆز بێت وهک ئهو؟!).
وَيَقُولُ ٱلۡإِنسَٰنُ أَءِذَا مَا مِتُّ لَسَوۡفَ أُخۡرَجُ حَيًّا ﴿66﴾وَيَقُولُ ٱلۡإِنسَٰنُ أَءِذَا مَا مِتُّ لَسَوۡفَ أُخۡرَجُ حَيًّا
ئادهمیزادی (بێ باوهڕ) دهڵێت: ئایا کاتێک مردم، جارێکی تر له ئایندهدا زیندوو دهکرێمهوه؟!.
أَوَلَا يَذۡكُرُ ٱلۡإِنسَٰنُ أَنَّا خَلَقۡنَٰهُ مِن قَبۡلُ وَلَمۡ يَكُ شَيۡـٔٗا ﴿67﴾أَوَلَا يَذۡكُرُ ٱلۡإِنسَٰنُ أَنَّا خَلَقۡنَٰهُ مِن قَبۡلُ وَلَمۡ يَكُ شَيۡـٔٗا
باشه ئاخر ئادهمیزاد بۆ ئهوه یاد ناکات بهڕاستی ئێمه پێشتر ڕدوستمان کرد، ههر هیچ نهبوو؟
فَوَرَبِّكَ لَنَحۡشُرَنَّهُمۡ وَٱلشَّيَٰطِينَ ثُمَّ لَنُحۡضِرَنَّهُمۡ حَوۡلَ جَهَنَّمَ جِثِيّٗا ﴿68﴾فَوَرَبِّكَ لَنَحۡشُرَنَّهُمۡ وَٱلشَّيَٰطِينَ ثُمَّ لَنُحۡضِرَنَّهُمۡ حَوۡلَ جَهَنَّمَ جِثِيّٗا
سوێند به پهروهردگارت خوانهناسان و شهیتانهکان کۆ دهکهینهوه، پاشان ههموویان به دهوری دۆزهخدا بهچۆکدا دههێنین و (دهیانخهینه ناوی).
ثُمَّ لَنَنزِعَنَّ مِن كُلِّ شِيعَةٍ أَيُّهُمۡ أَشَدُّ عَلَى ٱلرَّحۡمَٰنِ عِتِيّٗا ﴿69﴾ثُمَّ لَنَنزِعَنَّ مِن كُلِّ شِيعَةٍ أَيُّهُمۡ أَشَدُّ عَلَى ٱلرَّحۡمَٰنِ عِتِيّٗا
لهوهودوا له ههر گرۆ و دهستهیهک، ئهوانه دهردهکێشین که زۆر یاخی بوون له خوای میهرهبان (دژایهتی دین و بهرنامهکهیان دهکرد).
ثُمَّ لَنَحۡنُ أَعۡلَمُ بِٱلَّذِينَ هُمۡ أَوۡلَىٰ بِهَا صِلِيّٗا ﴿70﴾ثُمَّ لَنَحۡنُ أَعۡلَمُ بِٱلَّذِينَ هُمۡ أَوۡلَىٰ بِهَا صِلِيّٗا
پاشان زۆرچاک ئاگادارین بهوهی کهکێ لهوانه لهپێشترو شایستهتره بهوهی که زوو بخرێته ناو ئاگری دۆزهخهوه (تا ببرژێت تیایدا).
وَإِن مِّنكُمۡ إِلَّا وَارِدُهَاۚ كَانَ عَلَىٰ رَبِّكَ حَتۡمٗا مَّقۡضِيّٗا ﴿71﴾وَإِن مِّنكُمۡ إِلَّا وَارِدُهَاۚ كَانَ عَلَىٰ رَبِّكَ حَتۡمٗا مَّقۡضِيّٗا
ئێوه (خهڵکینه) کهستان نی یه تێپهڕ نهکات بهسهر دۆزهخدا، (ئیمانداران بۆ ئهوهی زیاتر قهدری بهههشت و ڕهحمهتی خوا بزانن، کافران بۆ ئهوهی بکهونه ناوی) ئهم پێشهاته بڕیاردراوه ههر جێبهجێ دهکرێت.
ثُمَّ نُنَجِّي ٱلَّذِينَ ٱتَّقَواْ وَّنَذَرُ ٱلظَّـٰلِمِينَ فِيهَا جِثِيّٗا ﴿72﴾ثُمَّ نُنَجِّي ٱلَّذِينَ ٱتَّقَواْ وَّنَذَرُ ٱلظَّـٰلِمِينَ فِيهَا جِثِيّٗا
لهوهودوا ئهوانه ڕزگار دهکهین که پارێزکارو خواناس بوون، ستهمکارانیش لهناو دۆزهخدا بهچۆکدا دههێنین.
وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتُنَا بَيِّنَٰتٖ قَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لِلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَيُّ ٱلۡفَرِيقَيۡنِ خَيۡرٞ مَّقَامٗا وَأَحۡسَنُ نَدِيّٗا ﴿73﴾وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتُنَا بَيِّنَٰتٖ قَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لِلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَيُّ ٱلۡفَرِيقَيۡنِ خَيۡرٞ مَّقَامٗا وَأَحۡسَنُ نَدِيّٗا
کاتێک ئایهتهکانی ئێمه بهسهر بێ باوهڕاندا به ڕوون و ئاشکرا بخوێنرێتهوه، ئهوانهی که بێ باوهڕ بوون بهوانه دهڵێن که باوهڕیان هێناوه: باشه کام لهو دوو دهستهیه، جێگهو ڕێگهی خۆش و ژیانی پڕ عهیش و نۆشی بۆ لواوه!! (نهفامان پێوهریان ژیانی دنیای تهمهن کۆتایه).
وَكَمۡ أَهۡلَكۡنَا قَبۡلَهُم مِّن قَرۡنٍ هُمۡ أَحۡسَنُ أَثَٰثٗا وَرِءۡيٗا ﴿74﴾وَكَمۡ أَهۡلَكۡنَا قَبۡلَهُم مِّن قَرۡنٍ هُمۡ أَحۡسَنُ أَثَٰثٗا وَرِءۡيٗا
چهندهها قهوم و خهڵکی نالهبارمان پێش ئهمان لهناوداوه، کهلوپهل و ناوماڵیان لهمان چاکتر بووه، سیماو قیافهشیان لهمان ڕێکو پێکتر بووه (کوان؟... له کوێن؟... بۆ دیار نین؟...).
