وَهَلۡ أَتَىٰكَ نَبَؤُاْ ٱلۡخَصۡمِ إِذۡ تَسَوَّرُواْ ٱلۡمِحۡرَابَ ﴿21﴾۞وَهَلۡ أَتَىٰكَ نَبَؤُاْ ٱلۡخَصۡمِ إِذۡ تَسَوَّرُواْ ٱلۡمِحۡرَابَ
ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم ئایا ههواڵی ئهوانهت پێنهگهیشتووه که کێشهیهکیان ههبوو، به دیوارا سهرکهوتن و خۆیان گهیانده میحرابهکهی!
إِذۡ دَخَلُواْ عَلَىٰ دَاوُۥدَ فَفَزِعَ مِنۡهُمۡۖ قَالُواْ لَا تَخَفۡۖ خَصۡمَانِ بَغَىٰ بَعۡضُنَا عَلَىٰ بَعۡضٖ فَٱحۡكُم بَيۡنَنَا بِٱلۡحَقِّ وَلَا تُشۡطِطۡ وَٱهۡدِنَآ إِلَىٰ سَوَآءِ ٱلصِّرَٰطِ ﴿22﴾إِذۡ دَخَلُواْ عَلَىٰ دَاوُۥدَ فَفَزِعَ مِنۡهُمۡۖ قَالُواْ لَا تَخَفۡۖ خَصۡمَانِ بَغَىٰ بَعۡضُنَا عَلَىٰ بَعۡضٖ فَٱحۡكُم بَيۡنَنَا بِٱلۡحَقِّ وَلَا تُشۡطِطۡ وَٱهۡدِنَآ إِلَىٰ سَوَآءِ ٱلصِّرَٰطِ
کاتێک خۆیانکرد به ژوورداو چوونه لای داود، ئهویش لێیان ترسا، بهڵام ئهوان وتیان: مهترسه، ههردووکمان ناکۆکیهکمان ههیه و لایهکمان ستهمی لهلایهکمان کردووه، داواکارین که به دادپهروهریی له نێوانماندا بڕیار بدهیت و لایهنی هیچ کهسێکمان نهگریت، ڕێنموویشمان بکه بۆ ڕێگهی ڕاست و دروست.
إِنَّ هَٰذَآ أَخِي لَهُۥ تِسۡعٞ وَتِسۡعُونَ نَعۡجَةٗ وَلِيَ نَعۡجَةٞ وَٰحِدَةٞ فَقَالَ أَكۡفِلۡنِيهَا وَعَزَّنِي فِي ٱلۡخِطَابِ ﴿23﴾إِنَّ هَٰذَآ أَخِي لَهُۥ تِسۡعٞ وَتِسۡعُونَ نَعۡجَةٗ وَلِيَ نَعۡجَةٞ وَٰحِدَةٞ فَقَالَ أَكۡفِلۡنِيهَا وَعَزَّنِي فِي ٱلۡخِطَابِ
یهکێکیان وتی: بهڕاستی ئهم برایهم نهوهد و نۆ مهڕی ههیه بهڵام من تهنها یهک مهڕم ههیه، کهچی پێم دهڵێت: ئهو مهڕهشم بدهرێ، بهقسهی زل و زۆرزانیی دهیهوێت لێم زهوت بکات.
قَالَ لَقَدۡ ظَلَمَكَ بِسُؤَالِ نَعۡجَتِكَ إِلَىٰ نِعَاجِهِۦۖ وَإِنَّ كَثِيرٗا مِّنَ ٱلۡخُلَطَآءِ لَيَبۡغِي بَعۡضُهُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٍ إِلَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ وَقَلِيلٞ مَّا هُمۡۗ وَظَنَّ دَاوُۥدُ أَنَّمَا فَتَنَّـٰهُ فَٱسۡتَغۡفَرَ رَبَّهُۥ وَخَرَّۤ رَاكِعٗاۤ وَأَنَابَ۩ ﴿24﴾قَالَ لَقَدۡ ظَلَمَكَ بِسُؤَالِ نَعۡجَتِكَ إِلَىٰ نِعَاجِهِۦۖ وَإِنَّ كَثِيرٗا مِّنَ ٱلۡخُلَطَآءِ لَيَبۡغِي بَعۡضُهُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٍ إِلَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ وَقَلِيلٞ مَّا هُمۡۗ وَظَنَّ دَاوُۥدُ أَنَّمَا فَتَنَّـٰهُ فَٱسۡتَغۡفَرَ رَبَّهُۥ وَخَرَّۤ رَاكِعٗاۤ وَأَنَابَ۩
داود وتی: سوێند به خوا بێگومان ئهو برایهت ستهمی لێ کردوویت بهوهی دهیهوێت تاکه مهڕهکهی تۆ بخاته سهر مهڕهکانی خۆی، لهڕاستیدا زۆربهی ئهوانهی شهریک و هاوکارن ستهم له یهکتری دهکهن، جگه لهوانهی که ئیمان و باوهڕیان ههیه و کاروکردهوهی چاک ئهنجام دهدهن، ئهوانیش زۆر کهمن، (ئینجا دووکهسهکه دیارنهما) ئهوسا ئیتر داود زانی که ئێمه تهنها تاقیمان کردۆتهوه، (لهبهر دوو هۆی سهرهکی، یهکهم: فێر ببێت بهپهله حوکم دهرنهکات... دووهههم: لهبهر ئهوهی سوێندی خوارد لهسهر شتێک که لێکۆڵینهوهی دهربارهی نهکردبوو) ئیتر داوای لێخۆشبوونی له پهروهردگاری کردو بهکڕنووش و سوژدهدا چوو، داوای لێبووردنی کرد...
فَغَفَرۡنَا لَهُۥ ذَٰلِكَۖ وَإِنَّ لَهُۥ عِندَنَا لَزُلۡفَىٰ وَحُسۡنَ مَـَٔابٖ ﴿25﴾فَغَفَرۡنَا لَهُۥ ذَٰلِكَۖ وَإِنَّ لَهُۥ عِندَنَا لَزُلۡفَىٰ وَحُسۡنَ مَـَٔابٖ
ئێمهش لهو ههڵهیهی خۆش بووین، بێگومان ئهو له نزیکان و خۆشهویستانی ئێمهیه و خۆشترین جێگه و ڕێگهمان بۆ ئاماده کردووه.
يَٰدَاوُۥدُ إِنَّا جَعَلۡنَٰكَ خَلِيفَةٗ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَٱحۡكُم بَيۡنَ ٱلنَّاسِ بِٱلۡحَقِّ وَلَا تَتَّبِعِ ٱلۡهَوَىٰ فَيُضِلَّكَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ يَضِلُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ لَهُمۡ عَذَابٞ شَدِيدُۢ بِمَا نَسُواْ يَوۡمَ ٱلۡحِسَابِ ﴿26﴾يَٰدَاوُۥدُ إِنَّا جَعَلۡنَٰكَ خَلِيفَةٗ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَٱحۡكُم بَيۡنَ ٱلنَّاسِ بِٱلۡحَقِّ وَلَا تَتَّبِعِ ٱلۡهَوَىٰ فَيُضِلَّكَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ يَضِلُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ لَهُمۡ عَذَابٞ شَدِيدُۢ بِمَا نَسُواْ يَوۡمَ ٱلۡحِسَابِ
ئهی داود: بهڕاستی ئێمه تۆمان کردۆته جێنشین لهم وڵاتهدا، فهرمانڕهوایی له نێوان خهڵکدا لهسهر بنچینهی حهق و ڕاستی ئهنجام بده، ههرگیز شوێنی ئارهزوو مهکهوه، تا نهبێته هۆی گومڕاکردن و لادانت له ڕێبازی خوا، چونکه بێگومان ئهوانهی له ڕێبازی خوا لادهدهن، سزای به ئێش و پڕ ئازار بۆیان ئامادهیه، بههۆی فهرامۆشکردنی ڕۆژی لێپرسینهوه.
وَمَا خَلَقۡنَا ٱلسَّمَآءَ وَٱلۡأَرۡضَ وَمَا بَيۡنَهُمَا بَٰطِلٗاۚ ذَٰلِكَ ظَنُّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْۚ فَوَيۡلٞ لِّلَّذِينَ كَفَرُواْ مِنَ ٱلنَّارِ ﴿27﴾وَمَا خَلَقۡنَا ٱلسَّمَآءَ وَٱلۡأَرۡضَ وَمَا بَيۡنَهُمَا بَٰطِلٗاۚ ذَٰلِكَ ظَنُّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْۚ فَوَيۡلٞ لِّلَّذِينَ كَفَرُواْ مِنَ ٱلنَّارِ
ئێمه ئاسمان و زهوی دروستکراوانی نێوانمان بێ هوده و ههڕهمهکهی دروست نهکردووه، ئهوه بیرو باوهڕی ئهوانهیه که بێ باوهڕبوون، هاوار و ناهوناڵه بۆ ئهوانهی که کافر و بێ بڕوان له سزای ئاگری دۆزهخ.
أَمۡ نَجۡعَلُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ كَٱلۡمُفۡسِدِينَ فِي ٱلۡأَرۡضِ أَمۡ نَجۡعَلُ ٱلۡمُتَّقِينَ كَٱلۡفُجَّارِ ﴿28﴾أَمۡ نَجۡعَلُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ كَٱلۡمُفۡسِدِينَ فِي ٱلۡأَرۡضِ أَمۡ نَجۡعَلُ ٱلۡمُتَّقِينَ كَٱلۡفُجَّارِ
نهخێر، ئهو باوهڕهیان ههڵهیه، بهڵکو ئایا ڕهوایه پاداشتی ئهوانهی ئیمان و باوهڕیان هێناوه و کاروکردهوه چاکهکانیان ئهنجام داوه، وهک ئهوانه لێ بکهین که تۆوی خراپهیان چاندووه له زهویدا، یاخود ئایا ئهوانهی پارێزگار و لهخواترسن وهک خراپهکاران سهیریان بکهین؟!
كِتَٰبٌ أَنزَلۡنَٰهُ إِلَيۡكَ مُبَٰرَكٞ لِّيَدَّبَّرُوٓاْ ءَايَٰتِهِۦ وَلِيَتَذَكَّرَ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ ﴿29﴾كِتَٰبٌ أَنزَلۡنَٰهُ إِلَيۡكَ مُبَٰرَكٞ لِّيَدَّبَّرُوٓاْ ءَايَٰتِهِۦ وَلِيَتَذَكَّرَ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ
ئهم قورئانه کتێبێکی پیرۆزه دامانبهزاندووه بۆ لای تۆ، بۆ ئهوهی ئایهتهکانی لێک بدهنهوه و بیری لێ بکهنهوه و بۆ ئهوهی خاوهن بیرو هۆشهکان پهند و ئامۆژگاری وهربگرن و تێفکرن.
وَوَهَبۡنَا لِدَاوُۥدَ سُلَيۡمَٰنَۚ نِعۡمَ ٱلۡعَبۡدُ إِنَّهُۥٓ أَوَّابٌ ﴿30﴾وَوَهَبۡنَا لِدَاوُۥدَ سُلَيۡمَٰنَۚ نِعۡمَ ٱلۡعَبۡدُ إِنَّهُۥٓ أَوَّابٌ
ئێمه سولهیمانمان بهخشی به داود، ئای چ بهندهیهکی چاک بوو، چونکه بێگومان سولهیمان ههمیشه بهسۆزهوه داوای لێ خۆشبوونی له خوا دهکرد.
إِذۡ عُرِضَ عَلَيۡهِ بِٱلۡعَشِيِّ ٱلصَّـٰفِنَٰتُ ٱلۡجِيَادُ ﴿31﴾إِذۡ عُرِضَ عَلَيۡهِ بِٱلۡعَشِيِّ ٱلصَّـٰفِنَٰتُ ٱلۡجِيَادُ
کاتێک دهمهو ئێواره ئهو ئهسپه چاکانهی که ئاماده کرابوو بۆ غهزا هێنایان و نمایش کران له پێش چاویدا.
فَقَالَ إِنِّيٓ أَحۡبَبۡتُ حُبَّ ٱلۡخَيۡرِ عَن ذِكۡرِ رَبِّي حَتَّىٰ تَوَارَتۡ بِٱلۡحِجَابِ ﴿32﴾فَقَالَ إِنِّيٓ أَحۡبَبۡتُ حُبَّ ٱلۡخَيۡرِ عَن ذِكۡرِ رَبِّي حَتَّىٰ تَوَارَتۡ بِٱلۡحِجَابِ
ئینجا وتی: من ههمیسه حهز لهم جۆره کارانه دهکهم و گرنگی بهم ئهسپانه بهخێر دهزانم، لهگهڵ ئهوهشدا نابێت ببنه هۆی ئهوهی که لهیادی پهروهردگارم غهفڵم بکهن و یادی فهرامۆش بکهم، ئهسپهکان غاریان کرد تا له چاو ون بوون.
