quranm◉

ޞަފްޙާ 549

Range
from 60:1 to 60:5
Surahs covered
ތަރުޖަމާ
5 ތަރުޖަމާ

◉

60:1

يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَتَّخِذُواْ عَدُوِّي وَعَدُوَّكُمۡ أَوۡلِيَآءَ تُلۡقُونَ إِلَيۡهِم بِٱلۡمَوَدَّةِ وَقَدۡ كَفَرُواْ بِمَا جَآءَكُم مِّنَ ٱلۡحَقِّ يُخۡرِجُونَ ٱلرَّسُولَ وَإِيَّاكُمۡ أَن تُؤۡمِنُواْ بِٱللَّهِ رَبِّكُمۡ إِن كُنتُمۡ خَرَجۡتُمۡ جِهَٰدٗا فِي سَبِيلِي وَٱبۡتِغَآءَ مَرۡضَاتِيۚ تُسِرُّونَ إِلَيۡهِم بِٱلۡمَوَدَّةِ وَأَنَا۠ أَعۡلَمُ بِمَآ أَخۡفَيۡتُمۡ وَمَآ أَعۡلَنتُمۡۚ وَمَن يَفۡعَلۡهُ مِنكُمۡ فَقَدۡ ضَلَّ سَوَآءَ ٱلسَّبِيلِ ﴿1﴾

