مَّن كَانَ يُرِيدُ ٱلۡعَاجِلَةَ عَجَّلۡنَا لَهُۥ فِيهَا مَا نَشَآءُ لِمَن نُّرِيدُ ثُمَّ جَعَلۡنَا لَهُۥ جَهَنَّمَ يَصۡلَىٰهَا مَذۡمُومٗا مَّدۡحُورٗا ﴿18﴾مَّن كَانَ يُرِيدُ ٱلۡعَاجِلَةَ عَجَّلۡنَا لَهُۥ فِيهَا مَا نَشَآءُ لِمَن نُّرِيدُ ثُمَّ جَعَلۡنَا لَهُۥ جَهَنَّمَ يَصۡلَىٰهَا مَذۡمُومٗا مَّدۡحُورٗا
މިއަވަސްވެގެންވާ ދުނިޔޭގެ حياة ގެ ލާބަޔާއި منفع އަށް އެދޭމީހަކަށްވިއްޔާ ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެދިވޮޑިގެންނެވިވަރަކަށް އެދިވޮޑިގެންނެވި އަޅަކަށް މިދުނިޔެއިން ދެއްވާހުށީމެވެ. ދެން އޭނާއަށް قيامة ދުވަހުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ ލައްވާހުށީ ނަރަކައެވެ. ނިކަމެތިވެ މަލާމާތްލިބި ﷲ ގެ رحمة ން ދުރުވެގެންވާ حال އޭނާ އެނަރަކައަށް ވަންނަހުއްޓެވެ.
وَمَنۡ أَرَادَ ٱلۡأٓخِرَةَ وَسَعَىٰ لَهَا سَعۡيَهَا وَهُوَ مُؤۡمِنٞ فَأُوْلَـٰٓئِكَ كَانَ سَعۡيُهُم مَّشۡكُورٗا ﴿19﴾وَمَنۡ أَرَادَ ٱلۡأٓخِرَةَ وَسَعَىٰ لَهَا سَعۡيَهَا وَهُوَ مُؤۡمِنٞ فَأُوْلَـٰٓئِكَ كَانَ سَعۡيُهُم مَّشۡكُورٗا
އެމީހަކު إيمان ވެގެންވާ حال އަދި آخرة ގެ ދަރުމަޔާ ثواب އެދިގެން އެ آخرة އަށްޓަކައި آخرة ގައި كامياب ވާފަދަ عمل ތައް ކޮށްފިމީހާ ދަންނައެވެ! ފަހެ އެފަދަމީހުންގެ عمل ތަކާއި މަސައްކަތްތައް އެއީ شكر ވެރިވެވޭނޭ عمل އެވެ. (ﷲ تعالى އެފަދަމީހުންނަށް ސުވަރުގޭގެ نعمة ތައް ދެއްވާނެތެވެ.)
كُلّٗا نُّمِدُّ هَـٰٓؤُلَآءِ وَهَـٰٓؤُلَآءِ مِنۡ عَطَآءِ رَبِّكَۚ وَمَا كَانَ عَطَآءُ رَبِّكَ مَحۡظُورًا ﴿20﴾كُلّٗا نُّمِدُّ هَـٰٓؤُلَآءِ وَهَـٰٓؤُلَآءِ مِنۡ عَطَآءِ رَبِّكَۚ وَمَا كَانَ عَطَآءُ رَبِّكَ مَحۡظُورًا
އަދި އެމީހުންނަށާއި (އެބަހީ: ދުނިޔެ އެދިގެން މަސައްކަތްކުރިމީހުންނަށާއި) އަދި މިމީހުންނަށް (އެބަހީ: آخرة އެދިގެން آخرة އަށްޓަކައި މަސައްކަތްކުރިމީހުންނަށާއި ދެބައިމީހުންކުރެ ކޮންމެ ބަޔަކަށްވެސް ކަލޭގެފާނުންގެ ربّ ގެ ދެއްވުންތަކުން އެކަލާނގެ مدد ކޮށްދެއްވައެވެ. (ކޮންމެ ބަޔަކަށްވެސް އެބަޔަކު އެދޭގޮތަކަށް ކުރިޔަށް ދިއުމުގެ ތަނަވަސްކަންދެއްވައެވެ.) އަދި ކަލޭގެފާނުންގެ ربّ ގެ އެދެއްވާ ދެއްވުންތައް (ދުނިޔޭގައި) ވަކިމަދުނުކުރައްވައެވެ. (ކާފަރަކަށްވިޔަސް مشرك އަކަށްވިޔަސް ވަކިމަދުނުކުރައްވައެވެ. އިރާދަކުރެއްވި ވަރަކަށް ދެއްވައެވެ.)