قُلۡ مَن كَانَ فِي ٱلضَّلَٰلَةِ فَلۡيَمۡدُدۡ لَهُ ٱلرَّحۡمَٰنُ مَدًّاۚ حَتَّىٰٓ إِذَا رَأَوۡاْ مَا يُوعَدُونَ إِمَّا ٱلۡعَذَابَ وَإِمَّا ٱلسَّاعَةَ فَسَيَعۡلَمُونَ مَنۡ هُوَ شَرّٞ مَّكَانٗا وَأَضۡعَفُ جُندٗا ﴿75﴾قُلۡ مَن كَانَ فِي ٱلضَّلَٰلَةِ فَلۡيَمۡدُدۡ لَهُ ٱلرَّحۡمَٰنُ مَدًّاۚ حَتَّىٰٓ إِذَا رَأَوۡاْ مَا يُوعَدُونَ إِمَّا ٱلۡعَذَابَ وَإِمَّا ٱلسَّاعَةَ فَسَيَعۡلَمُونَ مَنۡ هُوَ شَرّٞ مَّكَانٗا وَأَضۡعَفُ جُندٗا
(ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) تۆ) بڵێ: ئهوهی له گومڕایی دایه باههرخوای میهرهبان تهمهنی درێژو ماڵ و سامان و دنیای پێ ببهخشێت (بهچی دهچێت، بۆ کوێی دهبات، ئهپهڕی ئهوهیه) ههتا کاتێک ئهو ههڕهشانه دهبینن کهلێیان دهکرێت، یان سزاو ئازاری دنیایه، یان بهرپابوونی قیامهته، جا خوانهناسان لهئایندهدا دهزانن کێ جێگه و ڕێگهی ناخۆشهو کێ لهشکرو سهربازانی لاوازه.
وَيَزِيدُ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ٱهۡتَدَوۡاْ هُدٗىۗ وَٱلۡبَٰقِيَٰتُ ٱلصَّـٰلِحَٰتُ خَيۡرٌ عِندَ رَبِّكَ ثَوَابٗا وَخَيۡرٞ مَّرَدًّا ﴿76﴾وَيَزِيدُ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ٱهۡتَدَوۡاْ هُدٗىۗ وَٱلۡبَٰقِيَٰتُ ٱلصَّـٰلِحَٰتُ خَيۡرٌ عِندَ رَبِّكَ ثَوَابٗا وَخَيۡرٞ مَّرَدًّا
(لهولاشهوه) ئهوانهی ڕێبازی هیدایهتیان گرتۆتهبهر خوا زیاتر هیداتیان دهدات، بهڵام دڵنیابن کردهوه چاکهکان که بهرههمیان دهمێنێتهوه پاداشتیان چاکتره لای پهروهردگارت باشترین سهرهنجامیشه.
أَفَرَءَيۡتَ ٱلَّذِي كَفَرَ بِـَٔايَٰتِنَا وَقَالَ لَأُوتَيَنَّ مَالٗا وَوَلَدًا ﴿77﴾أَفَرَءَيۡتَ ٱلَّذِي كَفَرَ بِـَٔايَٰتِنَا وَقَالَ لَأُوتَيَنَّ مَالٗا وَوَلَدًا
ئایا ئهو جۆره کهسانهت بینیووه، که باوهڕی بهئایات و فهرمانهکانی ئێمه نیهو دهڵێت: سوێند به خوا من سامان و کوڕو نهوهم پێ دهدرێت!
أَطَّلَعَ ٱلۡغَيۡبَ أَمِ ٱتَّخَذَ عِندَ ٱلرَّحۡمَٰنِ عَهۡدٗا ﴿78﴾أَطَّلَعَ ٱلۡغَيۡبَ أَمِ ٱتَّخَذَ عِندَ ٱلرَّحۡمَٰنِ عَهۡدٗا
باشه، ئاخۆ (ئهو بهنده یاخیه) بهنهێنی و شاراوهکانی زانیووه، یاخود بهڵێنی وهرگرتووه له خوای میهرهبان (که دنیا به دڵی ئهو بێت؟!).
كَلَّاۚ سَنَكۡتُبُ مَا يَقُولُ وَنَمُدُّ لَهُۥ مِنَ ٱلۡعَذَابِ مَدّٗا ﴿79﴾كَلَّاۚ سَنَكۡتُبُ مَا يَقُولُ وَنَمُدُّ لَهُۥ مِنَ ٱلۡعَذَابِ مَدّٗا
نهخێر، وانی یه (بهدڵی ئهو نابێت) ئهوهی که دهیڵێت له ئاییندهدا تۆماری دهکهین لهسهری و سزای دوور و درێژی بۆ ساز دهکهین.
وَنَرِثُهُۥ مَا يَقُولُ وَيَأۡتِينَا فَرۡدٗا ﴿80﴾وَنَرِثُهُۥ مَا يَقُولُ وَيَأۡتِينَا فَرۡدٗا
بێگومان ئهوهی ئهو دهیڵێت: بهمیراتی لێی دهسێنینهوه، بهتهنهاش دێته لامان (بۆ لێپرسینهوه).
وَٱتَّخَذُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ ءَالِهَةٗ لِّيَكُونُواْ لَهُمۡ عِزّٗا ﴿81﴾وَٱتَّخَذُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ ءَالِهَةٗ لِّيَكُونُواْ لَهُمۡ عِزّٗا
ئهو بێ باوهڕانه لهجیاتی خوا جۆرهها شتی تریان کردۆته خوای خۆیان تا پایهداری و دهسهڵاتیان (بهخهیاڵی خۆیان) دهست بکهوێت.
كَلَّاۚ سَيَكۡفُرُونَ بِعِبَادَتِهِمۡ وَيَكُونُونَ عَلَيۡهِمۡ ضِدًّا ﴿82﴾كَلَّاۚ سَيَكۡفُرُونَ بِعِبَادَتِهِمۡ وَيَكُونُونَ عَلَيۡهِمۡ ضِدًّا
نهخێر، وانی یه (خهیاڵیان خاوه)، ئهو شتانهی ئهوان دهیپهرستن، (له ڕۆژی قیامهتدا) باواڕیان بهپهرستنی ئهوان نیه و ناڕهزایی دهردهبڕن، (بهڵکو به سهختی) دژایهتیان دهکهن و بهرپهرچیان دهدهنهوه.
