ٱللَّهُ وَلِيُّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ يُخۡرِجُهُم مِّنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِۖ وَٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَوۡلِيَآؤُهُمُ ٱلطَّـٰغُوتُ يُخۡرِجُونَهُم مِّنَ ٱلنُّورِ إِلَى ٱلظُّلُمَٰتِۗ أُوْلَـٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ ﴿257﴾ٱللَّهُ وَلِيُّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ يُخۡرِجُهُم مِّنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِۖ وَٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَوۡلِيَآؤُهُمُ ٱلطَّـٰغُوتُ يُخۡرِجُونَهُم مِّنَ ٱلنُّورِ إِلَى ٱلظُّلُمَٰتِۗ أُوْلَـٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ
ﷲ އެއީ އީމާންވީމީހުންގެ ސަހަރޯވެރިޔާއެވެ. އެކަލާނގެ އެމީހުން ޖާހިލުކަމާއި شِرك އާއި ކާފަރުކަމުގެ އަނދިރިކަމާއި ނުރައްކަލުން ނެރުއްވައި އީމާންކަމާއި هداية ގެ ސާފުސީދާ އަލިކަމުގެ ތެރެއަށް ލައްވައި ތެދުމަގު ދައްކަވައި ސަލާމަތްކުރައްވައެވެ. އަދި ކާފަރުވެއްޖެ މީހުން ދަންނައެވެ! އެމީހުންގެ ސަހަރޯވެރިއަކީ طَاغُوت އެވެ. އެސޮރު އެމީހުން އީމާންކަމާއި هِداية އާއި مَعرفة ވެރިކަމުގެ އަލިކަމުން ދުރުކޮށް جاهل ކަމާއި شرك އާއި كفر ގެ އަނދިރި ނާމާންކަމުގެތެރެއަށް ވައްދައި ހަލާކުކޮށްލައެވެ. އެމީހުން އެއީ ނަރަކައިގެ އެކުވެރިންނެވެ. އެމީހުން ދެމިތިބޭނީވެސް ހަމަ އެތާނގައެވެ.
أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلَّذِي حَآجَّ إِبۡرَٰهِـۧمَ فِي رَبِّهِۦٓ أَنۡ ءَاتَىٰهُ ٱللَّهُ ٱلۡمُلۡكَ إِذۡ قَالَ إِبۡرَٰهِـۧمُ رَبِّيَ ٱلَّذِي يُحۡيِۦ وَيُمِيتُ قَالَ أَنَا۠ أُحۡيِۦ وَأُمِيتُۖ قَالَ إِبۡرَٰهِـۧمُ فَإِنَّ ٱللَّهَ يَأۡتِي بِٱلشَّمۡسِ مِنَ ٱلۡمَشۡرِقِ فَأۡتِ بِهَا مِنَ ٱلۡمَغۡرِبِ فَبُهِتَ ٱلَّذِي كَفَرَۗ وَٱللَّهُ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلظَّـٰلِمِينَ ﴿258﴾أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلَّذِي حَآجَّ إِبۡرَٰهِـۧمَ فِي رَبِّهِۦٓ أَنۡ ءَاتَىٰهُ ٱللَّهُ ٱلۡمُلۡكَ إِذۡ قَالَ إِبۡرَٰهِـۧمُ رَبِّيَ ٱلَّذِي يُحۡيِۦ وَيُمِيتُ قَالَ أَنَا۠ أُحۡيِۦ وَأُمِيتُۖ قَالَ إِبۡرَٰهِـۧمُ فَإِنَّ ٱللَّهَ يَأۡتِي بِٱلشَّمۡسِ مِنَ ٱلۡمَشۡرِقِ فَأۡتِ بِهَا مِنَ ٱلۡمَغۡرِبِ فَبُهِتَ ٱلَّذِي كَفَرَۗ وَٱللَّهُ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلظَّـٰلِمِينَ
(އޭ رَسُول ﷲ އެވެ!) إبراهيم عليه السّلام ގެ رَبّ އާމެދު އެކަލޭގެފާނާއި جَدَل ކުރިމީހާގެ خبر ކަލޭގެފާނަށް އެނގިވަޑައި ނުގަންނަވައިތޯއެވެ؟ އޭނާޔާމެދު عجائب ވެވަޑައިނުގަންނަވާތޯއެވެ؟ (އެމީހަކީ بَابِل ކަރައިގައި އޭރުހުރި ވެރިޔާއެވެ. އެއީ نَمْرُوذ بن كَنْعَان ކަމަށާއި نَمْرُوذ بن فَالِخُ ކަމަށާއި ދެގޮތަށް ކިޔާފައިވެއެވެ. އޭނާޔަކީވެސް ތިމާއީ رَبّ އެއްކަމަށް دعوى ކުރި މީހެއްކަމުގައިވިއެވެ. ވަރަށްނުބައި ބޮޑު جَبَّار މީހެކެވެ.) އޭނާ އެހާބޮޑާވެ جَبَّار ވީކަމުގައިވަނީ ﷲ އޭނާއަށް ބޮޑުވެރިކަމަކާއި ބާރުދެއްވުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. إبراهيم عليه السّلام އޭނާޔަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އަހުރެންގެ رَبّ އަކީ ތަކެތި ދިރުއްވާ މަރުއްވާ ކަލާނގެއެވެ. އޭނާ ދެންނެވިއެވެ. އަހުރެންވެސް ދިރުވާ މަރާހަދަމެވެ. މިހެންކިޔާފައި އޭނާގެ ކުށްވެރިންގެތެރެއިން ދެމީހުން ގެނަސް އެކަކަށް عَفُو ކޮށްފައި ދޫކޮށްލައި އަނެއްމީހާ މަރާލައިފިއެވެ. އަދި ދެންނެވިއެވެ. އަހުރެންވެސް ދިރުވާފައި މެރީއެވެ. މީނާގެ عمل ގެ ހުރި ދެއުޅިއެއްނުވާކަމުގެ ބޮޑުކަމުން إبراهيم عليه السّلام ދެން އޭނާއަށް ކުރިމަތިކުރެއްވީ ބަޗައިނުގަނެވޭވަރުގެ ކަމެކެވެ. ވިދާޅުވިއެވެ. ﷲ އިރުއަރުއްވާނީ مشرق ފަރާތުންނެވެ. ކަލޭ ނިކަން مَغْرِبُ ފަރާތުން އެއިރު އަރުވާބަލާށެވެ! މި حجّة އަށް އޭނާ ދޭނެ އެއްވެސް ޖަވާބެއް އަދި ހަދާނެއެއްވެސް حِيلة އެއްނެތި އެ ކާފަރުކަލޭގެ މުޅިން އަނގަބެނދި حيران ވެ އަންތަރީސްވެއްޖެއެވެ. އަދި އަނިޔާވެރި ނުބައި މީހުންނަށް ﷲ ތެދުމަގު ނުދައްކަވައެވެ.
أَوۡ كَٱلَّذِي مَرَّ عَلَىٰ قَرۡيَةٖ وَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَىٰ عُرُوشِهَا قَالَ أَنَّىٰ يُحۡيِۦ هَٰذِهِ ٱللَّهُ بَعۡدَ مَوۡتِهَاۖ فَأَمَاتَهُ ٱللَّهُ مِاْئَةَ عَامٖ ثُمَّ بَعَثَهُۥۖ قَالَ كَمۡ لَبِثۡتَۖ قَالَ لَبِثۡتُ يَوۡمًا أَوۡ بَعۡضَ يَوۡمٖۖ قَالَ بَل لَّبِثۡتَ مِاْئَةَ عَامٖ فَٱنظُرۡ إِلَىٰ طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمۡ يَتَسَنَّهۡۖ وَٱنظُرۡ إِلَىٰ حِمَارِكَ وَلِنَجۡعَلَكَ ءَايَةٗ لِّلنَّاسِۖ وَٱنظُرۡ إِلَى ٱلۡعِظَامِ كَيۡفَ نُنشِزُهَا ثُمَّ نَكۡسُوهَا لَحۡمٗاۚ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُۥ قَالَ أَعۡلَمُ أَنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ﴿259﴾أَوۡ كَٱلَّذِي مَرَّ عَلَىٰ قَرۡيَةٖ وَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَىٰ عُرُوشِهَا قَالَ أَنَّىٰ يُحۡيِۦ هَٰذِهِ ٱللَّهُ بَعۡدَ مَوۡتِهَاۖ فَأَمَاتَهُ ٱللَّهُ مِاْئَةَ عَامٖ ثُمَّ بَعَثَهُۥۖ قَالَ كَمۡ لَبِثۡتَۖ قَالَ لَبِثۡتُ يَوۡمًا أَوۡ بَعۡضَ يَوۡمٖۖ قَالَ بَل لَّبِثۡتَ مِاْئَةَ عَامٖ فَٱنظُرۡ إِلَىٰ طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمۡ يَتَسَنَّهۡۖ وَٱنظُرۡ إِلَىٰ حِمَارِكَ وَلِنَجۡعَلَكَ ءَايَةٗ لِّلنَّاسِۖ وَٱنظُرۡ إِلَى ٱلۡعِظَامِ كَيۡفَ نُنشِزُهَا ثُمَّ نَكۡسُوهَا لَحۡمٗاۚ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُۥ قَالَ أَعۡلَمُ أَنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ
އަދި އެރަށުން މުޅިން މީހުންހުސްވެ ގެތައް ފަޅުވެ ހަލާކުވެފައިވާ އޮތް ރަށެއްގެ ކައިރިންލާފައި (އެއީ بَيْتُ الْمَقْدِس ކަމުގައިވިއެވެ.) ވަޑައިގެންނެވިބޭކަލަކު ފަދައެވެ. (އެފަދަ ކަންތަކުން ޢިބުރަތް ޙާޞިލްކުރައްވާ ބައްލަވާށެވެ!) އެބޭކަލަކު ވިދާޅުވިއެވެ. މިރަށް ﷲ ދިރުއްވާނީ ކޮންފަދައަކުންބާވައެވެ. ދެންފަހެ ﷲ تعالى އެބޭކަލަކު ސަތޭކައަހަރު މަރުއްވައިފައި ބާއްވަވައިފިއެވެ. ދެން އަލުންވެސް އެކަލާނގެ އެބޭކަލަކު ދިރުއްވާ ދުނިޔެއަށް ފޮނުއްވިއެވެ. އަދި ﷲ އެބޭކަލަކަށް وحي ކުރެއްވިއެވެ. ކަލޭގެފާނު ލަސްވެފައި އޮންނެވީ ކިހާއިރަކުހެއްޔެވެ؟ އެބޭކަލަކު ދެންނެވިއެވެ. މިއަޅާ ލަސްވެއޮތީ އެއްދުވަހުއެވެ. ނުވަތަ ދުވަހެއްގެ ބައެއްގައެވެ. އެކަލާނގެ وحي ކުރެއްވިއެވެ. އެހެންނޫނެވެ. އަދި ކިއެއްހެއްޔެވެ؟ ކަލޭގެފާނު ލަސްވެފައި (خبر ނެތިފައި) އޮންނެވީ ސަތޭކައަހަރުއެވެ. ފަހެ ކަލޭގެފާނުން، ކަލޭގެފާނުންގެ ކާބޯތަކެއްޗަށް ނިކަންބައްލަވާށެވެ! އެތަކެތި ނުބައިނުވެއެވެ. تَغَيَّر ނުވެއެވެ. އަދި ކަލޭގެފާނު، ކަލޭގެފާނުންގެ حِمَار އަށް ނިކަންބައްލަވާށެވެ! (އޭތިއޮތީ މަރުވެ ކަށިފުރޭނިގޮސް ހުސްކަށިތަކެވެ.) އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ މީސްތަކުންނަށްވާ دليل އެއްކަމުގައި ކަލޭގެފާނުންގެ ކަންތައް ލެއްވީމެވެ. ފަހެ ކަލޭގެފާނު ކަލޭގެފާނުންގެ حِمَار ގެ ކަށިތަކަށް ނިކަން ބައްލަވާށެވެ! ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެކަށިތައް تَرْكِيْبُ ކުރައްވާ ރާވާލައްވާގޮތް ދެކެވަޑައިގަންނަވާށެވެ! އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ އޭތީގައި މަސްލައްވާ ނިވާކުރައްވާގޮތް ބައްލަވާށެވެ! ދެންފަހެ އެކަލޭގެފާނު ރަނގަޅަށް މިހުރިހާ ކަމަކަށް ބައްލަވައި ނިމުނު ހިނދު އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ﷲ تعالىއީ ކޮންމެކަމެއްގެ މައްޗަށް ކުޅަދުންވަންތަވެވޮޑިގެންވާ ކަލަކުކަން އަހުރެންނަށް ރަނގަޅަށް އެނގެއެވެ.