رُدُّوهَا عَلَيَّۖ فَطَفِقَ مَسۡحَۢا بِٱلسُّوقِ وَٱلۡأَعۡنَاقِ ﴿33﴾رُدُّوهَا عَلَيَّۖ فَطَفِقَ مَسۡحَۢا بِٱلسُّوقِ وَٱلۡأَعۡنَاقِ
لهوهودوا سلێمان فهرمانیدا که بیانگێڕێتهوه و که گهڕانهوه بۆ لای دهستی دههێنا به ڕان و ملیاندا (بهو شێوهیه خۆشهویستی خۆی دهردهبڕی بۆیان، چونکه ئهوانه هۆکارێکن بۆ غهزاو گهیاندنی ئایینی خوا).
وَلَقَدۡ فَتَنَّا سُلَيۡمَٰنَ وَأَلۡقَيۡنَا عَلَىٰ كُرۡسِيِّهِۦ جَسَدٗا ثُمَّ أَنَابَ ﴿34﴾وَلَقَدۡ فَتَنَّا سُلَيۡمَٰنَ وَأَلۡقَيۡنَا عَلَىٰ كُرۡسِيِّهِۦ جَسَدٗا ثُمَّ أَنَابَ
سوێن به خوا ئێمه سولهیمانمان تاقیکردهوه و ساوایهکی ناتهواومان فڕێدایه سهر تهختی فهرمانڕهوایهتیهکهی، پاشان گهڕایهوه بۆ لای خوا و پهنای بۆ ئێمه هێنا... (چونکه بهبێ وتنی - ان شاء الله - به ئومێدی چهند کوڕێک بوو).
قَالَ رَبِّ ٱغۡفِرۡ لِي وَهَبۡ لِي مُلۡكٗا لَّا يَنۢبَغِي لِأَحَدٖ مِّنۢ بَعۡدِيٓۖ إِنَّكَ أَنتَ ٱلۡوَهَّابُ ﴿35﴾قَالَ رَبِّ ٱغۡفِرۡ لِي وَهَبۡ لِي مُلۡكٗا لَّا يَنۢبَغِي لِأَحَدٖ مِّنۢ بَعۡدِيٓۖ إِنَّكَ أَنتَ ٱلۡوَهَّابُ
وتی: پهروهردگارا لێم خۆش ببه و دهسهڵاتێکم پێببهخشه که دهست نهدات بۆ کهسی تر له دوای خۆم، چونکه بهڕاستی تهنها تۆ بهخشێنهری ههموو ناز و نیعمهتێکیت.
فَسَخَّرۡنَا لَهُ ٱلرِّيحَ تَجۡرِي بِأَمۡرِهِۦ رُخَآءً حَيۡثُ أَصَابَ ﴿36﴾فَسَخَّرۡنَا لَهُ ٱلرِّيحَ تَجۡرِي بِأَمۡرِهِۦ رُخَآءً حَيۡثُ أَصَابَ
ئێمه نزامان گیراکرد و - با - مان بۆ ڕام هێنا، که فهرمانی ئهو بهنهرمی هاتووچۆ بکات، بۆههرشوێنێک ویستی.
وَٱلشَّيَٰطِينَ كُلَّ بَنَّآءٖ وَغَوَّاصٖ ﴿37﴾وَٱلشَّيَٰطِينَ كُلَّ بَنَّآءٖ وَغَوَّاصٖ
ههروهها شهیتانهکانیشمان کرده خزمهتگوزاری، له ههموو جۆره بیناسازێک و مهلهوانێکی ژێر دهریا.
وَءَاخَرِينَ مُقَرَّنِينَ فِي ٱلۡأَصۡفَادِ ﴿38﴾وَءَاخَرِينَ مُقَرَّنِينَ فِي ٱلۡأَصۡفَادِ
ههندێکی تریش بهکۆت و زنجیر بهسترابوونهوه (تا نهتوانن خراپهکاری ئهنجام بدهن).
هَٰذَا عَطَآؤُنَا فَٱمۡنُنۡ أَوۡ أَمۡسِكۡ بِغَيۡرِ حِسَابٖ ﴿39﴾هَٰذَا عَطَآؤُنَا فَٱمۡنُنۡ أَوۡ أَمۡسِكۡ بِغَيۡرِ حِسَابٖ
ئهمه بهخششی ئێمهیه بۆ تۆ ئهی سولهیمان تۆش دهبهخشیت، یان نابهخشیت لێپرسینهوهت نییه و خۆت سهربهستیت.
وَإِنَّ لَهُۥ عِندَنَا لَزُلۡفَىٰ وَحُسۡنَ مَـَٔابٖ ﴿40﴾وَإِنَّ لَهُۥ عِندَنَا لَزُلۡفَىٰ وَحُسۡنَ مَـَٔابٖ
بێگومان سولهیمان له لای ئێمه پلهی زۆر نزیکی ههیه و پاشهڕۆژ و ئایندهیهکی جوانی ههیه لای ئێمه.
وَٱذۡكُرۡ عَبۡدَنَآ أَيُّوبَ إِذۡ نَادَىٰ رَبَّهُۥٓ أَنِّي مَسَّنِيَ ٱلشَّيۡطَٰنُ بِنُصۡبٖ وَعَذَابٍ ﴿41﴾وَٱذۡكُرۡ عَبۡدَنَآ أَيُّوبَ إِذۡ نَادَىٰ رَبَّهُۥٓ أَنِّي مَسَّنِيَ ٱلشَّيۡطَٰنُ بِنُصۡبٖ وَعَذَابٍ
ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم سهر گوزهشتهی بهندهی ئێمه - ئهیوب- یان بۆ باس بکه، کاتێك بانگی له پهروهردگاری کردو وتی: بێگومان شهیتان توشی نهخۆشی و ئازاری کرووم.
ٱرۡكُضۡ بِرِجۡلِكَۖ هَٰذَا مُغۡتَسَلُۢ بَارِدٞ وَشَرَابٞ ﴿42﴾ٱرۡكُضۡ بِرِجۡلِكَۖ هَٰذَا مُغۡتَسَلُۢ بَارِدٞ وَشَرَابٞ
ئێمهش دوعا و نزامان گیرا کرد و وتمان: ههسته، بهپێی خۆت ڕابکه، ئهوه ئاوێکی سارده بۆ خۆشتن و خواردنهوه.
وَوَهَبۡنَا لَهُۥٓ أَهۡلَهُۥ وَمِثۡلَهُم مَّعَهُمۡ رَحۡمَةٗ مِّنَّا وَذِكۡرَىٰ لِأُوْلِي ٱلۡأَلۡبَٰبِ ﴿43﴾وَوَهَبۡنَا لَهُۥٓ أَهۡلَهُۥ وَمِثۡلَهُم مَّعَهُمۡ رَحۡمَةٗ مِّنَّا وَذِكۡرَىٰ لِأُوْلِي ٱلۡأَلۡبَٰبِ
ئهوسا ههموو کهس و کاریمان پێبهخشی و ئهوهندهی تریش، ئهوه ڕهحمهت و میهرهبانی تایبهتی بوو لهلایهن ئێمهوه، یاداوهریش بۆ ههموو خاوهن بیرو هۆشهکان.
وَخُذۡ بِيَدِكَ ضِغۡثٗا فَٱضۡرِب بِّهِۦ وَلَا تَحۡنَثۡۗ إِنَّا وَجَدۡنَٰهُ صَابِرٗاۚ نِّعۡمَ ٱلۡعَبۡدُ إِنَّهُۥٓ أَوَّابٞ ﴿44﴾وَخُذۡ بِيَدِكَ ضِغۡثٗا فَٱضۡرِب بِّهِۦ وَلَا تَحۡنَثۡۗ إِنَّا وَجَدۡنَٰهُ صَابِرٗاۚ نِّعۡمَ ٱلۡعَبۡدُ إِنَّهُۥٓ أَوَّابٞ
(ئهیوب صلی الله علیه وسلم جارێک له خێزانهکهی دڵی ئێشا، سوێندی خوارد که ئهگهر چاك بۆوه چهند دارێکی لێبدات، خوای میهرهبانیش وهك ڕێزێك بۆ ئهو ئافرهته وهفاداره فهرمانی پێدا): چهپکێ لاسکی ناسك بگرێت بهدهستهوه (بهقهدهر ئهو ژمارهیهی که بڕیاری دابوو و بیماڵێت به هاوسهرهکهیداو فهرمووی) سوێندهکهشت مهشکێنه، ئێمه بینیمان بهڕاستی خۆگر و بهئارامگر بوو، بهندهیهکی چاك و ڕێك و پێك بوو، بێگومان ئهو تهوبهکاره و ههمیشه دڵی لای پهروهردگاره.
وَٱذۡكُرۡ عِبَٰدَنَآ إِبۡرَٰهِيمَ وَإِسۡحَٰقَ وَيَعۡقُوبَ أُوْلِي ٱلۡأَيۡدِي وَٱلۡأَبۡصَٰرِ ﴿45﴾وَٱذۡكُرۡ عِبَٰدَنَآ إِبۡرَٰهِيمَ وَإِسۡحَٰقَ وَيَعۡقُوبَ أُوْلِي ٱلۡأَيۡدِي وَٱلۡأَبۡصَٰرِ
ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم باس و یادی بهنده بهڕێزهکانمان ئیبراهیم و ئیسحاق و یهعقوب بکه، ههمویان دهستێکی باڵایان ههبوو له گهیاندنی ئایینی خوادا، دهستێکی باڵایان ههبوو له چاکه و چاکهکاریدا، ههروهها بهرچاو ڕوونی و شارهزایی تهواویان ههبوو له ههموو ڕوویهکهوه.
إِنَّآ أَخۡلَصۡنَٰهُم بِخَالِصَةٖ ذِكۡرَى ٱلدَّارِ ﴿46﴾إِنَّآ أَخۡلَصۡنَٰهُم بِخَالِصَةٖ ذِكۡرَى ٱلدَّارِ
ئێمه بهڕاستی کردمانن بهبهندهیهکی تایبهتی خۆمان بههۆی سیفهتی دنیانهویستی که ئهویش یادهوهری ڕۆژی قیامهته.
وَإِنَّهُمۡ عِندَنَا لَمِنَ ٱلۡمُصۡطَفَيۡنَ ٱلۡأَخۡيَارِ ﴿47﴾وَإِنَّهُمۡ عِندَنَا لَمِنَ ٱلۡمُصۡطَفَيۡنَ ٱلۡأَخۡيَارِ
بهڕاستی ئهوانه لای ئێمه لهو کهسانهن که ههڵمان بژاردوون و پهسهندمان کردوون.
وَٱذۡكُرۡ إِسۡمَٰعِيلَ وَٱلۡيَسَعَ وَذَا ٱلۡكِفۡلِۖ وَكُلّٞ مِّنَ ٱلۡأَخۡيَارِ ﴿48﴾وَٱذۡكُرۡ إِسۡمَٰعِيلَ وَٱلۡيَسَعَ وَذَا ٱلۡكِفۡلِۖ وَكُلّٞ مِّنَ ٱلۡأَخۡيَارِ
ههروهها باس و یادی -اسماعیل و الیسع و ذوالکفل- یشیان بۆ بکه که ههریهکێك لهوانه له ههڵبژارده و پهسهندکراوهکانن.
هَٰذَا ذِكۡرٞۚ وَإِنَّ لِلۡمُتَّقِينَ لَحُسۡنَ مَـَٔابٖ ﴿49﴾هَٰذَا ذِكۡرٞۚ وَإِنَّ لِلۡمُتَّقِينَ لَحُسۡنَ مَـَٔابٖ
ئهمانه ههمووی ناوبانگی ئهو پێغهمبهره بهڕێزانهیه و بێگومان بۆ پارێزکار و خواناسیش چاکترین جێگه و ڕێگه و شوێنمان ئاماده کردووه.
جَنَّـٰتِ عَدۡنٖ مُّفَتَّحَةٗ لَّهُمُ ٱلۡأَبۡوَٰبُ ﴿50﴾جَنَّـٰتِ عَدۡنٖ مُّفَتَّحَةٗ لَّهُمُ ٱلۡأَبۡوَٰبُ
باخهکانی بهههشتی عهدنه، که ههر ههمووی دهروازهکانی لهسهر پشته بۆیان.
