الٓمٓ ﴿1﴾الٓمٓ
سهرنجی سهرهتای سوورهتی (البقرة) بده.
الٓمٓ ﴿1﴾الٓمٓ
سهرنجی سهرهتای سوورهتی (البقرة) بده.
غُلِبَتِ ٱلرُّومُ ﴿2﴾غُلِبَتِ ٱلرُّومُ
ڕۆمهکان تێکشکێنران (بهدهستی فارسهکان).
فِيٓ أَدۡنَى ٱلۡأَرۡضِ وَهُم مِّنۢ بَعۡدِ غَلَبِهِمۡ سَيَغۡلِبُونَ ﴿3﴾فِيٓ أَدۡنَى ٱلۡأَرۡضِ وَهُم مِّنۢ بَعۡدِ غَلَبِهِمۡ سَيَغۡلِبُونَ
له نزیکترین و نزمترین وڵاتیاندا، بهڵام له ئایندهدا (نۆرهیان دێتهوه) ڕۆمهکان دوای شکستیان سهردهکهونهوه.
فِي بِضۡعِ سِنِينَۗ لِلَّهِ ٱلۡأَمۡرُ مِن قَبۡلُ وَمِنۢ بَعۡدُۚ وَيَوۡمَئِذٖ يَفۡرَحُ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ ﴿4﴾فِي بِضۡعِ سِنِينَۗ لِلَّهِ ٱلۡأَمۡرُ مِن قَبۡلُ وَمِنۢ بَعۡدُۚ وَيَوۡمَئِذٖ يَفۡرَحُ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ
له چهند ساڵێکدا (چهند ساڵێکی داهاتوو نێوان 3-9 ساڵ)، ههموو کارو فرمانێك تهنها بهدهست خوایه، لهوهو پێش و لهوهو دوایش (له ههموو کات و ههموو شوێنێك)، جا ئهو ڕۆژه ئیمانداران خۆشحاڵ و شاد دهبن...
بِنَصۡرِ ٱللَّهِۚ يَنصُرُ مَن يَشَآءُۖ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ ﴿5﴾بِنَصۡرِ ٱللَّهِۚ يَنصُرُ مَن يَشَآءُۖ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ
به سهرکهوتنی خوا، (که بهخشی به ئیمانداران و به ڕۆمهکان)، ههر کهسێك یان ههر دهستهیهك ئهو زاته بیهوێت، سهری دهخات، ههر ئهو خوایهش خاوهنی دهسهڵاتی بێ سنووره و زۆریش دلۆڤان و میهرهبانه.
وَعۡدَ ٱللَّهِۖ لَا يُخۡلِفُ ٱللَّهُ وَعۡدَهُۥ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ ﴿6﴾وَعۡدَ ٱللَّهِۖ لَا يُخۡلِفُ ٱللَّهُ وَعۡدَهُۥ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ
بێگومان ئهوه بهڵێنی خوا خۆیهتی (که ئیمانداران و ڕۆمهکان سهردهخات بهسهر فارسهکاندا)، خوا سهرپێچی ناکات له بهڵێنهکهی، بهڵام زۆربهی خهڵکی تهنها ڕواڵهت له دنیا دهزانن (عهقڵیان له چاویاندایه)، ئهوانه بێ ئاگاو بێ خهبهرن له ڕۆژی دوایی و قیامهت...
يَعۡلَمُونَ ظَٰهِرٗا مِّنَ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَهُمۡ عَنِ ٱلۡأٓخِرَةِ هُمۡ غَٰفِلُونَ ﴿7﴾يَعۡلَمُونَ ظَٰهِرٗا مِّنَ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَهُمۡ عَنِ ٱلۡأٓخِرَةِ هُمۡ غَٰفِلُونَ
ئهوانه ههر ڕواڵهت له ژیانی دنیا بهدی دهکهن، له بهرامبهر قیامهتیشهوه بێ ئاگان.
أَوَلَمۡ يَتَفَكَّرُواْ فِيٓ أَنفُسِهِمۗ مَّا خَلَقَ ٱللَّهُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَمَا بَيۡنَهُمَآ إِلَّا بِٱلۡحَقِّ وَأَجَلٖ مُّسَمّٗىۗ وَإِنَّ كَثِيرٗا مِّنَ ٱلنَّاسِ بِلِقَآيِٕ رَبِّهِمۡ لَكَٰفِرُونَ ﴿8﴾أَوَلَمۡ يَتَفَكَّرُواْ فِيٓ أَنفُسِهِمۗ مَّا خَلَقَ ٱللَّهُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَمَا بَيۡنَهُمَآ إِلَّا بِٱلۡحَقِّ وَأَجَلٖ مُّسَمّٗىۗ وَإِنَّ كَثِيرٗا مِّنَ ٱلنَّاسِ بِلِقَآيِٕ رَبِّهِمۡ لَكَٰفِرُونَ
ئایا ئهوه له ناخی خۆیاندا بیرێکیان نهکردۆتهوه، که خوا ئاسمانهکان و زهوی و ههرچی له نێوانیاندا ههیه تهنها به حهق و سنووردار نهبێت دروستی نهکردوون؟ له ڕاستیدا زۆربهی خهڵکی بێ باوهڕن به گهیشتنه خزمهتی پهروهردگاریان.
أَوَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَيَنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۚ كَانُوٓاْ أَشَدَّ مِنۡهُمۡ قُوَّةٗ وَأَثَارُواْ ٱلۡأَرۡضَ وَعَمَرُوهَآ أَكۡثَرَ مِمَّا عَمَرُوهَا وَجَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِۖ فَمَا كَانَ ٱللَّهُ لِيَظۡلِمَهُمۡ وَلَٰكِن كَانُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ ﴿9﴾أَوَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَيَنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۚ كَانُوٓاْ أَشَدَّ مِنۡهُمۡ قُوَّةٗ وَأَثَارُواْ ٱلۡأَرۡضَ وَعَمَرُوهَآ أَكۡثَرَ مِمَّا عَمَرُوهَا وَجَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِۖ فَمَا كَانَ ٱللَّهُ لِيَظۡلِمَهُمۡ وَلَٰكِن كَانُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ
ئایا بهسهر زهویدا نهگهڕاون، تا تهماشا بکهن و سهرنج بدهن چیمان بهسهر ئهو نهتهوانهی پێش ئهماندا هێناوه، لهمان زۆر بههێزترو به دهسهڵات تر بوون، زهویان ژێرهو ژوور دهکرد (واته دهیان کێڵا بۆ کشتوکاڵ و کانزایان لێ دهردههێنا)و ئاوهدانیان کردبۆوه زیاتر لهمان، پێغهمبهرهکانیشیان کاتی خۆی بهڵگهی زۆرو ئاشکرایان بۆ هێنان؟ (بهڵام بێ سوود بوو، زۆربهیان بڕوایان نهکرد) جا وهنهبێت خوا ستهمی لێکردبن، بهڵکو ههر خۆیان ستهمیان له خۆیان دهکرد.
ثُمَّ كَانَ عَٰقِبَةَ ٱلَّذِينَ أَسَـٰٓـُٔواْ ٱلسُّوٓأَىٰٓ أَن كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَكَانُواْ بِهَا يَسۡتَهۡزِءُونَ ﴿10﴾ثُمَّ كَانَ عَٰقِبَةَ ٱلَّذِينَ أَسَـٰٓـُٔواْ ٱلسُّوٓأَىٰٓ أَن كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَكَانُواْ بِهَا يَسۡتَهۡزِءُونَ
پاشان ئهو تیاچوونه سهرئهنجامی ئهوانه بوو که تاوان و گوناهیان کرد؛ چونکه ئهوانه بڕوایان به ئایهت و فهرمانهکانی خوا نههێناو گاڵتهیان پێ دهکرد.
ٱللَّهُ يَبۡدَؤُاْ ٱلۡخَلۡقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥ ثُمَّ إِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ ﴿11﴾ٱللَّهُ يَبۡدَؤُاْ ٱلۡخَلۡقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥ ثُمَّ إِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ
ههر خوا خۆی دروستکراوان دههێنێته مهیدان و دوایی وهك خۆیان لێدهکاتهوه، (سهرهتا ههر ئهو دروستی کردوون و ههر ئهویش دوای مردن دووباره زیندوویان دهکاتهوه)، سهرئهنجامیش ههر بۆ لای ئهو زاته دهبرێنهوه.
وَيَوۡمَ تَقُومُ ٱلسَّاعَةُ يُبۡلِسُ ٱلۡمُجۡرِمُونَ ﴿12﴾وَيَوۡمَ تَقُومُ ٱلسَّاعَةُ يُبۡلِسُ ٱلۡمُجۡرِمُونَ
ئهو ڕۆژهی قیامهت بهرپا دهبێت، تاوانباران و تاوانکاران نائومێد و بێ هیوا دهبن (چونکه دهزانن چیان چاندووهو چیان کێڵاوه و چیان دهست پێشکهری کردوه).
وَلَمۡ يَكُن لَّهُم مِّن شُرَكَآئِهِمۡ شُفَعَـٰٓؤُاْ وَكَانُواْ بِشُرَكَآئِهِمۡ كَٰفِرِينَ ﴿13﴾وَلَمۡ يَكُن لَّهُم مِّن شُرَكَآئِهِمۡ شُفَعَـٰٓؤُاْ وَكَانُواْ بِشُرَكَآئِهِمۡ كَٰفِرِينَ
کهسیان دهست نهکهوت لهوانهی به شهریك و هاوهڵیان دهزانی تا تکایان بۆ بکات و فریایان بکهوێت، ئهوسا ئیتر بهناچاری، بێ باوهڕ دهبن به شهریك و هاوهڵ (که له دنیادا پشتیان پێ دهبهستن و هاناو هاواریان بۆ دهبردن).
وَيَوۡمَ تَقُومُ ٱلسَّاعَةُ يَوۡمَئِذٖ يَتَفَرَّقُونَ ﴿14﴾وَيَوۡمَ تَقُومُ ٱلسَّاعَةُ يَوۡمَئِذٖ يَتَفَرَّقُونَ
ئهو ڕۆژهی قیامهت بهرپا دهبێت، لهو ڕۆژهدا؛ ئهو خهڵکه؛ له یهك دادهبڕێن و دهبنه دوو دهستهوه.
فَأَمَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ فَهُمۡ فِي رَوۡضَةٖ يُحۡبَرُونَ ﴿15﴾فَأَمَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ فَهُمۡ فِي رَوۡضَةٖ يُحۡبَرُونَ
جا ئهوانهی باوهڕیان هێناوهو کردهوه چاکهکانیان ئهنجامداوه، ئهوانه له باخچهو باخاتی بهههشتدا ژیانی پڕ له کامهرانی و بهختهوهری و ئاسوودهیی شاد دهکرێن.
وَأَمَّا ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَكَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَا وَلِقَآيِٕ ٱلۡأٓخِرَةِ فَأُوْلَـٰٓئِكَ فِي ٱلۡعَذَابِ مُحۡضَرُونَ ﴿16﴾وَأَمَّا ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَكَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَا وَلِقَآيِٕ ٱلۡأٓخِرَةِ فَأُوْلَـٰٓئِكَ فِي ٱلۡعَذَابِ مُحۡضَرُونَ
ئهوانه بێ بڕوا بوون، کاتی خۆی بهڵگه و نیشانهکانی ئێمهیان بهدرۆ دهزانی و بروایان بهگهیشتنی قیامهت و زیندوو بوونهوه نهبوو، ئهوانه ئامادهن لهناو سزایهکی سهخت و دۆزهخێکی پڕ ئهشکهنجهو ئازاردا.
فَسُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ حِينَ تُمۡسُونَ وَحِينَ تُصۡبِحُونَ ﴿17﴾فَسُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ حِينَ تُمۡسُونَ وَحِينَ تُصۡبِحُونَ
کهواته پاکی و بێگهردی و ستایش بۆ خوا، کاتێك که ئێوارهو بهیانی دهکهنهوه.
وَلَهُ ٱلۡحَمۡدُ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَعَشِيّٗا وَحِينَ تُظۡهِرُونَ ﴿18﴾وَلَهُ ٱلۡحَمۡدُ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَعَشِيّٗا وَحِينَ تُظۡهِرُونَ
شوکرو سوپاسگوزاری ههر شایستهی زاتی خوایه له ئاسمانهکان و زهویدا، لهکاتی عیشاو تاریکیدا، ههروهها کاتێك که نیوهڕۆ دهکهنهوه.
