قُلۡ إِنِّي نُهِيتُ أَنۡ أَعۡبُدَ ٱلَّذِينَ تَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ لَمَّا جَآءَنِيَ ٱلۡبَيِّنَٰتُ مِن رَّبِّي وَأُمِرۡتُ أَنۡ أُسۡلِمَ لِرَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿66﴾۞قُلۡ إِنِّي نُهِيتُ أَنۡ أَعۡبُدَ ٱلَّذِينَ تَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ لَمَّا جَآءَنِيَ ٱلۡبَيِّنَٰتُ مِن رَّبِّي وَأُمِرۡتُ أَنۡ أُسۡلِمَ لِرَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) پێیان بڵێ: بێگومان من قهدهغهم لێکراوه ئهو شتانه بپهرستم که ئێوه له جیاتی خوا هانا و هاواری بۆ دهبهن، له کاتێکدا بهڵگه و نیشانهی زۆر ئاشکرام له لایهن پهروهردگارمهوه پێگهیشتووه و من فهرمانم پێ دراوه به ملکهچی خۆم بدهمه دهست پهروهردگاری ههموو جیهانیان.
هُوَ ٱلَّذِي خَلَقَكُم مِّن تُرَابٖ ثُمَّ مِن نُّطۡفَةٖ ثُمَّ مِنۡ عَلَقَةٖ ثُمَّ يُخۡرِجُكُمۡ طِفۡلٗا ثُمَّ لِتَبۡلُغُوٓاْ أَشُدَّكُمۡ ثُمَّ لِتَكُونُواْ شُيُوخٗاۚ وَمِنكُم مَّن يُتَوَفَّىٰ مِن قَبۡلُۖ وَلِتَبۡلُغُوٓاْ أَجَلٗا مُّسَمّٗى وَلَعَلَّكُمۡ تَعۡقِلُونَ ﴿67﴾هُوَ ٱلَّذِي خَلَقَكُم مِّن تُرَابٖ ثُمَّ مِن نُّطۡفَةٖ ثُمَّ مِنۡ عَلَقَةٖ ثُمَّ يُخۡرِجُكُمۡ طِفۡلٗا ثُمَّ لِتَبۡلُغُوٓاْ أَشُدَّكُمۡ ثُمَّ لِتَكُونُواْ شُيُوخٗاۚ وَمِنكُم مَّن يُتَوَفَّىٰ مِن قَبۡلُۖ وَلِتَبۡلُغُوٓاْ أَجَلٗا مُّسَمّٗى وَلَعَلَّكُمۡ تَعۡقِلُونَ
ئهو خوایه له خاک ئێوهی دروست کردووه، لهوهودوا له نوتفه (که بریتی یه له بهیهکگهیشتنی سهرهمێکوتهیهک که بهچاو نابینرێت به هێلکۆکهیهک که بهقهدهر خاڵێکی بچووکه) لهوهودوا دهبێته خۆ ههڵواسهرێک پاشان دهرتان دههێنێت که منداڵێکی ساوان، بهرهبهرهگهورهتان دهکات بۆ ئهوهی بگهنه ئهوپهڕی هێزو تواناو ژیریتان، پاشان بۆ ئهوهی ببنه پیرو پهککهوته، ههشتانه، پێش ئهوهی بگاته یهکێک لهو قۆناغانه، دهمرێت، ههتانه دهمێنێتهوه بۆ ئهوهی بگاته کاتێکی دیاریکراو، (خوای گهوره ئهم ههموو ڕاستیانهتان دهخاته بهرچاو) بۆ ئهوهی عهقڵ و ژیریتان بخهنه کار.
هُوَ ٱلَّذِي يُحۡيِۦ وَيُمِيتُۖ فَإِذَا قَضَىٰٓ أَمۡرٗا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ ﴿68﴾هُوَ ٱلَّذِي يُحۡيِۦ وَيُمِيتُۖ فَإِذَا قَضَىٰٓ أَمۡرٗا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ
ههر ئهوزاته، ژیان دهبهخشێت وزیندهوهران و گیانلهبهران دهمرێنێت، جاکاتێک بڕیاری شتێکی دا ههر ئهوهندهیه که پێی بفهرموێت: ببه، دهست بهجێ دهبێت.
أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ يُجَٰدِلُونَ فِيٓ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ أَنَّىٰ يُصۡرَفُونَ ﴿69﴾أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ يُجَٰدِلُونَ فِيٓ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ أَنَّىٰ يُصۡرَفُونَ
ئایا نابینیت ئهوانهی که موجادهلهو گفتوگۆی نابهجێ دهکهن دهربارهی ئایهت و فهرمانهکانی خوا، ئهو سهرگهردانانه بهرهو کوێ لادهدرێن له حهق و ڕاستی، ڕوو له کوێ دهکهن؟
ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِٱلۡكِتَٰبِ وَبِمَآ أَرۡسَلۡنَا بِهِۦ رُسُلَنَاۖ فَسَوۡفَ يَعۡلَمُونَ ﴿70﴾ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِٱلۡكِتَٰبِ وَبِمَآ أَرۡسَلۡنَا بِهِۦ رُسُلَنَاۖ فَسَوۡفَ يَعۡلَمُونَ
ئهوانهی که باوهڕیان نی یه به قورئان و بهو بهرنامه و ڕێبازهی که به پێغهمبهرهکانماندا ڕهوانهمان کردووه، ئهوانه له ئاییندهدا دهزانن چیان بهسهر دێت و خۆیان دهبیننهوه...