مُتَّكِـِٔينَ فِيهَا يَدۡعُونَ فِيهَا بِفَٰكِهَةٖ كَثِيرَةٖ وَشَرَابٖ ﴿51﴾مُتَّكِـِٔينَ فِيهَا يَدۡعُونَ فِيهَا بِفَٰكِهَةٖ كَثِيرَةٖ وَشَرَابٖ
تیایدا به ئاسوودهیی شانیان داداوه، بهردهوام داوای میوهی زۆر و خواردنهوهی ههمهجۆر دهکهن.
وَعِندَهُمۡ قَٰصِرَٰتُ ٱلطَّرۡفِ أَتۡرَابٌ ﴿52﴾۞وَعِندَهُمۡ قَٰصِرَٰتُ ٱلطَّرۡفِ أَتۡرَابٌ
ههروهها حۆری هاوتهمهنی به حهیاو شهرم لایانه، که تهنها عاشقی هاوسهرهکانیانن و چاو بۆ کهسی تر ههڵنابڕن.
هَٰذَا مَا تُوعَدُونَ لِيَوۡمِ ٱلۡحِسَابِ ﴿53﴾هَٰذَا مَا تُوعَدُونَ لِيَوۡمِ ٱلۡحِسَابِ
جا ئا ئهم بهڵێنی نازو نیعمهتهی پێتان دراوه له ڕۆژی پاداشتدا بۆتان ئامادهیه.
إِنَّ هَٰذَا لَرِزۡقُنَا مَا لَهُۥ مِن نَّفَادٍ ﴿54﴾إِنَّ هَٰذَا لَرِزۡقُنَا مَا لَهُۥ مِن نَّفَادٍ
بهڕاستی ئهمه ڕزق و ڕۆزیمانه بۆ بهختهوهران، ههرگیز تهواو نابێت و کۆتایی نایهت.
هَٰذَاۚ وَإِنَّ لِلطَّـٰغِينَ لَشَرَّ مَـَٔابٖ ﴿55﴾هَٰذَاۚ وَإِنَّ لِلطَّـٰغِينَ لَشَرَّ مَـَٔابٖ
ئهمهی باسکرا بۆ ئیماندارانه، بهڵام بۆ ستهمکار و یاخی بووهکان، بهڕاستی ناخۆشترین جێگه و ڕێگه ئامادهیه.
جَهَنَّمَ يَصۡلَوۡنَهَا فَبِئۡسَ ٱلۡمِهَادُ ﴿56﴾جَهَنَّمَ يَصۡلَوۡنَهَا فَبِئۡسَ ٱلۡمِهَادُ
دۆزهخه، که دهگهیهنرێنه ناوی، کهواته ئای چ شوێنێکی ناساز و سهخت و ناسۆره.
هَٰذَا فَلۡيَذُوقُوهُ حَمِيمٞ وَغَسَّاقٞ ﴿57﴾هَٰذَا فَلۡيَذُوقُوهُ حَمِيمٞ وَغَسَّاقٞ
ئهمه و، دهبا ههر بچێژن و بخۆن له ئاو و خۆراکی زۆر گهرم و کێم و زووخاوی داچۆڕاو.
وَءَاخَرُ مِن شَكۡلِهِۦٓ أَزۡوَٰجٌ ﴿58﴾وَءَاخَرُ مِن شَكۡلِهِۦٓ أَزۡوَٰجٌ
شتی تریس لهو بابهتانه ههمهجۆر دهرخواردیان دهدرێت.
هَٰذَا فَوۡجٞ مُّقۡتَحِمٞ مَّعَكُمۡ لَا مَرۡحَبَۢا بِهِمۡۚ إِنَّهُمۡ صَالُواْ ٱلنَّارِ ﴿59﴾هَٰذَا فَوۡجٞ مُّقۡتَحِمٞ مَّعَكُمۡ لَا مَرۡحَبَۢا بِهِمۡۚ إِنَّهُمۡ صَالُواْ ٱلنَّارِ
(کاتێك ستهمکاران بهرهو دۆزهخ ڕاپێچ دهکرێن ههندێ فریشته پێیان دهڵێن:) ئهوه تاقمێکه لهگهڵ ئێوهدا پاڵهپهستۆیانه، ئهوانیش دهڵێن: دهك بهخێر نهیهن، ئهوانیش دهبێت بگهیهنرێنه دۆزهخ و بچنه ناو ئاگرهوه.
قَالُواْ بَلۡ أَنتُمۡ لَا مَرۡحَبَۢا بِكُمۡۖ أَنتُمۡ قَدَّمۡتُمُوهُ لَنَاۖ فَبِئۡسَ ٱلۡقَرَارُ ﴿60﴾قَالُواْ بَلۡ أَنتُمۡ لَا مَرۡحَبَۢا بِكُمۡۖ أَنتُمۡ قَدَّمۡتُمُوهُ لَنَاۖ فَبِئۡسَ ٱلۡقَرَارُ
له وهڵامیاندا دهڵێن: نهخێر ئێوه بهخێر نهیهنهوه، ئێوه ئهم شوێنهتان بۆ ئێمه مسۆگهر کرد ئای که جێگهیهکی ناساز و ناخۆشه.
قَالُواْ رَبَّنَا مَن قَدَّمَ لَنَا هَٰذَا فَزِدۡهُ عَذَابٗا ضِعۡفٗا فِي ٱلنَّارِ ﴿61﴾قَالُواْ رَبَّنَا مَن قَدَّمَ لَنَا هَٰذَا فَزِدۡهُ عَذَابٗا ضِعۡفٗا فِي ٱلنَّارِ
دوایی بهدهم ئاهو ناڵهوه دهڵێن: پهروهردگارا ئهوهی بوو بههۆی ئهوهی که ئا ئهم شوێنه بهنسیبی ئێمه ببێت، سزای چهند بهرامبهری لهناو دۆزهخدا بۆ پێش بهێنه.
وَقَالُواْ مَا لَنَا لَا نَرَىٰ رِجَالٗا كُنَّا نَعُدُّهُم مِّنَ ٱلۡأَشۡرَارِ ﴿62﴾وَقَالُواْ مَا لَنَا لَا نَرَىٰ رِجَالٗا كُنَّا نَعُدُّهُم مِّنَ ٱلۡأَشۡرَارِ
ههرهوهها دهڵێن: ئهوه چیمانه بۆچی ئێمه کهسانێك نابینین که کاتی خۆی به خراپ و دواکهوتوو کۆنهپهرست دهماندانه قهڵهم.
أَتَّخَذۡنَٰهُمۡ سِخۡرِيًّا أَمۡ زَاغَتۡ عَنۡهُمُ ٱلۡأَبۡصَٰرُ ﴿63﴾أَتَّخَذۡنَٰهُمۡ سِخۡرِيًّا أَمۡ زَاغَتۡ عَنۡهُمُ ٱلۡأَبۡصَٰرُ
کاتی خۆی گاڵتهمان پێ دهکردن، توانجمان تێدهگرتن کهچی ئهمڕۆ یان لێره نین، یان بهرچاومان لێڵ و تاریکه و نایانبینن!!
إِنَّ ذَٰلِكَ لَحَقّٞ تَخَاصُمُ أَهۡلِ ٱلنَّارِ ﴿64﴾إِنَّ ذَٰلِكَ لَحَقّٞ تَخَاصُمُ أَهۡلِ ٱلنَّارِ
بهڕاستی ئهوه بهسهرهات و کێشمهکێش و دهمه دهمێی دۆزهخیهکان و حهقیقهت و ڕاستهقینهیه و بۆیان پێش دێت.
قُلۡ إِنَّمَآ أَنَا۠ مُنذِرٞۖ وَمَا مِنۡ إِلَٰهٍ إِلَّا ٱللَّهُ ٱلۡوَٰحِدُ ٱلۡقَهَّارُ ﴿65﴾قُلۡ إِنَّمَآ أَنَا۠ مُنذِرٞۖ وَمَا مِنۡ إِلَٰهٍ إِلَّا ٱللَّهُ ٱلۡوَٰحِدُ ٱلۡقَهَّارُ
ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم پێیان بڵێ بهڕاستی من تهنها بێدارکهرهوهم، که جگهله خوای تاکو تاکو تهنها و بهدهسهڵات و خهشمگیر له تاوانباران هیچ خوایهکی تر نیه.
رَبُّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَا ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡغَفَّـٰرُ ﴿66﴾رَبُّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَا ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡغَفَّـٰرُ
ئهو خوایه پهروهردگاری ئاسمانهکان و زهوی و ههموو دروستکراوانی نێوانیانه، بهڵادهسته بهسهر کافراندا، لێخۆشبووه و چاوپۆشی دهکات له ئیمانداران.
قُلۡ هُوَ نَبَؤٌاْ عَظِيمٌ ﴿67﴾قُلۡ هُوَ نَبَؤٌاْ عَظِيمٌ
پێیان بڵێ: ئهم ههواڵ و دهنگ و باسێکی زۆر گهوره و گرنگن.
أَنتُمۡ عَنۡهُ مُعۡرِضُونَ ﴿68﴾أَنتُمۡ عَنۡهُ مُعۡرِضُونَ
بهڵام ئێوه پشتی تێدهکهن و گوێی بۆ ناگرن.
مَا كَانَ لِيَ مِنۡ عِلۡمِۭ بِٱلۡمَلَإِ ٱلۡأَعۡلَىٰٓ إِذۡ يَخۡتَصِمُونَ ﴿69﴾مَا كَانَ لِيَ مِنۡ عِلۡمِۭ بِٱلۡمَلَإِ ٱلۡأَعۡلَىٰٓ إِذۡ يَخۡتَصِمُونَ
خۆ من (مهبهست پێغهمبهره) هیچ ئاگاداری ئهوه نهبووم کهچی گوزارهوه له شوێنه بڵندهکاندا کاتێك که فریشتهکان کێشهیان ههبوو له جێنشینی ئادهمدا.
إِن يُوحَىٰٓ إِلَيَّ إِلَّآ أَنَّمَآ أَنَا۠ نَذِيرٞ مُّبِينٌ ﴿70﴾إِن يُوحَىٰٓ إِلَيَّ إِلَّآ أَنَّمَآ أَنَا۠ نَذِيرٞ مُّبِينٌ
وهحی و نیگام بۆ نایهت تهنها لهبهر ئهوه نهبێت که من بێدارکهرهوهیهکی ئاشکرام.
إِذۡ قَالَ رَبُّكَ لِلۡمَلَـٰٓئِكَةِ إِنِّي خَٰلِقُۢ بَشَرٗا مِّن طِينٖ ﴿71﴾إِذۡ قَالَ رَبُّكَ لِلۡمَلَـٰٓئِكَةِ إِنِّي خَٰلِقُۢ بَشَرٗا مِّن طِينٖ
کێشهی فریشتهکان کاتێك بوو که پهروهردگارت پێی وتن: من دهمهوێت بهشهرێک، له قوڕ دروست بکهم.
فَإِذَا سَوَّيۡتُهُۥ وَنَفَخۡتُ فِيهِ مِن رُّوحِي فَقَعُواْ لَهُۥ سَٰجِدِينَ ﴿72﴾فَإِذَا سَوَّيۡتُهُۥ وَنَفَخۡتُ فِيهِ مِن رُّوحِي فَقَعُواْ لَهُۥ سَٰجِدِينَ
جا کاتێك دروستم کرد و لهو گیان و ڕۆحهی که من خاوهنی ئهوم، فووم پێداکردو گیان و ژیانم پێبهخشی ئێوهی فریشته ههمووتان سووژدهی (رێزو تهقدیری بهفهرمانی من) بۆ بهرن.
فَسَجَدَ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ كُلُّهُمۡ أَجۡمَعُونَ ﴿73﴾فَسَجَدَ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ كُلُّهُمۡ أَجۡمَعُونَ
ههموو فریشتهکان فهرمانی خوایان بهجێ هێنا و سووژدهیان برد.
إِلَّآ إِبۡلِيسَ ٱسۡتَكۡبَرَ وَكَانَ مِنَ ٱلۡكَٰفِرِينَ ﴿74﴾إِلَّآ إِبۡلِيسَ ٱسۡتَكۡبَرَ وَكَانَ مِنَ ٱلۡكَٰفِرِينَ
جگه له ئیبلیس نهبێت که لهو کاتهدا لهناو فریشتهکاندا بوو فووی کرده خۆی و خۆی بهگهوره زانی و خۆی خسته ڕیزی کافرانهوه.