يُخۡرِجُ ٱلۡحَيَّ مِنَ ٱلۡمَيِّتِ وَيُخۡرِجُ ٱلۡمَيِّتَ مِنَ ٱلۡحَيِّ وَيُحۡيِ ٱلۡأَرۡضَ بَعۡدَ مَوۡتِهَاۚ وَكَذَٰلِكَ تُخۡرَجُونَ ﴿19﴾يُخۡرِجُ ٱلۡحَيَّ مِنَ ٱلۡمَيِّتِ وَيُخۡرِجُ ٱلۡمَيِّتَ مِنَ ٱلۡحَيِّ وَيُحۡيِ ٱلۡأَرۡضَ بَعۡدَ مَوۡتِهَاۚ وَكَذَٰلِكَ تُخۡرَجُونَ
ئهو خوایه زیندوو له مردوو دهردههێنێت (له مادده بێ گیانهکان زیندهواران دروست دهکات)، مردوویش له زیندو دهردههێنێت (ژیان و مردن بهردهوامه و تێههڵکێشی یهکن)، زهوی دوای مردنی زیندو دهکاتهوه (زهوی له وهرزی پایزو زستاندا جۆره مردنێکی بهسهردا دێت، له وهرزی بههارو هاویندا جۆره زیندوو بوونهوهیهکی تێدا ئاشکرایه)، جا ههر ئا بهو شێوهیه ئێوهش له گۆڕهکان دهردههێنرێنهوه. (لهوه دهچێت وهکو زۆربهی زانایان دهفهرموون: زیندوو بوونهوهی دووهم جار وێنهی ڕوهك لهم خاکه سهردهربهێنین).
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَنۡ خَلَقَكُم مِّن تُرَابٖ ثُمَّ إِذَآ أَنتُم بَشَرٞ تَنتَشِرُونَ ﴿20﴾وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَنۡ خَلَقَكُم مِّن تُرَابٖ ثُمَّ إِذَآ أَنتُم بَشَرٞ تَنتَشِرُونَ
له نیشانهو بهڵگهکانی خوا ئهوهیه ئێوهی له خاك دروست کردووه، لهوهودوا دوای بڕینی چهند قۆناغێك کوتوپڕ بوونهته مرۆڤێك و بڵاو دهبنهوه به زهویدا.
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَنۡ خَلَقَ لَكُم مِّنۡ أَنفُسِكُمۡ أَزۡوَٰجٗا لِّتَسۡكُنُوٓاْ إِلَيۡهَا وَجَعَلَ بَيۡنَكُم مَّوَدَّةٗ وَرَحۡمَةًۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ ﴿21﴾وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَنۡ خَلَقَ لَكُم مِّنۡ أَنفُسِكُمۡ أَزۡوَٰجٗا لِّتَسۡكُنُوٓاْ إِلَيۡهَا وَجَعَلَ بَيۡنَكُم مَّوَدَّةٗ وَرَحۡمَةًۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ
یهکێك له نیشانهو بهڵگهکانی تری ئهوهیه: که ههر له خۆتان هاوسهری بۆ دروست کردوون بۆ ئهوهی ئارام بگرن لهلایداو له نێوانتاندا خۆشهویستی و سۆزو میهرهبانی فهراههم هێناوه، بهڕاستی ئا لهو دیاردانهدا نیشانهو بهڵگه ههیه بۆ کهسانێك بیردهکهنهوهو تێدهفکرن.
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦ خَلۡقُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَٱخۡتِلَٰفُ أَلۡسِنَتِكُمۡ وَأَلۡوَٰنِكُمۡۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّلۡعَٰلِمِينَ ﴿22﴾وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦ خَلۡقُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَٱخۡتِلَٰفُ أَلۡسِنَتِكُمۡ وَأَلۡوَٰنِكُمۡۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّلۡعَٰلِمِينَ
(یهکێکی تر) له نیشانهو بهڵگهکانی، دروستکردنی ئاسمانهکان و زهویه (که زاناکانی ئهستێرهناسی له ئاستیدا سهرسام و سهرگهردانن) و جیاوازی زمان و ڕهنگتانه (دهنگی هیچ کهس له کهسی تر ناکات، سهرهڕای سهدهها جۆر زمان، که جۆری قسهکردن و داڕشتنی ههر گهلێك تایبهتمهندی خۆی ههیه، جگه له ههزاران شێواز که لهو زمانه سهرهکیانه دهبێتهوه)، بهڕاستی ئا لهو دیاردهیهشدا بهڵگهو نیشانهی زۆر ههیه بۆ زانایان و شارهزایان.
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦ مَنَامُكُم بِٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ وَٱبۡتِغَآؤُكُم مِّن فَضۡلِهِۦٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَسۡمَعُونَ ﴿23﴾وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦ مَنَامُكُم بِٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ وَٱبۡتِغَآؤُكُم مِّن فَضۡلِهِۦٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَسۡمَعُونَ
یهکێکی تر له نیشانهو بهڵگهکانی خهوتنتانه له شهوو ڕۆژدا (ئهڵبهته خهو دیاردهیهکی سهرنج ڕاکێشهو جێگهی ورد بوونهوهو تێڕامانه)، له کاتی بێداریشدا ههوڵ و کۆششتانه بۆ بههره وهرگرتن له بهخششهکانی خوا، جا بهڕاستی ئا لهو دیاردهیهشدا بهڵگهو نیشانهی زۆر ههن بۆ کهسانێك که دهبیستن و تێدهگهن.
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦ يُرِيكُمُ ٱلۡبَرۡقَ خَوۡفٗا وَطَمَعٗا وَيُنَزِّلُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَيُحۡيِۦ بِهِ ٱلۡأَرۡضَ بَعۡدَ مَوۡتِهَآۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَعۡقِلُونَ ﴿24﴾وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦ يُرِيكُمُ ٱلۡبَرۡقَ خَوۡفٗا وَطَمَعٗا وَيُنَزِّلُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَيُحۡيِۦ بِهِ ٱلۡأَرۡضَ بَعۡدَ مَوۡتِهَآۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَعۡقِلُونَ
ههروهها له بهڵگهو نیشانهکانی تری ئهوهیه که ههوره بروسکهتان نیشان دهدات که ترسی لێ دهکرێت و ئومێد بهخشیشه (ترس له دهنگ و ڕوناکی بههێزی، ترس لهوهی ببێته مایهی تهرزهو لافاو، ههروهها بهئومێدی فهرو بهرهکهت) و له ئاسمانهوه باران دهبارێنێت، زهوی پێ زیندوو دهکاتهوه دوای ئهوهی که مردبوو (ڕوهك و کژو گیاکان وشك بوون) بهڕاستی ئا لهو دیاردهیهشدا بهڵگهو نیشانهی زۆر ههن بۆ کهسانێك ژیریان بخهنه کار.
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَن تَقُومَ ٱلسَّمَآءُ وَٱلۡأَرۡضُ بِأَمۡرِهِۦۚ ثُمَّ إِذَا دَعَاكُمۡ دَعۡوَةٗ مِّنَ ٱلۡأَرۡضِ إِذَآ أَنتُمۡ تَخۡرُجُونَ ﴿25﴾وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَن تَقُومَ ٱلسَّمَآءُ وَٱلۡأَرۡضُ بِأَمۡرِهِۦۚ ثُمَّ إِذَا دَعَاكُمۡ دَعۡوَةٗ مِّنَ ٱلۡأَرۡضِ إِذَآ أَنتُمۡ تَخۡرُجُونَ
له نیشانهو بهڵگهکانی تری خوا ئهوهیه که ئاسمان و زهوی ڕاوهستاون به فهرمانی ئهو (خۆرو ههسارهو ئهستێرهکانی له بۆشایدا ڕاگرتووه بێ کۆڵهکهو بێ پاڵپشتێکی دیار)، لهوهودوا کاتێك بانگێکی لێکردن، که ئێوه له توێی خاکدان، دهستبهجێ ههمووتان دهردهچن له زهویداو زیندوو دهبنهوه.
وَلَهُۥ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ كُلّٞ لَّهُۥ قَٰنِتُونَ ﴿26﴾وَلَهُۥ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ كُلّٞ لَّهُۥ قَٰنِتُونَ
ههرچی له ئاسمانهکان و زهویدا ههیه ههمووی ئهو بهدیهێنهریانهو خاوهنیانه، ههر ههمووشیان ملکهچ و فهرمانبهرداری ئهون.
وَهُوَ ٱلَّذِي يَبۡدَؤُاْ ٱلۡخَلۡقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥ وَهُوَ أَهۡوَنُ عَلَيۡهِۚ وَلَهُ ٱلۡمَثَلُ ٱلۡأَعۡلَىٰ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ﴿27﴾وَهُوَ ٱلَّذِي يَبۡدَؤُاْ ٱلۡخَلۡقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥ وَهُوَ أَهۡوَنُ عَلَيۡهِۚ وَلَهُ ٱلۡمَثَلُ ٱلۡأَعۡلَىٰ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ
ههر ئهو زاته له سهرهتاوه بهدیهێنراوهکان بهدی دههێنێت، پاشان به جۆرێکی تر دروستیان دهکاتهوه، ئهو کارهش بۆ خوا ئاسانه، نموونهی بهرزو وهسفی بڵند ههر شایستهی ئهو زاتهیه له ئاسمانهکان و زهویدا، ههر ئهویش زاتێکی باڵادهست و دانایه.
ضَرَبَ لَكُم مَّثَلٗا مِّنۡ أَنفُسِكُمۡۖ هَل لَّكُم مِّن مَّا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُكُم مِّن شُرَكَآءَ فِي مَا رَزَقۡنَٰكُمۡ فَأَنتُمۡ فِيهِ سَوَآءٞ تَخَافُونَهُمۡ كَخِيفَتِكُمۡ أَنفُسَكُمۡۚ كَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ ٱلۡأٓيَٰتِ لِقَوۡمٖ يَعۡقِلُونَ ﴿28﴾ضَرَبَ لَكُم مَّثَلٗا مِّنۡ أَنفُسِكُمۡۖ هَل لَّكُم مِّن مَّا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُكُم مِّن شُرَكَآءَ فِي مَا رَزَقۡنَٰكُمۡ فَأَنتُمۡ فِيهِ سَوَآءٞ تَخَافُونَهُمۡ كَخِيفَتِكُمۡ أَنفُسَكُمۡۚ كَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ ٱلۡأٓيَٰتِ لِقَوۡمٖ يَعۡقِلُونَ
ههر له خۆتان نموونهی بۆ هێناونهتهوه (که چهنده بڕیاردانی هاوهڵ و شهریك بۆ خوا نادروست و نابهجێیه) ئایا ئێوه ڕازین بهندهو بهردهستهکانتان ببنه هاوبهشتان و لهو ماڵ و سامانهی پێمانداون شهریك بن و وهك یهك سوودی لێوهربگرن و دهستی تێبخهن و لێیان بترسن و حسابیان بۆ بکهن، ههروهك چۆن ئێوه له یهکتر سڵدهکهنهوهو حساب بۆ یهکتر دهکهن؟! ئا بهو شێوهیه بهڵگهو نموونهی زۆر ڕوون دهکهینهوه بۆ کهسانێك که ژیرو هۆشمهند بن...
بَلِ ٱتَّبَعَ ٱلَّذِينَ ظَلَمُوٓاْ أَهۡوَآءَهُم بِغَيۡرِ عِلۡمٖۖ فَمَن يَهۡدِي مَنۡ أَضَلَّ ٱللَّهُۖ وَمَا لَهُم مِّن نَّـٰصِرِينَ ﴿29﴾بَلِ ٱتَّبَعَ ٱلَّذِينَ ظَلَمُوٓاْ أَهۡوَآءَهُم بِغَيۡرِ عِلۡمٖۖ فَمَن يَهۡدِي مَنۡ أَضَلَّ ٱللَّهُۖ وَمَا لَهُم مِّن نَّـٰصِرِينَ
نهخێر، ئهوانه ژیر نابن، بهڵکو ئهوانهی ستهمیان کردووه شوێنی ئارهزووی خۆیان دهکهون دوور له ههموو بنهمایهکی زانستی و زانیاری، جا ئیتر کێ دهتوانێت ڕێنموویی ئهو کهسانه بکات خوا گومڕای کردوون (ئهڵبهته خۆیان ڕێگهی گومڕاییان ههڵبژاردووه، خوای گهورهش به زۆر هیدایهتی کهس نادات)، کهسیش پشتیوان و یارمهتیدهریان له سزای سهخت بیانپارێزێت.