أَلَمۡ تَرَ أَنَّآ أَرۡسَلۡنَا ٱلشَّيَٰطِينَ عَلَى ٱلۡكَٰفِرِينَ تَؤُزُّهُمۡ أَزّٗا ﴿83﴾أَلَمۡ تَرَ أَنَّآ أَرۡسَلۡنَا ٱلشَّيَٰطِينَ عَلَى ٱلۡكَٰفِرِينَ تَؤُزُّهُمۡ أَزّٗا
ئایا نابینیت بهڕاستی ئێمه چۆن شهیتانهکان دهنێرینه سهر خوانهناسان، بهگهرمی هانیان دهدهن بۆ تاوان و گوناهو خراپه.
فَلَا تَعۡجَلۡ عَلَيۡهِمۡۖ إِنَّمَا نَعُدُّ لَهُمۡ عَدّٗا ﴿84﴾فَلَا تَعۡجَلۡ عَلَيۡهِمۡۖ إِنَّمَا نَعُدُّ لَهُمۡ عَدّٗا
(ئه ی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم) پهلهیان لێ مهکه، چونکه بێگومان ئێمه بهوردی ههر ههموو کارو کردهوهیان بهژماره تۆمار دهکهین.
يَوۡمَ نَحۡشُرُ ٱلۡمُتَّقِينَ إِلَى ٱلرَّحۡمَٰنِ وَفۡدٗا ﴿85﴾يَوۡمَ نَحۡشُرُ ٱلۡمُتَّقِينَ إِلَى ٱلرَّحۡمَٰنِ وَفۡدٗا
ڕۆژێک دێت ئێمه دهسته دهسته خواناس و پارێزکاران بۆ لای خوای میهرهبان به ڕێ دهکهین (تا بهدیداری شادببن و بیانخاته بهههشتهوه).
وَنَسُوقُ ٱلۡمُجۡرِمِينَ إِلَىٰ جَهَنَّمَ وِرۡدٗا ﴿86﴾وَنَسُوقُ ٱلۡمُجۡرِمِينَ إِلَىٰ جَهَنَّمَ وِرۡدٗا
تاوانبارو گوناهکارانیش بهپهلهو بهتینویهتی ڕابێچ دهکهین بۆ ناو دۆزهخ.
لَّا يَمۡلِكُونَ ٱلشَّفَٰعَةَ إِلَّا مَنِ ٱتَّخَذَ عِندَ ٱلرَّحۡمَٰنِ عَهۡدٗا ﴿87﴾لَّا يَمۡلِكُونَ ٱلشَّفَٰعَةَ إِلَّا مَنِ ٱتَّخَذَ عِندَ ٱلرَّحۡمَٰنِ عَهۡدٗا
ئهوانه خاوهنی تکا نین و کهس تکایان بۆ ناکات، مهگهر ئهو کهسهی که لهکاتی خۆیدا خوای میهرهبان بهڵێنی پێداوه که تکا بکات یان تکای بۆ بکرێت.
وَقَالُواْ ٱتَّخَذَ ٱلرَّحۡمَٰنُ وَلَدٗا ﴿88﴾وَقَالُواْ ٱتَّخَذَ ٱلرَّحۡمَٰنُ وَلَدٗا
(جوولهکه و گاورو بت پهرستان) دهیانوت: خوای میهرهبان ڕۆڵه و نهوهی بۆ خۆی داناوه!!
لَّقَدۡ جِئۡتُمۡ شَيۡـًٔا إِدّٗا ﴿89﴾لَّقَدۡ جِئۡتُمۡ شَيۡـًٔا إِدّٗا
سوێند بهخوا بهڕاستی بوختانێکی ناقۆڵاو دهکهن و گوفتارێکی ناشایسه و سهرسوڕهێنهر دهڵێن.
تَكَادُ ٱلسَّمَٰوَٰتُ يَتَفَطَّرۡنَ مِنۡهُ وَتَنشَقُّ ٱلۡأَرۡضُ وَتَخِرُّ ٱلۡجِبَالُ هَدًّا ﴿90﴾تَكَادُ ٱلسَّمَٰوَٰتُ يَتَفَطَّرۡنَ مِنۡهُ وَتَنشَقُّ ٱلۡأَرۡضُ وَتَخِرُّ ٱلۡجِبَالُ هَدًّا
خهریکه ئاسمانهکان له ناقۆڵایی ئهو گوفتاره نابهجێیه، لهت و پهت ببێت، زهوی خهریکه شهق بهرێت و ڕؤبچێت، کێوهکانیش خهریکه بکهون و ورد و خاش ببن.
أَن دَعَوۡاْ لِلرَّحۡمَٰنِ وَلَدٗا ﴿91﴾أَن دَعَوۡاْ لِلرَّحۡمَٰنِ وَلَدٗا
کاتێک که نهفامان بوونی ڕۆڵه و نهوهیان دایه پاڵ خوای میهرهبان.
وَمَا يَنۢبَغِي لِلرَّحۡمَٰنِ أَن يَتَّخِذَ وَلَدًا ﴿92﴾وَمَا يَنۢبَغِي لِلرَّحۡمَٰنِ أَن يَتَّخِذَ وَلَدًا
لهکاتیکدا بۆ خوای میهرهبان نههاتووه و ڕهوا نیه که نهوه بۆ خۆی بڕیار بدات.
إِن كُلُّ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ إِلَّآ ءَاتِي ٱلرَّحۡمَٰنِ عَبۡدٗا ﴿93﴾إِن كُلُّ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ إِلَّآ ءَاتِي ٱلرَّحۡمَٰنِ عَبۡدٗا
هیچ کهسێک نی یه له ئاسمانهکان و زهویدا، که بهندهی ملکهچی خوای میهرهبان نهبێت.
لَّقَدۡ أَحۡصَىٰهُمۡ وَعَدَّهُمۡ عَدّٗا ﴿94﴾لَّقَدۡ أَحۡصَىٰهُمۡ وَعَدَّهُمۡ عَدّٗا
سوێند بهخوا بێگومان ههر ههموویانی سهرژمێر کردووه و یهک یهک ژمارهی کردوون (کهسی لێ ون نابێت)، ههر ههموویان ڕۆژی قیامهت دێنه پێشهوه، بۆ لای به تاک و تهنها (بێ پاسهوان و بێ کهس).
وَكُلُّهُمۡ ءَاتِيهِ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ فَرۡدًا ﴿95﴾وَكُلُّهُمۡ ءَاتِيهِ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ فَرۡدًا
یهکه یهکهی ئهوخهڵکه به تاک و تهنهای دێت ئاماده دهکرێت لهبهردهم دادگای پڕ له دادوهری خوادا.