قَالَ يَـٰٓإِبۡلِيسُ مَا مَنَعَكَ أَن تَسۡجُدَ لِمَا خَلَقۡتُ بِيَدَيَّۖ أَسۡتَكۡبَرۡتَ أَمۡ كُنتَ مِنَ ٱلۡعَالِينَ ﴿75﴾قَالَ يَـٰٓإِبۡلِيسُ مَا مَنَعَكَ أَن تَسۡجُدَ لِمَا خَلَقۡتُ بِيَدَيَّۖ أَسۡتَكۡبَرۡتَ أَمۡ كُنتَ مِنَ ٱلۡعَالِينَ
خوا فهرمووی: ئهی ئیبلیس ئهوه چی نهیهێشت و نایهڵێت سووژده بهریت بۆ ئهو کهسهی که به دوو دهستی قودرهتی خۆم دروستم کردووه؟! ئایا خۆتت بهگهوره زانی یان ههر له زووهوه خۆت لا بهرزو گهورهیه.
قَالَ أَنَا۠ خَيۡرٞ مِّنۡهُ خَلَقۡتَنِي مِن نَّارٖ وَخَلَقۡتَهُۥ مِن طِينٖ ﴿76﴾قَالَ أَنَا۠ خَيۡرٞ مِّنۡهُ خَلَقۡتَنِي مِن نَّارٖ وَخَلَقۡتَهُۥ مِن طِينٖ
شهیتان وتی: من لهو چاکترو بهنرختر و پیرۆزترم، چونکه تۆ منت له ئاگر دروست کردووه و ئهوت له قوڕ بهدیهێناوه.
قَالَ فَٱخۡرُجۡ مِنۡهَا فَإِنَّكَ رَجِيمٞ ﴿77﴾قَالَ فَٱخۡرُجۡ مِنۡهَا فَإِنَّكَ رَجِيمٞ
خوا فهرمووی: مادهم وایه دهرچۆ له بهههشت و بهجێی بهێڵه چونکه تۆ ئیتر ڕهجم کراوو دوور خراوهتهوه له ڕهحمهتی من.
وَإِنَّ عَلَيۡكَ لَعۡنَتِيٓ إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلدِّينِ ﴿78﴾وَإِنَّ عَلَيۡكَ لَعۡنَتِيٓ إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلدِّينِ
بهڕاستی لهعنهت و نهفرینی منت لهسهره تا ڕۆژی قیامهت (چونکه تۆ فهرمانی منت جێبهجێ نهکرد).
قَالَ رَبِّ فَأَنظِرۡنِيٓ إِلَىٰ يَوۡمِ يُبۡعَثُونَ ﴿79﴾قَالَ رَبِّ فَأَنظِرۡنِيٓ إِلَىٰ يَوۡمِ يُبۡعَثُونَ
شهیتان وتی: پهروهردگارا دهی کهواته مۆڵهتم بده تا ئهو ڕۆژهی که نهوهکانی ئادهم زیندوو دهکرێنهوه.
قَالَ فَإِنَّكَ مِنَ ٱلۡمُنظَرِينَ ﴿80﴾قَالَ فَإِنَّكَ مِنَ ٱلۡمُنظَرِينَ
خوا فهرمووی: باشه تۆ له مۆڵهت دراوانیت...
إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡوَقۡتِ ٱلۡمَعۡلُومِ ﴿81﴾إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡوَقۡتِ ٱلۡمَعۡلُومِ
تا ڕۆژو کاتی دیاریکراو.
قَالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغۡوِيَنَّهُمۡ أَجۡمَعِينَ ﴿82﴾قَالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغۡوِيَنَّهُمۡ أَجۡمَعِينَ
ئینجا شهیتان وتی: سوێند بهدهسهڵاتی بێ سنوورت شهرت بێت ههر ههموویان گومڕاو سهرگهردان بکهم.
إِلَّا عِبَادَكَ مِنۡهُمُ ٱلۡمُخۡلَصِينَ ﴿83﴾إِلَّا عِبَادَكَ مِنۡهُمُ ٱلۡمُخۡلَصِينَ
جگه له بهنده و عهبده دڵسۆزهکانت که ههڵبژارهدهی خۆتن (دهسهڵاتی ئهوانم نیه).
قَالَ فَٱلۡحَقُّ وَٱلۡحَقَّ أَقُولُ ﴿84﴾قَالَ فَٱلۡحَقُّ وَٱلۡحَقَّ أَقُولُ
پهروهردگار فهرمووی: من خۆم حهق و ڕاستیم و ههر حهق و ڕاستیش دهڵێم.
لَأَمۡلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنكَ وَمِمَّن تَبِعَكَ مِنۡهُمۡ أَجۡمَعِينَ ﴿85﴾لَأَمۡلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنكَ وَمِمَّن تَبِعَكَ مِنۡهُمۡ أَجۡمَعِينَ
سوێند بهزاتی خۆم دهبێت دۆزهخ پڕ بکهم له تۆو له ههموو ئهوانهی که شوێنی تۆ دهکهون.
قُلۡ مَآ أَسۡـَٔلُكُمۡ عَلَيۡهِ مِنۡ أَجۡرٖ وَمَآ أَنَا۠ مِنَ ٱلۡمُتَكَلِّفِينَ ﴿86﴾قُلۡ مَآ أَسۡـَٔلُكُمۡ عَلَيۡهِ مِنۡ أَجۡرٖ وَمَآ أَنَا۠ مِنَ ٱلۡمُتَكَلِّفِينَ
جا تۆش ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم بهو خهڵکه بڵێ: من هیچ پاداشت و خهڵاتێکم له ئێوه ناوێت، من لهو کهسانهش نیم که شت ههڵبهستم و زۆر له خۆم بکهم.
إِنۡ هُوَ إِلَّا ذِكۡرٞ لِّلۡعَٰلَمِينَ ﴿87﴾إِنۡ هُوَ إِلَّا ذِكۡرٞ لِّلۡعَٰلَمِينَ
ئهم قورئانه تهنها ئامۆژگاریه بۆ ههموو خهڵکی جیهان له ههموو کات و شوێنێکدا.
وَلَتَعۡلَمُنَّ نَبَأَهُۥ بَعۡدَ حِينِۭ ﴿88﴾وَلَتَعۡلَمُنَّ نَبَأَهُۥ بَعۡدَ حِينِۭ
بهڕاستی له داهاتوویهکی نزیکدا، ههر له دنیادا ههواڵی ڕاستی و دروستی ئهم ئایینه دهزانن، له قیامهتیشدا ههموو شتێك به تهواوی ئاشکراو ڕوون دهبێت.
تَنزِيلُ ٱلۡكِتَٰبِ مِنَ ٱللَّهِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡحَكِيمِ ﴿1﴾تَنزِيلُ ٱلۡكِتَٰبِ مِنَ ٱللَّهِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡحَكِيمِ
هاتنه خوارهوهی ئهم قورئانه له لایهن خوای باڵادهست و داناوهیه.
إِنَّآ أَنزَلۡنَآ إِلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ بِٱلۡحَقِّ فَٱعۡبُدِ ٱللَّهَ مُخۡلِصٗا لَّهُ ٱلدِّينَ ﴿2﴾إِنَّآ أَنزَلۡنَآ إِلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ بِٱلۡحَقِّ فَٱعۡبُدِ ٱللَّهَ مُخۡلِصٗا لَّهُ ٱلدِّينَ
بێگومان ئێمه ئهم قورئانهمان ڕهوانه کردووه بۆ تۆ ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم تا حهق و ڕاستی ڕوون بکاتهوه، کهواته ههر خوا بپهرسته و ههر ملکهچ و دڵسۆزبه بۆ ئاین و بهرنامهکهی.
أَلَا لِلَّهِ ٱلدِّينُ ٱلۡخَالِصُۚ وَٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِهِۦٓ أَوۡلِيَآءَ مَا نَعۡبُدُهُمۡ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَآ إِلَى ٱللَّهِ زُلۡفَىٰٓ إِنَّ ٱللَّهَ يَحۡكُمُ بَيۡنَهُمۡ فِي مَا هُمۡ فِيهِ يَخۡتَلِفُونَۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي مَنۡ هُوَ كَٰذِبٞ كَفَّارٞ ﴿3﴾أَلَا لِلَّهِ ٱلدِّينُ ٱلۡخَالِصُۚ وَٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِهِۦٓ أَوۡلِيَآءَ مَا نَعۡبُدُهُمۡ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَآ إِلَى ٱللَّهِ زُلۡفَىٰٓ إِنَّ ٱللَّهَ يَحۡكُمُ بَيۡنَهُمۡ فِي مَا هُمۡ فِيهِ يَخۡتَلِفُونَۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي مَنۡ هُوَ كَٰذِبٞ كَفَّارٞ
ئاگاداربن: دینی پاك و خاوێن تهنها بۆ خوایه، ئهوانهش جگه لهو زاته کهسانی ترو شتی تر دهکهنه پشتیوانی خۆیان دهڵێن: ئێمه ئهم بت و شتانه ناپهرستین تهنها لهبهر ئهوهی له خوا نزیکمان بخهنهوه، لهکاتێکدا ئهوان لهخواوه نزیکترن، بێگومان خوا داوهری دهکات له نێوانیاندا، لهو شتانهدا که کێشهیان لهسهری ههیهو ڕایان دهربارهی جۆراو جۆره، بهڕاستی خوا ئهو بیروباوهڕ چهوتهیان لێوهرناگرێت و هیدایهت و ڕێنموویی ئهو کهسانه ناکات که درۆزن و بێ باوهڕن.
لَّوۡ أَرَادَ ٱللَّهُ أَن يَتَّخِذَ وَلَدٗا لَّٱصۡطَفَىٰ مِمَّا يَخۡلُقُ مَا يَشَآءُۚ سُبۡحَٰنَهُۥۖ هُوَ ٱللَّهُ ٱلۡوَٰحِدُ ٱلۡقَهَّارُ ﴿4﴾لَّوۡ أَرَادَ ٱللَّهُ أَن يَتَّخِذَ وَلَدٗا لَّٱصۡطَفَىٰ مِمَّا يَخۡلُقُ مَا يَشَآءُۚ سُبۡحَٰنَهُۥۖ هُوَ ٱللَّهُ ٱلۡوَٰحِدُ ٱلۡقَهَّارُ
ئهگهر خوا بیویستایه ڕۆڵهیهک بۆ خۆی بڕیار بدات، ئهوا له نێوان ئهو شتانهدا که دروستی کردووه شتێکی ههڵدهبژارد که به ویستی خۆی بوایه نهک بهویستی ئهوان، پاکی و بێگهردی بۆ ئهو زاتهیه که دووره له شتی نارهواو نابهجێ، ئهو زاته خوایهکی تاک و تهنهاو زۆر بهدهسهڵاته (تۆلهدهسێنێت لهوانهی دژایهتی دهکهن و نایپهرستن).
خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ بِٱلۡحَقِّۖ يُكَوِّرُ ٱلَّيۡلَ عَلَى ٱلنَّهَارِ وَيُكَوِّرُ ٱلنَّهَارَ عَلَى ٱلَّيۡلِۖ وَسَخَّرَ ٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ كُلّٞ يَجۡرِي لِأَجَلٖ مُّسَمًّىۗ أَلَا هُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡغَفَّـٰرُ ﴿5﴾خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ بِٱلۡحَقِّۖ يُكَوِّرُ ٱلَّيۡلَ عَلَى ٱلنَّهَارِ وَيُكَوِّرُ ٱلنَّهَارَ عَلَى ٱلَّيۡلِۖ وَسَخَّرَ ٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ كُلّٞ يَجۡرِي لِأَجَلٖ مُّسَمًّىۗ أَلَا هُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡغَفَّـٰرُ
ئاسمانهکان و زهوی لهسهر بنچینهی حهق و ڕاستی دروست کردووه، بهشێوهی کهوانهیی شهو بهسهر ڕۆژدا دههێنێت، بهههمان شیوهی کهوانهیی ڕۆژیش بهسهر شهودا دههێنێت (که ئهمه خۆی بهڵگهیهکی قورئانیه لهسهر شێوازی خڕی زهوی)، ڕۆژو مانگیشی ڕام کردووه و ڕای هێناون (له فهرمانی دهرناچن و لهخزمهتی ئادهمیزادان)، ههریهک لهوانه له چهرخ و خولدان تا کاتیکی دیاریکراو، ئاگاداربن: ههرئهو خوایه زۆر بهدهسهلاته (تۆله له کافران دهسێنێت و لهدهستی دهرناچن) لێخۆشبووه (چاوپۆشی دهکات له ههلهو کهم و کووڕی ئیمانداران).