فَأَقِمۡ وَجۡهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفٗاۚ فِطۡرَتَ ٱللَّهِ ٱلَّتِي فَطَرَ ٱلنَّاسَ عَلَيۡهَاۚ لَا تَبۡدِيلَ لِخَلۡقِ ٱللَّهِۚ ذَٰلِكَ ٱلدِّينُ ٱلۡقَيِّمُ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ ﴿30﴾فَأَقِمۡ وَجۡهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفٗاۚ فِطۡرَتَ ٱللَّهِ ٱلَّتِي فَطَرَ ٱلنَّاسَ عَلَيۡهَاۚ لَا تَبۡدِيلَ لِخَلۡقِ ٱللَّهِۚ ذَٰلِكَ ٱلدِّينُ ٱلۡقَيِّمُ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ
(ئهی ئینسان بهدڵێکی پاك و بێگهردهوه) ڕوو بکهره بهرنامهو ئاینی خواو ئهملاولا مهکه، خهڵکینه ئێوهش پابهندی ئهو نهخشهیه بن که خوا ئێوهی لهسهر دروست کردووه (واته قورئان کهتهلۆك و نهخشهی ژیانی ئادهمیزادهکانه لێی لامهدهن)، هیچ جۆره گۆڕانکاریهك له هیچ نهخشهو دروستکراوێکی خوادا نی یه، ئا ئهوهیه دینی ڕاست و دروست، بهڵام زۆربهی خهڵکی ئهم ڕاستیانه نازانن.
مُنِيبِينَ إِلَيۡهِ وَٱتَّقُوهُ وَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَلَا تَكُونُواْ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ ﴿31﴾۞مُنِيبِينَ إِلَيۡهِ وَٱتَّقُوهُ وَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَلَا تَكُونُواْ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ
خهڵکینه: ڕوو بکهنه پهروهردگارتان، بهملکهچی بگهڕێنهوه بۆلای، لهو بترسن و خۆتان له سزای بپارێزن، نوێژهکانیشتان بهچاکی ئهنجام بدهن، مهبن بهو کهسانهی که شهریك و هاوهڵی بۆ بڕیار دهدهن...
مِنَ ٱلَّذِينَ فَرَّقُواْ دِينَهُمۡ وَكَانُواْ شِيَعٗاۖ كُلُّ حِزۡبِۭ بِمَا لَدَيۡهِمۡ فَرِحُونَ ﴿32﴾مِنَ ٱلَّذِينَ فَرَّقُواْ دِينَهُمۡ وَكَانُواْ شِيَعٗاۖ كُلُّ حِزۡبِۭ بِمَا لَدَيۡهِمۡ فَرِحُونَ
لهوانهی که ئاینهکهیان بهش بهش کردووهو بوونهته چهندهها گرۆو دهسته (بڕوایان بهههندێکی ههیهو بڕوایان بهههندێکی نی یهو کوێرانه شوێن ڕابهرهکهیان دهکهون) ههر گرۆو پارتێکیش دڵخۆش به بهرنامهو نهخشهو پلانی خۆیان (وا دهزانن چاکترین ڕێبازیان گرتۆتهبهر).
وَإِذَا مَسَّ ٱلنَّاسَ ضُرّٞ دَعَوۡاْ رَبَّهُم مُّنِيبِينَ إِلَيۡهِ ثُمَّ إِذَآ أَذَاقَهُم مِّنۡهُ رَحۡمَةً إِذَا فَرِيقٞ مِّنۡهُم بِرَبِّهِمۡ يُشۡرِكُونَ ﴿33﴾وَإِذَا مَسَّ ٱلنَّاسَ ضُرّٞ دَعَوۡاْ رَبَّهُم مُّنِيبِينَ إِلَيۡهِ ثُمَّ إِذَآ أَذَاقَهُم مِّنۡهُ رَحۡمَةً إِذَا فَرِيقٞ مِّنۡهُم بِرَبِّهِمۡ يُشۡرِكُونَ
کاتێك تهنگانهو ناخۆشی تووشی خهڵکی دهبێت، هاناو هاوار بۆ پهروهردگاریان دهبهن و ههر لهو دهپاڕێنهوه، پاشان که ناخۆشی و تهنگانهکه نهماو خوا دهوری ڕهحمهت و میهرهبانی خۆی لێکردنهوه، یهکسهر دهستهیهکیان هاوهڵ بۆ پهروهردگاریان بڕیار دهدهن.
لِيَكۡفُرُواْ بِمَآ ءَاتَيۡنَٰهُمۡۚ فَتَمَتَّعُواْ فَسَوۡفَ تَعۡلَمُونَ ﴿34﴾لِيَكۡفُرُواْ بِمَآ ءَاتَيۡنَٰهُمۡۚ فَتَمَتَّعُواْ فَسَوۡفَ تَعۡلَمُونَ
با ئهوانه ههر بهدنمهك بن و قهدری نازو نیعمهت و بهخششهکانمان نهزانن، با ڕابوێرن، له ئایندهدا دهزانن چ پهنێکیان داوهو چ بهڵایهکیان بهسهر خۆیان هێناوه.
أَمۡ أَنزَلۡنَا عَلَيۡهِمۡ سُلۡطَٰنٗا فَهُوَ يَتَكَلَّمُ بِمَا كَانُواْ بِهِۦ يُشۡرِكُونَ ﴿35﴾أَمۡ أَنزَلۡنَا عَلَيۡهِمۡ سُلۡطَٰنٗا فَهُوَ يَتَكَلَّمُ بِمَا كَانُواْ بِهِۦ يُشۡرِكُونَ
ئایا مهگهر بۆ سهر ئهو هاوهڵگهرانه بهڵگهمان ناردووه تا وێڵ بن له خواپهرستی و شوێنی نادروستی بکهون؟! بهڵگهکهش قسه بکات و شهریك بۆ خوا دانانهکهیان پهسهند بکات؟!
وَإِذَآ أَذَقۡنَا ٱلنَّاسَ رَحۡمَةٗ فَرِحُواْ بِهَاۖ وَإِن تُصِبۡهُمۡ سَيِّئَةُۢ بِمَا قَدَّمَتۡ أَيۡدِيهِمۡ إِذَا هُمۡ يَقۡنَطُونَ ﴿36﴾وَإِذَآ أَذَقۡنَا ٱلنَّاسَ رَحۡمَةٗ فَرِحُواْ بِهَاۖ وَإِن تُصِبۡهُمۡ سَيِّئَةُۢ بِمَا قَدَّمَتۡ أَيۡدِيهِمۡ إِذَا هُمۡ يَقۡنَطُونَ
کاتێکیش ڕهحمهتێك بهخهڵکی بچێژین، ئهوا له خۆیان بایی دهبن (زۆربهیان دینداری فهرامۆش دهکهن)، خۆ ئهگهر بهڵاو ناخۆشیهکیشیان تووش بێت له سهرئهنجامی کارو کردهوهو دهست پێشخهری خۆیاندا، دهست بهجێ نائومێد دهبن له ڕهحمهتی خوا.
أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّ ٱللَّهَ يَبۡسُطُ ٱلرِّزۡقَ لِمَن يَشَآءُ وَيَقۡدِرُۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يُؤۡمِنُونَ ﴿37﴾أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّ ٱللَّهَ يَبۡسُطُ ٱلرِّزۡقَ لِمَن يَشَآءُ وَيَقۡدِرُۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يُؤۡمِنُونَ
ئایا ئهوانه سهرنجیان نهداوه که بهڕاستی خوا ڕزق و ڕۆزی و سامان فراوان دهکات بۆ ههر کهس که بیهوێت، یاخود دهیگرێتهوهو کهمی دهکاتهوه، بێگومان ئا لهو حاڵهتانهشدا بهڵگهی زۆر ههیه بۆ ئهو کهسانهی که باوهڕ دههێنن.
فَـَٔاتِ ذَا ٱلۡقُرۡبَىٰ حَقَّهُۥ وَٱلۡمِسۡكِينَ وَٱبۡنَ ٱلسَّبِيلِۚ ذَٰلِكَ خَيۡرٞ لِّلَّذِينَ يُرِيدُونَ وَجۡهَ ٱللَّهِۖ وَأُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُفۡلِحُونَ ﴿38﴾فَـَٔاتِ ذَا ٱلۡقُرۡبَىٰ حَقَّهُۥ وَٱلۡمِسۡكِينَ وَٱبۡنَ ٱلسَّبِيلِۚ ذَٰلِكَ خَيۡرٞ لِّلَّذِينَ يُرِيدُونَ وَجۡهَ ٱللَّهِۖ وَأُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُفۡلِحُونَ
کهواته ئهی ئیماندار: مافی خزمان بده، له ههر ڕوویهکهوه مافیان دهکهوێته سهرت جێبهجێی بکه، ههروهها مافی ههژاران و ڕێبوارانیش فهرامۆش مهکه، ئهو ڕهفتارانه چاکترو پهسهندتره بۆ ئهو کهسانهی که مهبهستیان ڕهزامهندی خوایه، بێگومان ههر ئهوانهش سهرفرازو سهرکهوتوون.
وَمَآ ءَاتَيۡتُم مِّن رِّبٗا لِّيَرۡبُوَاْ فِيٓ أَمۡوَٰلِ ٱلنَّاسِ فَلَا يَرۡبُواْ عِندَ ٱللَّهِۖ وَمَآ ءَاتَيۡتُم مِّن زَكَوٰةٖ تُرِيدُونَ وَجۡهَ ٱللَّهِ فَأُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُضۡعِفُونَ ﴿39﴾وَمَآ ءَاتَيۡتُم مِّن رِّبٗا لِّيَرۡبُوَاْ فِيٓ أَمۡوَٰلِ ٱلنَّاسِ فَلَا يَرۡبُواْ عِندَ ٱللَّهِۖ وَمَآ ءَاتَيۡتُم مِّن زَكَوٰةٖ تُرِيدُونَ وَجۡهَ ٱللَّهِ فَأُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُضۡعِفُونَ
ههر پارهو سامانێکتان به سوو دابێت به خهڵکی بۆ ئهوهی زیاد بکات لهناو سامانهکهیاندا، ئهوه بهرهکهت ناکات و پاداشتی نابێت لای خوا (بهڵکو موحاسهبهشی له دوایه)، ئهوهش به زهکات داوتانهو مهبهستان ڕهزامهندی خوایه، ئا ئهو جۆره کهسانه پاداشتیان چهند بهرامبهر کردۆتهوه.
ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَكُمۡ ثُمَّ رَزَقَكُمۡ ثُمَّ يُمِيتُكُمۡ ثُمَّ يُحۡيِيكُمۡۖ هَلۡ مِن شُرَكَآئِكُم مَّن يَفۡعَلُ مِن ذَٰلِكُم مِّن شَيۡءٖۚ سُبۡحَٰنَهُۥ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ ﴿40﴾ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَكُمۡ ثُمَّ رَزَقَكُمۡ ثُمَّ يُمِيتُكُمۡ ثُمَّ يُحۡيِيكُمۡۖ هَلۡ مِن شُرَكَآئِكُم مَّن يَفۡعَلُ مِن ذَٰلِكُم مِّن شَيۡءٖۚ سُبۡحَٰنَهُۥ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ
خوا ئهو زاتهیه که دروستی کردوون و پاشان ڕزق و ڕۆزی پێبهخشیون (ئاوو ههواو خۆرو خاك و هۆکارهکانی بهدهست هێنانی سامان بهشێکن له بهخششهکانی) لهدوایدا دهتانمرێنێت، پاشان زیندووتان دهکاتهوه، ئایا هیچ کام لهوانهی که کردوتانن به هاوبهشی خوا، شتی وایان له دهست دێت؟! پاکی و بڵندی بۆ ئهو زاتهیه لهوهی ئهوانه دهیکهن به هاوبهشی.