إِذِ ٱلۡأَغۡلَٰلُ فِيٓ أَعۡنَٰقِهِمۡ وَٱلسَّلَٰسِلُ يُسۡحَبُونَ ﴿71﴾إِذِ ٱلۡأَغۡلَٰلُ فِيٓ أَعۡنَٰقِهِمۡ وَٱلسَّلَٰسِلُ يُسۡحَبُونَ
کاتێک کۆت و زنجیرهکان دهکرێنه گهردنیان و ڕادهکێشرێن...
فِي ٱلۡحَمِيمِ ثُمَّ فِي ٱلنَّارِ يُسۡجَرُونَ ﴿72﴾فِي ٱلۡحَمِيمِ ثُمَّ فِي ٱلنَّارِ يُسۡجَرُونَ
بۆ ناو ئاوی زۆر گهرم، پاشان ئاگریان پێ خۆش دهکرێت و دهبنه سووتهمهنی بۆی...
ثُمَّ قِيلَ لَهُمۡ أَيۡنَ مَا كُنتُمۡ تُشۡرِكُونَ ﴿73﴾ثُمَّ قِيلَ لَهُمۡ أَيۡنَ مَا كُنتُمۡ تُشۡرِكُونَ
لهوهودوا پێیان دهوترێت: کوان ئهو شتانهی که به هاوهڵتان دادهنا بۆ خوای باڵادهست؟!...
مِن دُونِ ٱللَّهِۖ قَالُواْ ضَلُّواْ عَنَّا بَل لَّمۡ نَكُن نَّدۡعُواْ مِن قَبۡلُ شَيۡـٔٗاۚ كَذَٰلِكَ يُضِلُّ ٱللَّهُ ٱلۡكَٰفِرِينَ ﴿74﴾مِن دُونِ ٱللَّهِۖ قَالُواْ ضَلُّواْ عَنَّا بَل لَّمۡ نَكُن نَّدۡعُواْ مِن قَبۡلُ شَيۡـٔٗاۚ كَذَٰلِكَ يُضِلُّ ٱللَّهُ ٱلۡكَٰفِرِينَ
له جیاتی خوا دهتانپهرست، بهکهساسی و خهجاڵهتیهوه دهڵێن: لێمان ون بوون، دیار نین!!، بهڵکو ئێمه ههر ناوی کهسی ترمان نهدهبرد (دیاره له ترسدا، یان ههر بیروباوهڕی خۆیان فهرامۆش کردووه)، ئا بهو شێوهیه خوا کافران سهرگهردان و سهرلێشێواو دهکات...
ذَٰلِكُم بِمَا كُنتُمۡ تَفۡرَحُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّ وَبِمَا كُنتُمۡ تَمۡرَحُونَ ﴿75﴾ذَٰلِكُم بِمَا كُنتُمۡ تَفۡرَحُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّ وَبِمَا كُنتُمۡ تَمۡرَحُونَ
ئا ئهم بارودۆخهی که ئێستا تیایدا گیرتان خواردووه سهرئهنجامی ئهو کهیف وشادی و سوڕ و سهمایهیه که لهسهر زهویدا به ناحهق ئهنجامتان دهدا و کهشخهتان دهکرد بهسهر خڵکهوه و نازتان دهکرد بهسهریاندا...
ٱدۡخُلُوٓاْ أَبۡوَٰبَ جَهَنَّمَ خَٰلِدِينَ فِيهَاۖ فَبِئۡسَ مَثۡوَى ٱلۡمُتَكَبِّرِينَ ﴿76﴾ٱدۡخُلُوٓاْ أَبۡوَٰبَ جَهَنَّمَ خَٰلِدِينَ فِيهَاۖ فَبِئۡسَ مَثۡوَى ٱلۡمُتَكَبِّرِينَ
دهی.. له قاپیهکانی دۆزهخهوه بۆ ژوورهوه، ئهوهش بزانن ناشمرن تیایدا و به ههمیشهیی تیایدا دهمێننهوه، ئای که شوێن و جێگهی خۆبهزل زانهکان ناخۆش و ناسازه...
فَٱصۡبِرۡ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞۚ فَإِمَّا نُرِيَنَّكَ بَعۡضَ ٱلَّذِي نَعِدُهُمۡ أَوۡ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِلَيۡنَا يُرۡجَعُونَ ﴿77﴾فَٱصۡبِرۡ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞۚ فَإِمَّا نُرِيَنَّكَ بَعۡضَ ٱلَّذِي نَعِدُهُمۡ أَوۡ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِلَيۡنَا يُرۡجَعُونَ
جا ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) ئارامگربه و دڵنیاش به که بهڵێنی خوا ڕاست و دروسته و ههر دێتهدی، ئهوسا یان ئهوهیه که ههندێ له ههڕهشهکانمان دژیان بهچاوی خۆت دهبینیت، یاخود ئهگهر گیانمان کێشایت و وهفاتت کرد؛ ئهوانه بۆ کوێ دهچن؟!، بهناچاری ههر بۆ لای ئێمه دهبرێنهوه (ئهوسا بهتوندی تۆڵهیان لێ دهسێنین).
وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا رُسُلٗا مِّن قَبۡلِكَ مِنۡهُم مَّن قَصَصۡنَا عَلَيۡكَ وَمِنۡهُم مَّن لَّمۡ نَقۡصُصۡ عَلَيۡكَۗ وَمَا كَانَ لِرَسُولٍ أَن يَأۡتِيَ بِـَٔايَةٍ إِلَّا بِإِذۡنِ ٱللَّهِۚ فَإِذَا جَآءَ أَمۡرُ ٱللَّهِ قُضِيَ بِٱلۡحَقِّ وَخَسِرَ هُنَالِكَ ٱلۡمُبۡطِلُونَ ﴿78﴾وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا رُسُلٗا مِّن قَبۡلِكَ مِنۡهُم مَّن قَصَصۡنَا عَلَيۡكَ وَمِنۡهُم مَّن لَّمۡ نَقۡصُصۡ عَلَيۡكَۗ وَمَا كَانَ لِرَسُولٍ أَن يَأۡتِيَ بِـَٔايَةٍ إِلَّا بِإِذۡنِ ٱللَّهِۚ فَإِذَا جَآءَ أَمۡرُ ٱللَّهِ قُضِيَ بِٱلۡحَقِّ وَخَسِرَ هُنَالِكَ ٱلۡمُبۡطِلُونَ
بهڕاستی ئێمه پێش تۆ پێغهمبهرانی تریشمان ڕهوانه کردووه، ههیانه سهرگوزهشته و بهسهرهاتیانمان بۆ گێڕاویتهوه، ههشیانه که سهرگوزهشته و بهسهرهاتیمان بۆ نهگێڕاویتهوه، هیچ پێغهمبهرێکیش بۆی نهبووه موعجزهیهک پێس بهێنێت بهبێ مۆلهتی خوای بهدهستهڵات، جاکاتێک فهرمانی خوا هاتبێت، ئهوه جێبهجێ کراوه بهڕاستی، ئهوکاته ئیتر ناحهق و نادروستهکان خهسارهتمهند بوون لهوێدا.
ٱللَّهُ ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلۡأَنۡعَٰمَ لِتَرۡكَبُواْ مِنۡهَا وَمِنۡهَا تَأۡكُلُونَ ﴿79﴾ٱللَّهُ ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلۡأَنۡعَٰمَ لِتَرۡكَبُواْ مِنۡهَا وَمِنۡهَا تَأۡكُلُونَ
ههر خوایه که ماڵاتی بۆ ئێوه ڕام هێناوه، تا ههندێکی بۆ سواری بهکاربهێنن وههندێکیشی بۆ خۆراک سوودی لێ وهربگرن.
وَلَكُمۡ فِيهَا مَنَٰفِعُ وَلِتَبۡلُغُواْ عَلَيۡهَا حَاجَةٗ فِي صُدُورِكُمۡ وَعَلَيۡهَا وَعَلَى ٱلۡفُلۡكِ تُحۡمَلُونَ ﴿80﴾وَلَكُمۡ فِيهَا مَنَٰفِعُ وَلِتَبۡلُغُواْ عَلَيۡهَا حَاجَةٗ فِي صُدُورِكُمۡ وَعَلَيۡهَا وَعَلَى ٱلۡفُلۡكِ تُحۡمَلُونَ
ههروهها سوودی زۆری ترتان دهست دهکهوێت لهو ماڵاتانهدا، بۆ ئهوهی بهسواری ئهوانهوه بگهنه ئهو شوێنانهی نیازتان له دڵدایه بیگهبێ و کاروباری خۆتان ئهنجام بدهن، جا بهسواری ئهو وڵاخانه و کهشتیش ههڵدهگیرێن (هاتوچۆیان بۆ ئاسان کردووه).
وَيُرِيكُمۡ ءَايَٰتِهِۦ فَأَيَّ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ تُنكِرُونَ ﴿81﴾وَيُرِيكُمۡ ءَايَٰتِهِۦ فَأَيَّ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ تُنكِرُونَ
ئهوزاته بهڵگهو دهستهڵاتی خۆیتان نیشان دهدات، جا به چ بهڵگهو نیشانه و موعجزهیهکی خوایی ئێوه بڕوا ناکهن و دژی دهوهستن؟!
أَفَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَيَنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۚ كَانُوٓاْ أَكۡثَرَ مِنۡهُمۡ وَأَشَدَّ قُوَّةٗ وَءَاثَارٗا فِي ٱلۡأَرۡضِ فَمَآ أَغۡنَىٰ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ ﴿82﴾أَفَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَيَنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۚ كَانُوٓاْ أَكۡثَرَ مِنۡهُمۡ وَأَشَدَّ قُوَّةٗ وَءَاثَارٗا فِي ٱلۡأَرۡضِ فَمَآ أَغۡنَىٰ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ
ئایا ئهوه بهزهویدا نهگهڕاون تا تهماشا بکهن که چیمان بهسهر قهوم و خهڵکانی پێش ئهماندا هێناوه و سهرئهنجامیان چۆن بووه، ئهوانه زۆر لهمان زیاتر بوون و هێزیان لهمان زۆرتر بوو، شوێنهواریان لهزهویدا ئاشکراتربوو بێگومان ئهو کاروکردهوه نادروستهی که دهیانکرد هیچ فریایان نهکهوت و ڕزگاری نهکردن.
فَلَمَّا جَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَرِحُواْ بِمَا عِندَهُم مِّنَ ٱلۡعِلۡمِ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ ﴿83﴾فَلَمَّا جَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَرِحُواْ بِمَا عِندَهُم مِّنَ ٱلۡعِلۡمِ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ
جاکاتێک که پێغهمبهرهکانیان بهبهڵگه و نیشانهی تهواوهوه بۆیان ڕهوانه کرا، له جیاتی ئهوهی باوهڕیان پێ بهێنن خۆیان دڵخۆش کرد بهو ڕاده کهمهی که له زانست و زانیاری ههیانبوو سهرئهنجام ههڕهشهی خوا لهسهرزاری پێغهمبهراندا یهخهی پێگرتن و ئهوهی که ئهوان گاڵتهیان پێدهکرد دهستهو یهخهیان بوو، فهوتاندنی.