خَلَقَكُم مِّن نَّفۡسٖ وَٰحِدَةٖ ثُمَّ جَعَلَ مِنۡهَا زَوۡجَهَا وَأَنزَلَ لَكُم مِّنَ ٱلۡأَنۡعَٰمِ ثَمَٰنِيَةَ أَزۡوَٰجٖۚ يَخۡلُقُكُمۡ فِي بُطُونِ أُمَّهَٰتِكُمۡ خَلۡقٗا مِّنۢ بَعۡدِ خَلۡقٖ فِي ظُلُمَٰتٖ ثَلَٰثٖۚ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمۡ لَهُ ٱلۡمُلۡكُۖ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ فَأَنَّىٰ تُصۡرَفُونَ ﴿6﴾خَلَقَكُم مِّن نَّفۡسٖ وَٰحِدَةٖ ثُمَّ جَعَلَ مِنۡهَا زَوۡجَهَا وَأَنزَلَ لَكُم مِّنَ ٱلۡأَنۡعَٰمِ ثَمَٰنِيَةَ أَزۡوَٰجٖۚ يَخۡلُقُكُمۡ فِي بُطُونِ أُمَّهَٰتِكُمۡ خَلۡقٗا مِّنۢ بَعۡدِ خَلۡقٖ فِي ظُلُمَٰتٖ ثَلَٰثٖۚ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمۡ لَهُ ٱلۡمُلۡكُۖ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ فَأَنَّىٰ تُصۡرَفُونَ
خهڵکینه بیرتان نهچێت خوا ئێوهی له تاکه نهفسێك هێناوهته کایهوه لهوهودوا لهو تاکه نهفسه هاوسهرهکهشی فهراههم هێناوه، له ماڵاتیشدا ههشت جۆری دروست کردووه (له ئایهتی -143، 144- لهسوورهتی- الانحام- دا ئاماژهی بۆ کردووه) لهوهودوا له سکی دایکتاندا ئێوه دروست دهکات بهچهند قۆناغێك، لهناو سێ تاریکیدا (مهبهست سێ پێستهکهیه که کۆرپهلهی تێدا حهشارهدراوه)، جا گۆرانکاری بهردهوامه و گهوره بوون و جیابوونهوهی ئهندامهکان (ڕۆژ له دوای ڕۆژ زیاتر ڕوو دهدات) ئا ئهوهیه خوا، ئا ئهوهیه پهروهردگارتان، خاوهنی ههموو بهدیهێنراوهکانه جگه لهو خوایهکی تر نیه، جا ئیتر بۆ کوێ لا دهدرێن له خواپهرستی؟!
إِن تَكۡفُرُواْ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَنِيٌّ عَنكُمۡۖ وَلَا يَرۡضَىٰ لِعِبَادِهِ ٱلۡكُفۡرَۖ وَإِن تَشۡكُرُواْ يَرۡضَهُ لَكُمۡۗ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٞ وِزۡرَ أُخۡرَىٰۚ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّكُم مَّرۡجِعُكُمۡ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَۚ إِنَّهُۥ عَلِيمُۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ ﴿7﴾إِن تَكۡفُرُواْ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَنِيٌّ عَنكُمۡۖ وَلَا يَرۡضَىٰ لِعِبَادِهِ ٱلۡكُفۡرَۖ وَإِن تَشۡكُرُواْ يَرۡضَهُ لَكُمۡۗ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٞ وِزۡرَ أُخۡرَىٰۚ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّكُم مَّرۡجِعُكُمۡ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَۚ إِنَّهُۥ عَلِيمُۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ
گهر خۆتان بێ باوهڕ بکهن، بێگومان خوا بێ نیازه لێتان، ههرچهنده ڕازی نابێت که بهندهکانی بێ باوهڕبن و ڕێبازی خوانهناسی بگرن، بهڵام ئهگهر ڕێبازی سوپاسگوزاری بگرنه بهر، بهو کارهتان ڕازی دهبێت، دڵنیاش بن که هیچ کهس کۆڵی گهناهی کهسی تر ههڵناگرێت، پاشان گهرانهوهتان بۆ لای پهروهردگارتانه، ئهوسا ههواڵی ههموو ئهو کاروکردهوانهتان پێدهدا که ئهنجامتان دهدا، چونکه ئهو زاته زانایه به ههموو ئهو شتانهی، له سینه و دڵ و دهروونهکاندا حهشاردراون.
وَإِذَا مَسَّ ٱلۡإِنسَٰنَ ضُرّٞ دَعَا رَبَّهُۥ مُنِيبًا إِلَيۡهِ ثُمَّ إِذَا خَوَّلَهُۥ نِعۡمَةٗ مِّنۡهُ نَسِيَ مَا كَانَ يَدۡعُوٓاْ إِلَيۡهِ مِن قَبۡلُ وَجَعَلَ لِلَّهِ أَندَادٗا لِّيُضِلَّ عَن سَبِيلِهِۦۚ قُلۡ تَمَتَّعۡ بِكُفۡرِكَ قَلِيلًا إِنَّكَ مِنۡ أَصۡحَٰبِ ٱلنَّارِ ﴿8﴾۞وَإِذَا مَسَّ ٱلۡإِنسَٰنَ ضُرّٞ دَعَا رَبَّهُۥ مُنِيبًا إِلَيۡهِ ثُمَّ إِذَا خَوَّلَهُۥ نِعۡمَةٗ مِّنۡهُ نَسِيَ مَا كَانَ يَدۡعُوٓاْ إِلَيۡهِ مِن قَبۡلُ وَجَعَلَ لِلَّهِ أَندَادٗا لِّيُضِلَّ عَن سَبِيلِهِۦۚ قُلۡ تَمَتَّعۡ بِكُفۡرِكَ قَلِيلًا إِنَّكَ مِنۡ أَصۡحَٰبِ ٱلنَّارِ
ئادهمیزاد کاتێك ناخۆشی و زهرهرێکی تووشهات، هاناو هاوار بۆ پهروهردگاری دهبات و بهدڵشکاوی لێی دهلاڵێتهوه، پاشان کاتێك خوا دهرووی لێ کردهوه و ناز و نیعمهتی پێبهخشی، دوعا و نزا و هانا و هاوارهکانی ئهوسای فهرامۆش دهکات، چهندهها هاوهڵ و شهریك بۆ خوا بڕیار دهدات، دهیهوێت خهڵکی له ڕێبازی خوا وێڵ بکات، ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم بهو جۆره کهسه بڵێ: کهمێك به خوانهناسی ڕابوێره، بهڵام دڵنیابه که تۆ نیشتهجێی ناو ئاگری دۆزهخیت.
أَمَّنۡ هُوَ قَٰنِتٌ ءَانَآءَ ٱلَّيۡلِ سَاجِدٗا وَقَآئِمٗا يَحۡذَرُ ٱلۡأٓخِرَةَ وَيَرۡجُواْ رَحۡمَةَ رَبِّهِۦۗ قُلۡ هَلۡ يَسۡتَوِي ٱلَّذِينَ يَعۡلَمُونَ وَٱلَّذِينَ لَا يَعۡلَمُونَۗ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ ﴿9﴾أَمَّنۡ هُوَ قَٰنِتٌ ءَانَآءَ ٱلَّيۡلِ سَاجِدٗا وَقَآئِمٗا يَحۡذَرُ ٱلۡأٓخِرَةَ وَيَرۡجُواْ رَحۡمَةَ رَبِّهِۦۗ قُلۡ هَلۡ يَسۡتَوِي ٱلَّذِينَ يَعۡلَمُونَ وَٱلَّذِينَ لَا يَعۡلَمُونَۗ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ
(ئایا ئهو جۆره کهسانهی که باسکران چاکترن) یان ئهو ئیماندارهی که له دووتوێی شهوگاردا ههڵدهستێت بۆ خواپهرستی، سوژده دهبات و بهپێوه دهوهستێت، له لێپرسینهوهی قیامهت دهترسێت و ئومێد و هیوای بهمیهرهبانی پهروهردگاری ههیه، ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم بڵێ: ئایا ئهو کهسانهی که دهزانن و شارهزان، وهک ئهوانهن که هیچ نازانن و شارهزاییان نیه؟، بهڕاستی تهنها خاوهن بیروهۆشهکان لهم جۆره یاداوهریانه سوود وهردهگرن و تێدهگهن (له حهقیقهتی دنیا و قیامهت، وه دڵنیان ژیانی دنیا فرسهتێکی بهنرخه بۆ بهدهستهێنانی ڕهزامهندی خوا بهکاری دههێنن).
قُلۡ يَٰعِبَادِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّقُواْ رَبَّكُمۡۚ لِلَّذِينَ أَحۡسَنُواْ فِي هَٰذِهِ ٱلدُّنۡيَا حَسَنَةٞۗ وَأَرۡضُ ٱللَّهِ وَٰسِعَةٌۗ إِنَّمَا يُوَفَّى ٱلصَّـٰبِرُونَ أَجۡرَهُم بِغَيۡرِ حِسَابٖ ﴿10﴾قُلۡ يَٰعِبَادِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّقُواْ رَبَّكُمۡۚ لِلَّذِينَ أَحۡسَنُواْ فِي هَٰذِهِ ٱلدُّنۡيَا حَسَنَةٞۗ وَأَرۡضُ ٱللَّهِ وَٰسِعَةٌۗ إِنَّمَا يُوَفَّى ٱلصَّـٰبِرُونَ أَجۡرَهُم بِغَيۡرِ حِسَابٖ
بهو بهندانهم بڵێ که خاوهن باوهڕن: له پهروهردگارتان بترسن و خواناس بن، بێگومان بۆ ئهوانهی لهم دنیایهدا چاکه دهکهن، پاداشتی چاک ههیه، زهوی پهروهردگاریش فراوانه (ئهگهر له شوێنێك دنیاتان لێ تهنگ کرایهوه کۆچ بکهن بۆ شوێنێکی تر) بهڕاستی تهنها خۆگران پاداشتیان بێ سنوور و بێ ئهندازهیه.
قُلۡ إِنِّيٓ أُمِرۡتُ أَنۡ أَعۡبُدَ ٱللَّهَ مُخۡلِصٗا لَّهُ ٱلدِّينَ ﴿11﴾قُلۡ إِنِّيٓ أُمِرۡتُ أَنۡ أَعۡبُدَ ٱللَّهَ مُخۡلِصٗا لَّهُ ٱلدِّينَ
ههروهها ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم پێیان بڵێ: بهڕاستی من فهرمانم پێدراوه ههر خوا بپهرستم و لهههموو ژیانمدا ملکهچ و فهرمانبهرداری دین و ئاین و بهرنامهی ئهو بم.
وَأُمِرۡتُ لِأَنۡ أَكُونَ أَوَّلَ ٱلۡمُسۡلِمِينَ ﴿12﴾وَأُمِرۡتُ لِأَنۡ أَكُونَ أَوَّلَ ٱلۡمُسۡلِمِينَ
فهرمانیشم پێدراوه که یهکهمین کهس بم له خواپهرستی و ئیسلامهتی و دینداریدا.
قُلۡ إِنِّيٓ أَخَافُ إِنۡ عَصَيۡتُ رَبِّي عَذَابَ يَوۡمٍ عَظِيمٖ ﴿13﴾قُلۡ إِنِّيٓ أَخَافُ إِنۡ عَصَيۡتُ رَبِّي عَذَابَ يَوۡمٍ عَظِيمٖ
ههروهها بڵێ: من زۆر دهترسم له سزای ڕۆژێکی پڕ مهترسی و سامناك، بهتایبهت ئهگهر سهرکهشی بکهم له فهرمانی پهروهردگارم.
قُلِ ٱللَّهَ أَعۡبُدُ مُخۡلِصٗا لَّهُۥ دِينِي ﴿14﴾قُلِ ٱللَّهَ أَعۡبُدُ مُخۡلِصٗا لَّهُۥ دِينِي
بڵێ: من تهنها ههر خوا دهپهرستم و ملکهچ و فهرمانبهرداری ئاین و بهرنامهکهی ئهو دهبم.
فَٱعۡبُدُواْ مَا شِئۡتُم مِّن دُونِهِۦۗ قُلۡ إِنَّ ٱلۡخَٰسِرِينَ ٱلَّذِينَ خَسِرُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ وَأَهۡلِيهِمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۗ أَلَا ذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡخُسۡرَانُ ٱلۡمُبِينُ ﴿15﴾فَٱعۡبُدُواْ مَا شِئۡتُم مِّن دُونِهِۦۗ قُلۡ إِنَّ ٱلۡخَٰسِرِينَ ٱلَّذِينَ خَسِرُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ وَأَهۡلِيهِمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۗ أَلَا ذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡخُسۡرَانُ ٱلۡمُبِينُ
جا ئێوهش ئهی بێ باوهڕان چی دهپهرستن جگه لهو خوایه، بیپهرستن و پێیان بڵێ: بێگومان خهسارهتمهندان ئهو کهسانهن خۆیان و خاو و خێزانیان له دهستچووه له ڕۆژی قیامهتدا، ئاگادار بن: که بهڕاستی ههر ئهوهیه خهسارهتمهندی ئاشکراو زیانی دیارو ڕوون.