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ سَيَجۡعَلُ لَهُمُ ٱلرَّحۡمَٰنُ وُدّٗا ﴿96﴾إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ سَيَجۡعَلُ لَهُمُ ٱلرَّحۡمَٰنُ وُدّٗا
بهڕاستی ئهوانهی که باوهڕیان هێناوه و کارو کردهوه چاکهکانیان ئهنجامداوه، له ئایندهدا خوای میهرهبان سۆزو خۆشهویستی و ڕێزی (تایبهتیان) بۆ ئاماده دهکات، (ههروهها له لایهن فریشتهکان و ئیمانداران و نیشتهجێکانی بهههشتهوه) خۆشهویست و ڕێزدارن.
فَإِنَّمَا يَسَّرۡنَٰهُ بِلِسَانِكَ لِتُبَشِّرَ بِهِ ٱلۡمُتَّقِينَ وَتُنذِرَ بِهِۦ قَوۡمٗا لُّدّٗا ﴿97﴾فَإِنَّمَا يَسَّرۡنَٰهُ بِلِسَانِكَ لِتُبَشِّرَ بِهِ ٱلۡمُتَّقِينَ وَتُنذِرَ بِهِۦ قَوۡمٗا لُّدّٗا
جا بێگومان ئێمه ئهم قورئانهمان ئاسان کردووه و ههر بهزمانی تۆ ڕهوانهمان کردووه، بۆ ئهوهی مژدهی پێ بدهیت بهپارێزکارو خواناسهکان، ههروهها کهسانی سهرسهخت و کهللهڕهقی پێ بترسێنێت.
وَكَمۡ أَهۡلَكۡنَا قَبۡلَهُم مِّن قَرۡنٍ هَلۡ تُحِسُّ مِنۡهُم مِّنۡ أَحَدٍ أَوۡ تَسۡمَعُ لَهُمۡ رِكۡزَۢا ﴿98﴾وَكَمۡ أَهۡلَكۡنَا قَبۡلَهُم مِّن قَرۡنٍ هَلۡ تُحِسُّ مِنۡهُم مِّنۡ أَحَدٍ أَوۡ تَسۡمَعُ لَهُمۡ رِكۡزَۢا
ئێمه چهندهها قهوم و خهڵکی نالهبارمان پێش ئهمان لهناوبردووه، ئایا ههست دهکهیت که یهکێ لهوانه مابێت، یان سرتهیهک، چرپهیهک، مشهیهکیان، لێوه بێت؟!
طه ﴿1﴾طه
سهرنجی سهرهتای سوورهتی (البقرة) بده.
مَآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡكَ ٱلۡقُرۡءَانَ لِتَشۡقَىٰٓ ﴿2﴾مَآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡكَ ٱلۡقُرۡءَانَ لِتَشۡقَىٰٓ
ئه ی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم ئێمه ئهو قورئانهمان دانهبهزاندووه بۆ سهر تۆ تاتووشی خهفهت و غهم و پهژاره ببیت.
إِلَّا تَذۡكِرَةٗ لِّمَن يَخۡشَىٰ ﴿3﴾إِلَّا تَذۡكِرَةٗ لِّمَن يَخۡشَىٰ
بهڵکو یادخهرهوهیه، بۆ ئهو کهسهی که له لێپرسینهوهی پهروهردگار دهترسێت.
تَنزِيلٗا مِّمَّنۡ خَلَقَ ٱلۡأَرۡضَ وَٱلسَّمَٰوَٰتِ ٱلۡعُلَى ﴿4﴾تَنزِيلٗا مِّمَّنۡ خَلَقَ ٱلۡأَرۡضَ وَٱلسَّمَٰوَٰتِ ٱلۡعُلَى
قورئان، لهلایهن زاتێکهوه بهش بهش دابهزیووه، که زهوی دروست کردووه و ئاسمانه بڵندهکانی بهدی هێناوه.
ٱلرَّحۡمَٰنُ عَلَى ٱلۡعَرۡشِ ٱسۡتَوَىٰ ﴿5﴾ٱلرَّحۡمَٰنُ عَلَى ٱلۡعَرۡشِ ٱسۡتَوَىٰ
خوای میهرهبان بهسهر تهختی فهمانڕهوایهتی خۆیهوه وهستاوه (عهرشی ئهو زاته له سهرو حهوت چین ئاسمانهوهیه و لهوێوه سهرپهرشتی ههموو به دیهێنراوهکان دهکات، سهرنجی لاپهڕه 249 ئایهتی ژماره /2 الرعد).
لَهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَا وَمَا تَحۡتَ ٱلثَّرَىٰ ﴿6﴾لَهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَا وَمَا تَحۡتَ ٱلثَّرَىٰ
ههرچی له ئاسمانهکان و ههرچی له زهویداو ههرچی له نێوانیاندا ههیه و ههرچی له ژێر خاکدایه (ههر ههمووی) خوا خاوهنیانه.
وَإِن تَجۡهَرۡ بِٱلۡقَوۡلِ فَإِنَّهُۥ يَعۡلَمُ ٱلسِّرَّ وَأَخۡفَى ﴿7﴾وَإِن تَجۡهَرۡ بِٱلۡقَوۡلِ فَإِنَّهُۥ يَعۡلَمُ ٱلسِّرَّ وَأَخۡفَى
خۆ ئهگهر بهئاشکرا قسه بکهیت، ئهوه بێگومان ئهو زاته بهنهێنی و له نهێنیش پهنهانتر دهزانێت.
ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ لَهُ ٱلۡأَسۡمَآءُ ٱلۡحُسۡنَىٰ ﴿8﴾ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ لَهُ ٱلۡأَسۡمَآءُ ٱلۡحُسۡنَىٰ
الله زاتێکه که جگه لهو خوایهکی تر نیه، ههرچی ناوه پیرۆزو سیفاته جوانهکان ههیه ههر شایستهی ئهوه.
وَهَلۡ أَتَىٰكَ حَدِيثُ مُوسَىٰٓ ﴿9﴾وَهَلۡ أَتَىٰكَ حَدِيثُ مُوسَىٰٓ
ئه ی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم ئایا ههواڵی بهسهرهاتی موسات پێگهیشتووه؟!