އޭ إِيْمَان ވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ. ތިމަން ރަސްކަލާނގެއާއި، އަދި ކަލޭމެންގެ عَدُوّ ންކަމުގައިވާ (غَيْر مُسْلِم ން) އެއީ ތިމާމެންގެ ސަހަރޯވެރި ން ކަމުގައި ކަލޭމެން ބަލައި إخْتِيار ނުކުރާށެވެ. ގާތްކަމާއި، ލޯބިވެތި ވުމުގެ ގޮތުން ކަލޭމެން އެމީހުންނާ ގުޅުން ބަހައްޓައި، رَسُوْل ﷲ ﷺ ގެ ސިއްރު خَبَر ތައް އެމީހުންނަށް އަންގައިދެނީއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އެ ކާފަރުންގެ މީހުން އެ ވަނީ حَقّ ގެ ތެރެއިން ކަލޭމެންގެ ގާތަށް އައި ތަކެތި ދޮގުކޮށްފައެވެ. ﷲ އާއި، رَسُوْل އާއަށް ކާފަރުވެފައެވެ. އެމީހުން އެވަނީ رَسُوْل އާ އާއި، އަދި ކަލޭމެން مُؤْمِن ން ވެސް ގޯތި ގެދޮރުން (مَكَّة އިން) ނެރެލައިފައެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި ކަލޭމެންގެ رَبّ ކަމުގައި ވާ ﷲ އަށް ކަލޭމެން إِيْمَان ވީ ކަމަށް ޓަކައެވެ. އެހެންކަމެއްނޫނެވެ. ފަހެ ތިމަން ރަސްކަލާނގެ ރުއްސެވުން އެދިގެން ތިމަން ރަސްކަލާނގެ މަގުގައި ކަލޭމެން جِهاد އަށް ނުކުންނަނީ ކަމުގައި ވަންޏާ އެމީހުން ނަށް ލޯބިވެތިކަމާއެކު ގުޅުން ބަހައްޓައި ނުހަދާށެވެ. رَسُوْل ﷲ ﷺ ގެ ސިއްރު خَبَر ތައް އެމީހުންނަށް ފޮނުވައި، އަދި އަންގައި ނުހަދާށެވެ. ފަހެ ކަލޭމެން ވަންހަނާކުރާ ކަންތަކާއި، އަދި ފައުޅުގައި ކުރާ ކަންތައްވެސް ތިމަން ރަސްކަލާނގެ ދެނެވޮޑިގަތުން ބޮޑެވެ. ފަހެ ކަލޭމެން مُؤْمِن ންގެ ތެރެއިން އެފަދަ ކަމެއް ކޮށްފި މީހާ (އެބަހީ ކާފަރުންނާ ލޯބިވެތިކަމުގެ ގުޅުން ބަހައްޓައި، އެމީހުންނަށް އިތުބާރުކޮށް، އެމީހުންނަކީ ތިމާމެންގެ ސަހަރޯވެރީން ކަމުގައި ބަލައިފި މީހާ) ދަންނައެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ސީދާ حَقّ ތެދުމަގުން އެމީހަކު ކަހައިލައި، މަގުއޮޅި، ވާވަދެއްޖެއެވެ.\nދަންނައެވެ. މި ސޫރަތުގެ މި އާޔަތްތައް ބާވައިލެއްވުމާ ބެހޭ ސަބަބެއް تَفْسِير ފޮތްތަކުގައި بَيان ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. بُخارِى އާއި، مُسْلِم އާއި، އަދިވެސް އެހެނިހެން ފޮތްފޮތުގައި ރިވާވެގެން ވެއެވެ. عَلِى بن أبِى طالِب ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެން ވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. رَسُوْل ﷲ ﷺ. އަހުރެންނާއި، زُبَير ގެފާނާއި، އަދި مِقْداد އާއި، رَوْضَة خَاخ އެވެ ކިޔޭ ތަނަކަށް ފޮނުއްވިއެވެ. އަދި حَدِيث ކުރެއްވިއެވެ. އެތަނުން ދިމާވާ ދަތުރުވެރި އަންހެނެއްގެ އަތުގައި ސިޓީއެއް ވާނެއެވެ. އެ ސިޓީ ހިފައިގެން އަންނާން ދާށެވެ. ދެން އަހުރެމެން ގޮސް އެ އަންހެންމީހާ ގާތުގައި ސިޓީ ދޭށޭ ބުނުމުން ސިޓީއެއް ނެތޭ އެމީހާ ބުންޏެވެ. ދެން އަހުރެމެން ބުނެފީމެވެ. ސިޓީ ދޭށެވެ. އެހެންޏާ ކަމަނާގެ ފޭރާން ބައިލާނަމެވެ. ދެން އެމީހާގެ ބޮލުގެ ހުޅިގަނޑުގެ ތެރެއިން ނަގައިފައި ސިޓީ ދީފިއެވެ. ދެން އަހުރެމެން އެ ސިޓީ رَسُوْل ﷲ ﷺ އަށް ގެނަސްދީފީމެވެ. އޭގައި ވަނީ حاطِب بن أبِى بَلْتَعَق ގެ އަރިހުން مَكَّة ގެ ބައެއް مُشْرِك ންނަށް ލިޔެފައިވާ ލިޔުމެކެވެ. (އޭގައި ވަނީ مَكَّة فَتح ކުރައްވާން رَسُوْل ﷲ ﷺ ވަޑައިގަންނަވާ ވާހަކަ ކުރުގޮތަކަށް އަންގައިފައެވެ.)\nދެންފަހެ حاطِب ގެންނަވައި، އެކަމާ رَسُوْل ﷲ ﷺ ސުއާލުކުރެއްވުމުން حاطِب ވިދާޅުވިއެވެ. [އޭ رَسُوْل ﷲ ﷺ އެވެ. އަހުރެންގެ މައްޗަށް އަވަސްވެވަޑައި ނުގަންނަވާށެވެ. އަހުރެންނަކީ أصْل قُرَيْش ގެ މީހެއް ނޫނެވެ. އަހުރެން އެމީހުންނާ ގުޅިގެން އުޅެނީއެވެ. ކަލޭގެފާނާއި، ކަލޭގެފާނާއެކު ވާ أَصْحَاب ބޭކަލުންގެ ގާތްތިމާގެ މީހުން حِمايَة ކޮށް، ރައްކާތެރިކުރާނޭ ގާތް މީހުންނާއި، މުދާ ރައްކާތެރިކުރާނޭ މީހުން مَكَّة ގައި ވެއެވެ. އަހުރެންގެ އެފަދަ ގާތްތިމާގެ މީހަކު ނެތުމުން އަހުރެން قَصْد ކުރީ އަހުރެންގެ ގާތް މީހުން حِمايَة ކުރުމަށް އެ مُشْرِك ންގެ ފަރާތުން ވާގިވެރި އަތެއް ހޯދުމަށެވެ. ތިޔަކަމަކީ އަހުރެން ކާފަރުވާކަށް، އަދި مُرْتَدّ ވާކަށް ކުރި ކަމެއް ނޫނެވެ.] ދެންފަހެ رَسُوْل ﷲ ﷺ حَدِيث ކުރެއްވިއެވެ. [އޭނާ ތެދު ބުނެފިއެވެ.] عُمَر ގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. [އަހުރެން އޭނާގެ ބޯ ކަނޑައިލާން ދޫކޮށްލައްވާށެވެ.] އެހިނދު رَسُوْل ﷲ ﷺ حَدِيث ކުރެއްވިއެވެ. [އެކަލޭގެފާނު بَدْر ހަނގުރާމައަށް ވަޑައިގެންނެވިއެވެ. ފަހެ بَدْر ގެ أهْل ވެރީންނަށް ﷲ ބައްލަވާވޮޑިގެންނެވިކަން ކަލޭގެފާނަށް އެނގިވަޑައި ނުގަންނަވައިތޯއެވެ؟ އަދި އެމީހުންނަށް وَحِي ކުރެއްވިއެވެ. [ތިޔަބައިމީހުން ބޭނުން ކަމެއް ކުރާށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ތިމަން ރަސްކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުންނަށް ފުއްސަވައިފީމެވެ.] މި بَيان ވެ ދިޔަ حادِثَة އާ ގުޅިގެން އިސްވެދިޔަ އާތަޔް ބާވައިލެއްވިއެވެ.\nއަދި އަންނަނިވި އާޔަތްތައްވެސް އެވަނީ ހަމަ އެ مَوضُوع ގެ ދަށުގައެވެ.