ظَهَرَ ٱلۡفَسَادُ فِي ٱلۡبَرِّ وَٱلۡبَحۡرِ بِمَا كَسَبَتۡ أَيۡدِي ٱلنَّاسِ لِيُذِيقَهُم بَعۡضَ ٱلَّذِي عَمِلُواْ لَعَلَّهُمۡ يَرۡجِعُونَ ﴿41﴾ظَهَرَ ٱلۡفَسَادُ فِي ٱلۡبَرِّ وَٱلۡبَحۡرِ بِمَا كَسَبَتۡ أَيۡدِي ٱلنَّاسِ لِيُذِيقَهُم بَعۡضَ ٱلَّذِي عَمِلُواْ لَعَلَّهُمۡ يَرۡجِعُونَ
تاوان و خراپه دهرکهوتووهو ههموو سهر زهوی و دهریاکانیشی گرتۆتهوه، بههۆی ئهو تاوان و گوناهانهوه که خهڵکی دهستیان داوهتێ، سهرئهنجام دهبێت تاڵاوی ههندێك له کردهوهکانیان بچێژن (که بهرپابوونی جهنگ و کارهساته سروشتیهکانه) بۆ ئهوهی بگهڕێنهوه بۆ ڕێبازی پاکی و خواناسی.
قُلۡ سِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَٱنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلُۚ كَانَ أَكۡثَرُهُم مُّشۡرِكِينَ ﴿42﴾قُلۡ سِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَٱنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلُۚ كَانَ أَكۡثَرُهُم مُّشۡرِكِينَ
(ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم) پێیان بڵێ: بگهڕێن بهسهر زهویدا و تهماشا بکهن و سهرنج بدهن و بزانن چۆن بوو سهرئهنجامی پێشینهکان، ئهوانهی زۆربهیان هاوهڵگرو بت پهرست بوون.
فَأَقِمۡ وَجۡهَكَ لِلدِّينِ ٱلۡقَيِّمِ مِن قَبۡلِ أَن يَأۡتِيَ يَوۡمٞ لَّا مَرَدَّ لَهُۥ مِنَ ٱللَّهِۖ يَوۡمَئِذٖ يَصَّدَّعُونَ ﴿43﴾فَأَقِمۡ وَجۡهَكَ لِلدِّينِ ٱلۡقَيِّمِ مِن قَبۡلِ أَن يَأۡتِيَ يَوۡمٞ لَّا مَرَدَّ لَهُۥ مِنَ ٱللَّهِۖ يَوۡمَئِذٖ يَصَّدَّعُونَ
کهواته ڕووی خۆت بکهره ئهم ئاینه پتهوو چاك و دامهزراوه، پێش ئهوهی ڕۆژێك بێت هیچ کهس نهتوانێت جڵهوی بگرێت و دژایهتی بهرنامهی خوا بکات، ئهو ڕۆژه خهڵکی ههموو له یهك جیادهبنهوه (بهههشتیان بۆ بهههشت به ڕێ دهکرێن، دۆزهخیهکانیش بۆ دۆزهخ).
مَن كَفَرَ فَعَلَيۡهِ كُفۡرُهُۥۖ وَمَنۡ عَمِلَ صَٰلِحٗا فَلِأَنفُسِهِمۡ يَمۡهَدُونَ ﴿44﴾مَن كَفَرَ فَعَلَيۡهِ كُفۡرُهُۥۖ وَمَنۡ عَمِلَ صَٰلِحٗا فَلِأَنفُسِهِمۡ يَمۡهَدُونَ
ئهوهی کافر بێت ئهوه کافر بوونهکهی لهسهری دهکهوێت، ئهوانهش که کارو کردهوهی چاك ئهنجام دهدهن، ئهوه ڕێگه بۆ خۆیان خۆش دهکهن (بهرهو بهههشت).
لِيَجۡزِيَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ مِن فَضۡلِهِۦٓۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلۡكَٰفِرِينَ ﴿45﴾لِيَجۡزِيَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ مِن فَضۡلِهِۦٓۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلۡكَٰفِرِينَ
تا خوا زۆر به زیادهوه پاداشتی ئهوانه بداتهوه که ئیمانیان هێناوهو کردهوه چاکهکانیان ئهنجامداوه، بهڕاستی ئهو زاته کافرانی خۆش ناوێت.
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَن يُرۡسِلَ ٱلرِّيَاحَ مُبَشِّرَٰتٖ وَلِيُذِيقَكُم مِّن رَّحۡمَتِهِۦ وَلِتَجۡرِيَ ٱلۡفُلۡكُ بِأَمۡرِهِۦ وَلِتَبۡتَغُواْ مِن فَضۡلِهِۦ وَلَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ﴿46﴾وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَن يُرۡسِلَ ٱلرِّيَاحَ مُبَشِّرَٰتٖ وَلِيُذِيقَكُم مِّن رَّحۡمَتِهِۦ وَلِتَجۡرِيَ ٱلۡفُلۡكُ بِأَمۡرِهِۦ وَلِتَبۡتَغُواْ مِن فَضۡلِهِۦ وَلَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ
له بهڵگهو نیشانهکانی (گهورهیی پهروهردگار) ئهوهیه چهندهها جۆر با دهنێرێت وهك مژده بهخشێك (له کاتێکدا که ههڵگری ههورو ههڵمی ئاوه)، تا ڕهحمهت و میهرهبانی خۆیتان پێ بچێژێت، تا کهشتیهکان به دهریادا به فهرمانی ئهو هاتوچۆ بکهن و تا له بهخششهکانی بههرهوهر ببن، بۆ ئهوهش سوپاسگوزاری بکهن.
وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ رُسُلًا إِلَىٰ قَوۡمِهِمۡ فَجَآءُوهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَٱنتَقَمۡنَا مِنَ ٱلَّذِينَ أَجۡرَمُواْۖ وَكَانَ حَقًّا عَلَيۡنَا نَصۡرُ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿47﴾وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ رُسُلًا إِلَىٰ قَوۡمِهِمۡ فَجَآءُوهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَٱنتَقَمۡنَا مِنَ ٱلَّذِينَ أَجۡرَمُواْۖ وَكَانَ حَقًّا عَلَيۡنَا نَصۡرُ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ
سوێند بهخوا بهڕاستی پێش تۆ (ئهی محمد صلی الله علیه وسلم) پێغهمبهرانێکمان ڕهوانه کردووه، بۆ سهر هۆزو گهلهکانیان، بهڵگهو نیشانهی زۆریان بۆ هێنان، بهڵام زۆریان باوهڕیان نههێنا، بۆیه ئێمهش تۆڵهمان سهند لهوانهی که تاوانیان کرد، ئهوسا ئیتر سهر خستنی ئیمانداران به ئهرکی سهرشانی خۆمان زانی و سهرکهوتنمان پێ بهخشین.
ٱللَّهُ ٱلَّذِي يُرۡسِلُ ٱلرِّيَٰحَ فَتُثِيرُ سَحَابٗا فَيَبۡسُطُهُۥ فِي ٱلسَّمَآءِ كَيۡفَ يَشَآءُ وَيَجۡعَلُهُۥ كِسَفٗا فَتَرَى ٱلۡوَدۡقَ يَخۡرُجُ مِنۡ خِلَٰلِهِۦۖ فَإِذَآ أَصَابَ بِهِۦ مَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦٓ إِذَا هُمۡ يَسۡتَبۡشِرُونَ ﴿48﴾ٱللَّهُ ٱلَّذِي يُرۡسِلُ ٱلرِّيَٰحَ فَتُثِيرُ سَحَابٗا فَيَبۡسُطُهُۥ فِي ٱلسَّمَآءِ كَيۡفَ يَشَآءُ وَيَجۡعَلُهُۥ كِسَفٗا فَتَرَى ٱلۡوَدۡقَ يَخۡرُجُ مِنۡ خِلَٰلِهِۦۖ فَإِذَآ أَصَابَ بِهِۦ مَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦٓ إِذَا هُمۡ يَسۡتَبۡشِرُونَ
خوا ئهو زاتهیه که چهندهها جۆر - با - دهنێرێت، ئهو - با - یه ههور ههڵدهگرێت و لهگهڵ خۆیدا ڕاپێچی دهکات، جا خوا پهخشی دهکاتهوه به ئاسماندا بهههر شێوازو شێوهیهك که بیهوێت، ههورهکان پارچه پارچه دهکات، ئینجا دهبینیت باران له نێوانیاندا دهردهچێت و دادهبهزێته سهر زهوی، جا کاتێك بارانهکهی باراند بۆ ههر تاقمێك له بهندهکانی که بیهوێت، ئهوانیش یهکسهر خۆشحاڵ و دڵخۆش دهبن و مژده دهدهن به یهکتری...
وَإِن كَانُواْ مِن قَبۡلِ أَن يُنَزَّلَ عَلَيۡهِم مِّن قَبۡلِهِۦ لَمُبۡلِسِينَ ﴿49﴾وَإِن كَانُواْ مِن قَبۡلِ أَن يُنَزَّلَ عَلَيۡهِم مِّن قَبۡلِهِۦ لَمُبۡلِسِينَ
بهڕاستی پێش ئهوهی دابارێته سهریان، زۆر نائومێدو بێ هیوا بوون.
فَٱنظُرۡ إِلَىٰٓ ءَاثَٰرِ رَحۡمَتِ ٱللَّهِ كَيۡفَ يُحۡيِ ٱلۡأَرۡضَ بَعۡدَ مَوۡتِهَآۚ إِنَّ ذَٰلِكَ لَمُحۡيِ ٱلۡمَوۡتَىٰۖ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ﴿50﴾فَٱنظُرۡ إِلَىٰٓ ءَاثَٰرِ رَحۡمَتِ ٱللَّهِ كَيۡفَ يُحۡيِ ٱلۡأَرۡضَ بَعۡدَ مَوۡتِهَآۚ إِنَّ ذَٰلِكَ لَمُحۡيِ ٱلۡمَوۡتَىٰۖ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ
جا ئیتر سهرنج بدهو تهماشای چهندهها ئاسهواری ڕهحمهتی خوا بکه، که چۆن زهوی زیندوو دهکاتهوه دوای مردنی، بێگومان ئهو زاتهی که ئهو کارانه ئهنجام دهدات، مردووان زیندوو دهکاتهوهو ههر ئهو زاته دهسهڵاتی بهسهر ههموو شتێکدا ههیه، (مردووانیش وهك ڕوهك له کاتی خۆیدا له زهوی دهردههێنێتهوه بۆ لێپرسینهوه).
وَلَئِنۡ أَرۡسَلۡنَا رِيحٗا فَرَأَوۡهُ مُصۡفَرّٗا لَّظَلُّواْ مِنۢ بَعۡدِهِۦ يَكۡفُرُونَ ﴿51﴾وَلَئِنۡ أَرۡسَلۡنَا رِيحٗا فَرَأَوۡهُ مُصۡفَرّٗا لَّظَلُّواْ مِنۢ بَعۡدِهِۦ يَكۡفُرُونَ
سوێند به خوا خۆ ئهگهر ڕهشهبایهکی زهرهرمهند بنێرن و ببینن کشتوکاڵ و باخهکانیانی زهرد ههڵگهڕان، ئهوه ئهوانه ئیتر دهست دهکهن به ناشوکری و له دین وهردهگهڕێن.
فَإِنَّكَ لَا تُسۡمِعُ ٱلۡمَوۡتَىٰ وَلَا تُسۡمِعُ ٱلصُّمَّ ٱلدُّعَآءَ إِذَا وَلَّوۡاْ مُدۡبِرِينَ ﴿52﴾فَإِنَّكَ لَا تُسۡمِعُ ٱلۡمَوۡتَىٰ وَلَا تُسۡمِعُ ٱلصُّمَّ ٱلدُّعَآءَ إِذَا وَلَّوۡاْ مُدۡبِرِينَ
جا بهڕاستی تۆ ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم ناتوانیت دهنگی خۆت، واته: بانگهوازهکهت، به مردووهکان ڕابگهیهنیت، ههروهها ناتوانیت کهڕو گوێ گرانهکانی لێ تێبگهیهنیت (کافران وهك مردوو، وهك کهڕن)، کاتێك ڕوو وهردهگێڕن و پشت ههڵدهکهن و بایهخ به بانگهوازهکهت نادهن.