إِذۡ رَءَا نَارٗا فَقَالَ لِأَهۡلِهِ ٱمۡكُثُوٓاْ إِنِّيٓ ءَانَسۡتُ نَارٗا لَّعَلِّيٓ ءَاتِيكُم مِّنۡهَا بِقَبَسٍ أَوۡ أَجِدُ عَلَى ٱلنَّارِ هُدٗى ﴿10﴾إِذۡ رَءَا نَارٗا فَقَالَ لِأَهۡلِهِ ٱمۡكُثُوٓاْ إِنِّيٓ ءَانَسۡتُ نَارٗا لَّعَلِّيٓ ءَاتِيكُم مِّنۡهَا بِقَبَسٍ أَوۡ أَجِدُ عَلَى ٱلنَّارِ هُدٗى
کاتێک ئاگرێکی بینی (له گهڕانهوهیدا بۆ میسر، له شهوێکی ساردا، له بیابانی سینادا) بهخێزانکهی وت: ئێوه لێره بن، بهڕاستی من ئاگرێکم بهدی کردووه، (با برۆم) بهڵکو سهلکه بزوتێکتان بۆ بهێنم، یان کهسێکم دهست بکهوێت ڕێنموویم بکات.
فَلَمَّآ أَتَىٰهَا نُودِيَ يَٰمُوسَىٰٓ ﴿11﴾فَلَمَّآ أَتَىٰهَا نُودِيَ يَٰمُوسَىٰٓ
جا کاتێک نزیکی ئاگرهکه بۆوه، بانگی لێکرا: ئهی موسا..
إِنِّيٓ أَنَا۠ رَبُّكَ فَٱخۡلَعۡ نَعۡلَيۡكَ إِنَّكَ بِٱلۡوَادِ ٱلۡمُقَدَّسِ طُوٗى ﴿12﴾إِنِّيٓ أَنَا۠ رَبُّكَ فَٱخۡلَعۡ نَعۡلَيۡكَ إِنَّكَ بِٱلۡوَادِ ٱلۡمُقَدَّسِ طُوٗى
دڵنیابه من پهروهردگاری تۆم، کهواته پێڵاوهکانت دا بکهنه، چونکه بێگومان تۆ له دۆڵی پیرۆزی - طوی- دایت.
وَأَنَا ٱخۡتَرۡتُكَ فَٱسۡتَمِعۡ لِمَا يُوحَىٰٓ ﴿13﴾وَأَنَا ٱخۡتَرۡتُكَ فَٱسۡتَمِعۡ لِمَا يُوحَىٰٓ
منیش ههڵم بژاردوویت (بۆ ڕابهرایهتی و پێغهمبهرایهتی) جا گوێ بگره بۆ ئهو شتانهی له ڕێگهی وهحی و نیگاوه پێت ڕادهگهیهنرێت.
إِنَّنِيٓ أَنَا ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّآ أَنَا۠ فَٱعۡبُدۡنِي وَأَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَ لِذِكۡرِيٓ ﴿14﴾إِنَّنِيٓ أَنَا ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّآ أَنَا۠ فَٱعۡبُدۡنِي وَأَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَ لِذِكۡرِيٓ
بهڕاستی ههر من (الله) م، من خوام، هیچ خوایهک نیه جگه له من، کهواته ههر من بپهرسته و نوێژهکانیشت بهچاکی ئهنجام بده، تا ههمیشه منت له یاد بێت.
إِنَّ ٱلسَّاعَةَ ءَاتِيَةٌ أَكَادُ أُخۡفِيهَا لِتُجۡزَىٰ كُلُّ نَفۡسِۭ بِمَا تَسۡعَىٰ ﴿15﴾إِنَّ ٱلسَّاعَةَ ءَاتِيَةٌ أَكَادُ أُخۡفِيهَا لِتُجۡزَىٰ كُلُّ نَفۡسِۭ بِمَا تَسۡعَىٰ
بێگومان ڕۆژی قیامهت بهڕێوهیه و ههر دێت، نزیکه بیشارمهوه، بۆ ئهوهی ههموو کهسێک به گوێرهی کارو کردهوه و ههوڵ و کۆششی پاداشت بدرێتهوه.
فَلَا يَصُدَّنَّكَ عَنۡهَا مَن لَّا يُؤۡمِنُ بِهَا وَٱتَّبَعَ هَوَىٰهُ فَتَرۡدَىٰ ﴿16﴾فَلَا يَصُدَّنَّكَ عَنۡهَا مَن لَّا يُؤۡمِنُ بِهَا وَٱتَّبَعَ هَوَىٰهُ فَتَرۡدَىٰ
(ئهی موسا): نهیهڵیت ئهو کهسانهی که باوهڕیان بهقیامهت نیه و شوێنی ئارهزووی خۆیان کهوتوون، (لهو ڕاستیه) وێڵت بکهن، چونکه ئهوسا تیادهچیت و زهرهر دهکهیت.
وَمَا تِلۡكَ بِيَمِينِكَ يَٰمُوسَىٰ ﴿17﴾وَمَا تِلۡكَ بِيَمِينِكَ يَٰمُوسَىٰ
(ئینجا خوای گهوره پرسی) ئهی موسا: ئهی ئهوه چیه، بهدهستی ڕاستهوه (گرتووته).
قَالَ هِيَ عَصَايَ أَتَوَكَّؤُاْ عَلَيۡهَا وَأَهُشُّ بِهَا عَلَىٰ غَنَمِي وَلِيَ فِيهَا مَـَٔارِبُ أُخۡرَىٰ ﴿18﴾قَالَ هِيَ عَصَايَ أَتَوَكَّؤُاْ عَلَيۡهَا وَأَهُشُّ بِهَا عَلَىٰ غَنَمِي وَلِيَ فِيهَا مَـَٔارِبُ أُخۡرَىٰ
موسا وتی: ئهوه گۆچانهکهمه، خۆمی بهسهردا دهدهم و (دهیماڵم بهدرهختدا) تا گهڵا بوهرێنم بۆ مهڕهکانم، چهند مهبهستێکی تریشم تێیدا ههیه.
قَالَ أَلۡقِهَا يَٰمُوسَىٰ ﴿19﴾قَالَ أَلۡقِهَا يَٰمُوسَىٰ
خوا فهرمووی: ده فرێی بده ئهی موسا.
فَأَلۡقَىٰهَا فَإِذَا هِيَ حَيَّةٞ تَسۡعَىٰ ﴿20﴾فَأَلۡقَىٰهَا فَإِذَا هِيَ حَيَّةٞ تَسۡعَىٰ
جا ههر که فرێی دا، یهکسهر بوو به مارێکی زیندوو، بهخێرایی دهجوڵایهوه.