فَلَمَّا رَأَوۡاْ بَأۡسَنَا قَالُوٓاْ ءَامَنَّا بِٱللَّهِ وَحۡدَهُۥ وَكَفَرۡنَا بِمَا كُنَّا بِهِۦ مُشۡرِكِينَ ﴿84﴾فَلَمَّا رَأَوۡاْ بَأۡسَنَا قَالُوٓاْ ءَامَنَّا بِٱللَّهِ وَحۡدَهُۥ وَكَفَرۡنَا بِمَا كُنَّا بِهِۦ مُشۡرِكِينَ
جا کاتێ که تۆڵه و سزای ئێمهیان بینی و دڵنیا بوون که ڕزگاریان نابێت وتیان: ئیتر ئێمه باوهڕمان به تاک و تهنهایی خوا هێناوه (جگه لهو کهسی تر ناپهرستین)، بێ باوهڕیش بووین بهو شتانهی که دامان نابوو بههاوهڵی خوای پهروهردگار و پهشیمانین.
فَلَمۡ يَكُ يَنفَعُهُمۡ إِيمَٰنُهُمۡ لَمَّا رَأَوۡاْ بَأۡسَنَاۖ سُنَّتَ ٱللَّهِ ٱلَّتِي قَدۡ خَلَتۡ فِي عِبَادِهِۦۖ وَخَسِرَ هُنَالِكَ ٱلۡكَٰفِرُونَ ﴿85﴾فَلَمۡ يَكُ يَنفَعُهُمۡ إِيمَٰنُهُمۡ لَمَّا رَأَوۡاْ بَأۡسَنَاۖ سُنَّتَ ٱللَّهِ ٱلَّتِي قَدۡ خَلَتۡ فِي عِبَادِهِۦۖ وَخَسِرَ هُنَالِكَ ٱلۡكَٰفِرُونَ
جا بێگومان ئیمان ئاوا سوودی نهبوو بۆیان، کاتێک تۆڵه و خهشم و قینی ئێمه دهبینن و له ترساندا باوهڕ دههێنن، چونکه ئهمه بهڕاستی بهرنامهی خوایه بۆ بهندهکانی بهدرێژایی زهمانه دهبێت له تهواوی ئازادیدا، بێ ترس و زۆر باوهڕی پێبکهن، باوهڕی تهنگانه و کاتی تیاچوون پهسهند نیه، ئا له شوێنهدا ئیتر کافرو بێ بڕواکان خهسارهتمهندی و زهرهری بێ سنووریان بۆ ماوهیه.
حمٓ ﴿1﴾حمٓ
سهرنجی سهرهتای سوورهتی (البقرة) بده.
تَنزِيلٞ مِّنَ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ ﴿2﴾تَنزِيلٞ مِّنَ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
ئهم قورئانه دابهزێنراوه لهلایهن پهروهردگاری خاوهن بهزهیی و میهرهبانهوه.
كِتَٰبٞ فُصِّلَتۡ ءَايَٰتُهُۥ قُرۡءَانًا عَرَبِيّٗا لِّقَوۡمٖ يَعۡلَمُونَ ﴿3﴾كِتَٰبٞ فُصِّلَتۡ ءَايَٰتُهُۥ قُرۡءَانًا عَرَبِيّٗا لِّقَوۡمٖ يَعۡلَمُونَ
کتێبێکه؛ ئایهت و فهرمانهکانی بهش کراوه و جیاکراوهتهوه (ئیمان وکوفر، حهڵاڵ وحهرام چاکه وخراپه... هتد)، قورئانێکه به عهرهبیهکی ڕهوان بۆ کهسانێک که دهیزانن و شارهزاییان ههیه (له زمانهوانی و زانستهکان).
بَشِيرٗا وَنَذِيرٗا فَأَعۡرَضَ أَكۡثَرُهُمۡ فَهُمۡ لَا يَسۡمَعُونَ ﴿4﴾بَشِيرٗا وَنَذِيرٗا فَأَعۡرَضَ أَكۡثَرُهُمۡ فَهُمۡ لَا يَسۡمَعُونَ
ههر ئهم قورئانه مژدهبهخشه بهئیمانداران، ترسێنهری کافرانه، کهچی زۆربهی موشریکان پشتیان تێکرد و بهرههڵستیان کردو نایبیستن.
وَقَالُواْ قُلُوبُنَا فِيٓ أَكِنَّةٖ مِّمَّا تَدۡعُونَآ إِلَيۡهِ وَفِيٓ ءَاذَانِنَا وَقۡرٞ وَمِنۢ بَيۡنِنَا وَبَيۡنِكَ حِجَابٞ فَٱعۡمَلۡ إِنَّنَا عَٰمِلُونَ ﴿5﴾وَقَالُواْ قُلُوبُنَا فِيٓ أَكِنَّةٖ مِّمَّا تَدۡعُونَآ إِلَيۡهِ وَفِيٓ ءَاذَانِنَا وَقۡرٞ وَمِنۢ بَيۡنِنَا وَبَيۡنِكَ حِجَابٞ فَٱعۡمَلۡ إِنَّنَا عَٰمِلُونَ
وتیشیان: ئێمه دڵهکانمان داپۆشراوه له ئاستی ئهم بهرنامهیهدا که تۆ بانگی ئێمه دهکهیت بۆ لای، گوێشمان کهڕو قورسه له ئاستیدا، له نێوان ئێمه و تۆدا پهرده و بهربهست ههیه، تۆ ههوڵ و کۆششی خۆت بده، بێگومان ئێمهش ههوڵ و کۆششی خۆمان دهدهین.