60:2

إِن يَثۡقَفُوكُمۡ يَكُونُواْ لَكُمۡ أَعۡدَآءٗ وَيَبۡسُطُوٓاْ إِلَيۡكُمۡ أَيۡدِيَهُمۡ وَأَلۡسِنَتَهُم بِٱلسُّوٓءِ وَوَدُّواْ لَوۡ تَكۡفُرُونَ ﴿2﴾

(އޭ مُؤْمِن ންނޭވެ.) އެ ކާފަރުންގެ މީހުންނަށް ތިޔަބައިމީހުން އަތުލައިގަނެވި، ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް ގަދަވެވޭ ގޮތް ހަމަ ދިމާވާއިރަށް އެމީހުން ވާނީ ތިޔަބައިމީހުންގެ عَدُوّ ން ކަމުގައެވެ. އެމީހުންގެ އަތްތަކުން ކަލޭމެންނަށް އަނިޔާކޮށް ހަދާނެއެވެ. އަދި އެމީހުންގެ ދޫތަކުން ހުތުރު އެއްޗެތި ކިޔައި ހަދާނެއެވެ. އަދި އެމީހުން އެދިއެދި ތިބޭނީ ކަލޭމެން ކަލޭމެންގެ دِين ން مُرْتَدّ ވެ، އަލުންވެސް كافِر ވެ، އެމީހުންގެ އެ ނުބައި دِين އަށް ކަލޭމެން ވަނުމަށެވެ.

60:3

لَن تَنفَعَكُمۡ أَرۡحَامُكُمۡ وَلَآ أَوۡلَٰدُكُمۡۚ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ يَفۡصِلُ بَيۡنَكُمۡۚ وَٱللَّهُ بِمَا تَعۡمَلُونَ بَصِيرٞ ﴿3﴾