لَهُم مِّن فَوۡقِهِمۡ ظُلَلٞ مِّنَ ٱلنَّارِ وَمِن تَحۡتِهِمۡ ظُلَلٞۚ ذَٰلِكَ يُخَوِّفُ ٱللَّهُ بِهِۦ عِبَادَهُۥۚ يَٰعِبَادِ فَٱتَّقُونِ ﴿16﴾لَهُم مِّن فَوۡقِهِمۡ ظُلَلٞ مِّنَ ٱلنَّارِ وَمِن تَحۡتِهِمۡ ظُلَلٞۚ ذَٰلِكَ يُخَوِّفُ ٱللَّهُ بِهِۦ عِبَادَهُۥۚ يَٰعِبَادِ فَٱتَّقُونِ
ئهوانه له سهرویانهوه پهڵه ههوری دووکهڵ له ئاگری دهوری داون، له ژێریشیانهوه ههمان پهڵه ههور و دووکهڵ ههیه، ئابهو شێوهیه خوای گهوره بهندهکانی دهترسێنێت و پێیان دهفهرموێت: ئهی بهندهکانم پارێزکاربن و خۆتان له سزای من بپارێزن.
وَٱلَّذِينَ ٱجۡتَنَبُواْ ٱلطَّـٰغُوتَ أَن يَعۡبُدُوهَا وَأَنَابُوٓاْ إِلَى ٱللَّهِ لَهُمُ ٱلۡبُشۡرَىٰۚ فَبَشِّرۡ عِبَادِ ﴿17﴾وَٱلَّذِينَ ٱجۡتَنَبُواْ ٱلطَّـٰغُوتَ أَن يَعۡبُدُوهَا وَأَنَابُوٓاْ إِلَى ٱللَّهِ لَهُمُ ٱلۡبُشۡرَىٰۚ فَبَشِّرۡ عِبَادِ
جا ئهوانهی که خۆیان دووره پهرێز گرتووه له ههموو ئهو شتانهی خهڵکی دهیپهرستن، جگه له خوای پهروهردگار و بهتهوبه و پهشیمانیهوه گهڕاونهتهوه بۆ لای خوا، مژدهی سهرکهوتن و سهرفرازی و بهختهوهری و کامهرانی بۆ ئهوانهیه، ده مژده بده بهو بهندانهم...
ٱلَّذِينَ يَسۡتَمِعُونَ ٱلۡقَوۡلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحۡسَنَهُۥٓۚ أُوْلَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ هَدَىٰهُمُ ٱللَّهُۖ وَأُوْلَـٰٓئِكَ هُمۡ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ ﴿18﴾ٱلَّذِينَ يَسۡتَمِعُونَ ٱلۡقَوۡلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحۡسَنَهُۥٓۚ أُوْلَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ هَدَىٰهُمُ ٱللَّهُۖ وَأُوْلَـٰٓئِكَ هُمۡ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ
ئهوانهی گوێ بۆ قسهو گوفتار دهگرن و پهیڕهوی چاکترینی دهکهن، ئا ئهوانه کهسانێکن که خوا هیدایهت و ڕێنموویی کردوون، ئهوانه خاوهنی عهقڵ و ژیری و بیروهۆشن.
أَفَمَنۡ حَقَّ عَلَيۡهِ كَلِمَةُ ٱلۡعَذَابِ أَفَأَنتَ تُنقِذُ مَن فِي ٱلنَّارِ ﴿19﴾أَفَمَنۡ حَقَّ عَلَيۡهِ كَلِمَةُ ٱلۡعَذَابِ أَفَأَنتَ تُنقِذُ مَن فِي ٱلنَّارِ
جا ئایا ئهو کهسهی که بههۆی خراپی و خوانهناسیهوه بریاری سزادانی درابێت (تۆ هیچ کاروباری ئهوت بهدهسته)... ئایا تۆ دهتوانیت ئهو جۆره کهسانه ڕزگار بکهیت که لهناو ئاگری دۆزهخدا گیریان خواردووه؟!
لَٰكِنِ ٱلَّذِينَ ٱتَّقَوۡاْ رَبَّهُمۡ لَهُمۡ غُرَفٞ مِّن فَوۡقِهَا غُرَفٞ مَّبۡنِيَّةٞ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۖ وَعۡدَ ٱللَّهِ لَا يُخۡلِفُ ٱللَّهُ ٱلۡمِيعَادَ ﴿20﴾لَٰكِنِ ٱلَّذِينَ ٱتَّقَوۡاْ رَبَّهُمۡ لَهُمۡ غُرَفٞ مِّن فَوۡقِهَا غُرَفٞ مَّبۡنِيَّةٞ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۖ وَعۡدَ ٱللَّهِ لَا يُخۡلِفُ ٱللَّهُ ٱلۡمِيعَادَ
بهڵام ئهوانهی که له پهروهردگاریان دهترسان و دیندار بوون کۆشک و تهلاری چهند نهۆم که ژوورهکانی لهسهریهکن بۆیان ئامادهیه، چهندهها ڕوبار بهژێر به بهردهم ئهو کۆشکانهدا جاریه، ئهوهش بهڵێنی خوایه، بێگومان خوایش بهڵێنی خۆی دهباته سهر.
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَسَلَكَهُۥ يَنَٰبِيعَ فِي ٱلۡأَرۡضِ ثُمَّ يُخۡرِجُ بِهِۦ زَرۡعٗا مُّخۡتَلِفًا أَلۡوَٰنُهُۥ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَرَىٰهُ مُصۡفَرّٗا ثُمَّ يَجۡعَلُهُۥ حُطَٰمًاۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَذِكۡرَىٰ لِأُوْلِي ٱلۡأَلۡبَٰبِ ﴿21﴾أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَسَلَكَهُۥ يَنَٰبِيعَ فِي ٱلۡأَرۡضِ ثُمَّ يُخۡرِجُ بِهِۦ زَرۡعٗا مُّخۡتَلِفًا أَلۡوَٰنُهُۥ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَرَىٰهُ مُصۡفَرّٗا ثُمَّ يَجۡعَلُهُۥ حُطَٰمًاۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَذِكۡرَىٰ لِأُوْلِي ٱلۡأَلۡبَٰبِ
ئایا تۆ نهتبینیوهو سهرنجت نهداوه: بهڕاستی خوا له ئاسمانهوه بارانی باراندووه، لهوهودوا لهناو ناخی زهویدا کۆی دهکاتهوه، پاشان بهشێوهی کارێز وکانی دهریدههێنێت، ئهوسا ههر بهو ئاوه کشتوکاڵی ههمهجۆر و ههمهڕهنگ دهروێنێت، ئینجا وشك دهبێت و زهرد ههڵدهگهڕێت، پاشان دهیخات و وردو خاشی دهکات، جا بهڕاستی ئا لهو شتانهدا یاداوهری و یادخستنهوه ههیه بۆ کهسانی ژیرو هۆشمهند.
أَفَمَن شَرَحَ ٱللَّهُ صَدۡرَهُۥ لِلۡإِسۡلَٰمِ فَهُوَ عَلَىٰ نُورٖ مِّن رَّبِّهِۦۚ فَوَيۡلٞ لِّلۡقَٰسِيَةِ قُلُوبُهُم مِّن ذِكۡرِ ٱللَّهِۚ أُوْلَـٰٓئِكَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٍ ﴿22﴾أَفَمَن شَرَحَ ٱللَّهُ صَدۡرَهُۥ لِلۡإِسۡلَٰمِ فَهُوَ عَلَىٰ نُورٖ مِّن رَّبِّهِۦۚ فَوَيۡلٞ لِّلۡقَٰسِيَةِ قُلُوبُهُم مِّن ذِكۡرِ ٱللَّهِۚ أُوْلَـٰٓئِكَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٍ
جا ئایا ئهو کهسهی که خوای میهرهبان سینهی گوشاد کردووه بۆ ئیسلام و لهسهر ڕێبازی نوورو ڕوناکی پهروهردگاریهتی، (وهك ئهو کهسه وایه که پێچهوانهیه؟) هاوار و وهیل بۆ ئهوانهی که دڵیان ڕهقه له ئاستی قورئان و یادی خوادا، ئا ئهوانه له گومڕاییهکی ئاشکرادا گیریان خواردووه.
ٱللَّهُ نَزَّلَ أَحۡسَنَ ٱلۡحَدِيثِ كِتَٰبٗا مُّتَشَٰبِهٗا مَّثَانِيَ تَقۡشَعِرُّ مِنۡهُ جُلُودُ ٱلَّذِينَ يَخۡشَوۡنَ رَبَّهُمۡ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمۡ وَقُلُوبُهُمۡ إِلَىٰ ذِكۡرِ ٱللَّهِۚ ذَٰلِكَ هُدَى ٱللَّهِ يَهۡدِي بِهِۦ مَن يَشَآءُۚ وَمَن يُضۡلِلِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِنۡ هَادٍ ﴿23﴾ٱللَّهُ نَزَّلَ أَحۡسَنَ ٱلۡحَدِيثِ كِتَٰبٗا مُّتَشَٰبِهٗا مَّثَانِيَ تَقۡشَعِرُّ مِنۡهُ جُلُودُ ٱلَّذِينَ يَخۡشَوۡنَ رَبَّهُمۡ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمۡ وَقُلُوبُهُمۡ إِلَىٰ ذِكۡرِ ٱللَّهِۚ ذَٰلِكَ هُدَى ٱللَّهِ يَهۡدِي بِهِۦ مَن يَشَآءُۚ وَمَن يُضۡلِلِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِنۡ هَادٍ
خوا جل جلا له جوانترین و پیرۆزترین فهرمایشتی ناردۆته خوارهوه که ئهم قورئانهیه، (له جوانی داڕشتندا) بابهتهکانی له یهك دهچن، ههندێك باسیشی بهشێوازی جیاواز تیادا دووباره بۆتهوه، جا کارکردی ئهم قورئانه ئهوهیه که: تهزوو دههێنێت به گیان و پێستی ئهوکهسانهدا که ترسی پهروهردگاریان له دڵ و دهرووندا ههیه، پاشان گیان و پێست و دڵیان نهرم و ئاماده و چالاك دهبێت بۆ یادی خواو خواپهرستی ئا ئهوه هیدایهت و ڕێنموویی خوایه که ههر کهس شایسته بێت هیدایهت و ڕێنموویی دهکات بۆ پلهو پایه بهرزانه، ئهوهش که ڕێبازی خوا ون بکات کهس نیه ڕێنموویی بکات.
أَفَمَن يَتَّقِي بِوَجۡهِهِۦ سُوٓءَ ٱلۡعَذَابِ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ وَقِيلَ لِلظَّـٰلِمِينَ ذُوقُواْ مَا كُنتُمۡ تَكۡسِبُونَ ﴿24﴾أَفَمَن يَتَّقِي بِوَجۡهِهِۦ سُوٓءَ ٱلۡعَذَابِ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ وَقِيلَ لِلظَّـٰلِمِينَ ذُوقُواْ مَا كُنتُمۡ تَكۡسِبُونَ
جا ئایا ئهو کهسهی به ڕوخسارو دهم و چاوی بهرگری له سزای سهختی ڕۆژی قیامهت بکات، (وهك ئهوه وایه که نهترسێت)، ئهوسا بهو ستهمکارانه دهوترێت: دهی بچێژن سزای ئهوهی که دهتانکرد.
كَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ فَأَتَىٰهُمُ ٱلۡعَذَابُ مِنۡ حَيۡثُ لَا يَشۡعُرُونَ ﴿25﴾كَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ فَأَتَىٰهُمُ ٱلۡعَذَابُ مِنۡ حَيۡثُ لَا يَشۡعُرُونَ
ئهوانهی پێش ئهمانیس بڕوایان به پێغهمبهران نهبوو، زۆری پێ نهچوو تۆڵه و سزا یهخهی پێگرتن له شوێنێکهوه که بهتهمای نهبوون و ههستیان پێنهدهکرد.