ٱنظُرۡ كَيۡفَ فَضَّلۡنَا بَعۡضَهُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖۚ وَلَلۡأٓخِرَةُ أَكۡبَرُ دَرَجَٰتٖ وَأَكۡبَرُ تَفۡضِيلٗا ﴿21﴾ٱنظُرۡ كَيۡفَ فَضَّلۡنَا بَعۡضَهُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖۚ وَلَلۡأٓخِرَةُ أَكۡبَرُ دَرَجَٰتٖ وَأَكۡبَرُ تَفۡضِيلٗا
(އޭ رسول ﷲ އެވެ!) ތިމަންރަސްކަލާނގެ އޭގެ އެއްބައެއްގެ މައްޗަށް އަނެއްބަޔަކު މާތްކުރައްވާ މަތިވެރިކުރައްވާފައިވަނީ ކޮންފަދައަކުންކަން ކަލޭގެފާނު ނިކަން ދެކެވަޑައިގެންބައްލަވާށެވެ! އަދި (آخرة އެދޭބަޔަކަށް) ހަމަކަށަވަރުންވެސް آخرة ގެ ދަރަޖަތައް އަދި އެތާނގެ ثواب އާއި ދަރުމަ މާބޮޑުވެގެންވެއެވެ. މާތްކުރެއްވުމާއި މަތިވެރިކުރެއްވުން މާބޮޑުވެގެންވެއެވެ.
لَّا تَجۡعَلۡ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَ فَتَقۡعُدَ مَذۡمُومٗا مَّخۡذُولٗا ﴿22﴾لَّا تَجۡعَلۡ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَ فَتَقۡعُدَ مَذۡمُومٗا مَّخۡذُولٗا
ކަލޭ ﷲ އާއިއެކު އެހެން إله އަކު އެހެން شريك އަކުނުލާށެވެ! إختيار ނުކުރާށެވެ! ފަހެ އެހެން ހަދައިފިނަމަ އެބަހީ: އެހެން إله އެއް إختيار ކޮށްފިނަމަ މަލާމާތް ލިބެވިގެންވާ އަދި ދެރަކުރެވިގެންވާ މީހަކު ކަމުގައި ކަލޭވެދާނެއެވެ. (އެބަހީ: ملائكة ބޭކަލުންނާއި صالح އަޅުންގެ ފަރާތުން މަލާމާތްލިބެވިގެން ﷲ تعالى ގެފަރާތުން ނިކަމެތި ކުރެވި ދެރަކުރެވިގެންވާ މީހަކުކަމުގައި ވެދާނެއެވެ.)
وَقَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا تَعۡبُدُوٓاْ إِلَّآ إِيَّاهُ وَبِٱلۡوَٰلِدَيۡنِ إِحۡسَٰنًاۚ إِمَّا يَبۡلُغَنَّ عِندَكَ ٱلۡكِبَرَ أَحَدُهُمَآ أَوۡ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُل لَّهُمَآ أُفّٖ وَلَا تَنۡهَرۡهُمَا وَقُل لَّهُمَا قَوۡلٗا كَرِيمٗا ﴿23﴾۞وَقَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا تَعۡبُدُوٓاْ إِلَّآ إِيَّاهُ وَبِٱلۡوَٰلِدَيۡنِ إِحۡسَٰنًاۚ إِمَّا يَبۡلُغَنَّ عِندَكَ ٱلۡكِبَرَ أَحَدُهُمَآ أَوۡ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُل لَّهُمَآ أُفّٖ وَلَا تَنۡهَرۡهُمَا وَقُل لَّهُمَا قَوۡلٗا كَرِيمٗا
(އޭ رسول ﷲ އެވެ!) ކަލޭގެފާނުންގެ ربّ أمر ކުރެއްވީ / ނުވަތަ ނިޔާކުރެއްވީ / ނުވަތަ حكم ކުރެއްވީ ހަމަސީދާ އެކަލާނގެ ނޫން ފަރާތަކަށް ކަލޭމެން އަޅުކަން ނުކުޅައުމަށެވެ. އަދި މައިންބަފައިންނަށް إحسان ތެރިވުމަށެވެ. ހެޔޮކޮށް ކަންތައްކުރުމަށެވެ. އެދެމީހުންކުރެ އެކަކު ނުވަތަ އެދެމީހުން ކަލޭގެގާތުގައި ވަނިކޮށް (ކަލޭގެ ބެލުމުގެދަށުގައި ވަނިކޮށް) މުސްކުޅިކަމާ ހަމައަށް ފޯރައްޖެއްޔާ (އެބަހީ: އެދެމީހުންކުރެ އެކަކު ނުވަތަ ދެމީހުން މުސްކުޅިވެ ގައިބާރުދެރަވެގެންވާ حال ކަލެއަށް ބަލަންދިމާވެއްޖެއްޔާވެސް އެއިން މީހަކު ކުރާ ކަމަކުން ނުވަތަ ބުނާބަހަކުން ކަލޭ ހިތްހަމަ ނުޖެހުނަސް އެއިން މީހަކަށް ކަލޭ ޗުއްޕުވެސް ނުބުނާށެވެ! އަދި އެދެމީހުންނަށް ނުރުހިގެން އެމީހުންގެ ކުރިމަތީ އަޑުގަދަކޮށް އެމީހުން ސިއްސުވާ ބިރުގަންނަވައި ނުހަދާށެވެ! އަދި އެދެމީހުންނަށް އޯގާތެރި ރަނގަޅުބަސްބުނާށެވެ!