އެމީހުންނީ ކިތަންމެ ގާތް ބަޔަކު ނަމަވެސް (دِين ގެ ގޮތުން ތަފާތު ވީމާ) އެ ގާތްކަމަކުން قِيامَة ދުވަހަކުން އެއްވެސް مَنْفَع އެއް ނުކުރާނެއެވެ. އެންމެ ގާތްވާނީ ދަރީން ތާއެވެ! ދަރީންނަކާވެސް އެއްވެސް ގުޅުމެއް ނުވާނެއެވެ. ގާތްކަމެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. قِيامَة ދުވަހުން އެ ދެމެދު ދުރުކުރައްވައި، ވަކިކުރައްވާ ހުއްޓެވެ. (مُؤْمِن މައިންބަފައިންނާއި، ކާފަރު ދަރީންނަކާ ގުޅުމެއް ނުވާނެއެވެ. دِين ތަފާތުވީމާ އެއްވެސް ގޮތަކުން ގުޅުމެއް ނުއޮންނާނެއެވެ.) އަދި ތިޔަބައިމީހުން ކުރާހައި ކަމެއް ﷲ ދެނެވޮޑިގެން ވެއެވެ. އެ ކަންކަމަށް އެކަލާނގެ އަބަދުމެ ބައްލަވާވޮޑިގެން ވެއެވެ.\nދަންނައެވެ. إيمان ކަމާއި، كافِر ކަމަކީ قِيامَة ދުވަހުން އެއްގޮތަކަށްވެސް ގުޅުމެއް އޮންނާނޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެހެންވެ، ދުނިޔޭގައިވެސް ކާފަރުންނަށް ބަރޯސާކޮށް، އިތުބާރުކޮށް، އެމީހުން ސަލާމަތްކޮށް އުޅުމަށް مُؤْمِن ންނަށް ﷲ އެވަނީ މަނާކުރައްވާފައެވެ. دِين ގެ ގޮތުން އެމީހުން އެކައްޗަކަށް ވާނދެނެވެ.

60:4

قَدۡ كَانَتۡ لَكُمۡ أُسۡوَةٌ حَسَنَةٞ فِيٓ إِبۡرَٰهِيمَ وَٱلَّذِينَ مَعَهُۥٓ إِذۡ قَالُواْ لِقَوۡمِهِمۡ إِنَّا بُرَءَـٰٓؤُاْ مِنكُمۡ وَمِمَّا تَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ كَفَرۡنَا بِكُمۡ وَبَدَا بَيۡنَنَا وَبَيۡنَكُمُ ٱلۡعَدَٰوَةُ وَٱلۡبَغۡضَآءُ أَبَدًا حَتَّىٰ تُؤۡمِنُواْ بِٱللَّهِ وَحۡدَهُۥٓ إِلَّا قَوۡلَ إِبۡرَٰهِيمَ لِأَبِيهِ لَأَسۡتَغۡفِرَنَّ لَكَ وَمَآ أَمۡلِكُ لَكَ مِنَ ٱللَّهِ مِن شَيۡءٖۖ رَّبَّنَا عَلَيۡكَ تَوَكَّلۡنَا وَإِلَيۡكَ أَنَبۡنَا وَإِلَيۡكَ ٱلۡمَصِيرُ ﴿4﴾