قُلۡ إِنَّمَآ أَنَا۠ بَشَرٞ مِّثۡلُكُمۡ يُوحَىٰٓ إِلَيَّ أَنَّمَآ إِلَٰهُكُمۡ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞ فَٱسۡتَقِيمُوٓاْ إِلَيۡهِ وَٱسۡتَغۡفِرُوهُۗ وَوَيۡلٞ لِّلۡمُشۡرِكِينَ ﴿6﴾قُلۡ إِنَّمَآ أَنَا۠ بَشَرٞ مِّثۡلُكُمۡ يُوحَىٰٓ إِلَيَّ أَنَّمَآ إِلَٰهُكُمۡ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞ فَٱسۡتَقِيمُوٓاْ إِلَيۡهِ وَٱسۡتَغۡفِرُوهُۗ وَوَيۡلٞ لِّلۡمُشۡرِكِينَ
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم)، پێیان بڵێ: دڵنیابن که من ههر بهشهرێکم وهک ئێوه، (جیاوازیهکه تهنها ئهوهیه): من وهحی ونیگام بۆ دهکرێت که بێگومان خوای ئێوه خوایهکی تاک و تهنهایه، کهوابوو ئێوهش ڕووی تێ بکهن، بهڕاستی بیپهرستن؛ له ڕێبازهکهی لامهدهن، داوای لێخۆشبوونی لێبکهن و چاک بزانن که وهیل و سزای سهخت بۆ موشریک و هاوهڵگهران ئامادهیه.
ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَهُم بِٱلۡأٓخِرَةِ هُمۡ كَٰفِرُونَ ﴿7﴾ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَهُم بِٱلۡأٓخِرَةِ هُمۡ كَٰفِرُونَ
ئهوانهی که زهکات نادهن و ئهوانهش که بێ باوهڕن به ڕۆژی قیامهت.
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ لَهُمۡ أَجۡرٌ غَيۡرُ مَمۡنُونٖ ﴿8﴾إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ لَهُمۡ أَجۡرٌ غَيۡرُ مَمۡنُونٖ
بهڕاستی ئهوانهی که ئیمان و باوهڕیان هێناوه و کاروکردهوه چاکهکانیان ئهنجامداوه پاداشتی نهبڕاوهیان بۆ ههیه...
قُلۡ أَئِنَّكُمۡ لَتَكۡفُرُونَ بِٱلَّذِي خَلَقَ ٱلۡأَرۡضَ فِي يَوۡمَيۡنِ وَتَجۡعَلُونَ لَهُۥٓ أَندَادٗاۚ ذَٰلِكَ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿9﴾۞قُلۡ أَئِنَّكُمۡ لَتَكۡفُرُونَ بِٱلَّذِي خَلَقَ ٱلۡأَرۡضَ فِي يَوۡمَيۡنِ وَتَجۡعَلُونَ لَهُۥٓ أَندَادٗاۚ ذَٰلِكَ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) پێیان بڵێ: باشه ئاخر ئێوه باوهڕتان بهو زاته نیه که زهوی له دوو ڕۆژدا دروست کردووه؟ (ئاڵبهته ئهو ڕۆژانه مهگهر خوا خۆی بزانێت درێژی ماوهکهیان چانده)، چهند هاوهڵێکیشی بۆ بڕیار دهدهن؟! ئهو بهدیهێنهر و دروستکاره پهروهردگاری ههر ههموو جیهانیان و بوونهوهره.
وَجَعَلَ فِيهَا رَوَٰسِيَ مِن فَوۡقِهَا وَبَٰرَكَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَآ أَقۡوَٰتَهَا فِيٓ أَرۡبَعَةِ أَيَّامٖ سَوَآءٗ لِّلسَّآئِلِينَ ﴿10﴾وَجَعَلَ فِيهَا رَوَٰسِيَ مِن فَوۡقِهَا وَبَٰرَكَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَآ أَقۡوَٰتَهَا فِيٓ أَرۡبَعَةِ أَيَّامٖ سَوَآءٗ لِّلسَّآئِلِينَ
لهسهر ڕووکاری زهوی كێوهکانی دامهزراندوه (که کار دهکهنه سهر ئاوو ههوا، دیمهنی جوان دهسازێنن، لهنگهری دهگرن، ڕووبهری فراوانتر دهکهن... هتد) بهرهکهتی زۆری تێدا دابین کردووه (وهک نهوت وجۆرهها کانزا، سهرهڕای جیهانی ڕوهک و.. هتد)، ههموو ڕزق و ڕۆزیهکانی تیادا بڕیارداوه ههمووی له ماوهی چوار ڕۆژدا به دوو ڕۆژهکهی پێشووشهوه (قهباره و ڕهنگ و تام و بۆن و وهرز و شوێنی ههر میوه و دهغڵ و دانێک، ههروهها گیانداران و باڵندهکانیش) تا نیازو داخوازیهکانی ئادهمیزاد جێبهجێ بکات.
ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰٓ إِلَى ٱلسَّمَآءِ وَهِيَ دُخَانٞ فَقَالَ لَهَا وَلِلۡأَرۡضِ ٱئۡتِيَا طَوۡعًا أَوۡ كَرۡهٗا قَالَتَآ أَتَيۡنَا طَآئِعِينَ ﴿11﴾ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰٓ إِلَى ٱلسَّمَآءِ وَهِيَ دُخَانٞ فَقَالَ لَهَا وَلِلۡأَرۡضِ ٱئۡتِيَا طَوۡعًا أَوۡ كَرۡهٗا قَالَتَآ أَتَيۡنَا طَآئِعِينَ
ئینجا ویستی ئاسمان ڕێک بخات و دروستی بکات لهکاتێکدا که دوکهڵ بوو، جا به ئاسمان و زهوی فهرموو: فهرمانبهردار و ملکهچ بن، بهخۆشی خۆتان یان بهزۆر بتانخهمه ژێر دهسهڵاتی خۆمهوه؟! ههردوولا خێرا وتیان: ملکهچی تۆین و چۆن دهفهرمویت وا دهکهین، (بێگومان کارێکی ئاسانه بۆ خوای بهدهسهڵات، زهوی و ئاسمان بێنێته قسه، چونکه ئادهمیزاد جۆرهها ئامێری هێناوهته قسه، دهم و زمان و لێویشیان نیه!!).
فَقَضَىٰهُنَّ سَبۡعَ سَمَٰوَاتٖ فِي يَوۡمَيۡنِ وَأَوۡحَىٰ فِي كُلِّ سَمَآءٍ أَمۡرَهَاۚ وَزَيَّنَّا ٱلسَّمَآءَ ٱلدُّنۡيَا بِمَصَٰبِيحَ وَحِفۡظٗاۚ ذَٰلِكَ تَقۡدِيرُ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡعَلِيمِ ﴿12﴾فَقَضَىٰهُنَّ سَبۡعَ سَمَٰوَاتٖ فِي يَوۡمَيۡنِ وَأَوۡحَىٰ فِي كُلِّ سَمَآءٍ أَمۡرَهَاۚ وَزَيَّنَّا ٱلسَّمَآءَ ٱلدُّنۡيَا بِمَصَٰبِيحَ وَحِفۡظٗاۚ ذَٰلِكَ تَقۡدِيرُ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡعَلِيمِ
له ماوهی دوو ڕۆژدا (لهو ڕۆژانهی که ههر خۆی ماوهیان دهزانێت) ئاسمانی کرده حهوت چین و فهرمانی بۆ ههر چینێکیش دهرکرد، ئینجا دهفهرموێت: ئاسمانی دنیاشمان ڕازاندهوه به ئهستێرهوکردمانه چراخان و کردمانه هۆی پاڕاستن، (له شهڕی شهیتانهکان)، ئا ئهو شتانه ههمووی به ویست و فهرمانی زاتێکه که باڵادهست و زانایه.
فَإِنۡ أَعۡرَضُواْ فَقُلۡ أَنذَرۡتُكُمۡ صَٰعِقَةٗ مِّثۡلَ صَٰعِقَةِ عَادٖ وَثَمُودَ ﴿13﴾فَإِنۡ أَعۡرَضُواْ فَقُلۡ أَنذَرۡتُكُمۡ صَٰعِقَةٗ مِّثۡلَ صَٰعِقَةِ عَادٖ وَثَمُودَ
جا ئهگهر لهگهڵ ئهم ههموو باسی دهسهڵات و توانایی و زانایی خوای گهورهدا پشتیان ههڵکرد و گوێیان نهگرت، پێیان بڵێ: من ئاگادارتان دهکهم لهوهی که شریخه و بروسکه و کارهساتێکتان بهسهر بێت، وهک ئهوهی که بهسهر عاد و ثمود هات...
إِذۡ جَآءَتۡهُمُ ٱلرُّسُلُ مِنۢ بَيۡنِ أَيۡدِيهِمۡ وَمِنۡ خَلۡفِهِمۡ أَلَّا تَعۡبُدُوٓاْ إِلَّا ٱللَّهَۖ قَالُواْ لَوۡ شَآءَ رَبُّنَا لَأَنزَلَ مَلَـٰٓئِكَةٗ فَإِنَّا بِمَآ أُرۡسِلۡتُم بِهِۦ كَٰفِرُونَ ﴿14﴾إِذۡ جَآءَتۡهُمُ ٱلرُّسُلُ مِنۢ بَيۡنِ أَيۡدِيهِمۡ وَمِنۡ خَلۡفِهِمۡ أَلَّا تَعۡبُدُوٓاْ إِلَّا ٱللَّهَۖ قَالُواْ لَوۡ شَآءَ رَبُّنَا لَأَنزَلَ مَلَـٰٓئِكَةٗ فَإِنَّا بِمَآ أُرۡسِلۡتُم بِهِۦ كَٰفِرُونَ
کاتێک پێغهمبهرانیان بۆ ڕهوانه کرا له پێشتر و دواتریشدا، بهم فهرمانه پیرۆزه که: جگه له خوا کهسی تر مهپهرستن، کهچی وتیان: ئهگهر پهروهردگارمان بیوستایه ڕێنمویمان بکات ئێوهی نه دهنارد؛ بهڵکو فریشتهی دادهبهزان!! کهوابوو ئێمه بێگومان بڕوا ناکهین بهو پهیامهی که به ئێوهدا ڕهوانهکراوه.
