أَلَمۡ أَعۡهَدۡ إِلَيۡكُمۡ يَٰبَنِيٓ ءَادَمَ أَن لَّا تَعۡبُدُواْ ٱلشَّيۡطَٰنَۖ إِنَّهُۥ لَكُمۡ عَدُوّٞ مُّبِينٞ ﴿60﴾۞أَلَمۡ أَعۡهَدۡ إِلَيۡكُمۡ يَٰبَنِيٓ ءَادَمَ أَن لَّا تَعۡبُدُواْ ٱلشَّيۡطَٰنَۖ إِنَّهُۥ لَكُمۡ عَدُوّٞ مُّبِينٞ
ئهوسا خوای گهوره گلهیی له یاخیهکانی نهوهی ئادهم دهکات و دهفهرموێت: ئهی نهوهی ئادهم، مهگهر من پێم ڕانهگهیاندن که شهیتان نهپهرستن، چونکه ئهو بهڕاستی دوژمنی ئاشکراتانه.
وَأَنِ ٱعۡبُدُونِيۚ هَٰذَا صِرَٰطٞ مُّسۡتَقِيمٞ ﴿61﴾وَأَنِ ٱعۡبُدُونِيۚ هَٰذَا صِرَٰطٞ مُّسۡتَقِيمٞ
بهڵکو تهنها من بپهرستن که ههر ئهمهیه ڕێگهو ڕێبازی ڕاست و دروست.
وَلَقَدۡ أَضَلَّ مِنكُمۡ جِبِلّٗا كَثِيرًاۖ أَفَلَمۡ تَكُونُواْ تَعۡقِلُونَ ﴿62﴾وَلَقَدۡ أَضَلَّ مِنكُمۡ جِبِلّٗا كَثِيرًاۖ أَفَلَمۡ تَكُونُواْ تَعۡقِلُونَ
بێگومان شهیتان خهڵکێکی زۆری له ئێوه گومڕا کرد، جا ئایا بۆچی ژیر نهبوون.
هَٰذِهِۦ جَهَنَّمُ ٱلَّتِي كُنتُمۡ تُوعَدُونَ ﴿63﴾هَٰذِهِۦ جَهَنَّمُ ٱلَّتِي كُنتُمۡ تُوعَدُونَ
ئهمه ئهو دۆزهخهیه که جاران پێی دهترسێنران.
ٱصۡلَوۡهَا ٱلۡيَوۡمَ بِمَا كُنتُمۡ تَكۡفُرُونَ ﴿64﴾ٱصۡلَوۡهَا ٱلۡيَوۡمَ بِمَا كُنتُمۡ تَكۡفُرُونَ
دهبێت ئهمڕۆ بگهیهنرێنه ناوی له سهرئهنجامی بێ باوهڕیتاندا و ببرژێن تیایدا بههۆی ئهوهی که باوهڕتان پێی نهبوو.
ٱلۡيَوۡمَ نَخۡتِمُ عَلَىٰٓ أَفۡوَٰهِهِمۡ وَتُكَلِّمُنَآ أَيۡدِيهِمۡ وَتَشۡهَدُ أَرۡجُلُهُم بِمَا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ ﴿65﴾ٱلۡيَوۡمَ نَخۡتِمُ عَلَىٰٓ أَفۡوَٰهِهِمۡ وَتُكَلِّمُنَآ أَيۡدِيهِمۡ وَتَشۡهَدُ أَرۡجُلُهُم بِمَا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ
ئهمڕۆ مۆر دهنێن به دهمیاندا و قسهیان بۆ ناکرێت، بهڵکو دهستیان قسهمان بۆ دهکات، قاچیشیان شایهتی دهدات بهو کارو کردهوانه که ئهنجامیان دهدا (دهربارهی ئهو تاوانانهی که ئهنجامیان داوه، کاتێك شریتی کاسێت و ڤیدیۆ و سی دی و دیسك قسهمان بۆ دهکهن باوهڕ بوون بهقسهکردنی دهست و قاچ و... هتد، ئاسانه).
وَلَوۡ نَشَآءُ لَطَمَسۡنَا عَلَىٰٓ أَعۡيُنِهِمۡ فَٱسۡتَبَقُواْ ٱلصِّرَٰطَ فَأَنَّىٰ يُبۡصِرُونَ ﴿66﴾وَلَوۡ نَشَآءُ لَطَمَسۡنَا عَلَىٰٓ أَعۡيُنِهِمۡ فَٱسۡتَبَقُواْ ٱلصِّرَٰطَ فَأَنَّىٰ يُبۡصِرُونَ
خوا نهناسان بۆ بیرێك ناکهنهوه خۆ ئهگهر بمانهوێت چاویان کوێر دهکهین و شوێنهواری نایهڵین، ئهو کاته ئهگهر بیانهوێت به ڕێگاکهدا بڕۆن، چۆن دهتوانن ڕێگهکه ببینن و پێشبڕکێ بکهن؟!
وَلَوۡ نَشَآءُ لَمَسَخۡنَٰهُمۡ عَلَىٰ مَكَانَتِهِمۡ فَمَا ٱسۡتَطَٰعُواْ مُضِيّٗا وَلَا يَرۡجِعُونَ ﴿67﴾وَلَوۡ نَشَآءُ لَمَسَخۡنَٰهُمۡ عَلَىٰ مَكَانَتِهِمۡ فَمَا ٱسۡتَطَٰعُواْ مُضِيّٗا وَلَا يَرۡجِعُونَ
یاخود ئهگهر بمانهوێت ههر له جێگهی خۆیان (لهو جێگهدا که تاوانی تێدا ئهنجام دهدهن) گۆج و ئیفلیجیان دهکهین، یان ڕووخساریان دهخهینه شێوهی ئاژهڵ و جانهوهرهوه، ئهوسا ئیتر ناتوانن نه بهرهو پێش بچن، نه بگهڕێنهوه دواوه.
وَمَن نُّعَمِّرۡهُ نُنَكِّسۡهُ فِي ٱلۡخَلۡقِۚ أَفَلَا يَعۡقِلُونَ ﴿68﴾وَمَن نُّعَمِّرۡهُ نُنَكِّسۡهُ فِي ٱلۡخَلۡقِۚ أَفَلَا يَعۡقِلُونَ
خۆ ئاشکرایه ئهوهی تهمهنی درێژی پێ ببهخشین. جوانی و ڕواڵهتی بۆ ناهێڵین، جا ئایا بۆ ژیریان ناخهنه کار؟!
وَمَا عَلَّمۡنَٰهُ ٱلشِّعۡرَ وَمَا يَنۢبَغِي لَهُۥٓۚ إِنۡ هُوَ إِلَّا ذِكۡرٞ وَقُرۡءَانٞ مُّبِينٞ ﴿69﴾وَمَا عَلَّمۡنَٰهُ ٱلشِّعۡرَ وَمَا يَنۢبَغِي لَهُۥٓۚ إِنۡ هُوَ إِلَّا ذِكۡرٞ وَقُرۡءَانٞ مُّبِينٞ
(دیاره خوا نهناسان ئایاتهکانی قورئانیان به شیعر داوهته قهڵهم و پێغهمبهریش صلی الله علیه وسلم به شاعیر، بۆیه دهفهرموێت): وهنهبێت شیعرمان فێر کردبێت، شیعر وتنیش لهو قهدهغهیه، ئهوهی که فێرمان کردووه تهنها یادخهرهوهو قورئانێکی ئاشکراو ڕوونه.
لِّيُنذِرَ مَن كَانَ حَيّٗا وَيَحِقَّ ٱلۡقَوۡلُ عَلَى ٱلۡكَٰفِرِينَ ﴿70﴾لِّيُنذِرَ مَن كَانَ حَيّٗا وَيَحِقَّ ٱلۡقَوۡلُ عَلَى ٱلۡكَٰفِرِينَ
ئهم قورئانه بۆ ئهوهیه ئهو کهسانه بێداربکاتهوه که زیندوون (دڵ و عهقڵیان زیندوو هۆشیاره) تا بڕیاری خوا لهسهر کافران جێبهجێ بکرێت (بڕیاری سهرگهردانی دنیا و سزای قیامهت، ئهگهر باوهڕی پێ نهکهن).
أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّا خَلَقۡنَا لَهُم مِّمَّا عَمِلَتۡ أَيۡدِينَآ أَنۡعَٰمٗا فَهُمۡ لَهَا مَٰلِكُونَ ﴿71﴾أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّا خَلَقۡنَا لَهُم مِّمَّا عَمِلَتۡ أَيۡدِينَآ أَنۡعَٰمٗا فَهُمۡ لَهَا مَٰلِكُونَ
باشه ئهو خهڵکه سهرنجیان نهداوه که بهڕاستی به دهسهڵاتی خۆمان ماڵاتمان بۆ درووست کردوون و ئهوان بوون بهخاوهنی؟
وَذَلَّلۡنَٰهَا لَهُمۡ فَمِنۡهَا رَكُوبُهُمۡ وَمِنۡهَا يَأۡكُلُونَ ﴿72﴾وَذَلَّلۡنَٰهَا لَهُمۡ فَمِنۡهَا رَكُوبُهُمۡ وَمِنۡهَا يَأۡكُلُونَ
ئینجا ئهو ماڵاتهمان ڕام هێناوه بۆیان، ههندێکی بۆ سواری بهکار دههێنن، له گۆشتی ههندێکیشیان دهخۆن.
وَلَهُمۡ فِيهَا مَنَٰفِعُ وَمَشَارِبُۚ أَفَلَا يَشۡكُرُونَ ﴿73﴾وَلَهُمۡ فِيهَا مَنَٰفِعُ وَمَشَارِبُۚ أَفَلَا يَشۡكُرُونَ
ههروهها سوود و قازانجی زۆریان لێ دهبینن (جگه لهوانهی باسکرا، بۆ زهوی کێڵان و ئاو هێنان،...) شیرهکهی دهخۆن (جۆرهها خۆراکی تری لێ دروست دهکهن) جا ئایا ئهوه بۆ سوپاسی خوای بهخشنده ناکهن لهسهری؟!
وَٱتَّخَذُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ ءَالِهَةٗ لَّعَلَّهُمۡ يُنصَرُونَ ﴿74﴾وَٱتَّخَذُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ ءَالِهَةٗ لَّعَلَّهُمۡ يُنصَرُونَ
سهرهڕای ئهم ههموو نازو نیعمهته ئاشکرایه، نهفامان: له جیاتی خواپهرستیی، بت و شتی تر دهپهرستن و بۆ ئهوهی له تهنگانهدا کۆمهکی بکرێنو سهربخرێن.
لَا يَسۡتَطِيعُونَ نَصۡرَهُمۡ وَهُمۡ لَهُمۡ جُندٞ مُّحۡضَرُونَ ﴿75﴾لَا يَسۡتَطِيعُونَ نَصۡرَهُمۡ وَهُمۡ لَهُمۡ جُندٞ مُّحۡضَرُونَ
بهڵام ناتوانن سهریان بخهن بهڵکو ههر ئهمان بوونهته سهرباز و پاسهوان بۆ بتهکان و ههمیشه له خزمهتیاندا ئاماده کراون.
فَلَا يَحۡزُنكَ قَوۡلُهُمۡۘ إِنَّا نَعۡلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعۡلِنُونَ ﴿76﴾فَلَا يَحۡزُنكَ قَوۡلُهُمۡۘ إِنَّا نَعۡلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعۡلِنُونَ
ئهی محمد صلی الله علیه وسلم قسه و گوفتاری ئهوانه غهمبارت نهکات، چونکه بهڕاستی ئێمه ئاگاداری ئهوهین که دهیشارنهوه و ئهوهش ئاشکرای دهکهن.
أَوَلَمۡ يَرَ ٱلۡإِنسَٰنُ أَنَّا خَلَقۡنَٰهُ مِن نُّطۡفَةٖ فَإِذَا هُوَ خَصِيمٞ مُّبِينٞ ﴿77﴾أَوَلَمۡ يَرَ ٱلۡإِنسَٰنُ أَنَّا خَلَقۡنَٰهُ مِن نُّطۡفَةٖ فَإِذَا هُوَ خَصِيمٞ مُّبِينٞ
ئایا ئادهمیزاد سهرنجی نهداوه که: ئێمه بێگومان دروستمان کردووه له نوتفهیهك، کهچی خێرا بووهته دوژمنێکی ئاشکراو دژایهتیمان دهکات؟!
وَضَرَبَ لَنَا مَثَلٗا وَنَسِيَ خَلۡقَهُۥۖ قَالَ مَن يُحۡيِ ٱلۡعِظَٰمَ وَهِيَ رَمِيمٞ ﴿78﴾وَضَرَبَ لَنَا مَثَلٗا وَنَسِيَ خَلۡقَهُۥۖ قَالَ مَن يُحۡيِ ٱلۡعِظَٰمَ وَهِيَ رَمِيمٞ
نموونهی لاوازیی وبێ دهسهڵاتی بۆ ئێمه هێناوهتهوه و بهدیهاتنی خۆی لهبیر کردووه، دهیوت: کێ ئهم ئێسکانه زیندوو دهکاتهوه له کاتێکدا که ڕزیوو و پروکاون؟!
قُلۡ يُحۡيِيهَا ٱلَّذِيٓ أَنشَأَهَآ أَوَّلَ مَرَّةٖۖ وَهُوَ بِكُلِّ خَلۡقٍ عَلِيمٌ ﴿79﴾قُلۡ يُحۡيِيهَا ٱلَّذِيٓ أَنشَأَهَآ أَوَّلَ مَرَّةٖۖ وَهُوَ بِكُلِّ خَلۡقٍ عَلِيمٌ
پێیان بڵێ: ئهو زاتهی که یهکهمجار دروستی کرد، ههر ئهویش زیندووی دهکاتهوه، ئهو بهههموو دروستکراوێک زاناو ئاگایه (دروستکردن و دروستکردنهوهی ههموو شتێکی لا ئاسانه)....
ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُم مِّنَ ٱلشَّجَرِ ٱلۡأَخۡضَرِ نَارٗا فَإِذَآ أَنتُم مِّنۡهُ تُوقِدُونَ ﴿80﴾ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُم مِّنَ ٱلشَّجَرِ ٱلۡأَخۡضَرِ نَارٗا فَإِذَآ أَنتُم مِّنۡهُ تُوقِدُونَ
ئهو زاتهی که له درهختی سهوز ئاگرتان بۆ بهدی دههێنێت، ئیتر ئێوه دایدهگرسێنن.
أَوَلَيۡسَ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ بِقَٰدِرٍ عَلَىٰٓ أَن يَخۡلُقَ مِثۡلَهُمۚ بَلَىٰ وَهُوَ ٱلۡخَلَّـٰقُ ٱلۡعَلِيمُ ﴿81﴾أَوَلَيۡسَ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ بِقَٰدِرٍ عَلَىٰٓ أَن يَخۡلُقَ مِثۡلَهُمۚ بَلَىٰ وَهُوَ ٱلۡخَلَّـٰقُ ٱلۡعَلِيمُ
ئایا ئهو زاتهی که ئاسمانهکان و زهوی دروست کردووه ناتوانێت دووباره وهک خۆیان دروستیان بکاتهوه؟! بهڵێ (زۆر چاک دهتوانێت چونکه ئهو زاته له دروستکردن و داهێناندا به توانا و زانایه.
إِنَّمَآ أَمۡرُهُۥٓ إِذَآ أَرَادَ شَيۡـًٔا أَن يَقُولَ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ ﴿82﴾إِنَّمَآ أَمۡرُهُۥٓ إِذَآ أَرَادَ شَيۡـًٔا أَن يَقُولَ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ
بێگومان ههر کاتێک فهرمانی خوا دهرچوو، ویستی شتێک جێبهجێ بکات و بیهێنێته دی، پێی دهڵێت ببه، ئهویش دهستبهجێ و بێ دواکهوتن پێش دێت و ئهنجام دهدرێت و دروست دهبێت.
فَسُبۡحَٰنَ ٱلَّذِي بِيَدِهِۦ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيۡءٖ وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ ﴿83﴾فَسُبۡحَٰنَ ٱلَّذِي بِيَدِهِۦ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيۡءٖ وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ
پاکی و بێگهردی بۆ ئهو زاتهی جڵهوی ههموو شتێکی بهدهسته، ههر بۆ لای ئهویش دهبرێنهوه.
وَٱلصَّـٰٓفَّـٰتِ صَفّٗا ﴿1﴾وَٱلصَّـٰٓفَّـٰتِ صَفّٗا
سوێند به فریشته ڕیز بووهکان.
فَٱلزَّـٰجِرَٰتِ زَجۡرٗا ﴿2﴾فَٱلزَّـٰجِرَٰتِ زَجۡرٗا
بهو فریشتانهیش که دهخوڕن بهسهر ستهمکاراندا (لهسهره مهرگ و له قیامهت و دۆزهخدا).
فَٱلتَّـٰلِيَٰتِ ذِكۡرًا ﴿3﴾فَٱلتَّـٰلِيَٰتِ ذِكۡرًا
بهوانهش که پهیامه ئاسمانیهکان دهگهیهنن به پێغهمبهران و بهسهریاندا دهیخوێننهوه.
إِنَّ إِلَٰهَكُمۡ لَوَٰحِدٞ ﴿4﴾إِنَّ إِلَٰهَكُمۡ لَوَٰحِدٞ
بهڕاستی خوای ئێوه تاک و یهکێکه.
رَّبُّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَا وَرَبُّ ٱلۡمَشَٰرِقِ ﴿5﴾رَّبُّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَا وَرَبُّ ٱلۡمَشَٰرِقِ
پهروهردگاری ئاسمانهکان و زهوی و نێوانیانه، پهروهردگاری ڕۆژههڵاتهکانیشه.
إِنَّا زَيَّنَّا ٱلسَّمَآءَ ٱلدُّنۡيَا بِزِينَةٍ ٱلۡكَوَاكِبِ ﴿6﴾إِنَّا زَيَّنَّا ٱلسَّمَآءَ ٱلدُّنۡيَا بِزِينَةٍ ٱلۡكَوَاكِبِ
بێگومان ئێمه ئاسمانی دنیامان ڕازاندۆتهوه به جوانی و ڕۆشنی ئهستێره و ههسارهکان.
وَحِفۡظٗا مِّن كُلِّ شَيۡطَٰنٖ مَّارِدٖ ﴿7﴾وَحِفۡظٗا مِّن كُلِّ شَيۡطَٰنٖ مَّارِدٖ
ئاسمانمان پاڕاستووه له پیلان و شهڕی ههموو شهیتانێکی سهرکهش.
لَّا يَسَّمَّعُونَ إِلَى ٱلۡمَلَإِ ٱلۡأَعۡلَىٰ وَيُقۡذَفُونَ مِن كُلِّ جَانِبٖ ﴿8﴾لَّا يَسَّمَّعُونَ إِلَى ٱلۡمَلَإِ ٱلۡأَعۡلَىٰ وَيُقۡذَفُونَ مِن كُلِّ جَانِبٖ
شهیتانهکان ناتوانن ههواڵی ئهو نهخشه و بهرنامانهی که بهفریشته پایه بڵندهکان دهسپێردرێت، بیزانن بیبیستن، چونکه له ههموو لایهکهوه پارچه ئهستێرهیان بۆ دههاوێژرێت.
دُحُورٗاۖ وَلَهُمۡ عَذَابٞ وَاصِبٌ ﴿9﴾دُحُورٗاۖ وَلَهُمۡ عَذَابٞ وَاصِبٌ
بۆ ئهوهی تێکبشکێنرێن و ڕاو بنرێن، سزای سهخت و بهردهوام له قیامهتدا بۆیان ئامادهیه.
إِلَّا مَنۡ خَطِفَ ٱلۡخَطۡفَةَ فَأَتۡبَعَهُۥ شِهَابٞ ثَاقِبٞ ﴿10﴾إِلَّا مَنۡ خَطِفَ ٱلۡخَطۡفَةَ فَأَتۡبَعَهُۥ شِهَابٞ ثَاقِبٞ
مهگهر ئهوهی که ههواڵێک بفرێنێت و بیهوێت بۆی دهربچێت، ئهوه ئهستێرهیهکی ڕووناک شوێنی دهکهوێت و لهناوی دهبات.
فَٱسۡتَفۡتِهِمۡ أَهُمۡ أَشَدُّ خَلۡقًا أَم مَّنۡ خَلَقۡنَآۚ إِنَّا خَلَقۡنَٰهُم مِّن طِينٖ لَّازِبِۭ ﴿11﴾فَٱسۡتَفۡتِهِمۡ أَهُمۡ أَشَدُّ خَلۡقًا أَم مَّنۡ خَلَقۡنَآۚ إِنَّا خَلَقۡنَٰهُم مِّن طِينٖ لَّازِبِۭ
ئهی پێغهمبهر صلی الله عیه وسلم له بێ باوهڕان بپرسه: ئایا ئهوان گرنگتر و گهورهتر و بههێزترن یان ئهو شتانهی تر که دروستمان کردووه وهک (ئاسمان و زهوی و کێوهکان... هتد)، بێگومان ئێمه ئهوانمان له قوڕێکی مچ دروست کردووه (که یهکێکه له قۆناغهکانی دروستکردنی باوکه ئادهم).
بَلۡ عَجِبۡتَ وَيَسۡخَرُونَ ﴿12﴾بَلۡ عَجِبۡتَ وَيَسۡخَرُونَ
نهخێر (سهیره) تۆ سهرسامی له بێ باوهڕان کافران کهچی ئهوان گاڵته دهکهن بهو ههموو بهڵگه بههێزانه.
وَإِذَا ذُكِّرُواْ لَا يَذۡكُرُونَ ﴿13﴾وَإِذَا ذُكِّرُواْ لَا يَذۡكُرُونَ
کاتێکیش ئامۆژگاری بکرێن ئامۆژگاری وهرناگرن و سهر بادهدهن.
وَإِذَا رَأَوۡاْ ءَايَةٗ يَسۡتَسۡخِرُونَ ﴿14﴾وَإِذَا رَأَوۡاْ ءَايَةٗ يَسۡتَسۡخِرُونَ
کاتێک بهڵگهو موعجیزهیهک دهبینن دهیکهنه گاڵتهجاڕ و باوهڕ ناکهن.
وَقَالُوٓاْ إِنۡ هَٰذَآ إِلَّا سِحۡرٞ مُّبِينٌ ﴿15﴾وَقَالُوٓاْ إِنۡ هَٰذَآ إِلَّا سِحۡرٞ مُّبِينٌ
دهشیانوت: ئهمهی ئێمه دهیبینین و دهیبیستین جگه له جادوویهکی ئاشکرا شتێکی تر نیه...!!
أَءِذَا مِتۡنَا وَكُنَّا تُرَابٗا وَعِظَٰمًا أَءِنَّا لَمَبۡعُوثُونَ ﴿16﴾أَءِذَا مِتۡنَا وَكُنَّا تُرَابٗا وَعِظَٰمًا أَءِنَّا لَمَبۡعُوثُونَ
ههروهها دهڵێن: ئایا کاتێک مردین و بووینه خاک و ئێبسک، ئایا ئێمه زیندوو دهکرێینهوه؟!
أَوَءَابَآؤُنَا ٱلۡأَوَّلُونَ ﴿17﴾أَوَءَابَآؤُنَا ٱلۡأَوَّلُونَ
ئایا باوانی دێرینیشمان زیندوو دهکرێتهوه؟
قُلۡ نَعَمۡ وَأَنتُمۡ دَٰخِرُونَ ﴿18﴾قُلۡ نَعَمۡ وَأَنتُمۡ دَٰخِرُونَ
لهوهڵامیاندا ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم بڵێ: بهڵێ، لهکاتێکدا که ئێوه زهلیل و مل کهچن.
فَإِنَّمَا هِيَ زَجۡرَةٞ وَٰحِدَةٞ فَإِذَا هُمۡ يَنظُرُونَ ﴿19﴾فَإِنَّمَا هِيَ زَجۡرَةٞ وَٰحِدَةٞ فَإِذَا هُمۡ يَنظُرُونَ
جا بێگومان تهنها داچڵهکاندن و تێخوڕین و دهنگێکی بههێزه دهستبهجێ ههموویان ههستاون و تهماشا دهکهن.
وَقَالُواْ يَٰوَيۡلَنَا هَٰذَا يَوۡمُ ٱلدِّينِ ﴿20﴾وَقَالُواْ يَٰوَيۡلَنَا هَٰذَا يَوۡمُ ٱلدِّينِ
ئهوسا دهڵێن: ئهی هاوار، ئاخ و ئۆف بۆ ئێمه، ئهمه ئیتر ڕۆژی قیامهت و لێپرسینهوهیه.
هَٰذَا يَوۡمُ ٱلۡفَصۡلِ ٱلَّذِي كُنتُم بِهِۦ تُكَذِّبُونَ ﴿21﴾هَٰذَا يَوۡمُ ٱلۡفَصۡلِ ٱلَّذِي كُنتُم بِهِۦ تُكَذِّبُونَ
ئینجا بهههڕهشهوه پێیان دهوترێت ئهمه ڕۆژی جیاکردنهوهیه که ئێوه بڕواتان پێی نهبوو، بهدرۆتان دهزانی.
ٱحۡشُرُواْ ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ وَأَزۡوَٰجَهُمۡ وَمَا كَانُواْ يَعۡبُدُونَ ﴿22﴾۞ٱحۡشُرُواْ ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ وَأَزۡوَٰجَهُمۡ وَمَا كَانُواْ يَعۡبُدُونَ
خوای گهوره فهرماندهدا به فریشتهکان ههموو ئهوانهی ستهمیان کردووه کۆیان بکهنهوه، خۆیان و هاوسهرانیان، خۆیان و هاوشێوهیان و ئهو شتانهش که دهیانپهرست.....
