وَمَن يَهۡدِ ٱللَّهُ فَهُوَ ٱلۡمُهۡتَدِۖ وَمَن يُضۡلِلۡ فَلَن تَجِدَ لَهُمۡ أَوۡلِيَآءَ مِن دُونِهِۦۖ وَنَحۡشُرُهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ عَلَىٰ وُجُوهِهِمۡ عُمۡيٗا وَبُكۡمٗا وَصُمّٗاۖ مَّأۡوَىٰهُمۡ جَهَنَّمُۖ كُلَّمَا خَبَتۡ زِدۡنَٰهُمۡ سَعِيرٗا ﴿97﴾وَمَن يَهۡدِ ٱللَّهُ فَهُوَ ٱلۡمُهۡتَدِۖ وَمَن يُضۡلِلۡ فَلَن تَجِدَ لَهُمۡ أَوۡلِيَآءَ مِن دُونِهِۦۖ وَنَحۡشُرُهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ عَلَىٰ وُجُوهِهِمۡ عُمۡيٗا وَبُكۡمٗا وَصُمّٗاۖ مَّأۡوَىٰهُمۡ جَهَنَّمُۖ كُلَّمَا خَبَتۡ زِدۡنَٰهُمۡ سَعِيرٗا
އަދި ﷲ އެމީހަކަށް ތެދުމަގު ދައްކަވާމީހަކު (ދަންނައެވެ!) ތެދުމަގުގައިވާ މީހަކީ އެމީހެކެވެ. އަދި އެކަލާނގެ މަގުފުރައްދަވާމީހާ (ދަންނައެވެ!) ފަހެ އެފަދަ މީހުންނަށް އެކަލާނގެ ފިޔަވައި نصر ދީ ވާގިވެރިވާނޭ އެހެން نصر ވެރިންނެއް ކަލޭގެފާނަށް ފެނިވަޑައިނުގަންނަވާނެއެވެ. އަދި قيامة ދުވަހުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެމީހުން محشر ކުރައްވާހުށީ އެމީހުންގެ މޫނުވަތަށެވެ. ކަނު މަންމަން އަދި ބީރުބަޔަކުކަމުގައިވާ ހާލުގައެވެ. އަދި އެމީހުންގެ ޓިކާނާއަކީ ޖާގަޔަކީ ނަރަކައެވެ. އެނަރަކައިގެ އެނދުމާއި ތެޅުން މަޑުވެލާ ކޮންމެހިނދެއްގައި ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެމީހުންނަށް އެނދުމާއި އަލިފާން އިތުރުކުރައްވާހުށީމެވެ.
ذَٰلِكَ جَزَآؤُهُم بِأَنَّهُمۡ كَفَرُواْ بِـَٔايَٰتِنَا وَقَالُوٓاْ أَءِذَا كُنَّا عِظَٰمٗا وَرُفَٰتًا أَءِنَّا لَمَبۡعُوثُونَ خَلۡقٗا جَدِيدًا ﴿98﴾ذَٰلِكَ جَزَآؤُهُم بِأَنَّهُمۡ كَفَرُواْ بِـَٔايَٰتِنَا وَقَالُوٓاْ أَءِذَا كُنَّا عِظَٰمٗا وَرُفَٰتًا أَءِنَّا لَمَبۡعُوثُونَ خَلۡقٗا جَدِيدًا
އެމީހުންނަށް އެޖަޒާ އެދެއްވެނީ ހަމަކަށަވަރުން އެމީހުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ އާޔަތްތައް ދޮގުކުރިކަމަށްޓަކައެވެ. އަދި އެމީހުން ދުނިޔޭގައިތިބިއިރު އެމީހުން ބުންޏެވެ. (އެއީ އިންކާރުކުރުމުގެގޮތުން ބުނިބުނުމެކެވެ.) އަހުރެމެން ފަހެ މަރުވެ ކަށްޓަށްވެ ކަށިތައް ފީވެ ވެއްޔަށްވުމުން އަލުން އާހެއްދެވުމަކުން އަހުރެމެން ހެއްދެވޭނޭހެއްޔެވެ؟ (އެއީ ވާނޭކަމެއްނޫނެވެ.)
أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّ ٱللَّهَ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ قَادِرٌ عَلَىٰٓ أَن يَخۡلُقَ مِثۡلَهُمۡ وَجَعَلَ لَهُمۡ أَجَلٗا لَّا رَيۡبَ فِيهِ فَأَبَى ٱلظَّـٰلِمُونَ إِلَّا كُفُورٗا ﴿99﴾۞أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّ ٱللَّهَ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ قَادِرٌ عَلَىٰٓ أَن يَخۡلُقَ مِثۡلَهُمۡ وَجَعَلَ لَهُمۡ أَجَلٗا لَّا رَيۡبَ فِيهِ فَأَبَى ٱلظَّـٰلِمُونَ إِلَّا كُفُورٗا
(އޭގެ ޖަވާބުގައި ﷲ وحي ކުރެއްވިއެވެ.) ހަމަކަށަވަރުން ﷲ އުޑުތަކާއި ބިން ހެއްދެވިކަން އެމީހުންނަށް ފަހެ ނޭނގެނީހެއްޔެވެ؟ (އެމީހުންނަށް އެކަން އެނގޭނެއެވެ.) އެފަދަ ކަންކަމަށް ކުޅަދުންވަންތަވިކަލަކަށް އެމީހުން މަރުވުމަށްފަހު އެމީހުންގެ ސިފަޔަށް އެމީހުން އަލުން ހެއްދެވުމަށް ކުޅަދުންވަންތަވެވޮޑިގެންވާނެކަން ކަށަވަރެވެ. ފަހެ އަނިޔާވެރިން (مشرك ން) ކާފަރުކަމާއި ދެކޮޅުވެރިކަން މެނުވީ އިތުރު ނުކުރެއެވެ. (އެބަހީ: އެމީހުންގެ ގޮތަކަށްވީ ކާފަރުކަމާއި ދެކޮޅުވެރިކަމެވެ.)
قُل لَّوۡ أَنتُمۡ تَمۡلِكُونَ خَزَآئِنَ رَحۡمَةِ رَبِّيٓ إِذٗا لَّأَمۡسَكۡتُمۡ خَشۡيَةَ ٱلۡإِنفَاقِۚ وَكَانَ ٱلۡإِنسَٰنُ قَتُورٗا ﴿100﴾قُل لَّوۡ أَنتُمۡ تَمۡلِكُونَ خَزَآئِنَ رَحۡمَةِ رَبِّيٓ إِذٗا لَّأَمۡسَكۡتُمۡ خَشۡيَةَ ٱلۡإِنفَاقِۚ وَكَانَ ٱلۡإِنسَٰنُ قَتُورٗا
(އޭ رسول ﷲ އެވެ!) ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! ތިމަންކަލޭގެފާނުންގެ ربّ ގެ رحمة ގެ خزانة ތައް އެބަހީ: މުދަލުގެ خزانة ތައް ކަލޭމެންނަށް ملك ވީނަމަވެސް فقير ވެދާނޭކަމަށް ބިރުން ކަލޭމެން އެއިން خرد ނުކޮށް މީހަކަށް އެއްޗެއް ނުދީ ހިފެހެއްޓީހެވެ. އަދި އިންސާނާވީ بخيل މީހަކުކަމުގައެވެ.
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَىٰ تِسۡعَ ءَايَٰتِۭ بَيِّنَٰتٖۖ فَسۡـَٔلۡ بَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ إِذۡ جَآءَهُمۡ فَقَالَ لَهُۥ فِرۡعَوۡنُ إِنِّي لَأَظُنُّكَ يَٰمُوسَىٰ مَسۡحُورٗا ﴿101﴾وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَىٰ تِسۡعَ ءَايَٰتِۭ بَيِّنَٰتٖۖ فَسۡـَٔلۡ بَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ إِذۡ جَآءَهُمۡ فَقَالَ لَهُۥ فِرۡعَوۡنُ إِنِّي لَأَظُنُّكَ يَٰمُوسَىٰ مَسۡحُورٗا
އަދި ހަމަކަށަވަރުން موسى (عليه السّلام) އަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ބަޔާންވެ ފައުޅުވެގެންވާ ނުވަ دليل އެބަހީ: ނުވަ معجزة ދެއްވީމެވެ. (އެ ނުވަ معجزة އަކީ، އެކަލޭގެފާނުންގެ عصاء ކޮޅު، އެކަލޭގެފާނުންގެ އަތްޕުޅުގެ معجزة -، طوفان، ގޮއްފުޅަނގި، އުކުނު-، ބޮއް، ލެއި، ތަދުމަޑު އަހަރުތައް-، މޭވާ މަދުކުރެއްވުން، މިއެވެ. (މީގެ ބައެއް معجزة ގައި إختلاف ހުރިނަމަވެސް މި معجزة ތަކަކީ އެންމެން ދަންނަ مشهور معجزة ތަކެވެ. والله أعلم) (އޭ رسو ﷲ އެވެ!) ކަލޭގެފާނު އެމީހުންނާއި އެބަހީ: بني إسرائيل ންނާ ސުވާލުކުރައްވާ ބައްލަވާށެވެ! އެމީހުންގެގާތަށް އެކަލޭގެފާނު - يعني: موسى عليه السّلام މިއާޔަތްތަކާއިގެން ވަޑައިގެންނެވިހިނދުން ފަހެ فرعون އެކަލޭގެފާނަށް ދެންނެވިއެވެ. އޭ موسى އެވެ! އަހުރެންނަށް ކަލެޔާމެދު ހީވަނީ ކަލެއަކީ سِحْرُ ޖެހިފައިވާ މީހަކުކަމަށެވެ. (ނުވަތަ سحر ވެރިޔަކުކަމުގައެވެ.)
