وَٱلَّيۡلِ إِذَا يَغۡشَىٰ ﴿١﴾
ރޭގަނޑު އަނދިރިވެއްޖެއްޔާ ރޭގަނޑު ގަންދެއްވައި ﷲ ހުވައި ވަޙީ ކުރައްވައެވެ.
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
وَٱلَّيۡلِ إِذَا يَغۡشَىٰ ﴿١﴾
ރޭގަނޑު އަނދިރިވެއްޖެއްޔާ ރޭގަނޑު ގަންދެއްވައި ﷲ ހުވައި ވަޙީ ކުރައްވައެވެ.
وَٱلنَّهَارِ إِذَا تَجَلَّىٰ ﴿٢﴾
ދުވާލު އަލިވެ އުޖާލާ ވެއްޖެއްޔާ ދުވާލުގަންދެއްވައި ﷲ ހުވައި ވަޙީ ކުރައްވައެވެ.
وَمَا خَلَقَ ٱلذَّكَرَ وَٱلۡأُنثَىٰٓ ﴿٣﴾
އަދި ފިރިހެން އަންހެން ދެޖިންސު ހެއްދެވި ޛާތުފުޅު އެބަހީ ﷲ ގަންދެއްވައި ﷲ ހުވައި ވަޙީ ކުރައްވައެވެ. ނުވަ އަންހެން ފިރިހެން ދެޖިންސު ގަންދެއްވައިﷲ ހުވައި ވަޙީ ކުރައްވައެވެ. އެހުވައިގެ ޖަވާބަކީ:-
إِنَّ سَعۡيَكُمۡ لَشَتَّىٰ ﴿٤﴾
ހަމަކަށަވަރުން ތިޔަބައިމީހުންގެ ޢަމަލުތައް ތަފާތުވެގެންވެއެވެ. ސުވަރުގެ ވަންތަވެރި ޢަމަލާއި ނަރަކަވަންތަވެރިކަމުގެ ޢަމަލާއެވެ.
فَأَمَّا مَنۡ أَعۡطَىٰ وَٱتَّقَىٰ ﴿٥﴾
ފަހެ ތިމާގެ މުދާ ހެޔޮގޮތުގައި ހޭދަކޮށް ޞަދަޤާތް ކޮށް އަދި އެޔާއެކު އޭނާ تَقْوَى ވެރިވެ.
وَصَدَّقَ بِٱلۡحُسۡنَىٰ ﴿٦﴾
އަދި އޭނާއެހޭދަކުރި މުދަލުގެ ސަވާބު الله ދެއްވާނެކަމަށް ތެދުކޮށް ޔަޤީން ކޮށް ނުވަތަ لاإلَه إلاَّ الله ތެދުކޮށް ނުވަތަ ސުވަރުގެ ދެއްވާނެކަމުގައި ތެދުކޮށް ހެދިމީހާ ދަންނައެވެ،
فَسَنُيَسِّرُهُۥ لِلۡيُسۡرَىٰ ﴿٧﴾
ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ އޭނާ އަށް އިސްލާމުދީންނަށް އުޅުން ފަސޭހަކޮށްދެއްވާހުށީމެވެ. ނުވަތަ ސުވަރުގެއަށް ދެވޭނެގޮތް ފަސޭކޮށްދެއްވާހުށީމެވެ.
وَأَمَّا مَنۢ بَخِلَ وَٱسۡتَغۡنَىٰ ﴿٨﴾
އަދި ތިމާ މުދަލަށް ދަހިވެތިވެ ހެޔޮގޮތުގައި މުދާހޭދަނުކޮށް بَخِيْلُ ވެ އަދި آخِرَة ގެ ދަރުމަޔާއި ސަވާބު ފިޔަވައި ދުނިޔޭގެ އަރާމާއި މަޖަލަށް ފުދިގެންފިމީހާ
وَكَذَّبَ بِٱلۡحُسۡنَىٰ ﴿٩﴾
އަދިއޭނާގެމުދާ ހެޔޮގޮތުގައި ހޭދަކުރީމާ އޭގެދަރުމަޔާއި ސަވާބުދެއްވާނެކަމަށް ތެދުނުކޮށް އެކަންދޮގުކޮށް ނުވަތަ لاإلَه إلاَّ الله ތެދުނުކޮށް ނުވަތަ ސުވަރުގެ ދެއްވާނެކަމުގައި ތެދުކޮށް ނުހެދިމީހާ ދަންނައެވެ،
فَسَنُيَسِّرُهُۥ لِلۡعُسۡرَىٰ ﴿١٠﴾
ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ އޭނާއަށް ހެޔޮކަންތައްކުރުމުގެ މަގުދަތިކޮށް އުދަގޫކޮށްލާ ހުށީމެވެ.
وَمَا يُغۡنِي عَنۡهُ مَالُهُۥٓ إِذَا تَرَدَّىٰٓ ﴿١١﴾
އަދި އެފަދަ ނުލަފާމީހުން ހަލާކުގެތެރެއަށް ވެއްޓިއްޖެއްޔާ އެބަހީ އޭނާ ނަރަކައަށް ލެވިއްޖެއްޔާ އެނާގެމުދާ އޭނާއަށް އެއްވެސްކަމެއް ފުއްދައެއްނުދޭނެއެވެ. އޭނާގެ މުދަލުގެ އެއްވެސް ފައިދާއެއް އޭނާއަކަށް ނުކުރާނެއެވެ.