مِن دُونِ ٱللَّهِ فَٱهۡدُوهُمۡ إِلَىٰ صِرَٰطِ ٱلۡجَحِيمِ ﴿23﴾مِن دُونِ ٱللَّهِ فَٱهۡدُوهُمۡ إِلَىٰ صِرَٰطِ ٱلۡجَحِيمِ
لهجیاتی خوا، ئینجا ڕێنماییان بکهن بۆ ڕێگهی دۆزهخ چونکه بێ باوهڕ و تاوانبارن.
وَقِفُوهُمۡۖ إِنَّهُم مَّسۡـُٔولُونَ ﴿24﴾وَقِفُوهُمۡۖ إِنَّهُم مَّسۡـُٔولُونَ
لهکاتی ڕاپێچ کردنیاندا فهرمان دهدرێت: ئادهی بیانوهستێنن، بێگومان ئهوان پرسیار لێکراون.
مَا لَكُمۡ لَا تَنَاصَرُونَ ﴿25﴾مَا لَكُمۡ لَا تَنَاصَرُونَ
پێیان دهوترێت: ئهوه چیتانه بۆ پشتی یهکتر ناگرن، بۆ بهرگری له یهك ناکهن؟!..
بَلۡ هُمُ ٱلۡيَوۡمَ مُسۡتَسۡلِمُونَ ﴿26﴾بَلۡ هُمُ ٱلۡيَوۡمَ مُسۡتَسۡلِمُونَ
نهخیر، تازهکار له لار ترازاوه ئهمڕۆ ههموویان تهسلیمن و بێ دهسهڵاتن.
وَأَقۡبَلَ بَعۡضُهُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖ يَتَسَآءَلُونَ ﴿27﴾وَأَقۡبَلَ بَعۡضُهُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖ يَتَسَآءَلُونَ
ئا لهو کاتهدا که دهوهستێنرێن، یهخهی یهکدهگرن و ڕوو به ڕووی یهک به توندی قسه دهکهن و پرسیار له یهک دهکهن و یهکتری تاوانبار دهکهن.
قَالُوٓاْ إِنَّكُمۡ كُنتُمۡ تَأۡتُونَنَا عَنِ ٱلۡيَمِينِ ﴿28﴾قَالُوٓاْ إِنَّكُمۡ كُنتُمۡ تَأۡتُونَنَا عَنِ ٱلۡيَمِينِ
ژێر دهستهکان به ئاغاکانیان دهڵێن: بێگومان ئێوه ههمیشه لای ڕاستتان لێگرتبووین (ههوڵتان دهدا ئێمه بخهڵهتێنن بهدرۆ به زۆر).
قَالُواْ بَل لَّمۡ تَكُونُواْ مُؤۡمِنِينَ ﴿29﴾قَالُواْ بَل لَّمۡ تَكُونُواْ مُؤۡمِنِينَ
ئهوانیش لهوهڵامیاندا دهڵێن: نهخێر، وا نیه، ئێوه ههر خۆتان ئیماندار نهبوون!!
وَمَا كَانَ لَنَا عَلَيۡكُم مِّن سُلۡطَٰنِۭۖ بَلۡ كُنتُمۡ قَوۡمٗا طَٰغِينَ ﴿30﴾وَمَا كَانَ لَنَا عَلَيۡكُم مِّن سُلۡطَٰنِۭۖ بَلۡ كُنتُمۡ قَوۡمٗا طَٰغِينَ
خۆ ئێمه هیچ زۆر و دهسهڵاتێکمان به سهرتاندا نهبوو، دهستمان نهدهڕۆشت بهسهرتاندا، ئێوه ههر خۆتان له سنوور دهرچوو بوون.
فَحَقَّ عَلَيۡنَا قَوۡلُ رَبِّنَآۖ إِنَّا لَذَآئِقُونَ ﴿31﴾فَحَقَّ عَلَيۡنَا قَوۡلُ رَبِّنَآۖ إِنَّا لَذَآئِقُونَ
ئیتر خۆ چارهمان نیه دهبێت بڕیاردادهی پهروهردگارمان بهسهرماندا پیاده بکرێت، دهبێت سزای (بێ ئیمانی و تاوانباری) خۆمان بچێژین.
فَأَغۡوَيۡنَٰكُمۡ إِنَّا كُنَّا غَٰوِينَ ﴿32﴾فَأَغۡوَيۡنَٰكُمۡ إِنَّا كُنَّا غَٰوِينَ
له وهڵامیاندا دهڵێن: ڕاسته، ئێمه ئێوهمان گومڕا کردبوو، بهڵام خۆیشمان ههر گومڕاو سهر لێشێواو بووین.
فَإِنَّهُمۡ يَوۡمَئِذٖ فِي ٱلۡعَذَابِ مُشۡتَرِكُونَ ﴿33﴾فَإِنَّهُمۡ يَوۡمَئِذٖ فِي ٱلۡعَذَابِ مُشۡتَرِكُونَ
ئهو ڕۆژه بهڕاستی ههموویان له سزاو ئازاردا هاوبهشن، ههروهک له دنیادا هاوکار بوون.
إِنَّا كَذَٰلِكَ نَفۡعَلُ بِٱلۡمُجۡرِمِينَ ﴿34﴾إِنَّا كَذَٰلِكَ نَفۡعَلُ بِٱلۡمُجۡرِمِينَ
ئێمه بێگومان ئاوا دهکهین به گوناهکار و تاوانباران.
إِنَّهُمۡ كَانُوٓاْ إِذَا قِيلَ لَهُمۡ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا ٱللَّهُ يَسۡتَكۡبِرُونَ ﴿35﴾إِنَّهُمۡ كَانُوٓاْ إِذَا قِيلَ لَهُمۡ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا ٱللَّهُ يَسۡتَكۡبِرُونَ
ئهوانه کاتی خۆی که پێیان دهوترا: هیچ خوایهک نیه جگه له (الله) سهریان بادهدا و فوویان دهکرده خۆیان و فیزیان دهکرد...
وَيَقُولُونَ أَئِنَّا لَتَارِكُوٓاْ ءَالِهَتِنَا لِشَاعِرٖ مَّجۡنُونِۭ ﴿36﴾وَيَقُولُونَ أَئِنَّا لَتَارِكُوٓاْ ءَالِهَتِنَا لِشَاعِرٖ مَّجۡنُونِۭ
دهیانوت: ئێمه چۆن واز له خواکانمان دههێنین بۆ شاعیرێکی شێت؟!
بَلۡ جَآءَ بِٱلۡحَقِّ وَصَدَّقَ ٱلۡمُرۡسَلِينَ ﴿37﴾بَلۡ جَآءَ بِٱلۡحَقِّ وَصَدَّقَ ٱلۡمُرۡسَلِينَ
نهخێر، وانیه، بهڵکو ئهو حهق و ڕاستهقینهی هێناوه، ڕاستی پێغهمبهرانی پێش خویشی سهلماندووه.
إِنَّكُمۡ لَذَآئِقُواْ ٱلۡعَذَابِ ٱلۡأَلِيمِ ﴿38﴾إِنَّكُمۡ لَذَآئِقُواْ ٱلۡعَذَابِ ٱلۡأَلِيمِ
(مادهم ئێوه کاتی خۆی بڕواتان پێنهکرد) دهبێت سزای زۆر به ئێش بچێژن.
وَمَا تُجۡزَوۡنَ إِلَّا مَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ﴿39﴾وَمَا تُجۡزَوۡنَ إِلَّا مَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ
تۆڵهتان لێ ناسهنرێت بهقهدهر ئهو کارو کردهوانه نهبێت کهکاتی خۆی ئهنجامتان دهدا.
إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلۡمُخۡلَصِينَ ﴿40﴾إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلۡمُخۡلَصِينَ
(ئهوهی باسکرا حاڵی خوانهناسان بوو) بهڵام بهنده دڵسۆز و ههڵبژاردهکانی خوا (ئیمانداره بهڕێزهکان).
أُوْلَـٰٓئِكَ لَهُمۡ رِزۡقٞ مَّعۡلُومٞ ﴿41﴾أُوْلَـٰٓئِكَ لَهُمۡ رِزۡقٞ مَّعۡلُومٞ
ئهوان ڕزق و ڕۆزی ئاشکرای زۆرو زهبهنده و دیاری کراویان پێشکهش دهکرێت (لهسهر سینی و دهفری زێڕ و زیو).
فَوَٰكِهُ وَهُم مُّكۡرَمُونَ ﴿42﴾فَوَٰكِهُ وَهُم مُّكۡرَمُونَ
میوههاتی ههمهجۆر و ههمهچهشن، هاوڕێ لهگهڵ قهدرو ڕێزێکی بێ وێنهدا لهلایهن پهروهردگار و فریشتهکانهوه.
فِي جَنَّـٰتِ ٱلنَّعِيمِ ﴿43﴾فِي جَنَّـٰتِ ٱلنَّعِيمِ
له بهههشتی پڕ له نازو نیعمهتدا (بۆ ههمیشه دوور له پیری و نهخۆشی و ناخۆشی).
عَلَىٰ سُرُرٖ مُّتَقَٰبِلِينَ ﴿44﴾عَلَىٰ سُرُرٖ مُّتَقَٰبِلِينَ
ئهو بهختهوهرانه لهسهر کورسی و قهنهفه ڕازاوهکان بهرامبهر یهکتری دادهنیشن، (دیاره خوای گهوره دهیخاته دڵی ئیماندارانهوه بهتایبهتی ئهوانهی ناسیاوی یهکن، تا بهدیداری یهکتر شاد ببن و ناو بهناو یادی ژیانی دنیاو خهباتیان له پێناوی ئاینی خوادا بکهن).
يُطَافُ عَلَيۡهِم بِكَأۡسٖ مِّن مَّعِينِۭ ﴿45﴾يُطَافُ عَلَيۡهِم بِكَأۡسٖ مِّن مَّعِينِۭ
له پهرداخی تایبهتیدا شهرابی تایبهتیان بهسهردا دهگێڕن.
بَيۡضَآءَ لَذَّةٖ لِّلشَّـٰرِبِينَ ﴿46﴾بَيۡضَآءَ لَذَّةٖ لِّلشَّـٰرِبِينَ
شهرابهکه زۆر سپی و بهلهزهته بۆ ئهو کهسانهی که دهیخۆنهوه و نۆشی دهکهن.
لَا فِيهَا غَوۡلٞ وَلَا هُمۡ عَنۡهَا يُنزَفُونَ ﴿47﴾لَا فِيهَا غَوۡلٞ وَلَا هُمۡ عَنۡهَا يُنزَفُونَ
ئهو شهرابه نهدهبێته هۆی سهرئێشه و ئێڵنجدان، نه مهست و سهرخۆش و بێ هۆشیان دهکات (وهک شهرابه ناپوختهکانی دنیا).
وَعِندَهُمۡ قَٰصِرَٰتُ ٱلطَّرۡفِ عِينٞ ﴿48﴾وَعِندَهُمۡ قَٰصِرَٰتُ ٱلطَّرۡفِ عِينٞ
له تهنیشتیانهوه حۆری چاوگهش دانیشتوون، جگه له هاوسهرانیان چاو بۆ کهسی تر ههڵنابڕن.
كَأَنَّهُنَّ بَيۡضٞ مَّكۡنُونٞ ﴿49﴾كَأَنَّهُنَّ بَيۡضٞ مَّكۡنُونٞ
ههر دهڵێی هێلکهی کوڵاوی پاک کراو شاراوهن (کهس دهستی لێ نهداون).
فَأَقۡبَلَ بَعۡضُهُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖ يَتَسَآءَلُونَ ﴿50﴾فَأَقۡبَلَ بَعۡضُهُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖ يَتَسَآءَلُونَ
ئینجا ئیتر (ئهو بهختهوهرانه بهدهم عهیش و نۆشهوه) پرسیار له یهکتری دهکهن و (یادگارهکانیان له دنیادا باس دهکهن).
قَالَ قَآئِلٞ مِّنۡهُمۡ إِنِّي كَانَ لِي قَرِينٞ ﴿51﴾قَالَ قَآئِلٞ مِّنۡهُمۡ إِنِّي كَانَ لِي قَرِينٞ
یهکێکیان مۆڵهت دهخوازێت و دهڵێت: من بهڕاستی کاتی خۆی له دنیادا هاوهڵێکم ههبوو...
يَقُولُ أَءِنَّكَ لَمِنَ ٱلۡمُصَدِّقِينَ ﴿52﴾يَقُولُ أَءِنَّكَ لَمِنَ ٱلۡمُصَدِّقِينَ
زۆرجار دهیوت: تۆ بڕوا بو شتی وا دهکهیت؟!