فَأَمَّا عَادٞ فَٱسۡتَكۡبَرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّ وَقَالُواْ مَنۡ أَشَدُّ مِنَّا قُوَّةًۖ أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّ ٱللَّهَ ٱلَّذِي خَلَقَهُمۡ هُوَ أَشَدُّ مِنۡهُمۡ قُوَّةٗۖ وَكَانُواْ بِـَٔايَٰتِنَا يَجۡحَدُونَ ﴿15﴾فَأَمَّا عَادٞ فَٱسۡتَكۡبَرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّ وَقَالُواْ مَنۡ أَشَدُّ مِنَّا قُوَّةًۖ أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّ ٱللَّهَ ٱلَّذِي خَلَقَهُمۡ هُوَ أَشَدُّ مِنۡهُمۡ قُوَّةٗۖ وَكَانُواْ بِـَٔايَٰتِنَا يَجۡحَدُونَ
ئهوسا قهومی عاد بهناحهق خۆیان بهزل و گهورهزانی له زهویدا و وتیان: کێ ههیه به ئهندازهی ئێمه هێزو دهسهڵاتی ههبێت؟ باشه ئایا ئهوه نهیانزانی بهڕاستی ئهو خوایهی که دروستی کردوون، ئهو لهوان هێزی زۆر زیاتره (بهڵکو ههر بهراورد ناکرێت) و ئهوانه ههر ئینکاری ئایهت و موعجیزهکانی ئێمهیان دهکرد.
فَأَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمۡ رِيحٗا صَرۡصَرٗا فِيٓ أَيَّامٖ نَّحِسَاتٖ لِّنُذِيقَهُمۡ عَذَابَ ٱلۡخِزۡيِ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ وَلَعَذَابُ ٱلۡأٓخِرَةِ أَخۡزَىٰۖ وَهُمۡ لَا يُنصَرُونَ ﴿16﴾فَأَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمۡ رِيحٗا صَرۡصَرٗا فِيٓ أَيَّامٖ نَّحِسَاتٖ لِّنُذِيقَهُمۡ عَذَابَ ٱلۡخِزۡيِ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ وَلَعَذَابُ ٱلۡأٓخِرَةِ أَخۡزَىٰۖ وَهُمۡ لَا يُنصَرُونَ
ئهوسا ئیتر ئێمه بایهکی توندو زۆر ساردمان ههڵکرده سهریان له چهند ڕۆژێکی شومدا، تا ههر له ژیانی دنیادا بهسزای سهرشۆڕیان بگهیهنین و تاڵاو بکهین بهگهروویاندا، بێگومان سزای قیامهت زیاتر سهرشۆڕکهرو تاڵتره و ئهوانه سهرفراز و ڕزگار نابن.
وَأَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيۡنَٰهُمۡ فَٱسۡتَحَبُّواْ ٱلۡعَمَىٰ عَلَى ٱلۡهُدَىٰ فَأَخَذَتۡهُمۡ صَٰعِقَةُ ٱلۡعَذَابِ ٱلۡهُونِ بِمَا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ ﴿17﴾وَأَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيۡنَٰهُمۡ فَٱسۡتَحَبُّواْ ٱلۡعَمَىٰ عَلَى ٱلۡهُدَىٰ فَأَخَذَتۡهُمۡ صَٰعِقَةُ ٱلۡعَذَابِ ٱلۡهُونِ بِمَا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ
هۆزی - ثمود - یشمان ڕێنموویی کرد بۆ ئیمان و چاکه؛ کهچی حهزیان بهکوێری کرد، تا چاوساغی و هیدایهت و ئیمان، ههر بۆیه ئهوانیش سزای سهرشۆڕکهر و سهرگهردانکهر یهخهی پێگرتن بههۆی ئهو کارو کردهوانهی که دهیانکرد.
وَنَجَّيۡنَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَكَانُواْ يَتَّقُونَ ﴿18﴾وَنَجَّيۡنَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَكَانُواْ يَتَّقُونَ
ئهوسا ئهوانهی که ئیمان و باوهڕیان هێنابوو ڕزگارمان کردن، کهسانێکی به تهقواو خواناسیش بوون.
وَيَوۡمَ يُحۡشَرُ أَعۡدَآءُ ٱللَّهِ إِلَى ٱلنَّارِ فَهُمۡ يُوزَعُونَ ﴿19﴾وَيَوۡمَ يُحۡشَرُ أَعۡدَآءُ ٱللَّهِ إِلَى ٱلنَّارِ فَهُمۡ يُوزَعُونَ
ڕۆژێک دێت دوژمنانی خوا تێکرا کۆ دهکرێنهوه و کێش دهکرێن بهرهو ئاگری دۆزهخ، بهرو دوایان پاڵهپهستۆیانه.
حَتَّىٰٓ إِذَا مَا جَآءُوهَا شَهِدَ عَلَيۡهِمۡ سَمۡعُهُمۡ وَأَبۡصَٰرُهُمۡ وَجُلُودُهُم بِمَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ﴿20﴾حَتَّىٰٓ إِذَا مَا جَآءُوهَا شَهِدَ عَلَيۡهِمۡ سَمۡعُهُمۡ وَأَبۡصَٰرُهُمۡ وَجُلُودُهُم بِمَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ
ههتا کاتێک دهگهنه ئاستی ئاگرهکه گوێیان و چاوهکانیان و پێستهکانیان شایهتیان لهسهر دهدات که چ کارو کردهوهیهکی نادروست و خراپیان ئهنجام دهدا.