وَمَآ أَنتَ بِهَٰدِ ٱلۡعُمۡيِ عَن ضَلَٰلَتِهِمۡۖ إِن تُسۡمِعُ إِلَّا مَن يُؤۡمِنُ بِـَٔايَٰتِنَا فَهُم مُّسۡلِمُونَ ﴿53﴾وَمَآ أَنتَ بِهَٰدِ ٱلۡعُمۡيِ عَن ضَلَٰلَتِهِمۡۖ إِن تُسۡمِعُ إِلَّا مَن يُؤۡمِنُ بِـَٔايَٰتِنَا فَهُم مُّسۡلِمُونَ
ههروهها ناتوانیت ڕێنموویی کوێرو نابینایان بکهیت (ئهوانهی دڵیان داخستووهو نایانهوێت تێبینی بکهن) تۆ ناتوانیت له گومڕایی ڕزگاریان بکهیت، بهڵکو تۆ تهنها دهتوانیت ئایهتهکانی قورئانی ئێمه بدهی بهگوێی ئهو کهسانهدا باوهڕیان پێیهتی و هیچی تر، چونکه ئهوانه ههمیشه ملکهچی فهرمانی خوان.
ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَكُم مِّن ضَعۡفٖ ثُمَّ جَعَلَ مِنۢ بَعۡدِ ضَعۡفٖ قُوَّةٗ ثُمَّ جَعَلَ مِنۢ بَعۡدِ قُوَّةٖ ضَعۡفٗا وَشَيۡبَةٗۚ يَخۡلُقُ مَا يَشَآءُۚ وَهُوَ ٱلۡعَلِيمُ ٱلۡقَدِيرُ ﴿54﴾۞ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَكُم مِّن ضَعۡفٖ ثُمَّ جَعَلَ مِنۢ بَعۡدِ ضَعۡفٖ قُوَّةٗ ثُمَّ جَعَلَ مِنۢ بَعۡدِ قُوَّةٖ ضَعۡفٗا وَشَيۡبَةٗۚ يَخۡلُقُ مَا يَشَآءُۚ وَهُوَ ٱلۡعَلِيمُ ٱلۡقَدِيرُ
خوا ئهو زاتهیه ئێوهی به لاوازی دروست کردووه (سهرهتا نوتفهیهکی لاواز، دوایی وهك دیل له سکی دایکدا، پاشان ههر منداڵی لاوازیت تا دهگهیته تهمهنی لاوی)، ئهوسا خوا هێزو دهسهڵاتێکت پێ دهبهخشێت، دوای هێزو توانایی دووباره نۆرهی لاوازی و پیری دێت، بێگومان ئهو خوایه ههرچی بوێت دروستی دهکات (ئهم هێزو بێ هێزیه بهشێکه له ویستی ئهو زاته)، ئهو پهروهردگاره زاناو به توانایه.
وَيَوۡمَ تَقُومُ ٱلسَّاعَةُ يُقۡسِمُ ٱلۡمُجۡرِمُونَ مَا لَبِثُواْ غَيۡرَ سَاعَةٖۚ كَذَٰلِكَ كَانُواْ يُؤۡفَكُونَ ﴿55﴾وَيَوۡمَ تَقُومُ ٱلسَّاعَةُ يُقۡسِمُ ٱلۡمُجۡرِمُونَ مَا لَبِثُواْ غَيۡرَ سَاعَةٖۚ كَذَٰلِكَ كَانُواْ يُؤۡفَكُونَ
ئهو ڕۆژهی که قیامهت بهرپا دهبێت تاوانباران سوێند دهخۆن (که: له جیهانی بهرزهخدا، یان له ژیانی دنیادا) تهنها کاژێرێك ماونهتهوه، ئا ئهوانه کاتی خۆی له ڕاستی لادهدران.
وَقَالَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ وَٱلۡإِيمَٰنَ لَقَدۡ لَبِثۡتُمۡ فِي كِتَٰبِ ٱللَّهِ إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡبَعۡثِۖ فَهَٰذَا يَوۡمُ ٱلۡبَعۡثِ وَلَٰكِنَّكُمۡ كُنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ ﴿56﴾وَقَالَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ وَٱلۡإِيمَٰنَ لَقَدۡ لَبِثۡتُمۡ فِي كِتَٰبِ ٱللَّهِ إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡبَعۡثِۖ فَهَٰذَا يَوۡمُ ٱلۡبَعۡثِ وَلَٰكِنَّكُمۡ كُنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ
(له ڕۆژی قیامهتدا که تاوانباران سهریان لێشێواوهو سوێندی درۆ دهخۆن) ئهوانهی زانیاری و ئیمانیان پێبهخشرابوو دهڵێن: سوێند بهخوا بێگومان ئێوه بهڕادهی ئهوهی خوا بڕیاری لهسهر بووه ماونهتهوه (له دنیاداو له جیهانی بهرزهخیشدا) تا ڕۆژی زیندووبوونهوه، جا ئهمه ڕۆژی زیندووبوونهوهکهیه، بهڵام ئێوه بهم ڕاستیهتان نهدهزانی و بڕواتان پێی نهبوو.
فَيَوۡمَئِذٖ لَّا يَنفَعُ ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ مَعۡذِرَتُهُمۡ وَلَا هُمۡ يُسۡتَعۡتَبُونَ ﴿57﴾فَيَوۡمَئِذٖ لَّا يَنفَعُ ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ مَعۡذِرَتُهُمۡ وَلَا هُمۡ يُسۡتَعۡتَبُونَ
جا لهو ڕۆژهدا تکاو پاڕانهوهو بڕو بیانووی ئهوانهی ستهمیان کردووه، هیچ سوودێکی نیه بۆیان، بههیچ شێوهیهك خوا لێیان ڕازی نابێت و ئهوانهش داوای لابردنی ڕق و قینی خوایان لێ ناکرێت، بههۆی تۆبهوه خۆیان ڕزگار بکهن.
وَلَقَدۡ ضَرَبۡنَا لِلنَّاسِ فِي هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانِ مِن كُلِّ مَثَلٖۚ وَلَئِن جِئۡتَهُم بِـَٔايَةٖ لَّيَقُولَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ إِنۡ أَنتُمۡ إِلَّا مُبۡطِلُونَ ﴿58﴾وَلَقَدۡ ضَرَبۡنَا لِلنَّاسِ فِي هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانِ مِن كُلِّ مَثَلٖۚ وَلَئِن جِئۡتَهُم بِـَٔايَةٖ لَّيَقُولَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ إِنۡ أَنتُمۡ إِلَّا مُبۡطِلُونَ
سوێند بهخوا بهڕاستی ئێمه لهم قورئانهدا له ههموو بابهتێك نموونهمان بۆ خهڵکی هێناوهتهوه، کهچی ههر ئایهتێکیشیان بۆ بهێنیت و بهسهریاندا بخوێنیتهوه، ئهوه بێگومان ئهوانهی که بێ باوهڕن دهڵێن: ئێوه تهنها پێشێلکهری حهقن و هیچی تر نین!!
كَذَٰلِكَ يَطۡبَعُ ٱللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِ ٱلَّذِينَ لَا يَعۡلَمُونَ ﴿59﴾كَذَٰلِكَ يَطۡبَعُ ٱللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِ ٱلَّذِينَ لَا يَعۡلَمُونَ
ئا بهو شێوهیه خوا مۆر دهنێت بهسهر دڵی ئهوانهدا که نازانن و بهشوێن حهق و ڕاستیدا ناگهڕێن، (شوێن ڕاستی و حهقیقهت ناکهون).
فَٱصۡبِرۡ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞۖ وَلَا يَسۡتَخِفَّنَّكَ ٱلَّذِينَ لَا يُوقِنُونَ ﴿60﴾فَٱصۡبِرۡ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞۖ وَلَا يَسۡتَخِفَّنَّكَ ٱلَّذِينَ لَا يُوقِنُونَ
جا (ئهی محمد صلی الله علیه وسلم، ئهی ئیماندار) دان بهخۆدا بگرهو ئارام بگره، چونکه بێگومان وهعدو بهڵێنی خوا حهق و ڕاسته و ههر دێتهدی، ئهوانهش که باوهڕیان نیه بێ ئارامت نهکهن و ساردت نهکهنهوه.
الٓمٓ ﴿1﴾الٓمٓ
سهرنجی سهرهتای سورهتی (البقرة) بده.
تِلۡكَ ءَايَٰتُ ٱلۡكِتَٰبِ ٱلۡحَكِيمِ ﴿2﴾تِلۡكَ ءَايَٰتُ ٱلۡكِتَٰبِ ٱلۡحَكِيمِ
ئهوه چهندهها ئایهت و فهرمانێکن له قورئانی پڕ له حیکمهت و دانایی.
هُدٗى وَرَحۡمَةٗ لِّلۡمُحۡسِنِينَ ﴿3﴾هُدٗى وَرَحۡمَةٗ لِّلۡمُحۡسِنِينَ
ئهم قورئانه هیدایهت بهخش و ڕێنموویی بهخش و ڕهحمهت و میهرهبانیه بۆ چاکهکاران...
ٱلَّذِينَ يُقِيمُونَ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُؤۡتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَهُم بِٱلۡأٓخِرَةِ هُمۡ يُوقِنُونَ ﴿4﴾ٱلَّذِينَ يُقِيمُونَ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُؤۡتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَهُم بِٱلۡأٓخِرَةِ هُمۡ يُوقِنُونَ
ئهوانهی که نوێژهکانیان به چاکی ئهنجام دهدهن، زهکاتیش (له ماڵ و سامانیان) دهردهکهن، دڵنیاش دهبن بههاتنه دیی ڕۆژی قیامهت (خۆیانی بۆ ئاماده دهکهن).
أُوْلَـٰٓئِكَ عَلَىٰ هُدٗى مِّن رَّبِّهِمۡۖ وَأُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُفۡلِحُونَ ﴿5﴾أُوْلَـٰٓئِكَ عَلَىٰ هُدٗى مِّن رَّبِّهِمۡۖ وَأُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُفۡلِحُونَ
ئا ئهوانه لهسهر ڕێنموویی و ڕێبازی پهروهردگاریانن، ئا ئهوانهشن ڕزگار و سهرفراز.
وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَشۡتَرِي لَهۡوَ ٱلۡحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَيَتَّخِذَهَا هُزُوًاۚ أُوْلَـٰٓئِكَ لَهُمۡ عَذَابٞ مُّهِينٞ ﴿6﴾وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَشۡتَرِي لَهۡوَ ٱلۡحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَيَتَّخِذَهَا هُزُوًاۚ أُوْلَـٰٓئِكَ لَهُمۡ عَذَابٞ مُّهِينٞ
ههندێک له خهڵکی ههن قسهی بێ خێر و بێ مانا دهکڕن (وهک گۆرانیه ناپوختهکان، کتێب و شریته بێ خێرهکان... هتد) تا خۆی و کهسانی تریش له ڕێبازی خوا وێڵ بکات، بێ ئهوهی ههست بکات بهمهترسی کارهکهی و بزانێت چ کهتنێک دهکات به خۆی و خهڵکی و بۆیه ئهو شته بێ نرخو خێرانه دهکرێت تا گاڵته به پهیام و ڕێبازی خوا بکات، ئا ئهوانه سزا و تۆڵهیهکی ڕیسواکهرو ئابڕووبهر چاوهڕێیانه.
وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِ ءَايَٰتُنَا وَلَّىٰ مُسۡتَكۡبِرٗا كَأَن لَّمۡ يَسۡمَعۡهَا كَأَنَّ فِيٓ أُذُنَيۡهِ وَقۡرٗاۖ فَبَشِّرۡهُ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ ﴿7﴾وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِ ءَايَٰتُنَا وَلَّىٰ مُسۡتَكۡبِرٗا كَأَن لَّمۡ يَسۡمَعۡهَا كَأَنَّ فِيٓ أُذُنَيۡهِ وَقۡرٗاۖ فَبَشِّرۡهُ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ
ههر کاتێکیش ئایهتهکانی ئێمهی بهسهردا دهخوێنرێتهوه، فیز دهکات و فوو دهکاته خۆی و پشت ههڵدهکات، ههروهک نهیبیستبێت، ههروهک له گوێیدا قورسی و گرانیی ههبێت، کهوابوو مژده بده بهو جۆره کهسانه بهوهی سزای به ئێش چاوهڕێیانه!!