قَالَ خُذۡهَا وَلَا تَخَفۡۖ سَنُعِيدُهَا سِيرَتَهَا ٱلۡأُولَىٰ ﴿21﴾قَالَ خُذۡهَا وَلَا تَخَفۡۖ سَنُعِيدُهَا سِيرَتَهَا ٱلۡأُولَىٰ
خوا فهرمووی: بیگره و مهترسه، وهک ئهوسای خۆی لێدهکهینهوه.
وَٱضۡمُمۡ يَدَكَ إِلَىٰ جَنَاحِكَ تَخۡرُجۡ بَيۡضَآءَ مِنۡ غَيۡرِ سُوٓءٍ ءَايَةً أُخۡرَىٰ ﴿22﴾وَٱضۡمُمۡ يَدَكَ إِلَىٰ جَنَاحِكَ تَخۡرُجۡ بَيۡضَآءَ مِنۡ غَيۡرِ سُوٓءٍ ءَايَةً أُخۡرَىٰ
دهستیشت بخهره ژێر باڵتهوه، ئهو کاته بهڕهنگی سپی و درهوشاوهیی دێته دهرهوه، بێ ئهوهی عهیبدار ببێت، ئهوهش نیشانه و بهڵگهیهکی تره.
لِنُرِيَكَ مِنۡ ءَايَٰتِنَا ٱلۡكُبۡرَى ﴿23﴾لِنُرِيَكَ مِنۡ ءَايَٰتِنَا ٱلۡكُبۡرَى
(ئهم شتانه بۆ ئهوهیه) تا ههندێک له موعجیزه گهورهکانی خۆمانت نیشان بدهین.
ٱذۡهَبۡ إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ إِنَّهُۥ طَغَىٰ ﴿24﴾ٱذۡهَبۡ إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ إِنَّهُۥ طَغَىٰ
ده بچۆ بۆ لای فیرعهون چونکه بێگومان یاخی یه و له سنوور دهرچووه.
قَالَ رَبِّ ٱشۡرَحۡ لِي صَدۡرِي ﴿25﴾قَالَ رَبِّ ٱشۡرَحۡ لِي صَدۡرِي
(موسا کهوته نزا کردن) وتی: پهروهردگارا سینه و دڵ و دهروونم ئاسووده و گوشاد بکه.
وَيَسِّرۡ لِيٓ أَمۡرِي ﴿26﴾وَيَسِّرۡ لِيٓ أَمۡرِي
ئیش و کارو ههوڵ و کۆششم بۆ ئاسان بکه.
وَٱحۡلُلۡ عُقۡدَةٗ مِّن لِّسَانِي ﴿27﴾وَٱحۡلُلۡ عُقۡدَةٗ مِّن لِّسَانِي
گرێی زمانم بکهرهوه و زمانم گۆیا و پاراو بکه
يَفۡقَهُواْ قَوۡلِي ﴿28﴾يَفۡقَهُواْ قَوۡلِي
تا له قسهو گوفتارو مهرامم تێنگهن.
وَٱجۡعَل لِّي وَزِيرٗا مِّنۡ أَهۡلِي ﴿29﴾وَٱجۡعَل لِّي وَزِيرٗا مِّنۡ أَهۡلِي
له کهس و کاریشم هاوکار و یارمهتیدهرێکم بۆ بڕیاربده.
هَٰرُونَ أَخِي ﴿30﴾هَٰرُونَ أَخِي
(حهز دهکهم) هاروونی برام بێت،
ٱشۡدُدۡ بِهِۦٓ أَزۡرِي ﴿31﴾ٱشۡدُدۡ بِهِۦٓ أَزۡرِي
خوایه پشتمی پێ بههێز بکه،
وَأَشۡرِكۡهُ فِيٓ أَمۡرِي ﴿32﴾وَأَشۡرِكۡهُ فِيٓ أَمۡرِي
بیکه هاوبهش و یاریدهدهرم، لهگهیاندنی (پهیامهکهتدا).
كَيۡ نُسَبِّحَكَ كَثِيرٗا ﴿33﴾كَيۡ نُسَبِّحَكَ كَثِيرٗا
تا تهسبیحات و ستایشی تۆ زۆر بکهین،
وَنَذۡكُرَكَ كَثِيرًا ﴿34﴾وَنَذۡكُرَكَ كَثِيرًا
زۆر یادی تۆش بکهین و ناوی تۆ بهرین.
إِنَّكَ كُنتَ بِنَا بَصِيرٗا ﴿35﴾إِنَّكَ كُنتَ بِنَا بَصِيرٗا
چونکه بهڕاستی تۆ ههمیشه بینای به حاڵی ئێمه، به ههڵس و کهوتی ئێمه، به ههموو شتێکی ئێمه.
قَالَ قَدۡ أُوتِيتَ سُؤۡلَكَ يَٰمُوسَىٰ ﴿36﴾قَالَ قَدۡ أُوتِيتَ سُؤۡلَكَ يَٰمُوسَىٰ
(خوای گهورهش) فهرمووی: ئهی موسا ههموو داخوازیهکانت بهجێ یه و پهسهنده و ههموویانت پێدرا.
وَلَقَدۡ مَنَنَّا عَلَيۡكَ مَرَّةً أُخۡرَىٰٓ ﴿37﴾وَلَقَدۡ مَنَنَّا عَلَيۡكَ مَرَّةً أُخۡرَىٰٓ
سوێند بهخوا بێگومان ئێمه جارێکی تریش منهتمان ناوهته سهر تۆو لای ڕهحمهتمان لێکردوویتهوه..
إِذۡ أَوۡحَيۡنَآ إِلَىٰٓ أُمِّكَ مَا يُوحَىٰٓ ﴿38﴾إِذۡ أَوۡحَيۡنَآ إِلَىٰٓ أُمِّكَ مَا يُوحَىٰٓ
کاتێک ئێمه ئهوهی پێوست بوو بهدایکت ڕابگهیهنرێت، پێمان گهیاند..