أَءِذَا مِتۡنَا وَكُنَّا تُرَابٗا وَعِظَٰمًا أَءِنَّا لَمَدِينُونَ ﴿53﴾أَءِذَا مِتۡنَا وَكُنَّا تُرَابٗا وَعِظَٰمًا أَءِنَّا لَمَدِينُونَ
ئایا ئهگهر بووینه خاک و ئێسک ئێمه بهڕاست پاداشت دهدرێینهوه؟!
قَالَ هَلۡ أَنتُم مُّطَّلِعُونَ ﴿54﴾قَالَ هَلۡ أَنتُم مُّطَّلِعُونَ
پاشان ئیماندارهکه ڕوو بههاوهڵانی وتی: ئهرێ ئهوه ئێوه تهماشایهک ناکهن: بابزانین ئهو هاوهڵهم حاڵی چۆنه.
فَٱطَّلَعَ فَرَءَاهُ فِي سَوَآءِ ٱلۡجَحِيمِ ﴿55﴾فَٱطَّلَعَ فَرَءَاهُ فِي سَوَآءِ ٱلۡجَحِيمِ
ههر که سهیرێکی کرد بینی وا له ناوهڕاستی دۆزهخدا گیری خواردووه...
قَالَ تَٱللَّهِ إِن كِدتَّ لَتُرۡدِينِ ﴿56﴾قَالَ تَٱللَّهِ إِن كِدتَّ لَتُرۡدِينِ
ئهوسا پێی وت: بهخوا خهریکبوو منیش تیا بهریت، خهریک بوو منیش وهکو خۆت ههڵدێریت.
وَلَوۡلَا نِعۡمَةُ رَبِّي لَكُنتُ مِنَ ٱلۡمُحۡضَرِينَ ﴿57﴾وَلَوۡلَا نِعۡمَةُ رَبِّي لَكُنتُ مِنَ ٱلۡمُحۡضَرِينَ
خۆ ئهگهر نیعمهتی هیدایهتی پهروهردگارم نهبوایه، ئهوه منیش له ئاماده بووانی ناو دۆزهخ دهبووم.
أَفَمَا نَحۡنُ بِمَيِّتِينَ ﴿58﴾أَفَمَا نَحۡنُ بِمَيِّتِينَ
ئینجا بهختهواران له خۆشیدا دهڵێن: ئێمه ئیتر نامرین، ژیانمان بهردهوامه....
إِلَّا مَوۡتَتَنَا ٱلۡأُولَىٰ وَمَا نَحۡنُ بِمُعَذَّبِينَ ﴿59﴾إِلَّا مَوۡتَتَنَا ٱلۡأُولَىٰ وَمَا نَحۡنُ بِمُعَذَّبِينَ
جگه له مردنهکهی یهکهم جارمان، ئێمه ئیتر هیچ ئازار و ئهشکهنجهیهکیش ناچێژین.
إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡعَظِيمُ ﴿60﴾إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡعَظِيمُ
بهڕاستی ئا ئهمهیه سهرکهوتن و سهرفرازی و بهختهوهری گهوره و بێ سنوور.
لِمِثۡلِ هَٰذَا فَلۡيَعۡمَلِ ٱلۡعَٰمِلُونَ ﴿61﴾لِمِثۡلِ هَٰذَا فَلۡيَعۡمَلِ ٱلۡعَٰمِلُونَ
دهبا ئا بۆ ئهم بههشته، بۆ ئهم کامهرانیه، بۆ ئهم نازو نیعمهته بێ سنووره، ئهوانهی که کارو کۆشش دهکهن، با بۆ ئهم دهسکهوتانه بیکهن.
أَذَٰلِكَ خَيۡرٞ نُّزُلًا أَمۡ شَجَرَةُ ٱلزَّقُّومِ ﴿62﴾أَذَٰلِكَ خَيۡرٞ نُّزُلًا أَمۡ شَجَرَةُ ٱلزَّقُّومِ
باشه، ئایا ئهو بهههشت و نازو نیعمهته چاکه؟ یان درهختی ژهقنه بووت.
إِنَّا جَعَلۡنَٰهَا فِتۡنَةٗ لِّلظَّـٰلِمِينَ ﴿63﴾إِنَّا جَعَلۡنَٰهَا فِتۡنَةٗ لِّلظَّـٰلِمِينَ
ئێمه کردوومانه بههۆی ناخۆشی و ئازار بۆ ستهمکاران (ئهوانهی له دنیادا گاڵتهیان دههات و دهیانوت چۆن لهناو ئاگردا درهخت دهڕوێت؟!)
إِنَّهَا شَجَرَةٞ تَخۡرُجُ فِيٓ أَصۡلِ ٱلۡجَحِيمِ ﴿64﴾إِنَّهَا شَجَرَةٞ تَخۡرُجُ فِيٓ أَصۡلِ ٱلۡجَحِيمِ
بێگومان ئهوه درهختێکه له ناخی دۆزهخدایه و لهوێوه (لق و پۆپهکانی) بهههموو بهشهکانی دۆزهخدا بڵاوکردۆتهوه.
طَلۡعُهَا كَأَنَّهُۥ رُءُوسُ ٱلشَّيَٰطِينِ ﴿65﴾طَلۡعُهَا كَأَنَّهُۥ رُءُوسُ ٱلشَّيَٰطِينِ
بهروبوومهکهی دهڵێی سهلکهسهری شهیتانهکانه (له ناشرینی و بێ لهزهتیدا).
فَإِنَّهُمۡ لَأٓكِلُونَ مِنۡهَا فَمَالِـُٔونَ مِنۡهَا ٱلۡبُطُونَ ﴿66﴾فَإِنَّهُمۡ لَأٓكِلُونَ مِنۡهَا فَمَالِـُٔونَ مِنۡهَا ٱلۡبُطُونَ
دۆزهخیهکان به ناچاری لێی دهخۆن، سکیانی لێ پڕ دهکهن.
ثُمَّ إِنَّ لَهُمۡ عَلَيۡهَا لَشَوۡبٗا مِّنۡ حَمِيمٖ ﴿67﴾ثُمَّ إِنَّ لَهُمۡ عَلَيۡهَا لَشَوۡبٗا مِّنۡ حَمِيمٖ
لهوهودوا شلهمهنیهکی زۆر گهرم دهکهن بهسهریدا (بهزۆر دهرخواردیان دهدرێت).
ثُمَّ إِنَّ مَرۡجِعَهُمۡ لَإِلَى ٱلۡجَحِيمِ ﴿68﴾ثُمَّ إِنَّ مَرۡجِعَهُمۡ لَإِلَى ٱلۡجَحِيمِ
پاسان (دوای ئهوهی که تێریان خواردو تێریان خواردهوه!! به دهم شهق و تێههڵدان و سهرزهنیشتی فریشتهکانی دۆزهخهوه) بهزۆر دهگێڕدێنرهوه بۆ ناو دۆزهخ، (دیاره براون بۆ شوێنی تایبهتی خواردن و خواردنهوه!!)
إِنَّهُمۡ أَلۡفَوۡاْ ءَابَآءَهُمۡ ضَآلِّينَ ﴿69﴾إِنَّهُمۡ أَلۡفَوۡاْ ءَابَآءَهُمۡ ضَآلِّينَ
ئهوانه کاتی خۆی باوو باپیرانی خۆیانیان بینی بهگومڕایی (بیریان نهکردهوه و کوێرانه شوێنیان کهوتن).
فَهُمۡ عَلَىٰٓ ءَاثَٰرِهِمۡ يُهۡرَعُونَ ﴿70﴾فَهُمۡ عَلَىٰٓ ءَاثَٰرِهِمۡ يُهۡرَعُونَ
(ئیتر بهبێ لێکدانهوه) ئهوانه بهشوێنیاندا بهتاڵۆکه و ههڵهداوان چوون (باوهڕیان به پێغهمبهران و ئیمانداران نهکرد).
وَلَقَدۡ ضَلَّ قَبۡلَهُمۡ أَكۡثَرُ ٱلۡأَوَّلِينَ ﴿71﴾وَلَقَدۡ ضَلَّ قَبۡلَهُمۡ أَكۡثَرُ ٱلۡأَوَّلِينَ
سوێند بهخوا بێگومان زۆربهی پێشینانیان ههر گومڕا بوون (چونکه دڵڕهق بوون و ئامادهی بیستنی ڕاستی نهبوون).
وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا فِيهِم مُّنذِرِينَ ﴿72﴾وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا فِيهِم مُّنذِرِينَ
ههرچهنده ئێمه بهڕاستی، پێغهمبهرانی بێدارکهرهوهمان بۆ ڕهوانه کردبوون (بهڵام زۆربهیان گاڵتهیان پێ دههات).
فَٱنظُرۡ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُنذَرِينَ ﴿73﴾فَٱنظُرۡ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُنذَرِينَ
جا ئیتر تهماشابکه سهرنج بده، سهرئهنجامی بێدارکراوهکان چی بوو (چۆن به دۆزهخ پاداشت درانهوه!)
إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلۡمُخۡلَصِينَ ﴿74﴾إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلۡمُخۡلَصِينَ
جگه له بهنده دڵسۆزو ههڵبژاردهکانی خوا (که ئهوان له دۆزهخ دوورن و به بهههشت شاد بوون).
وَلَقَدۡ نَادَىٰنَا نُوحٞ فَلَنِعۡمَ ٱلۡمُجِيبُونَ ﴿75﴾وَلَقَدۡ نَادَىٰنَا نُوحٞ فَلَنِعۡمَ ٱلۡمُجِيبُونَ
بێگومان نوح هانا و هاواری بۆ هێناین، ئێمهیش چاکترین فریاد ڕهسێک بووین که بههانا و هاواریهوه چووین.
وَنَجَّيۡنَٰهُ وَأَهۡلَهُۥ مِنَ ٱلۡكَرۡبِ ٱلۡعَظِيمِ ﴿76﴾وَنَجَّيۡنَٰهُ وَأَهۡلَهُۥ مِنَ ٱلۡكَرۡبِ ٱلۡعَظِيمِ
خۆی و کهسوکاری باوهڕداریمان له تهنگانه گهورهکه ڕزگار کرد...
وَجَعَلۡنَا ذُرِّيَّتَهُۥ هُمُ ٱلۡبَاقِينَ ﴿77﴾وَجَعَلۡنَا ذُرِّيَّتَهُۥ هُمُ ٱلۡبَاقِينَ
جا تهنها ههر ئهوهی ئهویشمان هێشتهوه (که ببنه هۆی ئاوهدانکردنهوهی زهوی سهر لهنوێ).
وَتَرَكۡنَا عَلَيۡهِ فِي ٱلۡأٓخِرِينَ ﴿78﴾وَتَرَكۡنَا عَلَيۡهِ فِي ٱلۡأٓخِرِينَ
ههروهها بهسهرهاتی ئهومان هێشتهوه بۆ نهوهکانی داهاتوو (تا پهندی لێوهربگرن).
سَلَٰمٌ عَلَىٰ نُوحٖ فِي ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿79﴾سَلَٰمٌ عَلَىٰ نُوحٖ فِي ٱلۡعَٰلَمِينَ
سڵاو لهسهر نوح له لایهن سهرجهم ئیماندارانهوه له ههموو کات و شوێنێکدا.
إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ ﴿80﴾إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ
بهڕاستی ئێمه ئا بهو شێوهیه پاداشتی چاکهکاران دهدهینهوه (یادیان دههێڵینهوه).
إِنَّهُۥ مِنۡ عِبَادِنَا ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿81﴾إِنَّهُۥ مِنۡ عِبَادِنَا ٱلۡمُؤۡمِنِينَ
بهڕاستی ئهو لهبهنده ئیماندارهکانی ئێمهیه.
ثُمَّ أَغۡرَقۡنَا ٱلۡأٓخَرِينَ ﴿82﴾ثُمَّ أَغۡرَقۡنَا ٱلۡأٓخَرِينَ
لهوهودوا ئهوانی ترمان نوقمی زریان کرد.
وَإِنَّ مِن شِيعَتِهِۦ لَإِبۡرَٰهِيمَ ﴿83﴾۞وَإِنَّ مِن شِيعَتِهِۦ لَإِبۡرَٰهِيمَ
بێگومان له شوێنکهوته و پهیڕهوانی نوح - ئیبراهیم - ه (سهلامی خوایان لێ بێت).
إِذۡ جَآءَ رَبَّهُۥ بِقَلۡبٖ سَلِيمٍ ﴿84﴾إِذۡ جَآءَ رَبَّهُۥ بِقَلۡبٖ سَلِيمٍ
کاتێک ڕووی کرده پهروهردگاری، به پیر بانگهوازیهوه چوو، بهدڵێکی پڕ له ئیمان و یهک خواناسیهوه.
إِذۡ قَالَ لِأَبِيهِ وَقَوۡمِهِۦ مَاذَا تَعۡبُدُونَ ﴿85﴾إِذۡ قَالَ لِأَبِيهِ وَقَوۡمِهِۦ مَاذَا تَعۡبُدُونَ
ڕۆژێک به باوکی و قهومی و هۆزهکهی وت: باشه، ئهوه ئێوه چی دهپهرستن؟!