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ لَهُمۡ جَنَّـٰتُ ٱلنَّعِيمِ ﴿8﴾إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ لَهُمۡ جَنَّـٰتُ ٱلنَّعِيمِ
بهڕاستی ئهوانه ئیمانیان هێناوه و کردهوه چاکهکانیان ئهنجامداوه، چهندهها باخچهی بهههشتی پڕ له نازو نیعمهت بۆیان ئامادهیه...
خَٰلِدِينَ فِيهَاۖ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٗاۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ﴿9﴾خَٰلِدِينَ فِيهَاۖ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٗاۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ
هاوڕێ لهگهڵ ژیانی نهبڕاوه و نهمریی تیایدا، ئهو بهڵێنهی خوا پیی داوون، وهعده و بهڵێنێکی حهق و ڕاسته و ههر دێته دی، بهڕاستی ئهو زاته به دهسهڵات و دانایه.
خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ بِغَيۡرِ عَمَدٖ تَرَوۡنَهَاۖ وَأَلۡقَىٰ فِي ٱلۡأَرۡضِ رَوَٰسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمۡ وَبَثَّ فِيهَا مِن كُلِّ دَآبَّةٖۚ وَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَنۢبَتۡنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوۡجٖ كَرِيمٍ ﴿10﴾خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ بِغَيۡرِ عَمَدٖ تَرَوۡنَهَاۖ وَأَلۡقَىٰ فِي ٱلۡأَرۡضِ رَوَٰسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمۡ وَبَثَّ فِيهَا مِن كُلِّ دَآبَّةٖۚ وَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَنۢبَتۡنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوۡجٖ كَرِيمٍ
ئاسمانهکانی دروست کردووه بهبێ کۆڵهکه بهچاوی خۆتان دهیانبینن، له زهویشدا کێوهکانی دامهزراندوه که لهنگهری زهویان ڕاگرتووه و (چهندهها سوودی تریان ههیه) ئهوهکو ژێره و ژوورببن و لارببنهوه، جۆرهها زیندهوهر و گیانلهبهریشی تیادا بڵاوکردۆتهوه، (ههروهها دهفهرموێت): له ئاسمانیشهوه ئاومان دابهزاند، جۆرهها وهک و گژوگیای هاو جووتی بهسوود و به کهڵک و جوان و ڕازاوهمان له زهویدا پێ ڕواند.
هَٰذَا خَلۡقُ ٱللَّهِ فَأَرُونِي مَاذَا خَلَقَ ٱلَّذِينَ مِن دُونِهِۦۚ بَلِ ٱلظَّـٰلِمُونَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ ﴿11﴾هَٰذَا خَلۡقُ ٱللَّهِ فَأَرُونِي مَاذَا خَلَقَ ٱلَّذِينَ مِن دُونِهِۦۚ بَلِ ٱلظَّـٰلِمُونَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ
ئا ئهمهیه دروستکراوانی خوا، وهرن نیشانم بدهن بزانم ئهوانی ترجگه لهوزاته، چیان دروست کردووه، نهخێر هیچیان دروست نهکردووه، بهڵکو ستهمکاران ههمیشه له گومڕاییهکی ئاشکرادان.
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا لُقۡمَٰنَ ٱلۡحِكۡمَةَ أَنِ ٱشۡكُرۡ لِلَّهِۚ وَمَن يَشۡكُرۡ فَإِنَّمَا يَشۡكُرُ لِنَفۡسِهِۦۖ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٞ ﴿12﴾وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا لُقۡمَٰنَ ٱلۡحِكۡمَةَ أَنِ ٱشۡكُرۡ لِلَّهِۚ وَمَن يَشۡكُرۡ فَإِنَّمَا يَشۡكُرُ لِنَفۡسِهِۦۖ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٞ
سوێند به خوا به ڕاستی ئێمه حیکمهت و دانایمان به _لوقمان_ بهخشی، بهم شێوهیه (پێمان وت) شوکرانه بژێرو سوپاسگوزاریهکهی ههر بۆ خۆی دهگهڕێتهوه، ئهوهش سوپاسی خوای نهکرد، ئهوه بێگومان خوا بێ نیازهو سوپاسکراوه (پێویستی بهسوپاسی کهس نیه).
وَإِذۡ قَالَ لُقۡمَٰنُ لِٱبۡنِهِۦ وَهُوَ يَعِظُهُۥ يَٰبُنَيَّ لَا تُشۡرِكۡ بِٱللَّهِۖ إِنَّ ٱلشِّرۡكَ لَظُلۡمٌ عَظِيمٞ ﴿13﴾وَإِذۡ قَالَ لُقۡمَٰنُ لِٱبۡنِهِۦ وَهُوَ يَعِظُهُۥ يَٰبُنَيَّ لَا تُشۡرِكۡ بِٱللَّهِۖ إِنَّ ٱلشِّرۡكَ لَظُلۡمٌ عَظِيمٞ
جا لوقمان به کوڕهکهی خۆی وت له کاتێکدا که ئامۆژگاری دهکرد: کوڕه شیرینهکهم; نهکهیت شتێک یان کهسێک به هاوتاو هاوبهشی خوا بڕیار بدهیت، چونکه بهڕاستی هاوتاو هاوبهش بڕیاردان ستهمێکی زۆر گهوره و ناڕهوایه.
وَوَصَّيۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ بِوَٰلِدَيۡهِ حَمَلَتۡهُ أُمُّهُۥ وَهۡنًا عَلَىٰ وَهۡنٖ وَفِصَٰلُهُۥ فِي عَامَيۡنِ أَنِ ٱشۡكُرۡ لِي وَلِوَٰلِدَيۡكَ إِلَيَّ ٱلۡمَصِيرُ ﴿14﴾وَوَصَّيۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ بِوَٰلِدَيۡهِ حَمَلَتۡهُ أُمُّهُۥ وَهۡنًا عَلَىٰ وَهۡنٖ وَفِصَٰلُهُۥ فِي عَامَيۡنِ أَنِ ٱشۡكُرۡ لِي وَلِوَٰلِدَيۡكَ إِلَيَّ ٱلۡمَصِيرُ
(لێرهدا خوا ئامۆژگاریهکان له دهمی لوقمان دهفهرموێت): ئێمه فهرمانمانداوه به ئادهمیزاد به چاک ڕهفتاری لهگهڵ دایک و باوکیدا، دایکی به ئێش و ئازارو لاوازی و بێتاقهتیهکی زۆرهوه، (به پێستی سکی نۆ مانگ) ههڵی گرتووه، بڕینهوهشی له دوای دوو ساڵه، فهرمانمان پێدا که ئهی ئینسان سوپاسگوزاری منیش و دایک و باوکیشت به، دڵنیابن که گهڕانهوهتان ههر بۆ لای منه.
وَإِن جَٰهَدَاكَ عَلَىٰٓ أَن تُشۡرِكَ بِي مَا لَيۡسَ لَكَ بِهِۦ عِلۡمٞ فَلَا تُطِعۡهُمَاۖ وَصَاحِبۡهُمَا فِي ٱلدُّنۡيَا مَعۡرُوفٗاۖ وَٱتَّبِعۡ سَبِيلَ مَنۡ أَنَابَ إِلَيَّۚ ثُمَّ إِلَيَّ مَرۡجِعُكُمۡ فَأُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ﴿15﴾وَإِن جَٰهَدَاكَ عَلَىٰٓ أَن تُشۡرِكَ بِي مَا لَيۡسَ لَكَ بِهِۦ عِلۡمٞ فَلَا تُطِعۡهُمَاۖ وَصَاحِبۡهُمَا فِي ٱلدُّنۡيَا مَعۡرُوفٗاۖ وَٱتَّبِعۡ سَبِيلَ مَنۡ أَنَابَ إِلَيَّۚ ثُمَّ إِلَيَّ مَرۡجِعُكُمۡ فَأُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ
ئهگهر دایک و باوکت کۆششیان لهگهڵتا کرد، تا بهبێ هیچ بهڵگه و زانیاریهک هاوهك بۆ من قسهیان مهکه، له دنیاشدا هاوڕێ و هاوهڵ و خزمهتگوزارێکی چاک به بۆیان له ههموو بارو دۆخێکدا، شوێنی ڕێبازی ئهوانه بکهوه که بۆلای من گهڕاونهتهوه، لهوهوداو گهڕانهوهتان ههر بۆ لای منه، جا ههواڵتان دهدهمێ بهو کارو کردهوانهی که دهتانکرد.
يَٰبُنَيَّ إِنَّهَآ إِن تَكُ مِثۡقَالَ حَبَّةٖ مِّنۡ خَرۡدَلٖ فَتَكُن فِي صَخۡرَةٍ أَوۡ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ أَوۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ يَأۡتِ بِهَا ٱللَّهُۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٞ ﴿16﴾يَٰبُنَيَّ إِنَّهَآ إِن تَكُ مِثۡقَالَ حَبَّةٖ مِّنۡ خَرۡدَلٖ فَتَكُن فِي صَخۡرَةٍ أَوۡ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ أَوۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ يَأۡتِ بِهَا ٱللَّهُۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٞ
پاشان لهسهر زاری لوقمان دهفهرموێت: ئهی کوڕی ئازیزم: بهڕاستی ئهگهر گوناهێک به قهدهر تۆوی خهرتهلهیهک (که زۆر ورده) ههبێت و لهناو بهردێکدا له ئاسمانهکان یان لهو زهویدا حهشاردرا بێت، (لای خوا شاراوه نیه) و دهیهێنێته مهیدان، چونکه بهڕاستی خوا هیچ شتێکی لێ شاراوه نیه و زۆریش ئاگایه.
يَٰبُنَيَّ أَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَ وَأۡمُرۡ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَٱنۡهَ عَنِ ٱلۡمُنكَرِ وَٱصۡبِرۡ عَلَىٰ مَآ أَصَابَكَۖ إِنَّ ذَٰلِكَ مِنۡ عَزۡمِ ٱلۡأُمُورِ ﴿17﴾يَٰبُنَيَّ أَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَ وَأۡمُرۡ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَٱنۡهَ عَنِ ٱلۡمُنكَرِ وَٱصۡبِرۡ عَلَىٰ مَآ أَصَابَكَۖ إِنَّ ذَٰلِكَ مِنۡ عَزۡمِ ٱلۡأُمُورِ
کوڕی شیرینم نوێژهکانت به چاکی ئهنجام بده، فهرمان به چاکه بده، قهدهغه له گوناهو خراپه بکه، به ئارامبه له بهرامبهر ئهو ناخۆشیانهی که تووشت دهبێت، بهڕاستی ئهوانهی که باسکران ههندێکن لهوانهی ههر دهبێت بکرێن.
وَلَا تُصَعِّرۡ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمۡشِ فِي ٱلۡأَرۡضِ مَرَحًاۖ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخۡتَالٖ فَخُورٖ ﴿18﴾وَلَا تُصَعِّرۡ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمۡشِ فِي ٱلۡأَرۡضِ مَرَحًاۖ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخۡتَالٖ فَخُورٖ
ههورهها ڕووت وهرمهگێڕه له خهڵكی و (لووت بهرز مهبه و بهچاوی سووک سهیریان مهکه)، بهسهر زهویدا بهناز و فیزهوه مهڕۆ، بهڕاستی خوا ئهو کهسانهی خۆش ناوێت که خۆههڵکێش و فهخر فرۆش و فیزاوین.
وَٱقۡصِدۡ فِي مَشۡيِكَ وَٱغۡضُضۡ مِن صَوۡتِكَۚ إِنَّ أَنكَرَ ٱلۡأَصۡوَٰتِ لَصَوۡتُ ٱلۡحَمِيرِ ﴿19﴾وَٱقۡصِدۡ فِي مَشۡيِكَ وَٱغۡضُضۡ مِن صَوۡتِكَۚ إِنَّ أَنكَرَ ٱلۡأَصۡوَٰتِ لَصَوۡتُ ٱلۡحَمِيرِ
ههوڵ بده له ڕۆیشتنتدا مام ناوهندیانه بڕۆ، بهرهو ئامانجێکی چاک ههنگا و بنێ، بهدهنگی هێواش و لهبار گفتوگۆ بکه و بدوێ، چونکه بهڕاستی بێزارترین و ناخۆشترینی دهنگهکان دهنگی گوێ درێژهکانه.