وَٱخۡفِضۡ لَهُمَا جَنَاحَ ٱلذُّلِّ مِنَ ٱلرَّحۡمَةِ وَقُل رَّبِّ ٱرۡحَمۡهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرٗا ﴿24﴾وَٱخۡفِضۡ لَهُمَا جَنَاحَ ٱلذُّلِّ مِنَ ٱلرَّحۡمَةِ وَقُل رَّبِّ ٱرۡحَمۡهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرٗا
އަދި އޯގާވެރިކަމާއި رحمة ގެގޮތުން ކަލޭ އެދެމީހުންނަށްޓަކައި ނިކަމެތިކަމުގެ ފިޔަ ތިރިކޮށްލާށެވެ! (އެބަހީ: އެދެމީހުންނަށް ބަރާބަރަށް ކިޔަމަންތެރިކަން އަދާކުރާށެވެ.) އަދި ކަލޭ ދަންނަވާށެވެ! އޭ އަޅުގެ ربّ އެވެ! އެދެމީހުން މިއަޅާ ކުޑަކޮށް ހުރިދުވަސްވަރު ބަލާ تربية ކޮށްދެއްވިކަމަށްޓަކައި އެދެމީހުންނަށް رحمة ލައްވާނދޭވެ!
رَّبُّكُمۡ أَعۡلَمُ بِمَا فِي نُفُوسِكُمۡۚ إِن تَكُونُواْ صَٰلِحِينَ فَإِنَّهُۥ كَانَ لِلۡأَوَّـٰبِينَ غَفُورٗا ﴿25﴾رَّبُّكُمۡ أَعۡلَمُ بِمَا فِي نُفُوسِكُمۡۚ إِن تَكُونُواْ صَٰلِحِينَ فَإِنَّهُۥ كَانَ لِلۡأَوَّـٰبِينَ غَفُورٗا
(އޭ މީސްތަކުންނޭވެ!) ކަލޭމެންގެ نفس ތަކުގައިވާކަންތައް ކަލޭމެންގެ ربّ ދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ. (އެބަހީ: މައިންބަފައިންނަށް ހެޔޮކޮށްހިތުމާއި ނުބައިކޮށް ހިތުމުގެގޮތުން ކަލޭމެންގެ ހިތުގައިވާހާ އެއްޗެއްވެސް އެކަލާނގެ ދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ.) ކަލޭމެންގެ ނިޔަތްތައް ތެދުކޮށް صالح ކޮށްވަންޏާ (އެފަދަ حال ގައި ވެވޭ ކުށަށް عفو ކުރެއްވުން أمّيد ކުރެވެއެވެ.) އެހެނީ ހަމަކަށަވަރުން ތިމާގެ ފާފައިން توبة ވެ ﷲ ގެ حضرة އަށް رجوع ވާމީހުންނަށް ގިނަގިނައިން ފުއްސަވާ ކަލަކުކަމުގައި އެކަލާނގެ ވޮޑިގެންވެއެވެ.
وَءَاتِ ذَا ٱلۡقُرۡبَىٰ حَقَّهُۥ وَٱلۡمِسۡكِينَ وَٱبۡنَ ٱلسَّبِيلِ وَلَا تُبَذِّرۡ تَبۡذِيرًا ﴿26﴾وَءَاتِ ذَا ٱلۡقُرۡبَىٰ حَقَّهُۥ وَٱلۡمِسۡكِينَ وَٱبۡنَ ٱلسَّبِيلِ وَلَا تُبَذِّرۡ تَبۡذِيرًا
އަދި ގާތްތިމާގެ މީހުންނަށް އޭނާގެ حقّ ދޭށެވެ! އަދި مسكينُ ންނަށާއި ދަތުރުވެރިންނަށްވެސް އެމީހުންގެ حقّ އަދާކުރާށެވެ!~ އަދި އެއްވެސް حقّ އަކާއިނުލައި ގިނަ خرد ތައްކޮށް إسراف ކޮށް ނުހަދާށެވެ!
إِنَّ ٱلۡمُبَذِّرِينَ كَانُوٓاْ إِخۡوَٰنَ ٱلشَّيَٰطِينِۖ وَكَانَ ٱلشَّيۡطَٰنُ لِرَبِّهِۦ كَفُورٗا ﴿27﴾إِنَّ ٱلۡمُبَذِّرِينَ كَانُوٓاْ إِخۡوَٰنَ ٱلشَّيَٰطِينِۖ وَكَانَ ٱلشَّيۡطَٰنُ لِرَبِّهِۦ كَفُورٗا
އެހެނީ ހަމަކަށަވަރުން އެއްވެސް حقّ އެއްނެތި ބޭކާރު خرد ކޮށް إسراف ކުރާމީހުންނަކީ شيطان އާގެ أخ ންނެވެ. އަދި شيطان އާވީ އޭނާގެ ربّ އަށް ކާފަރުވުން ބޮޑުމީހަކުކަމުގައެވެ.