أَئِفۡكًا ءَالِهَةٗ دُونَ ٱللَّهِ تُرِيدُونَ ﴿86﴾أَئِفۡكًا ءَالِهَةٗ دُونَ ٱللَّهِ تُرِيدُونَ
ئایا شتی دهست ههڵبهسته دهکهنه خواو له جیاتی پهروهردگار دهتانهوێت بیپهرستن؟!
فَمَا ظَنُّكُم بِرَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿87﴾فَمَا ظَنُّكُم بِرَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ
باشه، ئاخر ئێوه، چ گومانێکتان ههیه له پهروهردگاری جیهانیان؟!
فَنَظَرَ نَظۡرَةٗ فِي ٱلنُّجُومِ ﴿88﴾فَنَظَرَ نَظۡرَةٗ فِي ٱلنُّجُومِ
(ئهوسا چاوی ههڵبڕی بۆ ئاسمان و) تهماشایهکی ئهستێرهکانی کرد، (له ساخی بیروبۆچوونیان).
فَقَالَ إِنِّي سَقِيمٞ ﴿89﴾فَقَالَ إِنِّي سَقِيمٞ
(دیاره که سبهی جهژنیان بووه و دهعوهتی حهزرهتی ئیبراهیمیشیان کردووه، ئهمیش حهزی نهکردووه و بێزاربووه بۆیه) وتی: من نهخۆشم.
فَتَوَلَّوۡاْ عَنۡهُ مُدۡبِرِينَ ﴿90﴾فَتَوَلَّوۡاْ عَنۡهُ مُدۡبِرِينَ
ئهوانیش بهجێیان هێشت و ڕۆیشتن.
فَرَاغَ إِلَىٰٓ ءَالِهَتِهِمۡ فَقَالَ أَلَا تَأۡكُلُونَ ﴿91﴾فَرَاغَ إِلَىٰٓ ءَالِهَتِهِمۡ فَقَالَ أَلَا تَأۡكُلُونَ
ئهوسا به پهنهانی چوو بۆ لای بتهکانیان و وتی: ئهوه ناخۆن؟ (دیاره خۆراکیان بۆ بتهکان داناوه!)
مَا لَكُمۡ لَا تَنطِقُونَ ﴿92﴾مَا لَكُمۡ لَا تَنطِقُونَ
ئهوسا هاواری له بتهکان کردوو، به توڕهییهوه پێی وتن: ئهوه بۆ ڵاڵن؟! بۆ قسهیهکی ژیرانه ناکهن؟!
فَرَاغَ عَلَيۡهِمۡ ضَرۡبَۢا بِٱلۡيَمِينِ ﴿93﴾فَرَاغَ عَلَيۡهِمۡ ضَرۡبَۢا بِٱلۡيَمِينِ
ئینجا تێیان کهوت، بهدهستی ڕاستی پیادهماڵین و دهیشکاندن.
فَأَقۡبَلُوٓاْ إِلَيۡهِ يَزِفُّونَ ﴿94﴾فَأَقۡبَلُوٓاْ إِلَيۡهِ يَزِفُّونَ
دوایی بت پهرستان گهڕانهوه و بینیان خواکانیان تێکوپێک شکاون، بهپهله و شڵهژاوییهوه هاتن بۆ ئیبراهیم...!!
قَالَ أَتَعۡبُدُونَ مَا تَنۡحِتُونَ ﴿95﴾قَالَ أَتَعۡبُدُونَ مَا تَنۡحِتُونَ
ئهویش پێی وتن: باشه، ئایا ئهو پهیکهرانهی خۆتان دایدهتاشن، دهیپهرستن؟!
وَٱللَّهُ خَلَقَكُمۡ وَمَا تَعۡمَلُونَ ﴿96﴾وَٱللَّهُ خَلَقَكُمۡ وَمَا تَعۡمَلُونَ
لهکاتێکدا خوا بهدیهێنهری ئێوهیش و ئهم بتانهشه که دروستتان کردوون (نهشیانتوانی بهرگری له خۆیان بکهن!!).
قَالُواْ ٱبۡنُواْ لَهُۥ بُنۡيَٰنٗا فَأَلۡقُوهُ فِي ٱلۡجَحِيمِ ﴿97﴾قَالُواْ ٱبۡنُواْ لَهُۥ بُنۡيَٰنٗا فَأَلۡقُوهُ فِي ٱلۡجَحِيمِ
کهچی بیریان نهکردهوه لهو بهڵگه بههێزانهوه، وتیان: شوێنێک دروست بکهن و ئاگری تێدا بکهنهوه و ئیبراهیمی تێ فڕێ بدهن (با بسوتێت و لهناو بچێت).
فَأَرَادُواْ بِهِۦ كَيۡدٗا فَجَعَلۡنَٰهُمُ ٱلۡأَسۡفَلِينَ ﴿98﴾فَأَرَادُواْ بِهِۦ كَيۡدٗا فَجَعَلۡنَٰهُمُ ٱلۡأَسۡفَلِينَ
ئهوان ویستیان پیلانێکی بۆ دروست بکهن، ئێمه ئهوانمان تێکشکاند و ڕیسوامان کردن.
وَقَالَ إِنِّي ذَاهِبٌ إِلَىٰ رَبِّي سَيَهۡدِينِ ﴿99﴾وَقَالَ إِنِّي ذَاهِبٌ إِلَىٰ رَبِّي سَيَهۡدِينِ
ئینجا ئیبراهیم وتی: من بهڕاستی ئێوه به جێ دههێڵم و دهڕۆم بهرهو ڕهزامهندی پهروهردگارم، له ئاییندهشدا بهردهوام ڕێنموویم دهکات.
رَبِّ هَبۡ لِي مِنَ ٱلصَّـٰلِحِينَ ﴿100﴾رَبِّ هَبۡ لِي مِنَ ٱلصَّـٰلِحِينَ
(ئهوسا کۆچی کرد)، لهو ڕێگهو بانهدا داوای لهخوا کردو وتی: پهروهردگارا نهوهیهکی چاک و پاکم پێ ببهخشه.
فَبَشَّرۡنَٰهُ بِغُلَٰمٍ حَلِيمٖ ﴿101﴾فَبَشَّرۡنَٰهُ بِغُلَٰمٍ حَلِيمٖ
ئێمهش مژدهی کوڕێکی به ئارام و خۆگرو ژیرمان پێبهخشی که -ئیسماعیل- ه.
فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ ٱلسَّعۡيَ قَالَ يَٰبُنَيَّ إِنِّيٓ أَرَىٰ فِي ٱلۡمَنَامِ أَنِّيٓ أَذۡبَحُكَ فَٱنظُرۡ مَاذَا تَرَىٰۚ قَالَ يَـٰٓأَبَتِ ٱفۡعَلۡ مَا تُؤۡمَرُۖ سَتَجِدُنِيٓ إِن شَآءَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلصَّـٰبِرِينَ ﴿102﴾فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ ٱلسَّعۡيَ قَالَ يَٰبُنَيَّ إِنِّيٓ أَرَىٰ فِي ٱلۡمَنَامِ أَنِّيٓ أَذۡبَحُكَ فَٱنظُرۡ مَاذَا تَرَىٰۚ قَالَ يَـٰٓأَبَتِ ٱفۡعَلۡ مَا تُؤۡمَرُۖ سَتَجِدُنِيٓ إِن شَآءَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلصَّـٰبِرِينَ
کاتێک ئهو کوڕه کهوته دهروماڵ لهگهڵیدا بهیانیهک پێی وت: کوڕم شیرینم بێگومان من دهمبینی له خهونمدا که تۆ سهردهبڕم، تۆ دهڵێی چی؟ ڕات چۆنه؟! (کوڕی چاک و خواناس و خۆگر بهزمانی شیرین) وتی: بابهگیان ههر فهرمانێکت پێ دراوه جێبهجێی بکه، دهمبینیت ئهگهر خوا حهز بکات، خوابیهوێت، له ئارامکاران دهبم.
فَلَمَّآ أَسۡلَمَا وَتَلَّهُۥ لِلۡجَبِينِ ﴿103﴾فَلَمَّآ أَسۡلَمَا وَتَلَّهُۥ لِلۡجَبِينِ
کاتێک ههردووکیان تهسلیمی فهرمانی پهروهردگار بوون، ئیبراهیم، ئیسماعیلی به ڕوودا خسته سهر خاک بۆ ئهوهی سهری ببڕێت.
وَنَٰدَيۡنَٰهُ أَن يَـٰٓإِبۡرَٰهِيمُ ﴿104﴾وَنَٰدَيۡنَٰهُ أَن يَـٰٓإِبۡرَٰهِيمُ
ئێمهش بانگمان لێکرد: ئهی ئیبراهیم!!
قَدۡ صَدَّقۡتَ ٱلرُّءۡيَآۚ إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ ﴿105﴾قَدۡ صَدَّقۡتَ ٱلرُّءۡيَآۚ إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ
بهڕاستی خهوهکهت هێنایه دی، ئێمه ههر ئاوا پاداشتی چاکهکاران دهدهینهوه (له تاقی کردنهوهکاندا سهریان دهخهین، چونکه لێبڕاون).
إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ ٱلۡبَلَـٰٓؤُاْ ٱلۡمُبِينُ ﴿106﴾إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ ٱلۡبَلَـٰٓؤُاْ ٱلۡمُبِينُ
بهڕاستی ئهمه خۆی تاقیکردنهوهیهکی ئاشکراو ڕوونه.
وَفَدَيۡنَٰهُ بِذِبۡحٍ عَظِيمٖ ﴿107﴾وَفَدَيۡنَٰهُ بِذِبۡحٍ عَظِيمٖ
ئێمهش قۆچێکی گهورهمان کرده قوربانی ئیسماعیل تا له جیاتی ئهودا سهری ببڕێت.
وَتَرَكۡنَا عَلَيۡهِ فِي ٱلۡأٓخِرِينَ ﴿108﴾وَتَرَكۡنَا عَلَيۡهِ فِي ٱلۡأٓخِرِينَ
پاشان ئێمه لهناو گهلان و نهوهکانی داهاتوودا ناوی ئیبراهیممان هێشتهوه.
سَلَٰمٌ عَلَىٰٓ إِبۡرَٰهِيمَ ﴿109﴾سَلَٰمٌ عَلَىٰٓ إِبۡرَٰهِيمَ
سڵاو و دروود و ڕێز لهسهر ئیبراهیم.
كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ ﴿110﴾كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ
ئێمه ئا بهو شێوهیه پاداشتی چاکهکاران دهدهینهوه...
إِنَّهُۥ مِنۡ عِبَادِنَا ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿111﴾إِنَّهُۥ مِنۡ عِبَادِنَا ٱلۡمُؤۡمِنِينَ
بهڕاستی ئهمیش لهبهنده ئیماندارهکانی ئێمهیه...
وَبَشَّرۡنَٰهُ بِإِسۡحَٰقَ نَبِيّٗا مِّنَ ٱلصَّـٰلِحِينَ ﴿112﴾وَبَشَّرۡنَٰهُ بِإِسۡحَٰقَ نَبِيّٗا مِّنَ ٱلصَّـٰلِحِينَ
مژدهی هاتنه دنیای - ئیسحاق - یشمان پێبهخشی، که ئهویش پێغهمبهرێکه له چاکان.
وَبَٰرَكۡنَا عَلَيۡهِ وَعَلَىٰٓ إِسۡحَٰقَۚ وَمِن ذُرِّيَّتِهِمَا مُحۡسِنٞ وَظَالِمٞ لِّنَفۡسِهِۦ مُبِينٞ ﴿113﴾وَبَٰرَكۡنَا عَلَيۡهِ وَعَلَىٰٓ إِسۡحَٰقَۚ وَمِن ذُرِّيَّتِهِمَا مُحۡسِنٞ وَظَالِمٞ لِّنَفۡسِهِۦ مُبِينٞ
خێرو بهرهکهتمان ڕژاند بهسهر ئیبراهیم و بهسهرئیسحاقدا و لهنهوهی ههردووکیان، واته: ئیسماعلیل و ئیسحاق چاکان و پاکان، ههروهها ئهو کهسانهش پهیدادهبن بهروونی ستهم له خۆیان دهکهن.
وَلَقَدۡ مَنَنَّا عَلَىٰ مُوسَىٰ وَهَٰرُونَ ﴿114﴾وَلَقَدۡ مَنَنَّا عَلَىٰ مُوسَىٰ وَهَٰرُونَ
بهڕاستی ئێمه نازو نیعمهتی خۆمانمان ڕژاند بهسهر موسا و هاروون (ههردووکیانمان ههڵبژارد بۆ پێغهمبهرایهتی).