أَلَمۡ تَرَوۡاْ أَنَّ ٱللَّهَ سَخَّرَ لَكُم مَّا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَأَسۡبَغَ عَلَيۡكُمۡ نِعَمَهُۥ ظَٰهِرَةٗ وَبَاطِنَةٗۗ وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُجَٰدِلُ فِي ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَلَا هُدٗى وَلَا كِتَٰبٖ مُّنِيرٖ ﴿20﴾أَلَمۡ تَرَوۡاْ أَنَّ ٱللَّهَ سَخَّرَ لَكُم مَّا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَأَسۡبَغَ عَلَيۡكُمۡ نِعَمَهُۥ ظَٰهِرَةٗ وَبَاطِنَةٗۗ وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُجَٰدِلُ فِي ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَلَا هُدٗى وَلَا كِتَٰبٖ مُّنِيرٖ
ئایا سهرنجتان نهداوه که بهڕاستی ههرچی له ئاسمانهکان و زهویدا ههیه ههر ههمووی خوا بۆ خزمهتی ئێوهی دروست کردووه و ملکهچی کردووه، ههروهها بهفراوانی نازو نیعمهتی ئاشكراو پهنهانی بهسهردا ڕژاندون، (لهگهڵ ئهوهشدا) ههندێک له خهڵکی موجادهله و گفتوگۆی نابهجێ دهربارهی خوا وبهرنامهکهی دهکهن، بێ هیچ بهڵگهیهکی زانستی و ڕێنموویهکی پێغهمبهران و کتێببێکی ڕوونکهرهوهی خوایی.
وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ٱتَّبِعُواْ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ قَالُواْ بَلۡ نَتَّبِعُ مَا وَجَدۡنَا عَلَيۡهِ ءَابَآءَنَآۚ أَوَلَوۡ كَانَ ٱلشَّيۡطَٰنُ يَدۡعُوهُمۡ إِلَىٰ عَذَابِ ٱلسَّعِيرِ ﴿21﴾وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ٱتَّبِعُواْ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ قَالُواْ بَلۡ نَتَّبِعُ مَا وَجَدۡنَا عَلَيۡهِ ءَابَآءَنَآۚ أَوَلَوۡ كَانَ ٱلشَّيۡطَٰنُ يَدۡعُوهُمۡ إِلَىٰ عَذَابِ ٱلسَّعِيرِ
کاتێكیش پێیان بوترێت شوێنی ئهو بهرنامهیه بکهون که خوا ناردویهتی، ئهوه ههر شوێنی ئهو شتانه دهکهوین که باو و باپیران و مامۆستایانمان پهیڕهوییان لی کردووه، ئایا ئهگهر شهیتانیش بانگی کردبن بۆ سزای داگیرساوی دۆزهخ، ههر پهیڕهوی دهکهن؟!
وَمَن يُسۡلِمۡ وَجۡهَهُۥٓ إِلَى ٱللَّهِ وَهُوَ مُحۡسِنٞ فَقَدِ ٱسۡتَمۡسَكَ بِٱلۡعُرۡوَةِ ٱلۡوُثۡقَىٰۗ وَإِلَى ٱللَّهِ عَٰقِبَةُ ٱلۡأُمُورِ ﴿22﴾۞وَمَن يُسۡلِمۡ وَجۡهَهُۥٓ إِلَى ٱللَّهِ وَهُوَ مُحۡسِنٞ فَقَدِ ٱسۡتَمۡسَكَ بِٱلۡعُرۡوَةِ ٱلۡوُثۡقَىٰۗ وَإِلَى ٱللَّهِ عَٰقِبَةُ ٱلۡأُمُورِ
ئهو کهسهی ڕوو بکاته پهروهردگاری و کارهکانی ههمووی بگێڕێتهوه بۆ لای ئهو، له کاتێکدا ئادهمیزادێکی چاکهخوازه، ئهوه بهڕاستی مانای وایه که دهستی به به هێزترین کارێکیش ههر بۆ لای خوا دهگهڕێتهوه.
وَمَن كَفَرَ فَلَا يَحۡزُنكَ كُفۡرُهُۥٓۚ إِلَيۡنَا مَرۡجِعُهُمۡ فَنُنَبِّئُهُم بِمَا عَمِلُوٓاْۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ ﴿23﴾وَمَن كَفَرَ فَلَا يَحۡزُنكَ كُفۡرُهُۥٓۚ إِلَيۡنَا مَرۡجِعُهُمۡ فَنُنَبِّئُهُم بِمَا عَمِلُوٓاْۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ
ئهوهش کافر بووه، ئهوه کافربوونهکهی، خهفهتبارت نهکات، گهڕانهوهیان ههر بۆ لای ئێمهیه، جا ئاگاداریان دهکهینهوه بهوهی که کردوویانه، بێگومان خوا ئاگاداره به ههموو ئهو شتانهی که له سینهو دڵ و دهروونهکاندا حهشاردراون.
نُمَتِّعُهُمۡ قَلِيلٗا ثُمَّ نَضۡطَرُّهُمۡ إِلَىٰ عَذَابٍ غَلِيظٖ ﴿24﴾نُمَتِّعُهُمۡ قَلِيلٗا ثُمَّ نَضۡطَرُّهُمۡ إِلَىٰ عَذَابٍ غَلِيظٖ
کهمێک ماوهیان دهدهین، تا تاوێک ڕابوێرن، پاشان ناچاریان دهکین که بچنه ناو سزای توندو سهختهوه.
وَلَئِن سَأَلۡتَهُم مَّنۡ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُۚ قُلِ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِۚ بَلۡ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ ﴿25﴾وَلَئِن سَأَلۡتَهُم مَّنۡ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُۚ قُلِ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِۚ بَلۡ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ
سوێند به خوا ئهگهر پرسیار له خوانهناسان بکهیت: کێ ئاسمانهکان و زهوی دروست کردووه، ئهوه به دڵنیاییهوه دهڵێن: (الله)، دروستی کردوون، تۆش ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) بڵێ: سوپاس و ستایش بۆ خوا (لهسهر وتنی ڕاستی)، نهخێر وانییه، ئهو وهڵامه له قهناعهتهوه ههڵنهقوڵاوه، بهڵکو زۆربهیان نازانن (له خۆیانهوه قسه دهکهن).
لِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡغَنِيُّ ٱلۡحَمِيدُ ﴿26﴾لِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡغَنِيُّ ٱلۡحَمِيدُ
ههرچی له ئاسمانهکان و زهویدا ههیه، ههر خوا خاوهنیانه، بهڕاستی ههر ئهو خوایه خۆی بێ نیازه و سوپاسگوزاریی ههر شایستهی ئهوه (ئهگهر خهڵكی بهوهفا و به ئهمهک بن).
وَلَوۡ أَنَّمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ مِن شَجَرَةٍ أَقۡلَٰمٞ وَٱلۡبَحۡرُ يَمُدُّهُۥ مِنۢ بَعۡدِهِۦ سَبۡعَةُ أَبۡحُرٖ مَّا نَفِدَتۡ كَلِمَٰتُ ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٞ ﴿27﴾وَلَوۡ أَنَّمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ مِن شَجَرَةٍ أَقۡلَٰمٞ وَٱلۡبَحۡرُ يَمُدُّهُۥ مِنۢ بَعۡدِهِۦ سَبۡعَةُ أَبۡحُرٖ مَّا نَفِدَتۡ كَلِمَٰتُ ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٞ
خۆ ئهگهر بهڕاستی ههرچی درهخت ههیه له زهویدا ببنه پێنووس، دهریاش چهندهیه ببێته حهوت ئهوهنده و (ببێته مرهکهف و زانستی ونهێنی دروستکاوهکانی خوا بنووسنهوه)، ئهوه هێشتا زانست و زانیاری و فهرمانهکانی خوا ههر تهواو نابێت، بهڕاستی خوای گهوره بهدهسهڵاته و دانایه.
مَّا خَلۡقُكُمۡ وَلَا بَعۡثُكُمۡ إِلَّا كَنَفۡسٖ وَٰحِدَةٍۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعُۢ بَصِيرٌ ﴿28﴾مَّا خَلۡقُكُمۡ وَلَا بَعۡثُكُمۡ إِلَّا كَنَفۡسٖ وَٰحِدَةٍۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعُۢ بَصِيرٌ
دروستکردن و به دیهێنانی ههمووتان و زیندو کردنهوهتان، تهنها وهک دروستکردن و زیندووکردنهوهی تاکهکهسێک وایه، بهڕاستی خوا بیسهره و بینایه.
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يُولِجُ ٱلَّيۡلَ فِي ٱلنَّهَارِ وَيُولِجُ ٱلنَّهَارَ فِي ٱلَّيۡلِ وَسَخَّرَ ٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ كُلّٞ يَجۡرِيٓ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗى وَأَنَّ ٱللَّهَ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرٞ ﴿29﴾أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يُولِجُ ٱلَّيۡلَ فِي ٱلنَّهَارِ وَيُولِجُ ٱلنَّهَارَ فِي ٱلَّيۡلِ وَسَخَّرَ ٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ كُلّٞ يَجۡرِيٓ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗى وَأَنَّ ٱللَّهَ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرٞ
ئایا سهرنجت نهداوه که بهڕاستی خوا شهو تێههڵکێشی ڕۆژ دهکات و ڕۆژیش تێههڵکێشی شهو دهکات، خۆر و مانگی بۆ تهرخان و ملکهچ کردون. ههریهکهیان تاکاتێکی دیاریکراو له سوڕانهوهیاندا بهردهوام دهبن، بهڕاستی خوا بهکارو کردهوهتان زۆر ئاگاداره.
ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدۡعُونَ مِن دُونِهِ ٱلۡبَٰطِلُ وَأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡكَبِيرُ ﴿30﴾ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدۡعُونَ مِن دُونِهِ ٱلۡبَٰطِلُ وَأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡكَبِيرُ
ئهو شتانه دهریدهخهن که: بێگومان ههر خوا خۆی حهق و ڕاستهقینهیه، بهڕاستی ههرچی خهڵکی لهباتی و ناحهقیه، دڵنیا بن خوا ههر خۆی ههمیشه بهرز و پایه بڵندو گهورهیه.
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱلۡفُلۡكَ تَجۡرِي فِي ٱلۡبَحۡرِ بِنِعۡمَتِ ٱللَّهِ لِيُرِيَكُم مِّنۡ ءَايَٰتِهِۦٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّكُلِّ صَبَّارٖ شَكُورٖ ﴿31﴾أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱلۡفُلۡكَ تَجۡرِي فِي ٱلۡبَحۡرِ بِنِعۡمَتِ ٱللَّهِ لِيُرِيَكُم مِّنۡ ءَايَٰتِهِۦٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّكُلِّ صَبَّارٖ شَكُورٖ
ئایا سهرنجت نهداوه که بهڕاستی کهشتیهکان به دهریادا هاتوچۆ دکهن و ناز و نیعمهتی خوا دهێنن و دهیبهن و دهسهڵاتی خوا دهخهنه ڕوو، بهڕاستی ئا لهو شتانه دا بهڵگه و نیشانهی زۆر ههیه بۆ ئهو کهسانهی زۆر دان به خۆدا دهگرن و زۆر سوپاسگوزارن.