قَالَ لَقَدۡ عَلِمۡتَ مَآ أَنزَلَ هَـٰٓؤُلَآءِ إِلَّا رَبُّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ بَصَآئِرَ وَإِنِّي لَأَظُنُّكَ يَٰفِرۡعَوۡنُ مَثۡبُورٗا ﴿102﴾قَالَ لَقَدۡ عَلِمۡتَ مَآ أَنزَلَ هَـٰٓؤُلَآءِ إِلَّا رَبُّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ بَصَآئِرَ وَإِنِّي لَأَظُنُّكَ يَٰفِرۡعَوۡنُ مَثۡبُورٗا
އެކަލޭގެފާނު يعني: موسى عليه السّلام ވިދާޅުވިއެވެ. (އޭ فرعون އެވެ!) ހަމަކަށަވަރުން މިއާޔަތްތައް ބާވައިލެއްވީ އުޑުތަކާއި ބިމުގެ ވެރި ربّ ކަމުގައި މެނުވީ ނުވާކަން ކަލެއަށް ރަނގަޅަށް އެނގޭނެއެވެ. އެއީ ﷲ ގެ އެއްކައުވަންތަކަމާއި ކުޅަދުންވަންތަކަން بيان ކޮށްދޭ، އަދި އަހުރެންގެ رسول ކަން ތެދުކަމުގެ މައްޗަށް دليل ކުރާ عبرة ން ފުރިގެންވާ دليل ތަކެކެވެ. އޭ فرعون އެވެ! އަހުރެންނަށް ހީވާގޮތުގައި (ނުވަތަ يقين ކުރާގޮތުގައި) ކަލެއަކީ ހުރިހާ ހެވަކުން ހުސްވެގެންވާ މީހެކެވެ. ގެއްލި ހަލާކުވެގެންވާ މީހެކެވެ.
فَأَرَادَ أَن يَسۡتَفِزَّهُم مِّنَ ٱلۡأَرۡضِ فَأَغۡرَقۡنَٰهُ وَمَن مَّعَهُۥ جَمِيعٗا ﴿103﴾فَأَرَادَ أَن يَسۡتَفِزَّهُم مِّنَ ٱلۡأَرۡضِ فَأَغۡرَقۡنَٰهُ وَمَن مَّعَهُۥ جَمِيعٗا
އަދި އެބަނީއިސްރާއީލުން (مصر ގެ) ބިމުން ނެރެލައި ސިއްސުވައިލުމަށް އެ فرعون قصد ކުރިއެވެ. ދެންފަހެ ތިމަންރަސްކަލާނގެ އޭނާޔާއި އަދި އޭނާޔާއެކުގައިވާ މީސްތަކުން އެ އެންމެން ކަނޑުގައި غرق ކޮށްލީއެވެ.
وَقُلۡنَا مِنۢ بَعۡدِهِۦ لِبَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ ٱسۡكُنُواْ ٱلۡأَرۡضَ فَإِذَا جَآءَ وَعۡدُ ٱلۡأٓخِرَةِ جِئۡنَا بِكُمۡ لَفِيفٗا ﴿104﴾وَقُلۡنَا مِنۢ بَعۡدِهِۦ لِبَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ ٱسۡكُنُواْ ٱلۡأَرۡضَ فَإِذَا جَآءَ وَعۡدُ ٱلۡأٓخِرَةِ جِئۡنَا بِكُمۡ لَفِيفٗا
އަދި އޭގެފަހުގައި بني إسرائيل ންނަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެންގެވީމެވެ. ކަލޭމެން (بيت المقدس ގެ) ބިމުގައި ވަޒަންވެރިވާށެވެ! ދެންފަހެ آخرة ވުމުގެ وعد ފުޅުއަތުވެއްޖެއްޔާ ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭމެން އެންމެން (ކައްވަޅުތަކުންނެރުއްވައި) މައްސުނިކޮށް އެއްކޮށްލައްވާހުށީމެވެ.