وَنَجَّيۡنَٰهُمَا وَقَوۡمَهُمَا مِنَ ٱلۡكَرۡبِ ٱلۡعَظِيمِ ﴿115﴾وَنَجَّيۡنَٰهُمَا وَقَوۡمَهُمَا مِنَ ٱلۡكَرۡبِ ٱلۡعَظِيمِ
ههردووکیان و قهومهکهشیانمان له تهنگانه گهورهکه ڕزگارکرد (له غهرق بوون و خنکان).
وَنَصَرۡنَٰهُمۡ فَكَانُواْ هُمُ ٱلۡغَٰلِبِينَ ﴿116﴾وَنَصَرۡنَٰهُمۡ فَكَانُواْ هُمُ ٱلۡغَٰلِبِينَ
سهرکهوتنمان پێبهخشین بهسهر دوژمنهکانیاندا، ههر ئهوانیش زاڵ بوون.
وَءَاتَيۡنَٰهُمَا ٱلۡكِتَٰبَ ٱلۡمُسۡتَبِينَ ﴿117﴾وَءَاتَيۡنَٰهُمَا ٱلۡكِتَٰبَ ٱلۡمُسۡتَبِينَ
پاشان تهوراتمان پێبهخشین که ڕوونکهرهوهی ههموو شتێکه، (تا پهیڕهویی بکهن).
وَهَدَيۡنَٰهُمَا ٱلصِّرَٰطَ ٱلۡمُسۡتَقِيمَ ﴿118﴾وَهَدَيۡنَٰهُمَا ٱلصِّرَٰطَ ٱلۡمُسۡتَقِيمَ
ههروهها ڕێنموویی ههردووکیانمان کرد بۆ ڕێگه و ڕێبازی ڕاست و دروست (تا قهومهکهیان سهرفراز بکهن).
وَتَرَكۡنَا عَلَيۡهِمَا فِي ٱلۡأٓخِرِينَ ﴿119﴾وَتَرَكۡنَا عَلَيۡهِمَا فِي ٱلۡأٓخِرِينَ
ناوبانگی خێریانمان له نهوهکانی داهاتوودا هێشتهوه (که ههتا دنیایه بهڕێزهوه ناویان ببرێت).
سَلَٰمٌ عَلَىٰ مُوسَىٰ وَهَٰرُونَ ﴿120﴾سَلَٰمٌ عَلَىٰ مُوسَىٰ وَهَٰرُونَ
سڵاو و دروود و ڕێز لهسهر موسا و هاروون (له لایهن پهروهردگاری مهزن و بهڕێزهوه).
إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ ﴿121﴾إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ
بێگومان ئێمه، ئا بهو شێوهیه پاداشتی چاکهکاران دهدهینهوه (له دنیاو قیامهتدا ڕێزدارن).
إِنَّهُمَا مِنۡ عِبَادِنَا ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿122﴾إِنَّهُمَا مِنۡ عِبَادِنَا ٱلۡمُؤۡمِنِينَ
بهڕاستی ههردووکیان له بهنده ئیماندارهکانی ئێمه بوون (ئهرکی سهرشانی خۆیان به چاکی ئهنجامدا).
وَإِنَّ إِلۡيَاسَ لَمِنَ ٱلۡمُرۡسَلِينَ ﴿123﴾وَإِنَّ إِلۡيَاسَ لَمِنَ ٱلۡمُرۡسَلِينَ
بێگومان - ئیلیاس - یش له دهستهی پێغهمبهران و ڕهوانه کراوانه (له لایهن ئێمهوه).
إِذۡ قَالَ لِقَوۡمِهِۦٓ أَلَا تَتَّقُونَ ﴿124﴾إِذۡ قَالَ لِقَوۡمِهِۦٓ أَلَا تَتَّقُونَ
ئهوکاته ئهویش به قهوم و گهلهکهی خۆی وت: ئهوه ناکرێت خواناس بن؟ ئهوه بۆ لهخوا ناترسن؟!
أَتَدۡعُونَ بَعۡلٗا وَتَذَرُونَ أَحۡسَنَ ٱلۡخَٰلِقِينَ ﴿125﴾أَتَدۡعُونَ بَعۡلٗا وَتَذَرُونَ أَحۡسَنَ ٱلۡخَٰلِقِينَ
ئایا ئێوه هاناو هاوارو نزا بۆ - بهعل - دهبهن (بتێکی گهوره بوو دهیانپهرست) وه واز له خواپهرستی دههێنن لهکاتێکدا ئهو زاته چاکترینی دروستکارهکانه.
ٱللَّهَ رَبَّكُمۡ وَرَبَّ ءَابَآئِكُمُ ٱلۡأَوَّلِينَ ﴿126﴾ٱللَّهَ رَبَّكُمۡ وَرَبَّ ءَابَآئِكُمُ ٱلۡأَوَّلِينَ
که - الله - یه، پهروهردگارتانه، پهروهردگاری باو و باپیرانی دێرینیشتانه (ئهوه بۆ بیرێک ناکهنهوه)؟!
فَكَذَّبُوهُ فَإِنَّهُمۡ لَمُحۡضَرُونَ ﴿127﴾فَكَذَّبُوهُ فَإِنَّهُمۡ لَمُحۡضَرُونَ
کهچی ئهوان بڕوایان پێ نهکرد، کهوابوو بێگومان ئهوان ئامادهکراون بۆ دۆزهخ.
إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلۡمُخۡلَصِينَ ﴿128﴾إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلۡمُخۡلَصِينَ
جگه له بهنده دڵسۆزو ههڵبژاردهکانی خوا.
وَتَرَكۡنَا عَلَيۡهِ فِي ٱلۡأٓخِرِينَ ﴿129﴾وَتَرَكۡنَا عَلَيۡهِ فِي ٱلۡأٓخِرِينَ
ئینجا ناوبانگی خێری ئیلیاسمان له نهوهکانی داهاتوودا هێشتهوه.
سَلَٰمٌ عَلَىٰٓ إِلۡ يَاسِينَ ﴿130﴾سَلَٰمٌ عَلَىٰٓ إِلۡ يَاسِينَ
سڵاو و دروود و ڕێز لهسهر ئیلیاسین بێت.
إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ ﴿131﴾إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ
ئێمه بهڕاستی بهو شێوهیه پاداشتی چاکهکاران دهدهینهوه.
إِنَّهُۥ مِنۡ عِبَادِنَا ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿132﴾إِنَّهُۥ مِنۡ عِبَادِنَا ٱلۡمُؤۡمِنِينَ
بێگومان ئهویش له بهنده ئیماندارهکانی ئێمهیه.
وَإِنَّ لُوطٗا لَّمِنَ ٱلۡمُرۡسَلِينَ ﴿133﴾وَإِنَّ لُوطٗا لَّمِنَ ٱلۡمُرۡسَلِينَ
بهڕاستی -ڵوط - یش له پێغهمبهرانه.
إِذۡ نَجَّيۡنَٰهُ وَأَهۡلَهُۥٓ أَجۡمَعِينَ ﴿134﴾إِذۡ نَجَّيۡنَٰهُ وَأَهۡلَهُۥٓ أَجۡمَعِينَ
کاتی خۆی ئهو و ههموو کهس و کاریمان ڕزگار کرد.
إِلَّا عَجُوزٗا فِي ٱلۡغَٰبِرِينَ ﴿135﴾إِلَّا عَجُوزٗا فِي ٱلۡغَٰبِرِينَ
بێجگه له پیرهژنێک (بێ باوهڕ بوو بهردهوام گرفتی بۆ پێش دههێنا) لهناومان برد.
ثُمَّ دَمَّرۡنَا ٱلۡأٓخَرِينَ ﴿136﴾ثُمَّ دَمَّرۡنَا ٱلۡأٓخَرِينَ
پاشان ههمووانمان تهفرو تونا کرد.
وَإِنَّكُمۡ لَتَمُرُّونَ عَلَيۡهِم مُّصۡبِحِينَ ﴿137﴾وَإِنَّكُمۡ لَتَمُرُّونَ عَلَيۡهِم مُّصۡبِحِينَ
بێگومان ئێوه ههموو بهیانیهک دهڕۆن بهسهر شوێنهوارهکانیاندا.
وَبِٱلَّيۡلِۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ ﴿138﴾وَبِٱلَّيۡلِۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ
ههروهها له شهویشدا (ههندێک جار لهوێوه تێدهپهڕن) ئایا ئهوه ژیریتان ناخهنه کارو بیرێک ناکهنهوه (چیمان بهسهر هێنان؟!!)
وَإِنَّ يُونُسَ لَمِنَ ٱلۡمُرۡسَلِينَ ﴿139﴾وَإِنَّ يُونُسَ لَمِنَ ٱلۡمُرۡسَلِينَ
بهڕاستی - یونس - یش له پێغهمبهرانه.
إِذۡ أَبَقَ إِلَى ٱلۡفُلۡكِ ٱلۡمَشۡحُونِ ﴿140﴾إِذۡ أَبَقَ إِلَى ٱلۡفُلۡكِ ٱلۡمَشۡحُونِ
کهچی ڕای کرد بهرهو کهشتیه پڕ له کهلوپهل و خهڵکهکه...
فَسَاهَمَ فَكَانَ مِنَ ٱلۡمُدۡحَضِينَ ﴿141﴾فَسَاهَمَ فَكَانَ مِنَ ٱلۡمُدۡحَضِينَ
ئهوسا بهناچاری بهشداری قورعهی کرد، له ڕیزی ئهوانهدا بوو کهله قورعهکهدا سهرنهکهوتن...
فَٱلۡتَقَمَهُ ٱلۡحُوتُ وَهُوَ مُلِيمٞ ﴿142﴾فَٱلۡتَقَمَهُ ٱلۡحُوتُ وَهُوَ مُلِيمٞ
ئینجانهههنگێک قووتی دا، لهکاتێکدا که شایانی سهرزهنشت و گلهیی بوو (چونکه پێش ئهوهی خوا مۆڵهتی بدات قهومهکهی بهجێهێشت).
فَلَوۡلَآ أَنَّهُۥ كَانَ مِنَ ٱلۡمُسَبِّحِينَ ﴿143﴾فَلَوۡلَآ أَنَّهُۥ كَانَ مِنَ ٱلۡمُسَبِّحِينَ
خۆ ئهگهر لهو کهسانه نهبوایه که تهسبیحات و یادی خوا دهکهن و نهیوتایه (لا اله الا انت سبحانك انی کنت من الظالمین): پهروهردگارا هیچ خوایهک نیه جگه له تۆ، پاکی و بێگهردی و ستایش شایستهی تۆیه و من له ستهمکارانم.
لَلَبِثَ فِي بَطۡنِهِۦٓ إِلَىٰ يَوۡمِ يُبۡعَثُونَ ﴿144﴾لَلَبِثَ فِي بَطۡنِهِۦٓ إِلَىٰ يَوۡمِ يُبۡعَثُونَ
ئهوه دهمایهوه له سکی نهههنگهکهدا تا ڕۆژێک که ههمووان زیندوو دهکرێنهوه.
فَنَبَذۡنَٰهُ بِٱلۡعَرَآءِ وَهُوَ سَقِيمٞ ﴿145﴾۞فَنَبَذۡنَٰهُ بِٱلۡعَرَآءِ وَهُوَ سَقِيمٞ
لهوهودوا فڕێماندایه چۆڵیهکی بێ گژوگیاو درهختهوه بێ هێز و ماندوو نهخۆش.
وَأَنۢبَتۡنَا عَلَيۡهِ شَجَرَةٗ مِّن يَقۡطِينٖ ﴿146﴾وَأَنۢبَتۡنَا عَلَيۡهِ شَجَرَةٗ مِّن يَقۡطِينٖ
ئینجا ڕووهکی کولهکهی گهورهمان بۆ پێگهیاندن (که گهڵاکانی پان و گهورهیه و مێش و مهگهنزێکی ناکهون).
وَأَرۡسَلۡنَٰهُ إِلَىٰ مِاْئَةِ أَلۡفٍ أَوۡ يَزِيدُونَ ﴿147﴾وَأَرۡسَلۡنَٰهُ إِلَىٰ مِاْئَةِ أَلۡفٍ أَوۡ يَزِيدُونَ
ئینجا گهڕانمانهوه و ڕهوانهمهن کرد به پێغهمبهرایهتی بۆ لای سهد ههزار کهس و زیاتریش دهبن (که قهومهکهیهتی).
فَـَٔامَنُواْ فَمَتَّعۡنَٰهُمۡ إِلَىٰ حِينٖ ﴿148﴾فَـَٔامَنُواْ فَمَتَّعۡنَٰهُمۡ إِلَىٰ حِينٖ
ئهوسا ههموویان ئیمان و باوهڕیان هێنا، ئێمهش ژیانێکی خۆشمان بۆ فهراههم هێنان تا کاتێکی دیاریکراو.