وَإِذَا غَشِيَهُم مَّوۡجٞ كَٱلظُّلَلِ دَعَوُاْ ٱللَّهَ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ فَلَمَّا نَجَّىٰهُمۡ إِلَى ٱلۡبَرِّ فَمِنۡهُم مُّقۡتَصِدٞۚ وَمَا يَجۡحَدُ بِـَٔايَٰتِنَآ إِلَّا كُلُّ خَتَّارٖ كَفُورٖ ﴿32﴾وَإِذَا غَشِيَهُم مَّوۡجٞ كَٱلظُّلَلِ دَعَوُاْ ٱللَّهَ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ فَلَمَّا نَجَّىٰهُمۡ إِلَى ٱلۡبَرِّ فَمِنۡهُم مُّقۡتَصِدٞۚ وَمَا يَجۡحَدُ بِـَٔايَٰتِنَآ إِلَّا كُلُّ خَتَّارٖ كَفُورٖ
کاتێکیش له دهریادا شهپۆلێک ئابڵوقهی هاوهڵگهرو کارهکان بدات، وهک کێوهکان گهوره بێت، ئهوه هاناو هاوار ههر بۆ خوا دهبهن زۆر به دڵسۆزانه ملکهچن بۆ خوا، جا کاتێک فریایان دهکهوێت و ڕزگاریان دهکات و دهیانگهیهنێته وشکانی، جا ههیانه بهردهوام دهبێت له سهر ڕێبازی ئیمان و دهمێنێتهوه لهسهر یهکتاناسینی خوای میهرهبان، (ههشیانه ڕێگهی نادروستی خۆی دهگرێتهوه)، جا کهس له ئایات و بهڵگهکانی ئێمه نکول و پهیمان شکێنی ناکت جگه له زۆردار و ناپاک و سپڵه.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُواْ رَبَّكُمۡ وَٱخۡشَوۡاْ يَوۡمٗا لَّا يَجۡزِي وَالِدٌ عَن وَلَدِهِۦ وَلَا مَوۡلُودٌ هُوَ جَازٍ عَن وَالِدِهِۦ شَيۡـًٔاۚ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞۖ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُم بِٱللَّهِ ٱلۡغَرُورُ ﴿33﴾يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُواْ رَبَّكُمۡ وَٱخۡشَوۡاْ يَوۡمٗا لَّا يَجۡزِي وَالِدٌ عَن وَلَدِهِۦ وَلَا مَوۡلُودٌ هُوَ جَازٍ عَن وَالِدِهِۦ شَيۡـًٔاۚ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞۖ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُم بِٱللَّهِ ٱلۡغَرُورُ
ئهی خهڵکینه له پهروهردگارتان بترسن (خۆتان له خهشم و قینی بپارێزن) و له ڕۆژێک بترسن که باوک فریای ڕۆڵهی خۆی ناکهوێت، ڕۆڵهیش هیچی له دهست نایهت که بۆ باوکی ئهنجامی بدات، بهڕاستی بهڵێنی خوا به بهرپابوونی قیامهت، حهقیقهت و ڕاستهقینهیه، کهوابوو وریا بن ژیانی دنیا له خشتهیان نهبات، (نهفسی بهدکار و شهیتانی بهدرهفتار) سهرگهردانتان نهکات و غهڕاتان نهکات له ڕێبازی خوا.
إِنَّ ٱللَّهَ عِندَهُۥ عِلۡمُ ٱلسَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ ٱلۡغَيۡثَ وَيَعۡلَمُ مَا فِي ٱلۡأَرۡحَامِۖ وَمَا تَدۡرِي نَفۡسٞ مَّاذَا تَكۡسِبُ غَدٗاۖ وَمَا تَدۡرِي نَفۡسُۢ بِأَيِّ أَرۡضٖ تَمُوتُۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرُۢ ﴿34﴾إِنَّ ٱللَّهَ عِندَهُۥ عِلۡمُ ٱلسَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ ٱلۡغَيۡثَ وَيَعۡلَمُ مَا فِي ٱلۡأَرۡحَامِۖ وَمَا تَدۡرِي نَفۡسٞ مَّاذَا تَكۡسِبُ غَدٗاۖ وَمَا تَدۡرِي نَفۡسُۢ بِأَيِّ أَرۡضٖ تَمُوتُۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرُۢ
بهڕاستی ههر خوا خۆی زانیاری بهرپابوونی ڕۆژی قیامهت دهزانێت، بارانیش ههر ئهو دهیبارێنێت، دهزانێت چی له سکی دایکاندا ههیه، هیچ کهس نازانێت سبهی چی بهسهردێت و چی دهست دهکهوێت (لهبهرههمی مادی دنیایی یان له زهخیره و توێشووی قیامهت)، هیچ کهسیش نازانێت لهسهر چ زهویهک دهمرێت و کۆتای بهژیانی دێت (ههروهها کاتی مردن و چۆنیهتیهکهیشی شاراوهیه) بهڕاستی خوا به ههموو شتێک زانایه و ئاگاداره.
الٓمٓ ﴿1﴾الٓمٓ
سهرنجی سهرهتای سوورهتی (البقرة) بده.
تَنزِيلُ ٱلۡكِتَٰبِ لَا رَيۡبَ فِيهِ مِن رَّبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿2﴾تَنزِيلُ ٱلۡكِتَٰبِ لَا رَيۡبَ فِيهِ مِن رَّبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ
دابهزاندنی ئهم قورئانه لهلایهن پهروهردگاری جیهانیانهوه هیچ گومانی تێدانیه.
أَمۡ يَقُولُونَ ٱفۡتَرَىٰهُۚ بَلۡ هُوَ ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّكَ لِتُنذِرَ قَوۡمٗا مَّآ أَتَىٰهُم مِّن نَّذِيرٖ مِّن قَبۡلِكَ لَعَلَّهُمۡ يَهۡتَدُونَ ﴿3﴾أَمۡ يَقُولُونَ ٱفۡتَرَىٰهُۚ بَلۡ هُوَ ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّكَ لِتُنذِرَ قَوۡمٗا مَّآ أَتَىٰهُم مِّن نَّذِيرٖ مِّن قَبۡلِكَ لَعَلَّهُمۡ يَهۡتَدُونَ
ئایا خوانهناسان دهڵێن: (محمد صلی الله علیه وسلم) ئهم قورئانهی ههڵبهستووه؟ نهخێر وانی یه، بهڵکو قورئان حهق و ڕاسته و لهلایهن پروهردگارتهوه نێردراوه، بۆ ئهوهی قهوم و هۆزێک بێدار بکهیتهوه که پێش تۆ بێدارخهرهوهیهکیان بۆ نههاتووه، تاڕێگهی هیدایهت و ئیمان بگرنهبهر.
ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَمَا بَيۡنَهُمَا فِي سِتَّةِ أَيَّامٖ ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰ عَلَى ٱلۡعَرۡشِۖ مَا لَكُم مِّن دُونِهِۦ مِن وَلِيّٖ وَلَا شَفِيعٍۚ أَفَلَا تَتَذَكَّرُونَ ﴿4﴾ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَمَا بَيۡنَهُمَا فِي سِتَّةِ أَيَّامٖ ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰ عَلَى ٱلۡعَرۡشِۖ مَا لَكُم مِّن دُونِهِۦ مِن وَلِيّٖ وَلَا شَفِيعٍۚ أَفَلَا تَتَذَكَّرُونَ
خوا ئهو زاتهیه که ئاسمانهکان و زهوی و ههرچی له نێوانیاندا ههیه له شهش ڕۆژدا دروستی کردووه (مهرج نیه دڕێژی ئهو ڕۆژانه بهقهدهر دڕێژی شهو و ڕۆژی زهوی بێت که به بیست و چوار سهعات جارێک بهدهوری خۆیدا دهسوڕێتهوه، چونکه ههندێک ڕۆژ ههروهک قورئان خۆی ئاماژهی بۆ دهکات ههزار ساڵه، ههندێکی تری پهنجا ههزار ساڵه)، پاشان خوا لهسهر تهختی فهرمانڕهواییهوه سهرپهرشتی کارو فرمانی دروستکراوانی دهکات و ئهوهی ئهو عیلمی پێی ههیه و دهیزانێت و دهیهوێت، ههر ئهوه پێش دێت، (سهرنجی ئایهتی _2_الرعد بده)، خهڵکینه جگه لهو خوایهکهس نیه پشتیوانیتان لێ بکات یان تکا کارتان بێت، ئایه یاداوهری وهردهگرن و تێدهگهن.
يُدَبِّرُ ٱلۡأَمۡرَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ إِلَى ٱلۡأَرۡضِ ثُمَّ يَعۡرُجُ إِلَيۡهِ فِي يَوۡمٖ كَانَ مِقۡدَارُهُۥٓ أَلۡفَ سَنَةٖ مِّمَّا تَعُدُّونَ ﴿5﴾يُدَبِّرُ ٱلۡأَمۡرَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ إِلَى ٱلۡأَرۡضِ ثُمَّ يَعۡرُجُ إِلَيۡهِ فِي يَوۡمٖ كَانَ مِقۡدَارُهُۥٓ أَلۡفَ سَنَةٖ مِّمَّا تَعُدُّونَ
ئهو خوایه له ژوور ئاسمانهوه کاروباری زهوی ڕێک دهخات و سهرپهرشتی دهکات، لهوهودوا ڕووداوهکان و بهسهرهاتهکان و کارو کردهوهی بهندهکان دهگهرێتهوه بۆ لای، له ڕۆژێکدا که بهرامبهر ههزار ساڵه بهو حسابهی ئێوه که دهیکهن.
ذَٰلِكَ عَٰلِمُ ٱلۡغَيۡبِ وَٱلشَّهَٰدَةِ ٱلۡعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ ﴿6﴾ذَٰلِكَ عَٰلِمُ ٱلۡغَيۡبِ وَٱلشَّهَٰدَةِ ٱلۡعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ
ئا ئهو خوایه زانایه به نهێنی و ئاشکراکان، له ههمان کاتدا خاوهن دهسهڵات و میهرهبانیشه.
ٱلَّذِيٓ أَحۡسَنَ كُلَّ شَيۡءٍ خَلَقَهُۥۖ وَبَدَأَ خَلۡقَ ٱلۡإِنسَٰنِ مِن طِينٖ ﴿7﴾ٱلَّذِيٓ أَحۡسَنَ كُلَّ شَيۡءٍ خَلَقَهُۥۖ وَبَدَأَ خَلۡقَ ٱلۡإِنسَٰنِ مِن طِينٖ
ئهو خوایه زاتێکه ههموو شتێکی بهچاکی و ڕێکوپێکی بهدیهێناوه، لهسهرهتاوه ئادهمیزادی له قوڕ دروست کردووه.
ثُمَّ جَعَلَ نَسۡلَهُۥ مِن سُلَٰلَةٖ مِّن مَّآءٖ مَّهِينٖ ﴿8﴾ثُمَّ جَعَلَ نَسۡلَهُۥ مِن سُلَٰلَةٖ مِّن مَّآءٖ مَّهِينٖ
پاشان زنجیرهی نهوهکانی له ئاوێکی ساده و بێنرخ بهدیهێناوه.
ثُمَّ سَوَّىٰهُ وَنَفَخَ فِيهِ مِن رُّوحِهِۦۖ وَجَعَلَ لَكُمُ ٱلسَّمۡعَ وَٱلۡأَبۡصَٰرَ وَٱلۡأَفۡـِٔدَةَۚ قَلِيلٗا مَّا تَشۡكُرُونَ ﴿9﴾ثُمَّ سَوَّىٰهُ وَنَفَخَ فِيهِ مِن رُّوحِهِۦۖ وَجَعَلَ لَكُمُ ٱلسَّمۡعَ وَٱلۡأَبۡصَٰرَ وَٱلۡأَفۡـِٔدَةَۚ قَلِيلٗا مَّا تَشۡكُرُونَ
پاشان ئادهمیزاده بهڕێک و پێکی ڕێکخست، له ڕوح و گیانێک که خۆی خاوهنیهتی فووی پێداکرد، ئینجا دهزگای بیستن و بینین و لێکدانهوهی پێبهخشیون، کهمتان سوپاسگوزارن.
وَقَالُوٓاْ أَءِذَا ضَلَلۡنَا فِي ٱلۡأَرۡضِ أَءِنَّا لَفِي خَلۡقٖ جَدِيدِۭۚ بَلۡ هُم بِلِقَآءِ رَبِّهِمۡ كَٰفِرُونَ ﴿10﴾وَقَالُوٓاْ أَءِذَا ضَلَلۡنَا فِي ٱلۡأَرۡضِ أَءِنَّا لَفِي خَلۡقٖ جَدِيدِۭۚ بَلۡ هُم بِلِقَآءِ رَبِّهِمۡ كَٰفِرُونَ
(لهگهڵ ئهو ههموو بهڵگه بههێزانهدا) خوانهناسان دهیانوت: ئایه ئهگهر مردین و بزر بووین له توێی خاکی زهویدا، ئایا جارێکی تر سهرلهنوێ دروست دهکرێینهوه؟! نهخێر ون نابن! بهڵکو ئهوانه (ههر قسهی بهتاڵ و پڕوپوچ دهکهن ئهگینا له بنهڕهتدا به ئاماده بوونی بهردهم بارهگای پهروهردگاریان) بێ باوهڕن...