إِنَّ عَلَيۡنَا لَلۡهُدَىٰ ﴿١٢﴾
ހަމަކަށަވަރުން ތެދުމަގު ބަޔާންކޮށްދެއްވުމަކީ ތިމަންރަސްކަލާންގެއަށް އޮތްކަމެކެވެ. (އެބަހީ ހެޔޮމަގާއި ނުބައިމަގު ބަޔާންކޮށްދިނުމަކީ ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަމެކެވެ.
وَإِنَّ لَنَا لَلۡأٓخِرَةَ وَٱلۡأُولَىٰ ﴿١٣﴾
އަދި ހަމަކަށަވަރުން ދުނިޔެއާއި آخِرَة خَاصَّ ވެގެންވަނީ ތިމަންރަސްކަލާނގެއަށެވެ. އެދެތާގައިވެސް ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެދިވޮޑިގަންނަވާ ގޮތަކަށް ކަންތައްގެއްދަވަމެވެ.
فَأَنذَرۡتُكُمۡ نَارٗا تَلَظَّىٰ ﴿١٤﴾
ފަހެ قِيَامَة ދުވަހުން އަދަނއަދާނުރި ގަދަ އަލިފާނެއް ހުރިކަމުގެ ބިރުވެރި خَبَرُ ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭމެންނަށް ދެމެވެ.
لَا يَصۡلَىٰهَآ إِلَّا ٱلۡأَشۡقَى ﴿١٥﴾
އަބާއްޖަވެރިއަކުމެނުވީ އެއަލިފާނަށް ނުވަންނަހުއްޓެވެ.
ٱلَّذِي كَذَّبَ وَتَوَلَّىٰ ﴿١٦﴾
އެމީހުންނީ ޙައްޤު ދޮގުކޮށް އީމާންކަމާއި ކިޔަމަންތެރިކަމަށް ފުރަގަސްދިންމީހުންނެވެ.
وَسَيُجَنَّبُهَا ٱلۡأَتۡقَى ﴿١٧﴾
އަދި تَقْوَى ވެރިމާތް މީހުން އެއަލިފާނާއި ދުރުކުރެވޭނެއެވެ. އެފަދަމީހުން އެއަލިފާނާއި ގާތްނުވާނެއެވެ.
ٱلَّذِي يُؤۡتِي مَالَهُۥ يَتَزَكَّىٰ ﴿١٨﴾
އެ تَقْوَى ވެރިމާތް މީހަކީ ތިމާގެމުދާ ހެޔޮގޮތުގައި الله މަގުގައި ހޭދަކޮށް އަދި ޝިރުކާއި އެހެނިހެންވެސް ފާފައިން طَاهِرُ ވެގެންވާ މީހެކެވެ.
وَمَا لِأَحَدٍ عِندَهُۥ مِن نِّعۡمَةٖ تُجۡزَىٰٓ ﴿١٩﴾
އަދި އެއްވެސްމީހަކަށް އެމީހާކޮށްދޭ ހޭދަޔާއި صَدَقَة ގެ مُقَابِلُ ގައި އެއްވެސް ބަދަލަކަށް ނުއެދޭމީހެކެވެ.
إِلَّا ٱبۡتِغَآءَ وَجۡهِ رَبِّهِ ٱلۡأَعۡلَىٰ ﴿٢٠﴾
ހަމައެކަނި صَدَقَة ގެ مُقَابِلُ ގައި އެމީހާ އެދޭހާވެސްކަމަކީ އެމީހާ ހައްދަވާ ބޮޑުކުރައްވާ މަތިވެރިމާތް رَبُّ ގެ وَجْهُ ފުޅެވެ. އެކަލާނގެ ރުހިވޮޑިގަތުމެވެ.
وَلَسَوۡفَ يَرۡضَىٰ ﴿٢١﴾
ދެންފަހެ އެމީހާގެ މަތިވެރިވެގެންވާ رَبُّ ގެ وَجْهُ ފުޅު އެދިގެން صَدَقَة ކުރިމީހާ އޭނާ ރުހޭވަރުގެ ސަވާބާއި ކަރާމާތް ނިކަންހުރެ އޭނާދެކޭނެއެވެ.\nނޯޓު: މިއާޔަތް ތަކުންސިފަވެގެންމިދާ تَقْوَى ވެރިމާތް މީހަކީ أبُو بَكْر الصِّدِّيْقُ رَضِيَ الله عَنْهُ ކަމުގައި ގިނަމުފައްސިރުން ވިދާޅުވެއެވެ. ފަހެ އެކަލޭގެފާނުންގެ މުދަލުން އެތަކެއް އަޅުންމިނިވަން ކުރައްވައި ﷲ ގެ وَجْهُ ފުޅައްޓަކައި ދޫކުރެއްވިއެވެ. ދުންޔަވީ އެއްވެސް ބޭނުންފުޅެއް އޮވެގެންނެއްނޫނެވެ. އަދި އިސްލާމީ ތާރީޚުގައި އެކަލޭގެފާނުންގެ އެބާވަތުގެ ޚިދްމަތްތަކަކީ މަޝްހޫރު އެއްޗެކެވެ. رَضِيَ الله عَنْهُ.