فَٱسۡتَفۡتِهِمۡ أَلِرَبِّكَ ٱلۡبَنَاتُ وَلَهُمُ ٱلۡبَنُونَ ﴿149﴾فَٱسۡتَفۡتِهِمۡ أَلِرَبِّكَ ٱلۡبَنَاتُ وَلَهُمُ ٱلۡبَنُونَ
ئهی پێغهمبهر ڕاپرسیان لێ بکه: ئایا ڕاسته! که کچان شایستهی پهروهردگارت بن و کوڕان شایستهی خۆیان بێت؟! (ههڵبهته کوڕو کچ ههردوو بهدیهێنراوی خوان، پێوهر تهنها تهقوایه، بهڵام قورئان دهیهوێت بهبیرو بۆچوونی خۆیان، پووچهڵی بهڵگهکهیان دهر بخات، کاتێ که وتویانه: فریشتهکان کچی جوانن له حاڵێکدا ئهوان کچ بهچاوی سووک تهماشا دهکهن و بهکهمی دهزانن، ئهی بۆچی بۆ خوای پهروهردگار که له ههموو ئهو بیروباوهڕه چهوتانه دووره ڕهوای دهبینن؟)
أَمۡ خَلَقۡنَا ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةَ إِنَٰثٗا وَهُمۡ شَٰهِدُونَ ﴿150﴾أَمۡ خَلَقۡنَا ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةَ إِنَٰثٗا وَهُمۡ شَٰهِدُونَ
ئایا مهگهر فریشتهکانمان به مێینه درووست کردووه و لهو کاتهدا ئهوان لهوێ بوون؟!
أَلَآ إِنَّهُم مِّنۡ إِفۡكِهِمۡ لَيَقُولُونَ ﴿151﴾أَلَآ إِنَّهُم مِّنۡ إِفۡكِهِمۡ لَيَقُولُونَ
ئاگادار بن!! بهڕاستی ئهوانه ههندێک له درۆ و بوختانیان ئهوهیه که دهڵێن:
وَلَدَ ٱللَّهُ وَإِنَّهُمۡ لَكَٰذِبُونَ ﴿152﴾وَلَدَ ٱللَّهُ وَإِنَّهُمۡ لَكَٰذِبُونَ
خوا منداڵی بووه!! بهڕاستی و بێگومان ئهوانه زۆر درۆزنن.
أَصۡطَفَى ٱلۡبَنَاتِ عَلَى ٱلۡبَنِينَ ﴿153﴾أَصۡطَفَى ٱلۡبَنَاتِ عَلَى ٱلۡبَنِينَ
ئایا مهگهر کچانی ههڵبژاردووه که بیکات به نهوهی خۆی وه ڕێزی داون بهسهر کوڕاندا؟!!
مَا لَكُمۡ كَيۡفَ تَحۡكُمُونَ ﴿154﴾مَا لَكُمۡ كَيۡفَ تَحۡكُمُونَ
ئایا چیتانه و چۆن بڕیاری بێ بهڵگهی وا دهدهن.
أَفَلَا تَذَكَّرُونَ ﴿155﴾أَفَلَا تَذَكَّرُونَ
ئایا بیرێک ناکهنهوه؟ (لهم قسه بێ سهروبهنانه؟! لهم تۆمهته ناماقوڵانه؟!).
أَمۡ لَكُمۡ سُلۡطَٰنٞ مُّبِينٞ ﴿156﴾أَمۡ لَكُمۡ سُلۡطَٰنٞ مُّبِينٞ
ئایا مهگهر بهڵگه و شتێکی بههێز و ئاشکراتان بهدهستهوهیه (بۆ ئهم قسه حهلهق و مهلهقانه).
فَأۡتُواْ بِكِتَٰبِكُمۡ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ ﴿157﴾فَأۡتُواْ بِكِتَٰبِكُمۡ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ
ئادهی: کوا کتێبتان، کوا بهڵگهتان ئهگهر ئێوه ڕاست دهکهن بیهێننه مهیدان.
وَجَعَلُواْ بَيۡنَهُۥ وَبَيۡنَ ٱلۡجِنَّةِ نَسَبٗاۚ وَلَقَدۡ عَلِمَتِ ٱلۡجِنَّةُ إِنَّهُمۡ لَمُحۡضَرُونَ ﴿158﴾وَجَعَلُواْ بَيۡنَهُۥ وَبَيۡنَ ٱلۡجِنَّةِ نَسَبٗاۚ وَلَقَدۡ عَلِمَتِ ٱلۡجِنَّةُ إِنَّهُمۡ لَمُحۡضَرُونَ
(لهلایهکی ترهوه کافرهکان) خزمایهتیان بڕیار داوه لهنێوان زاتی پهروهردگار و پهریهکاندا، سوێن بهخوا پهریهکانیش چاک زانیویانه که ئاماده دهکرێن (بۆ لێپرسینهوه و محاسهبه ئهگهر ئاوا خزمایهتیهک ههبێت چۆن دادگای دهکرێن؟!).
سُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ ﴿159﴾سُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ
پاکی و بێگهردی بۆ خوای گهوهره، دهربارهی ئهو شتانهی که ئهوان باسی ئهکهن و ئهو قسه بێ جێیانهی دهیکهن بهرامبهر به خوا.
إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلۡمُخۡلَصِينَ ﴿160﴾إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلۡمُخۡلَصِينَ
بهڵام بهنده دڵسۆزو ههڵبژاردهکانی خوا (لهو گوفتارو بۆچونه خوارو خێچانه دوورن).
فَإِنَّكُمۡ وَمَا تَعۡبُدُونَ ﴿161﴾فَإِنَّكُمۡ وَمَا تَعۡبُدُونَ
ئهی بێ باوهران بهڕاستی ئێوه و ئهوهش دهیپهرستن.
مَآ أَنتُمۡ عَلَيۡهِ بِفَٰتِنِينَ ﴿162﴾مَآ أَنتُمۡ عَلَيۡهِ بِفَٰتِنِينَ
ناتوانن کهسی پێ گومڕاو و سهرلێشێواو بکهن و له خوای دوور بخهنهوه.
إِلَّا مَنۡ هُوَ صَالِ ٱلۡجَحِيمِ ﴿163﴾إِلَّا مَنۡ هُوَ صَالِ ٱلۡجَحِيمِ
مهگهر ئهو کهسهی نیشتهجێی ناو دۆزهخه.
وَمَامِنَّآ إِلَّا لَهُۥ مَقَامٞ مَّعۡلُومٞ ﴿164﴾وَمَامِنَّآ إِلَّا لَهُۥ مَقَامٞ مَّعۡلُومٞ
فریشتهکان دهڵێن: کهسمان نی یه شوێنی دیاریکراوی خۆی نهبێت.
وَإِنَّا لَنَحۡنُ ٱلصَّآفُّونَ ﴿165﴾وَإِنَّا لَنَحۡنُ ٱلصَّآفُّونَ
بهڕاستی ئێمه ههر ههمومان به ڕیز وهستاوین (ئامادهی فهرمانین).
وَإِنَّا لَنَحۡنُ ٱلۡمُسَبِّحُونَ ﴿166﴾وَإِنَّا لَنَحۡنُ ٱلۡمُسَبِّحُونَ
دووباره دهڵێن: ئیمه ههموو دهم سهرگهرمی تهسبیحات و ستایشی خوای میهرهبانین.
وَإِن كَانُواْ لَيَقُولُونَ ﴿167﴾وَإِن كَانُواْ لَيَقُولُونَ
ههرچهنده هاوهڵگهڕان پێش ڕهوانه کردنی پێغهمبهر دهیان وت:
لَوۡ أَنَّ عِندَنَا ذِكۡرٗا مِّنَ ٱلۡأَوَّلِينَ ﴿168﴾لَوۡ أَنَّ عِندَنَا ذِكۡرٗا مِّنَ ٱلۡأَوَّلِينَ
ئهگهر ئێمهش کتێبێکی ئاسمانیمان وهک پێشووهکان بۆ بهاتایه...
لَكُنَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلۡمُخۡلَصِينَ ﴿169﴾لَكُنَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلۡمُخۡلَصِينَ
ئێمهیش دهبووینه بهنده دڵسۆزو چاکهکانی خوای گهوره.
فَكَفَرُواْ بِهِۦۖ فَسَوۡفَ يَعۡلَمُونَ ﴿170﴾فَكَفَرُواْ بِهِۦۖ فَسَوۡفَ يَعۡلَمُونَ
کهچی که قورئانمان ڕهوانه کرد بڕوایان پێ نهکرد، سهرئهنجام خۆیان دهبیننهوه (چیان بهسهر دههێنین).
وَلَقَدۡ سَبَقَتۡ كَلِمَتُنَا لِعِبَادِنَا ٱلۡمُرۡسَلِينَ ﴿171﴾وَلَقَدۡ سَبَقَتۡ كَلِمَتُنَا لِعِبَادِنَا ٱلۡمُرۡسَلِينَ
سوێن بهخوا بێگومان بڕیاری ئێمه بۆ بهنده فرستاده و پێغهمبهرهکانمان (ههر زوو دهرچووه)...
إِنَّهُمۡ لَهُمُ ٱلۡمَنصُورُونَ ﴿172﴾إِنَّهُمۡ لَهُمُ ٱلۡمَنصُورُونَ
که بهدڵنیایی، ههر ئهوان سهرکهوتوو سهرفراز دهبن.
وَإِنَّ جُندَنَا لَهُمُ ٱلۡغَٰلِبُونَ ﴿173﴾وَإِنَّ جُندَنَا لَهُمُ ٱلۡغَٰلِبُونَ
سهربازه ئیماندارهکانیشمان ههر دهسهڵات دهگرنه دهست و زاڵ دهبن.
فَتَوَلَّ عَنۡهُمۡ حَتَّىٰ حِينٖ ﴿174﴾فَتَوَلَّ عَنۡهُمۡ حَتَّىٰ حِينٖ
جارێ تا ماوهیهک خۆت بگره و گویان پێ مهده.
وَأَبۡصِرۡهُمۡ فَسَوۡفَ يُبۡصِرُونَ ﴿175﴾وَأَبۡصِرۡهُمۡ فَسَوۡفَ يُبۡصِرُونَ
تۆ سهرئهنجامی لاری و خوانهناسینیان بخهره بهرچاو، له ئایندهدا خۆیان دهبیننهوه.
أَفَبِعَذَابِنَا يَسۡتَعۡجِلُونَ ﴿176﴾أَفَبِعَذَابِنَا يَسۡتَعۡجِلُونَ
ئایا ئهوانه پهلهیانه که زوو سزاو تۆڵهی ئێمه ڕووبهڕوویان ببێت و یهخهیان پێ بگرێت؟!
فَإِذَا نَزَلَ بِسَاحَتِهِمۡ فَسَآءَ صَبَاحُ ٱلۡمُنذَرِينَ ﴿177﴾فَإِذَا نَزَلَ بِسَاحَتِهِمۡ فَسَآءَ صَبَاحُ ٱلۡمُنذَرِينَ
(قووڕ بهسهریان خاک بهدامانیان) کاتێک که سزاو تۆڵهی ئێمه دادهبهزێته مهیدانیان، ئای که بهربهیانیهکی سامناکه بۆ بێدار کراوهکان.
وَتَوَلَّ عَنۡهُمۡ حَتَّىٰ حِينٖ ﴿178﴾وَتَوَلَّ عَنۡهُمۡ حَتَّىٰ حِينٖ
تۆ تا ماوهیهک مۆڵهتیان بده و گوێیان پێ مهده.
وَأَبۡصِرۡ فَسَوۡفَ يُبۡصِرُونَ ﴿179﴾وَأَبۡصِرۡ فَسَوۡفَ يُبۡصِرُونَ
ڕاستیهکان بخهره بهرچاو، سهرئهنجام خۆیان ئهبیننهوه.
سُبۡحَٰنَ رَبِّكَ رَبِّ ٱلۡعِزَّةِ عَمَّا يَصِفُونَ ﴿180﴾سُبۡحَٰنَ رَبِّكَ رَبِّ ٱلۡعِزَّةِ عَمَّا يَصِفُونَ
پاکی و بێگهردی بۆ پهروهردگارت، پهروهردگاری خاوهن دهسهڵات، لهوهی که ئهوانه دهیدهنه پاڵ ئهو زاته بێ هاوهڵ و هاوتایه.
وَسَلَٰمٌ عَلَى ٱلۡمُرۡسَلِينَ ﴿181﴾وَسَلَٰمٌ عَلَى ٱلۡمُرۡسَلِينَ
سڵاو دروودیش لهسهر ههموو پێغهمبهران و سهرجهم فرستادهکانی خوا.
وَٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿182﴾وَٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ
سوپاس و ستایشیش بۆ خوا، پهروهردگاری ههموو جیهانان ههمیشه و بهردهوام.
صٓۚ وَٱلۡقُرۡءَانِ ذِي ٱلذِّكۡرِ ﴿1﴾صٓۚ وَٱلۡقُرۡءَانِ ذِي ٱلذِّكۡرِ
(ص) سهرنجی سهرهتای سورهتی (البقره) بده، سوێند بهم قورئانه که خاوهنی ئامۆژگاری و شکۆمهندی و قهدر و ڕێزه.
بَلِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فِي عِزَّةٖ وَشِقَاقٖ ﴿2﴾بَلِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فِي عِزَّةٖ وَشِقَاقٖ
کهچی ئهوانهی بێ باوهڕ بوون (بڕوا بهم قورئانه پیرۆزه ناهێنن، ئهوه لهبهر ئهوه نیه کهم و کووری و ناتهواوی لهم قورئانهدا ههبیت) بهڵکو لهبهر ئهوهیه که خۆیان بهزل دهزانن و بڕیاریانداوه لووت بهرز بن له ئاستیدا و دژایهتی بکهن.
كَمۡ أَهۡلَكۡنَا مِن قَبۡلِهِم مِّن قَرۡنٖ فَنَادَواْ وَّلَاتَ حِينَ مَنَاصٖ ﴿3﴾كَمۡ أَهۡلَكۡنَا مِن قَبۡلِهِم مِّن قَرۡنٖ فَنَادَواْ وَّلَاتَ حِينَ مَنَاصٖ
چهندهها گهل و نهوهمان پێش نهمان لهناو بردووه (لهکاتی دهسپێکردنی سزای ئێمهدا)هاواریان دهکرد، شیوهن و زاریان بوو، بهڵام تازه کار لهکار ترازابوو، وهختی ڕزگاربوون بهسهرچوو.
وَعَجِبُوٓاْ أَن جَآءَهُم مُّنذِرٞ مِّنۡهُمۡۖ وَقَالَ ٱلۡكَٰفِرُونَ هَٰذَا سَٰحِرٞ كَذَّابٌ ﴿4﴾وَعَجِبُوٓاْ أَن جَآءَهُم مُّنذِرٞ مِّنۡهُمۡۖ وَقَالَ ٱلۡكَٰفِرُونَ هَٰذَا سَٰحِرٞ كَذَّابٌ
بێ باوهڕهکان سهرانسوڕما لهوهی که بیدارکهرهوهیهک له خۆیان هاتووه بۆیان و وتیان: ئائهمه جادوگهرێکی زۆر درۆزنه.
أَجَعَلَ ٱلۡأٓلِهَةَ إِلَٰهٗا وَٰحِدًاۖ إِنَّ هَٰذَا لَشَيۡءٌ عُجَابٞ ﴿5﴾أَجَعَلَ ٱلۡأٓلِهَةَ إِلَٰهٗا وَٰحِدًاۖ إِنَّ هَٰذَا لَشَيۡءٌ عُجَابٞ
(ههروهها دهیانوت: ئایا پێتان سهیر نیه) ههموو خواکانی کردووه به یهک خوا، بهڕاستی ئهمه شتێکی زۆر سهیرو سهمهرهیه!!
وَٱنطَلَقَ ٱلۡمَلَأُ مِنۡهُمۡ أَنِ ٱمۡشُواْ وَٱصۡبِرُواْ عَلَىٰٓ ءَالِهَتِكُمۡۖ إِنَّ هَٰذَا لَشَيۡءٞ يُرَادُ ﴿6﴾وَٱنطَلَقَ ٱلۡمَلَأُ مِنۡهُمۡ أَنِ ٱمۡشُواْ وَٱصۡبِرُواْ عَلَىٰٓ ءَالِهَتِكُمۡۖ إِنَّ هَٰذَا لَشَيۡءٞ يُرَادُ
دهسهڵاتدار و گهورهکانیان ڕۆیشتن بۆ لای یهکتر، داوای پابهندی و خۆگریان دهکرد، له پێناو بتهکانیاندا و دهربارهی بانگهوازی یهکخواناسی دهیانوت: بهڕاستی ئهمه شتێکه مهبهستێکی تیادایه (که ببێته گهوره)...!!
مَا سَمِعۡنَا بِهَٰذَا فِي ٱلۡمِلَّةِ ٱلۡأٓخِرَةِ إِنۡ هَٰذَآ إِلَّا ٱخۡتِلَٰقٌ ﴿7﴾مَا سَمِعۡنَا بِهَٰذَا فِي ٱلۡمِلَّةِ ٱلۡأٓخِرَةِ إِنۡ هَٰذَآ إِلَّا ٱخۡتِلَٰقٌ
ئێمه ئهم دهنگوباسهمان له کۆتا ئایندا (که ئاینی مهسیحیه و سێ خوا دهپهرستن) نهبیستووه! ئهمه ههر تهنها شتێکی دهست ههڵبهست و دروستکراوه!!
أَءُنزِلَ عَلَيۡهِ ٱلذِّكۡرُ مِنۢ بَيۡنِنَاۚ بَلۡ هُمۡ فِي شَكّٖ مِّن ذِكۡرِيۚ بَل لَّمَّا يَذُوقُواْ عَذَابِ ﴿8﴾أَءُنزِلَ عَلَيۡهِ ٱلذِّكۡرُ مِنۢ بَيۡنِنَاۚ بَلۡ هُمۡ فِي شَكّٖ مِّن ذِكۡرِيۚ بَل لَّمَّا يَذُوقُواْ عَذَابِ
ههروهها دهیانوت: ئایا ڕهوایه له نێوان ئێمهماناندا قورئان بۆ محمد صلی الله علیه وسلم دابهزێت؟! خوا دهفهرموێت: نهخێر، ئهوانه ههر له گوماندان بهرامبهر قورئانهکهی من، جا ئهگهر سزاو ئازاری من بچێژن (ئهوسا باوهڕی پێ دههێنن)؟!!
أَمۡ عِندَهُمۡ خَزَآئِنُ رَحۡمَةِ رَبِّكَ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡوَهَّابِ ﴿9﴾أَمۡ عِندَهُمۡ خَزَآئِنُ رَحۡمَةِ رَبِّكَ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡوَهَّابِ
مهگهر ئهمانه گهنجینهی ڕهحمهت و بهخشندهیی پهروهردگاری تۆیان بهدهسته که زاتێکی باڵادهست و بهخشندهیه (تا دیاریکردنی پێغهمبهریش بهویستی ئهوان بێت)؟!
أَمۡ لَهُم مُّلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَاۖ فَلۡيَرۡتَقُواْ فِي ٱلۡأَسۡبَٰبِ ﴿10﴾أَمۡ لَهُم مُّلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَاۖ فَلۡيَرۡتَقُواْ فِي ٱلۡأَسۡبَٰبِ
ئایا مهگهر ئهوانه خاوهنی ئاسمانهکان و زهوی و نێوانیانن، تا خێرو بێرو بهخشینهوهش بهئارهزووی ئهوان بێت؟ ئهگهر وایه با بههۆکارێک بهرزبنهوه بۆ ئاسمان و دهست بخهنه کاروباری خوا...!!
جُندٞ مَّا هُنَالِكَ مَهۡزُومٞ مِّنَ ٱلۡأَحۡزَابِ ﴿11﴾جُندٞ مَّا هُنَالِكَ مَهۡزُومٞ مِّنَ ٱلۡأَحۡزَابِ
سهربازانێکی زۆر وا لهوێن، له دهستهو گرۆ جۆر به جۆرهکان، ههمیشه تێکدهشکێن.
كَذَّبَتۡ قَبۡلَهُمۡ قَوۡمُ نُوحٖ وَعَادٞ وَفِرۡعَوۡنُ ذُو ٱلۡأَوۡتَادِ ﴿12﴾كَذَّبَتۡ قَبۡلَهُمۡ قَوۡمُ نُوحٖ وَعَادٞ وَفِرۡعَوۡنُ ذُو ٱلۡأَوۡتَادِ
پێش ئهمان قهومی نوح و عاد و فیرعهونی خاوهنی هێزو دهسهڵات (مهبهست ئههرامهکانه)
وَثَمُودُ وَقَوۡمُ لُوطٖ وَأَصۡحَٰبُ لۡـَٔيۡكَةِۚ أُوْلَـٰٓئِكَ ٱلۡأَحۡزَابُ ﴿13﴾وَثَمُودُ وَقَوۡمُ لُوطٖ وَأَصۡحَٰبُ لۡـَٔيۡكَةِۚ أُوْلَـٰٓئِكَ ٱلۡأَحۡزَابُ
ههروهها ثمود، قهومی صالح و قهومی لوط و خاوهن باخه چڕو پڕهکان، ئائهو دهسته و گرۆیانه (ههر ههموویان دژایهتی ئاین و بهرنامهی خوایان کرد، خوای گهورهش دوای ماوهیهکی دیاریکراو ههموویانی ڕیشهکهن کرد).
إِن كُلٌّ إِلَّا كَذَّبَ ٱلرُّسُلَ فَحَقَّ عِقَابِ ﴿14﴾إِن كُلٌّ إِلَّا كَذَّبَ ٱلرُّسُلَ فَحَقَّ عِقَابِ
ههریهک لهوانه بهرنامهی ههموو پێغهمبهرانیان بهدرۆزانی و بهو کارهیان، خۆیان شایستهی تۆڵهی ئیمه کرد.
وَمَا يَنظُرُ هَـٰٓؤُلَآءِ إِلَّا صَيۡحَةٗ وَٰحِدَةٗ مَّا لَهَا مِن فَوَاقٖ ﴿15﴾وَمَا يَنظُرُ هَـٰٓؤُلَآءِ إِلَّا صَيۡحَةٗ وَٰحِدَةٗ مَّا لَهَا مِن فَوَاقٖ
ئهوانه چاوهڕانی هیچ شتێک ناکهن، تهنها یهکدهنگی سامناکی گهوره نهبێت، که کتوپڕ ڕوودهدات و پێویستی به دووباره بوونهوه نیه.
وَقَالُواْ رَبَّنَا عَجِّل لَّنَا قِطَّنَا قَبۡلَ يَوۡمِ ٱلۡحِسَابِ ﴿16﴾وَقَالُواْ رَبَّنَا عَجِّل لَّنَا قِطَّنَا قَبۡلَ يَوۡمِ ٱلۡحِسَابِ
کهچی خهڵکی نهفام دهڵێن: پهروهردگارا ههر چیت بۆ بڕیارداوین پێش ڕۆژی لێپرسینهوه، پێمان ببهخشه.
ٱصۡبِرۡ عَلَىٰ مَا يَقُولُونَ وَٱذۡكُرۡ عَبۡدَنَا دَاوُۥدَ ذَا ٱلۡأَيۡدِۖ إِنَّهُۥٓ أَوَّابٌ ﴿17﴾ٱصۡبِرۡ عَلَىٰ مَا يَقُولُونَ وَٱذۡكُرۡ عَبۡدَنَا دَاوُۥدَ ذَا ٱلۡأَيۡدِۖ إِنَّهُۥٓ أَوَّابٌ
ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم تۆ خۆگربه له بهرامبهر ههموو ئهو گوفتاره نادروست و ههڵانهوه که دهیڵێن، بهڵکو یادی بهندهمان داود بکه که توانایی و دهسهڵاتمان پێ بهخشیبوو، بهڕاستی ئهو ههمیشه دڵی لای ئێمه بوو، بهتهنگ ڕهزامهندی ئێمهوه بوو.
إِنَّا سَخَّرۡنَا ٱلۡجِبَالَ مَعَهُۥ يُسَبِّحۡنَ بِٱلۡعَشِيِّ وَٱلۡإِشۡرَاقِ ﴿18﴾إِنَّا سَخَّرۡنَا ٱلۡجِبَالَ مَعَهُۥ يُسَبِّحۡنَ بِٱلۡعَشِيِّ وَٱلۡإِشۡرَاقِ
بهڕاستی ئێمهش کهژ و کێوهکانمان بۆ ڕام هێنابوو، ئهوانیس یاد و تهسبیحاتی خوایان دهکرد و پێکهوه دهیانوتهوه له دهمه و ئێواران و بهرهبهیانهکاندا.
وَٱلطَّيۡرَ مَحۡشُورَةٗۖ كُلّٞ لَّهُۥٓ أَوَّابٞ ﴿19﴾وَٱلطَّيۡرَ مَحۡشُورَةٗۖ كُلّٞ لَّهُۥٓ أَوَّابٞ
ههروهها بهڵندهکانیشمان بۆ ڕام هێنابوو به دهوریشیدا کۆ کرابوونهوه، ههموویان پێکهوه تهسبیحاتیان دهکرد، ههموویان گوێڕایهڵ و فهرمانبهرداری خوا بوون.
وَشَدَدۡنَا مُلۡكَهُۥ وَءَاتَيۡنَٰهُ ٱلۡحِكۡمَةَ وَفَصۡلَ ٱلۡخِطَابِ ﴿20﴾وَشَدَدۡنَا مُلۡكَهُۥ وَءَاتَيۡنَٰهُ ٱلۡحِكۡمَةَ وَفَصۡلَ ٱلۡخِطَابِ
ئێمه پاشایهتیهکهمان بههێزکردو حیکمهت و دانایی وقسه و فهرمانی بهجێمان پێبهخشی.