أَنِ ٱقۡذِفِيهِ فِي ٱلتَّابُوتِ فَٱقۡذِفِيهِ فِي ٱلۡيَمِّ فَلۡيُلۡقِهِ ٱلۡيَمُّ بِٱلسَّاحِلِ يَأۡخُذۡهُ عَدُوّٞ لِّي وَعَدُوّٞ لَّهُۥۚ وَأَلۡقَيۡتُ عَلَيۡكَ مَحَبَّةٗ مِّنِّي وَلِتُصۡنَعَ عَلَىٰ عَيۡنِيٓ ﴿39﴾أَنِ ٱقۡذِفِيهِ فِي ٱلتَّابُوتِ فَٱقۡذِفِيهِ فِي ٱلۡيَمِّ فَلۡيُلۡقِهِ ٱلۡيَمُّ بِٱلسَّاحِلِ يَأۡخُذۡهُ عَدُوّٞ لِّي وَعَدُوّٞ لَّهُۥۚ وَأَلۡقَيۡتُ عَلَيۡكَ مَحَبَّةٗ مِّنِّي وَلِتُصۡنَعَ عَلَىٰ عَيۡنِيٓ
که بیخهره ناو تابوتێکی تایبهتهوه، ئینجا بیخهره دهریاوه، با دهریا بهرهو کهنار بیبات، تا سهرهنجام دوژمنهکهی من و دوژمنهکهی ئهو بیگرێتهوه، خۆشهویستیم ڕژاند بهسهرتدا، تا له ژێر چاودێری مندا گهوره ببیت.
إِذۡ تَمۡشِيٓ أُخۡتُكَ فَتَقُولُ هَلۡ أَدُلُّكُمۡ عَلَىٰ مَن يَكۡفُلُهُۥۖ فَرَجَعۡنَٰكَ إِلَىٰٓ أُمِّكَ كَيۡ تَقَرَّ عَيۡنُهَا وَلَا تَحۡزَنَۚ وَقَتَلۡتَ نَفۡسٗا فَنَجَّيۡنَٰكَ مِنَ ٱلۡغَمِّ وَفَتَنَّـٰكَ فُتُونٗاۚ فَلَبِثۡتَ سِنِينَ فِيٓ أَهۡلِ مَدۡيَنَ ثُمَّ جِئۡتَ عَلَىٰ قَدَرٖ يَٰمُوسَىٰ ﴿40﴾إِذۡ تَمۡشِيٓ أُخۡتُكَ فَتَقُولُ هَلۡ أَدُلُّكُمۡ عَلَىٰ مَن يَكۡفُلُهُۥۖ فَرَجَعۡنَٰكَ إِلَىٰٓ أُمِّكَ كَيۡ تَقَرَّ عَيۡنُهَا وَلَا تَحۡزَنَۚ وَقَتَلۡتَ نَفۡسٗا فَنَجَّيۡنَٰكَ مِنَ ٱلۡغَمِّ وَفَتَنَّـٰكَ فُتُونٗاۚ فَلَبِثۡتَ سِنِينَ فِيٓ أَهۡلِ مَدۡيَنَ ثُمَّ جِئۡتَ عَلَىٰ قَدَرٖ يَٰمُوسَىٰ
(لهبیرت نهچێت) کاتێک خوشکهکهت دهڕۆیشت و چاودێری تۆی دهکرد، (له نزیکی کۆشکی فیرعهونهوه، بینی گیریان خواردووه به دهستهوه) وتی: باشه، ئایا کهسێکتان پێ بڵێم تا بۆتان بهخێو بکات، ئهوسا تۆمان گهڕاندهوه بۆ لای دایکت، تا چاوی ڕوون بێت و خهفهت نهخوات، (ئهوهبوو که گهوره بوویت بهههڵه) کهسێکت کوشت، ئنجا ئێمه ڕزگارمان کردیت له غهم و پهژاره، به جۆرهها شێوه تۆمان تاقی کردۆتهوه، ئیتر ئهوهبوو ساڵهها لهناو خهڵکی مهدینهدا مایتهوه، (بهشوانکاری ژیانی خۆتت برده سهر) ئینجا ئهی موسا لهکاتی دیاری کراودا هاتوویت (تا پهیامی ئێمه وهربگریت و ڕای بگهیهنیت)...
وَٱصۡطَنَعۡتُكَ لِنَفۡسِي ﴿41﴾وَٱصۡطَنَعۡتُكَ لِنَفۡسِي
(جا چاک بزانه) من تۆم دروست کردووه بۆ خۆم، (تا پهیامی من ڕابگهیهنیت).
ٱذۡهَبۡ أَنتَ وَأَخُوكَ بِـَٔايَٰتِي وَلَا تَنِيَا فِي ذِكۡرِي ﴿42﴾ٱذۡهَبۡ أَنتَ وَأَخُوكَ بِـَٔايَٰتِي وَلَا تَنِيَا فِي ذِكۡرِي
دهی بڕۆ خۆت و براکهت هاوڕێ لهگهڵ موعجیزهکانمدا، نهکهن لهگهیاندنی پهیامی مندا سستی و خاوی بکهن.
ٱذۡهَبَآ إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ إِنَّهُۥ طَغَىٰ ﴿43﴾ٱذۡهَبَآ إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ إِنَّهُۥ طَغَىٰ
ههردووکتان بچن بۆ لای فیرعهون، چونکه بهڕاستی ئهو له سنوور دهرچووه و له مهرزی بهندایهتی ترازاوه..
فَقُولَا لَهُۥ قَوۡلٗا لَّيِّنٗا لَّعَلَّهُۥ يَتَذَكَّرُ أَوۡ يَخۡشَىٰ ﴿44﴾فَقُولَا لَهُۥ قَوۡلٗا لَّيِّنٗا لَّعَلَّهُۥ يَتَذَكَّرُ أَوۡ يَخۡشَىٰ
ههردووکتان بهنهرمی و جوانی گفتوگۆی لهگهڵدا بکهن، بۆ ئهوهی یاداوهری وهربگرێت، یان ترسی (سزای ئێمه) له دهروونیدا جێ بگرێت.
قَالَا رَبَّنَآ إِنَّنَا نَخَافُ أَن يَفۡرُطَ عَلَيۡنَآ أَوۡ أَن يَطۡغَىٰ ﴿45﴾قَالَا رَبَّنَآ إِنَّنَا نَخَافُ أَن يَفۡرُطَ عَلَيۡنَآ أَوۡ أَن يَطۡغَىٰ
موساو هاروون وتیان: پهروهردگارا؛ ئێمه بهڕاستی دهترسین پهلامارمان بدات و لهناومان بهرێت (پێش ئهوهی پهیامهکهتی پێ ڕابگهیهنین)، یان زیاتر سهرکهشیی بکات.