(އޭ مُؤْمِن ތަކުންނޭވެ! ކާފަރުންނާއި، مُشْرِك ން ނަށް ކަލޭމެން مُؤْمِن ން مُوالات ކޮށް، ލޯބިވެތިކަން ބަހައްޓާން ނުވާނޭ ކަމުގެ މައްޗަށް) ރަނގަޅުވެގެންވާ ރިވެތި ނަމޫނާ، إبراهيم ގެފާނާއި، އެކަލޭގެފާނަށް إِيْمَان ވެގެން އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުގައިތިއްބެވިބޭކަލުންގައި ވެއެވެ. އެ ބޭކަލުންގެ عَمَل ފުޅު އެއީ ކަލޭމެންގެ މައްޗަށް ވާ ރަނގަޅު ނަމޫނާއެކެވެ. އެ ބޭކަލުން އެ ބޭކަލުންގެ قَوْم ގެ މީހުންނަށް ވިދާޅުވި ހިނދު ހަނދާންކޮށްބަލާށެވެ! އެ ބޭކަލުން ވިދާޅުވިއެވެ. [އޭ قَوْم ގެ މީހުންނޭވެ. އަހުރެމެން މި ވަނީ ﷲ ފިޔަވައި ކަލޭމެން އަޅުކަން ކުރާހައި ތަކެތީންނާއި، އަދި ކަލޭމެންގެ ކިބައިން ބަރީއަ ވެގެންނެވެ. ކަލޭމެންނާ މުޅީން خِلاف ވެގެންނެވެ. އަހުރެމެންނާއި، ކަލޭމެންނާ ދެމެދު މިވަނީ ގަދަވެގެންވާ عَداوَة ތެރިކަމާއި، ރުޅިވެރި ކަމެކެވެ. އެއީ އަބަދަށެވެ. އެއްކައުވަންތަ ﷲ އަށް ކަލޭމެން إِيْمَان ވާނދެނެވެ. (އެބޭކަލުން މި إعْلان ކުރެއްވިއިރު ތިމާގެ މީހެއް، ބަފައެއް ދަރިއެއް ވަކި ނެތެވެ. އެންމެންނަށެވެ. دِين ތަފާތުވީމައި، އަހުރެމެން مُؤْمِن ން ވެސް ވާންޖެހޭނީ ހަމަ އެފަދައިންނެވެ. އެއީ ނަމޫނާއެވެ.) އެބޭކަލުންގެ ވާހަކައިން އިސްތިސްނާވަނީ ހަމައެކަނި إبراهيم ގެފާނު އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕައަށް ވިދާޅުވި ބަސްފުޅެވެ. އެކަލޭގެފާނު ބައްޕައަށް ވިދާޅުވިއެވެ. [އަހުރެން ކަލޭގެ ފާފަ ފުއްސެވުން އެދި دُعاء ކުރާނަމެވެ. އަދި ﷲ ގެ حَضْرَة ން އަތުވެދާނޭ އެއްވެސް އުނދަގުލެއް ބައްޕަގެ ފަރާތުން دِفاع ކުރެވޭނޭ އެއްވެސް ބާރެއް އަހުރެންނަކަށް ނުވެއެވެ.] (އެކަމަކު އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕައާމެދު ވިދާޅުވި އެ ބަސްފުޅު އަނބުރައި ގެންނަވައި، އެ ބައްޕަގެ ފަރާތުންވެސް ދުރުވެވަޑައިގެން، ބަރީއަވެ ވަޑައިގެންނެވި އެވެ. އެއީ ހަމަ ﷲ ގެ عَدُوّ އެއްކަން ރަނގަޅަށް އެނގިވަޑައިގެންނެވުމުންނެވެ. تَوْبَة ސޫރަތުގައި އެވާހަކަ ވެއެވެ.) އޭ އަޅަމެންގެ رَبّ އެވެ! އަޅަމެން وَكِيل ކޮށް، رُجُوع ވަނީ ހަމައެކަނި އިބަ ރަސްކަލާނގެ حَضْرَة އަށެވެ. އަދި އެނބުރި ދިއުން ވަނީ އިބަ ރަސްކަލާނގެ حَضْرَة އަށެވެ.

60:5

رَبَّنَا لَا تَجۡعَلۡنَا فِتۡنَةٗ لِّلَّذِينَ كَفَرُواْ وَٱغۡفِرۡ لَنَا رَبَّنَآۖ إِنَّكَ أَنتَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ﴿5﴾

އޭ އަޅަމެންގެ رَبّ އެވެ! ކާފަރުވެއްޖެ މީސްތަކުންނަށް ވާ فِتْنَة އެއް ކަމުގައި އަޅަމެން ނުލައްވާނދޭވެ! (އެބަހީ އަޅަމެންގެ މައްޗަށް ކާފަރުން ގަދަ ނުކުރައްވާނދޭވެ! އެއިރުން އެމީހުން އެތިބީ حَقّ ގައި ކަމުގައި އެމީހުންނަށް ހީވެދާނެއެވެ.) އަދި އަޅަމެންނަށް އަޅަމެންގެ ފާފަ ފުއްސަވާނދޭވެ! އޭ އަޅަމެންގެ رَبّ އެވެ! ހަމަކަށަވަރުން عِزَّة ވަންތަ، حِكْمَة ވަންތަ ކަލާނގެއަކީ ހަމަ ތިޔައީއެވެ.