فَأَذَاقَهُمُ ٱللَّهُ ٱلۡخِزۡيَ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ وَلَعَذَابُ ٱلۡأٓخِرَةِ أَكۡبَرُۚ لَوۡ كَانُواْ يَعۡلَمُونَ ﴿26﴾فَأَذَاقَهُمُ ٱللَّهُ ٱلۡخِزۡيَ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ وَلَعَذَابُ ٱلۡأٓخِرَةِ أَكۡبَرُۚ لَوۡ كَانُواْ يَعۡلَمُونَ
ئهوسا خوا ههر له ژیانی دنیادا تاڵاوی کرد به گهروویاندا و ڕیسوای کردن، بێگومان سزای قیامهت سهختتره بۆیان ئهگهر بیانزانیایه.
وَلَقَدۡ ضَرَبۡنَا لِلنَّاسِ فِي هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانِ مِن كُلِّ مَثَلٖ لَّعَلَّهُمۡ يَتَذَكَّرُونَ ﴿27﴾وَلَقَدۡ ضَرَبۡنَا لِلنَّاسِ فِي هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانِ مِن كُلِّ مَثَلٖ لَّعَلَّهُمۡ يَتَذَكَّرُونَ
سوێند بێت بهخوا بهڕاستی ئێمه لهم قورئانهدا ههموو جۆره نموونهیهکمان بۆ خهڵکی هێناوهتهوه، بۆ ئهوهی یادهوهری وهربگرن و بیرێك بکهنهوه له ڕاستیهکان و تێ بگهن.
قُرۡءَانًا عَرَبِيًّا غَيۡرَ ذِي عِوَجٖ لَّعَلَّهُمۡ يَتَّقُونَ ﴿28﴾قُرۡءَانًا عَرَبِيًّا غَيۡرَ ذِي عِوَجٖ لَّعَلَّهُمۡ يَتَّقُونَ
قورئانێکی پاراو، بهزمانی عهرهبی، هیچ کهچی ولاریهکی تێدا بهدی ناکرێت، بۆ ئهوهی پارێزکارو خواناس بن.
ضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلٗا رَّجُلٗا فِيهِ شُرَكَآءُ مُتَشَٰكِسُونَ وَرَجُلٗا سَلَمٗا لِّرَجُلٍ هَلۡ يَسۡتَوِيَانِ مَثَلًاۚ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِۚ بَلۡ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ ﴿29﴾ضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلٗا رَّجُلٗا فِيهِ شُرَكَآءُ مُتَشَٰكِسُونَ وَرَجُلٗا سَلَمٗا لِّرَجُلٍ هَلۡ يَسۡتَوِيَانِ مَثَلًاۚ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِۚ بَلۡ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ
خوای گهوره نموونهی هێناوهتهوه به پیاوێك که گیری خوارد بێت بهدهست چهند بهرپرسێکی شهڕانی و سهرکهشهوه، پیاوێکی تریش تهنها یهك بهرپرسی ههبێت، ئایا ئهو دوو جۆره نموونهیه، وهك یهکن، سوپاس و ستایش تهنها شایستهی خوایه، نهخێر یهکسان نی یه، بهڵام زۆربهی ئهو خهڵکه لهم ڕاستیه تێناگهن و نایزانن و لێکی نادهنهوه.
إِنَّكَ مَيِّتٞ وَإِنَّهُم مَّيِّتُونَ ﴿30﴾إِنَّكَ مَيِّتٞ وَإِنَّهُم مَّيِّتُونَ
بهڕاستی تۆش دهمریت و ئهوانیش دهمرن و کهس نامێنێت.
ثُمَّ إِنَّكُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ عِندَ رَبِّكُمۡ تَخۡتَصِمُونَ ﴿31﴾ثُمَّ إِنَّكُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ عِندَ رَبِّكُمۡ تَخۡتَصِمُونَ
پاشان بێگومان ئێوه (واته نهگبهت و یاخیهکان) ڕۆژی قیامهت، لهلای پهروهردگارتان یهخهی یهك دهگرن، داواچی دهبن لهسهر یهکتر.
فَمَنۡ أَظۡلَمُ مِمَّن كَذَبَ عَلَى ٱللَّهِ وَكَذَّبَ بِٱلصِّدۡقِ إِذۡ جَآءَهُۥٓۚ أَلَيۡسَ فِي جَهَنَّمَ مَثۡوٗى لِّلۡكَٰفِرِينَ ﴿32﴾۞فَمَنۡ أَظۡلَمُ مِمَّن كَذَبَ عَلَى ٱللَّهِ وَكَذَّبَ بِٱلصِّدۡقِ إِذۡ جَآءَهُۥٓۚ أَلَيۡسَ فِي جَهَنَّمَ مَثۡوٗى لِّلۡكَٰفِرِينَ
جاکێ لهو کهسه ستهمکارتره، که درۆ بهدهم خواوه ههڵدهبهستێت و ئهو ڕاستیهی که پێی ڕاگهیهنراوه، بروای پێی نی یه. کاتێک بۆی هاتووه، مهگهر له دۆزهخدا شوێنی مانهوه بۆ کافران نیه؟!
وَٱلَّذِي جَآءَ بِٱلصِّدۡقِ وَصَدَّقَ بِهِۦٓ أُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُتَّقُونَ ﴿33﴾وَٱلَّذِي جَآءَ بِٱلصِّدۡقِ وَصَدَّقَ بِهِۦٓ أُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُتَّقُونَ
ئهو کهسهش ڕاستی و حهقیقتی هێناوهو باوهڕیشی پێیهتی، تهنها ئا ئهوان خواناس و دیندارن.
لَهُم مَّا يَشَآءُونَ عِندَ رَبِّهِمۡۚ ذَٰلِكَ جَزَآءُ ٱلۡمُحۡسِنِينَ ﴿34﴾لَهُم مَّا يَشَآءُونَ عِندَ رَبِّهِمۡۚ ذَٰلِكَ جَزَآءُ ٱلۡمُحۡسِنِينَ
جا ئهو به ختهوهرانه ههر چیان بوێت له لایهن پهروهردگاریانهوه بۆیان ئامادهیه و پێشکهشیان دهکرێت، ئا ئهوهیه پاداشتی چاکهکاران و چاکهخوازان.
لِيُكَفِّرَ ٱللَّهُ عَنۡهُمۡ أَسۡوَأَ ٱلَّذِي عَمِلُواْ وَيَجۡزِيَهُمۡ أَجۡرَهُم بِأَحۡسَنِ ٱلَّذِي كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ﴿35﴾لِيُكَفِّرَ ٱللَّهُ عَنۡهُمۡ أَسۡوَأَ ٱلَّذِي عَمِلُواْ وَيَجۡزِيَهُمۡ أَجۡرَهُم بِأَحۡسَنِ ٱلَّذِي كَانُواْ يَعۡمَلُونَ
بۆ ئهوهی خوا چاو پۆشی بکات له خراپترینی ئهو گوناهانهی که ئهنجامیانداوه، بۆ ئهوهش پاداشتیان بداتهوه بهچاکتر لهوهی که دهیانکرد.
أَلَيۡسَ ٱللَّهُ بِكَافٍ عَبۡدَهُۥۖ وَيُخَوِّفُونَكَ بِٱلَّذِينَ مِن دُونِهِۦۚ وَمَن يُضۡلِلِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِنۡ هَادٖ ﴿36﴾أَلَيۡسَ ٱللَّهُ بِكَافٍ عَبۡدَهُۥۖ وَيُخَوِّفُونَكَ بِٱلَّذِينَ مِن دُونِهِۦۚ وَمَن يُضۡلِلِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِنۡ هَادٖ
مهگهر خوا بهس نیه که پشتیوان بێت بۆ بهندهی خۆی که پێغهمبهره (صلی الله علیه وسلم)، کهچی ئهوان تۆ دهترسێنن به شتی تر جگه له خوا، خۆ ئهوهی خوا گومڕای بکات و سهری لێبشێوێنێت، ئیتر کهس ناتوانێت دهستی بگرێت و ڕێنمویی بکات.
وَمَن يَهۡدِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِن مُّضِلٍّۗ أَلَيۡسَ ٱللَّهُ بِعَزِيزٖ ذِي ٱنتِقَامٖ ﴿37﴾وَمَن يَهۡدِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِن مُّضِلٍّۗ أَلَيۡسَ ٱللَّهُ بِعَزِيزٖ ذِي ٱنتِقَامٖ
ئهوهش که خوا هیدایهتی بدات و ڕێنموویی بکات و بیخاته سهر ڕێی ڕاست، کهس ناتوانێت گومڕای بکات، مهگهر ههر خوا باڵادهست و تۆڵهسێنهر نیه (له تاوانکارو تاوانباران)؟
وَلَئِن سَأَلۡتَهُم مَّنۡ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُۚ قُلۡ أَفَرَءَيۡتُم مَّا تَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ إِنۡ أَرَادَنِيَ ٱللَّهُ بِضُرٍّ هَلۡ هُنَّ كَٰشِفَٰتُ ضُرِّهِۦٓ أَوۡ أَرَادَنِي بِرَحۡمَةٍ هَلۡ هُنَّ مُمۡسِكَٰتُ رَحۡمَتِهِۦۚ قُلۡ حَسۡبِيَ ٱللَّهُۖ عَلَيۡهِ يَتَوَكَّلُ ٱلۡمُتَوَكِّلُونَ ﴿38﴾وَلَئِن سَأَلۡتَهُم مَّنۡ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُۚ قُلۡ أَفَرَءَيۡتُم مَّا تَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ إِنۡ أَرَادَنِيَ ٱللَّهُ بِضُرٍّ هَلۡ هُنَّ كَٰشِفَٰتُ ضُرِّهِۦٓ أَوۡ أَرَادَنِي بِرَحۡمَةٍ هَلۡ هُنَّ مُمۡسِكَٰتُ رَحۡمَتِهِۦۚ قُلۡ حَسۡبِيَ ٱللَّهُۖ عَلَيۡهِ يَتَوَكَّلُ ٱلۡمُتَوَكِّلُونَ
ئهگهر له بێ باوهران بپرسیت: کێ ئاسمانهکان و زهوی دروست کردووه؛ بێ دوودڵی و بهوپهڕی دڵنیاییهوه دهڵێن: خوا، باشه؛ پێمان بڵێن: ئهوهی هاواری لێ دهکهن له جیاتی خوا، ئهگهر ئهو خوایه بیهوێت تووشی بهڵاو ناخۆشیهکم بکات، ئایا ئهو بتانه دهتوانن فریام بکهون و نههێڵن؟ یاخود ئهگهر بیهوێت ڕهحمهت و بهخششێکم پێ ببهخشێت، ئایا ئهوانه دهتوانن ئهو ڕهحمهت و بهخششه قهدهغه بکهن و نهیهڵن و بیگرنهوه؟! تۆ ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) بڵێ: من خوام بهسه که له تهنگانهدا دهگاته فریام، دهبا ئهوانهی پشتیوانیان دهوێت ههر پشت بهو ببهستن.
قُلۡ يَٰقَوۡمِ ٱعۡمَلُواْ عَلَىٰ مَكَانَتِكُمۡ إِنِّي عَٰمِلٞۖ فَسَوۡفَ تَعۡلَمُونَ ﴿39﴾قُلۡ يَٰقَوۡمِ ٱعۡمَلُواْ عَلَىٰ مَكَانَتِكُمۡ إِنِّي عَٰمِلٞۖ فَسَوۡفَ تَعۡلَمُونَ
ههروهها پێیان بڵێ: ئهی قهوم و هۆزهکهم ئێوه لهسهر شێوازی خۆتان کاربکهن منیش بهڕاستی سهرگهرمی کاری خۆمم، جا له ئایندهدا بۆتان ڕوون دهبێتهوه...
مَن يَأۡتِيهِ عَذَابٞ يُخۡزِيهِ وَيَحِلُّ عَلَيۡهِ عَذَابٞ مُّقِيمٌ ﴿40﴾مَن يَأۡتِيهِ عَذَابٞ يُخۡزِيهِ وَيَحِلُّ عَلَيۡهِ عَذَابٞ مُّقِيمٌ
کهکێ تووشی سزایهک دهبێت که سهرشۆڕو شهرمهزارو سهرگهردانی دهکات له دنیادا، له قیامهتیشدا سزایهکی بهردهوام داوێنگری دهبێت و لهکۆڵی نهبێتهوه.
إِنَّآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ لِلنَّاسِ بِٱلۡحَقِّۖ فَمَنِ ٱهۡتَدَىٰ فَلِنَفۡسِهِۦۖ وَمَن ضَلَّ فَإِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيۡهَاۖ وَمَآ أَنتَ عَلَيۡهِم بِوَكِيلٍ ﴿41﴾إِنَّآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ لِلنَّاسِ بِٱلۡحَقِّۖ فَمَنِ ٱهۡتَدَىٰ فَلِنَفۡسِهِۦۖ وَمَن ضَلَّ فَإِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيۡهَاۖ وَمَآ أَنتَ عَلَيۡهِم بِوَكِيلٍ
بێگومان ئێمه ئهم قورئانهمان بۆ تۆ دابهزاندووه تا ههرچی ڕاستیهکانه بۆ خهڵکی ڕوون ببێتهوه، جا ئهوهی ڕێبازی هیدایهت بگرێته بهر، ئهوه خۆی قازانجی کردووه، ئهوش که گومڕابووه، گومڕابوونهکهی لهسهر خۆی دهکهوێت، وهنهبێت تۆ چاودێرو پاڵپێوهنهریان بیت (تا بهزۆر بیانخهیته سهر ڕێبازی هیدایهت).
ٱللَّهُ يَتَوَفَّى ٱلۡأَنفُسَ حِينَ مَوۡتِهَا وَٱلَّتِي لَمۡ تَمُتۡ فِي مَنَامِهَاۖ فَيُمۡسِكُ ٱلَّتِي قَضَىٰ عَلَيۡهَا ٱلۡمَوۡتَ وَيُرۡسِلُ ٱلۡأُخۡرَىٰٓ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمًّىۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ ﴿42﴾ٱللَّهُ يَتَوَفَّى ٱلۡأَنفُسَ حِينَ مَوۡتِهَا وَٱلَّتِي لَمۡ تَمُتۡ فِي مَنَامِهَاۖ فَيُمۡسِكُ ٱلَّتِي قَضَىٰ عَلَيۡهَا ٱلۡمَوۡتَ وَيُرۡسِلُ ٱلۡأُخۡرَىٰٓ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمًّىۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ
ههر خوایه که گیانهکان دهکێشێت لهکاتی مردنیاندا، ههروهها ئهو گیانهش که نهمرد له خهوهکهیدا ههر خوا بۆی دهنێرێتهوه، جا ئهو کهسهی که خوا بڕیاری مردنی دابێت ڕوحهکهی دهگرێتهوه و ناگهڕێتهوه بۆ لاشهی، ئهو کهسهش که ڕۆژی تهواو نهبووبێت دهینێرێتهوه بۆی تا کاتێکی دیاریکراو، بهڕاستی ئا لهو دیاردانهدا چهندهها بهڵگه و نیشانهی زۆر ههیه بۆ کهسانێک که تێفکرن و بیر بکهنهوه (لهم ساڵانهی دوایدا ئارسهر ئهلیسۆن زانای فیزیای ناوکیی له کۆنگرهیهکدا له قاهیره بابهتێکی دهربارهی مردن و خهو پێشکهش کرد تیایدا وتبووی: دوای نزیکهی 25 ساڵ لێکۆڵینهوه و وردبوونهوه بۆم دهرکهوتووه که خهو جۆره مردنێکه، ئهو کاته زانایهکی موسڵمان ئاماژهی بۆ ئهم ئایهتهکرد، ئیتر ئارسهر سهری سوڕماو سهرهنجام شایهتمانی هێنا، ئێستا موسڵمانێکی ئینگلیزی تێکۆشهره).
أَمِ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ شُفَعَآءَۚ قُلۡ أَوَلَوۡ كَانُواْ لَا يَمۡلِكُونَ شَيۡـٔٗا وَلَا يَعۡقِلُونَ ﴿43﴾أَمِ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ شُفَعَآءَۚ قُلۡ أَوَلَوۡ كَانُواْ لَا يَمۡلِكُونَ شَيۡـٔٗا وَلَا يَعۡقِلُونَ
نهخێر، ئهوانه بیر ناکهنهوه، بهڵکو سهر لێشێواوهکان له جیاتی خوا شتی تریان کردووه به تکاکاری خۆیان؟! پێیان بڵێ: باشه، ئهگهر هیچیشیان بهدهست نهبێت و ههست و شعوریشیان نهبێت، (ههر دهیانکهنه تکاکار وبهتهمان شتێکتان بۆ بکهن؟).
قُل لِّلَّهِ ٱلشَّفَٰعَةُ جَمِيعٗاۖ لَّهُۥ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ ثُمَّ إِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ ﴿44﴾قُل لِّلَّهِ ٱلشَّفَٰعَةُ جَمِيعٗاۖ لَّهُۥ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ ثُمَّ إِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ
ئینجا پێیان بڵێ: تکاکارو تکاوهرگرتن و تکاکردن، ههر ههمووی بهدهست خوایه، ههرچی له ئاسمانهکان و زهویدایه، ههر ئهو خاوهنیانه، لهوهودوایش ههر بۆلای ئهو دهبرێنهوه.
وَإِذَا ذُكِرَ ٱللَّهُ وَحۡدَهُ ٱشۡمَأَزَّتۡ قُلُوبُ ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِۖ وَإِذَا ذُكِرَ ٱلَّذِينَ مِن دُونِهِۦٓ إِذَا هُمۡ يَسۡتَبۡشِرُونَ ﴿45﴾وَإِذَا ذُكِرَ ٱللَّهُ وَحۡدَهُ ٱشۡمَأَزَّتۡ قُلُوبُ ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِۖ وَإِذَا ذُكِرَ ٱلَّذِينَ مِن دُونِهِۦٓ إِذَا هُمۡ يَسۡتَبۡشِرُونَ
کاتێکیش تهنها ناوی خوا برا، ئهوانهی که باوهڕیان بهقیامهت و ڕۆژی دوایی نیه دڵیان دهگیرێت و بێزاری دایان دهگرێت، (بهڵام) کاتێکیش باسی شتی تر بکرێت جگه له خوا، دهستبهجێ دڵخۆش و کهیف خۆش دهبن و حهزی پێدهکهن.
قُلِ ٱللَّهُمَّ فَاطِرَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ عَٰلِمَ ٱلۡغَيۡبِ وَٱلشَّهَٰدَةِ أَنتَ تَحۡكُمُ بَيۡنَ عِبَادِكَ فِي مَا كَانُواْ فِيهِ يَخۡتَلِفُونَ ﴿46﴾قُلِ ٱللَّهُمَّ فَاطِرَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ عَٰلِمَ ٱلۡغَيۡبِ وَٱلشَّهَٰدَةِ أَنتَ تَحۡكُمُ بَيۡنَ عِبَادِكَ فِي مَا كَانُواْ فِيهِ يَخۡتَلِفُونَ
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) بڵێ: ئهی ئهو خوایهی که بهدیهێنهری ئاسمانهکان و زهویت، زانای پهنهان و ئاشکرایت، ههر تۆ دادوهری دهکهیت له نێوان بهندهکانتدا، لهو شتانهدا که کێشهیان تیادهکرد.
وَلَوۡ أَنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُواْ مَا فِي ٱلۡأَرۡضِ جَمِيعٗا وَمِثۡلَهُۥ مَعَهُۥ لَٱفۡتَدَوۡاْ بِهِۦ مِن سُوٓءِ ٱلۡعَذَابِ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ وَبَدَا لَهُم مِّنَ ٱللَّهِ مَا لَمۡ يَكُونُواْ يَحۡتَسِبُونَ ﴿47﴾وَلَوۡ أَنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُواْ مَا فِي ٱلۡأَرۡضِ جَمِيعٗا وَمِثۡلَهُۥ مَعَهُۥ لَٱفۡتَدَوۡاْ بِهِۦ مِن سُوٓءِ ٱلۡعَذَابِ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ وَبَدَا لَهُم مِّنَ ٱللَّهِ مَا لَمۡ يَكُونُواْ يَحۡتَسِبُونَ
خۆ ئهگهر بهڕاستی ئهوانهی کهستهمیان کردووه، خاوهنی ههر ههموو زهوی بن، ئهوهندهی تریشی لهگهڵ بێت، ئهوه له ڕۆژی قیامهتدا ههر ههمووی دهکهنه قوربانی خۆیان و ههمووی دهبهخشن له پێناوی ڕزگاریی خۆیاندا کاتێک که دهبینن سزاو ئازاری دۆزهخ زۆرسهخته و لهلایهن خواوه سزاو ئازار و ئهشکهنجهی وایان بۆ دهردهکهوێت که ههرگیز به تهمای نهبوون.
وَبَدَا لَهُمۡ سَيِّـَٔاتُ مَا كَسَبُواْ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ ﴿48﴾وَبَدَا لَهُمۡ سَيِّـَٔاتُ مَا كَسَبُواْ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ
ئهوسا ئیتر سهرهنجامی کاروکردوه ناشرینهکانی خۆیانیان بۆ دهرکهوت و ئهوهی به گاڵته گرتبوویان و بڕوایان پێی نهبوو داوێنگیریان دهبێت.
فَإِذَا مَسَّ ٱلۡإِنسَٰنَ ضُرّٞ دَعَانَا ثُمَّ إِذَا خَوَّلۡنَٰهُ نِعۡمَةٗ مِّنَّا قَالَ إِنَّمَآ أُوتِيتُهُۥ عَلَىٰ عِلۡمِۭۚ بَلۡ هِيَ فِتۡنَةٞ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ ﴿49﴾فَإِذَا مَسَّ ٱلۡإِنسَٰنَ ضُرّٞ دَعَانَا ثُمَّ إِذَا خَوَّلۡنَٰهُ نِعۡمَةٗ مِّنَّا قَالَ إِنَّمَآ أُوتِيتُهُۥ عَلَىٰ عِلۡمِۭۚ بَلۡ هِيَ فِتۡنَةٞ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ
جا کاتێک ناخۆشی و ئازارێک تووشی ئینسان بێت، هاناو هاوار بۆ ئێمه دههێنێت و ئهگهر نازو نیعمهتێکمان پێبهخشی؛ دهڵێت؛ ئهمه تهنها شارهزایی خۆمه، زیرهکی خۆمه، لێهاتوویی خۆمه، نهخێر وا نیه؛ ئهو بهخشینه بۆ تاقی کردنهوهیه، بهڵام زۆربهیان بهم ڕاستیه نازانن.
قَدۡ قَالَهَا ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ فَمَآ أَغۡنَىٰ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ ﴿50﴾قَدۡ قَالَهَا ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ فَمَآ أَغۡنَىٰ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ
بهڕاستی ئهوانهی پێش ئهمانیش شتی وایان دهوت، وهنهبێت ئهو کاروکردهوهی که دهیانکرد فریایان کهوتبێت و سوودی پێگهیاندبن.
فَأَصَابَهُمۡ سَيِّـَٔاتُ مَا كَسَبُواْۚ وَٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ مِنۡ هَـٰٓؤُلَآءِ سَيُصِيبُهُمۡ سَيِّـَٔاتُ مَا كَسَبُواْ وَمَا هُم بِمُعۡجِزِينَ ﴿51﴾فَأَصَابَهُمۡ سَيِّـَٔاتُ مَا كَسَبُواْۚ وَٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ مِنۡ هَـٰٓؤُلَآءِ سَيُصِيبُهُمۡ سَيِّـَٔاتُ مَا كَسَبُواْ وَمَا هُم بِمُعۡجِزِينَ
ئهوسا تۆڵهی ئهو کاروکردهوه ناشرین و نادروستانهی که کردبوویان داوێنگیریان بوو، ئهوانهش که ستهمیان کردووه (له هاوهڵگهرانی مهککهو ئهوانهی دهبنه کۆسپ لهبهردهم ئاینی خوادا)، ئهوانیش تۆڵهی کردهوه ناشرینهکانیان داوێنگیریان دهبێت له ئاییندهدا، وهنهبێت ئهوانه له تۆڵهی خوایی دهربازببن.
أَوَلَمۡ يَعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ يَبۡسُطُ ٱلرِّزۡقَ لِمَن يَشَآءُ وَيَقۡدِرُۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يُؤۡمِنُونَ ﴿52﴾أَوَلَمۡ يَعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ يَبۡسُطُ ٱلرِّزۡقَ لِمَن يَشَآءُ وَيَقۡدِرُۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يُؤۡمِنُونَ
ئایا نهیاندهزانی که بهڕاستی ههر خوا ڕزق و ڕۆزی دهبهخشێت به ههر کهس که بیهوێت، یان تهنگی دهکاتهوه؟ بێگومان ئا لهو (کهم و زۆری ڕزق و ڕۆزیهدا) بهڵگه و نیشانهی زۆر ههیه بۆ کهسانێک که ئیمان دههێنن و باوهریان ههیه.