قَالَ لَا تَخَافَآۖ إِنَّنِي مَعَكُمَآ أَسۡمَعُ وَأَرَىٰ ﴿46﴾قَالَ لَا تَخَافَآۖ إِنَّنِي مَعَكُمَآ أَسۡمَعُ وَأَرَىٰ
خوای گهوره فهرمووی: مهترسن من بهڕاستی لهگهڵتاندام، دهبیسم و دهبینم (نایهڵم دهستدرێژی بکاته سهرتان).
فَأۡتِيَاهُ فَقُولَآ إِنَّا رَسُولَا رَبِّكَ فَأَرۡسِلۡ مَعَنَا بَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ وَلَا تُعَذِّبۡهُمۡۖ قَدۡ جِئۡنَٰكَ بِـَٔايَةٖ مِّن رَّبِّكَۖ وَٱلسَّلَٰمُ عَلَىٰ مَنِ ٱتَّبَعَ ٱلۡهُدَىٰٓ ﴿47﴾فَأۡتِيَاهُ فَقُولَآ إِنَّا رَسُولَا رَبِّكَ فَأَرۡسِلۡ مَعَنَا بَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ وَلَا تُعَذِّبۡهُمۡۖ قَدۡ جِئۡنَٰكَ بِـَٔايَةٖ مِّن رَّبِّكَۖ وَٱلسَّلَٰمُ عَلَىٰ مَنِ ٱتَّبَعَ ٱلۡهُدَىٰٓ
ئینجا بچن بۆ لای و پێی بڵێن: ئێمه ههردووکامان لهلایهن پهروهردگاری تۆوه ڕهوانه کراوین، (باوهڕی پێ بهێنه) و نهوهی ئیسرائیلیش ئازاد بکه، با له گهڵماندا بن، سزاو ئازاریان مهده، بهڕاستی ئێمه، هاورێ لهگهڵ موعجیزهی تایبهتی له لایهن پهروهردگارتهوه ڕهوانهکراوین، سڵاویش لهسهر ئهو کهسانه بێت که شوێنی هیدایهت و ڕێبازی ڕاستهقینه کهوتوون.
إِنَّا قَدۡ أُوحِيَ إِلَيۡنَآ أَنَّ ٱلۡعَذَابَ عَلَىٰ مَن كَذَّبَ وَتَوَلَّىٰ ﴿48﴾إِنَّا قَدۡ أُوحِيَ إِلَيۡنَآ أَنَّ ٱلۡعَذَابَ عَلَىٰ مَن كَذَّبَ وَتَوَلَّىٰ
بێگومان ئێمه ئاگادارکراوین، که سزاو ئازارو بهڵا لهسهر ئهوانهیه که ڕاستیهکان به درۆ دهزانن و پشتی تێ دهکهن لێی یاخی دهبن.
قَالَ فَمَن رَّبُّكُمَا يَٰمُوسَىٰ ﴿49﴾قَالَ فَمَن رَّبُّكُمَا يَٰمُوسَىٰ
فیرعهون به فیزهوه وتی: باسه ئهی موسا پهروهردگاری ئێوه کێیه؟!
قَالَ رَبُّنَا ٱلَّذِيٓ أَعۡطَىٰ كُلَّ شَيۡءٍ خَلۡقَهُۥ ثُمَّ هَدَىٰ ﴿50﴾قَالَ رَبُّنَا ٱلَّذِيٓ أَعۡطَىٰ كُلَّ شَيۡءٍ خَلۡقَهُۥ ثُمَّ هَدَىٰ
موسا وتی: پهروهردگارمان ئهو زاتهیه که ههموو شتێکی بهتایبهتی و ڕێکو پێکی دروست کردووه، پاشان ڕێنموویی کردووه، تا بهچاکی دهوری خۆی ببینێت و (له خزمهتی ئادهمیزادا بێت).
قَالَ فَمَا بَالُ ٱلۡقُرُونِ ٱلۡأُولَىٰ ﴿51﴾قَالَ فَمَا بَالُ ٱلۡقُرُونِ ٱلۡأُولَىٰ
فیرعهون وتی: ئهی ئهو ههموو خهڵکهی که لهوهو پێش تیاچوون، چیان لێهات و سهرهنجامیان چۆنه؟!
قَالَ عِلۡمُهَا عِندَ رَبِّي فِي كِتَٰبٖۖ لَّا يَضِلُّ رَبِّي وَلَا يَنسَى ﴿52﴾قَالَ عِلۡمُهَا عِندَ رَبِّي فِي كِتَٰبٖۖ لَّا يَضِلُّ رَبِّي وَلَا يَنسَى
موسا وتی: زانیاری ئهوانه، لای پهروهردگارمهو له دۆسیهکانی (لوح المحفوظ) دا پارێزراوه، پهروهردگاری من، هیچی لێ ون نابێت، هیچ شتێکیش فهرامۆش ناکات.
ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلۡأَرۡضَ مَهۡدٗا وَسَلَكَ لَكُمۡ فِيهَا سُبُلٗا وَأَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَخۡرَجۡنَا بِهِۦٓ أَزۡوَٰجٗا مِّن نَّبَاتٖ شَتَّىٰ ﴿53﴾ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلۡأَرۡضَ مَهۡدٗا وَسَلَكَ لَكُمۡ فِيهَا سُبُلٗا وَأَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَخۡرَجۡنَا بِهِۦٓ أَزۡوَٰجٗا مِّن نَّبَاتٖ شَتَّىٰ
ئهو زاتهی که زهوی بۆ ئێوه بار هێناوه، وهکو لانکه و بێشکه (لهسهری دهحهوێنهوه)، ههروهها جۆرهها ڕێگهی (زهمینی و ئاسمانی و ههوایی) تیادا بۆ فهراههم هێناون، له ئاسمانیشهوه باران دادهبهزێنێت، که بههۆیهوه چاندهها جووت ڕووهکی پێ ڕواندووه.
كُلُواْ وَٱرۡعَوۡاْ أَنۡعَٰمَكُمۡۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّأُوْلِي ٱلنُّهَىٰ ﴿54﴾كُلُواْ وَٱرۡعَوۡاْ أَنۡعَٰمَكُمۡۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّأُوْلِي ٱلنُّهَىٰ
خهڵکینه بخۆن (لهو بهرههم و بهرهکهته)، ماڵاتهکانیشتان بلهوهڕێنن، بهڕاستی ئا لهو شتانهدا بهڵگهونیشانهی زۆر ههیه بۆ کهسانی ژیرو هۆشمهند.