وَقَالُواْ لِجُلُودِهِمۡ لِمَ شَهِدتُّمۡ عَلَيۡنَاۖ قَالُوٓاْ أَنطَقَنَا ٱللَّهُ ٱلَّذِيٓ أَنطَقَ كُلَّ شَيۡءٖۚ وَهُوَ خَلَقَكُمۡ أَوَّلَ مَرَّةٖ وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ ﴿21﴾وَقَالُواْ لِجُلُودِهِمۡ لِمَ شَهِدتُّمۡ عَلَيۡنَاۖ قَالُوٓاْ أَنطَقَنَا ٱللَّهُ ٱلَّذِيٓ أَنطَقَ كُلَّ شَيۡءٖۚ وَهُوَ خَلَقَكُمۡ أَوَّلَ مَرَّةٖ وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ
ئهوسا بهغهمباریهوه بهپێستی خۆیان دهڵێن: بۆچی شایهتیتان لهسهرداین خۆ زهرهرتانه؟ له وهڵامدا دهڵێن، ئهو خوایه ئێمهی هێناوهته گوفتار که دهتوانێت ههموو شتێک بهێنێته قسه و گفتوگۆ، ههر ئهو زاتهشه که یهکهمجار بهدیهێناون و ههر بۆلای ئهویش دهبرێنهوه (بێگومان کارێکی ئاسانه بۆخوا چونکه ئادهمیزاد جۆرهها ئامێری هێناوهته قسه، دهم و زمان و لێویشیان نیه!).
وَمَا كُنتُمۡ تَسۡتَتِرُونَ أَن يَشۡهَدَ عَلَيۡكُمۡ سَمۡعُكُمۡ وَلَآ أَبۡصَٰرُكُمۡ وَلَا جُلُودُكُمۡ وَلَٰكِن ظَنَنتُمۡ أَنَّ ٱللَّهَ لَا يَعۡلَمُ كَثِيرٗا مِّمَّا تَعۡمَلُونَ ﴿22﴾وَمَا كُنتُمۡ تَسۡتَتِرُونَ أَن يَشۡهَدَ عَلَيۡكُمۡ سَمۡعُكُمۡ وَلَآ أَبۡصَٰرُكُمۡ وَلَا جُلُودُكُمۡ وَلَٰكِن ظَنَنتُمۡ أَنَّ ٱللَّهَ لَا يَعۡلَمُ كَثِيرٗا مِّمَّا تَعۡمَلُونَ
ئێوه کاتی خۆی ئهونده غهڕڕا بوون، گوناهو تاوانهکانتان نهدهشاردهوه، چونکه مهترسیتان نهبوو که گوێتان و چاوتان و پێستتان شایهتیتان لهسهر بدات، بهڵام گومانتان وابوو که بهڕاستی خوا زۆر ئاگادار نیه بهو کاروکردهوانهی که ئهنجامی دهدهن.
وَذَٰلِكُمۡ ظَنُّكُمُ ٱلَّذِي ظَنَنتُم بِرَبِّكُمۡ أَرۡدَىٰكُمۡ فَأَصۡبَحۡتُم مِّنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ ﴿23﴾وَذَٰلِكُمۡ ظَنُّكُمُ ٱلَّذِي ظَنَنتُم بِرَبِّكُمۡ أَرۡدَىٰكُمۡ فَأَصۡبَحۡتُم مِّنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ
ئا ئهوهبوو گومانی ناپهسهندتان که بووتان بهرامبهر پهروهردگارتان؛ ئێستا بوو بههۆی داخزان وتیاچوونتان و بهوهۆیهوه چوونه ڕیزی زهرهرمهندانهوه.
فَإِن يَصۡبِرُواْ فَٱلنَّارُ مَثۡوٗى لَّهُمۡۖ وَإِن يَسۡتَعۡتِبُواْ فَمَا هُم مِّنَ ٱلۡمُعۡتَبِينَ ﴿24﴾فَإِن يَصۡبِرُواْ فَٱلنَّارُ مَثۡوٗى لَّهُمۡۖ وَإِن يَسۡتَعۡتِبُواْ فَمَا هُم مِّنَ ٱلۡمُعۡتَبِينَ
جا ئهگهر بهناچاری خۆگری بنوێنن، ئهوه ئاگر جێگهیانه، ئهگهر داوای لێبووردن و چاوپۆشی بکهن چاوپۆشیان لێناکرێت و داوایان لێوهرناگیرێت.
وَقَيَّضۡنَا لَهُمۡ قُرَنَآءَ فَزَيَّنُواْ لَهُم مَّا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡ وَحَقَّ عَلَيۡهِمُ ٱلۡقَوۡلُ فِيٓ أُمَمٖ قَدۡ خَلَتۡ مِن قَبۡلِهِم مِّنَ ٱلۡجِنِّ وَٱلۡإِنسِۖ إِنَّهُمۡ كَانُواْ خَٰسِرِينَ ﴿25﴾۞وَقَيَّضۡنَا لَهُمۡ قُرَنَآءَ فَزَيَّنُواْ لَهُم مَّا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡ وَحَقَّ عَلَيۡهِمُ ٱلۡقَوۡلُ فِيٓ أُمَمٖ قَدۡ خَلَتۡ مِن قَبۡلِهِم مِّنَ ٱلۡجِنِّ وَٱلۡإِنسِۖ إِنَّهُمۡ كَانُواْ خَٰسِرِينَ
ئهوانه بههۆی تاوان و سهرکهشیانهوه کهسانێکمان کرده هاوهڵیان که کاروکردهوهی ڕابردوو داهوتوویان بۆ بڕازێننهوه، تا سهرئهنجام بڕیاری تۆڵه ئهمانیشی گرتهوه وهک کۆمهڵانی پێش ئهمان له پهری و ئینسانهکان، بهڕاستی ههر ههموویان زهرهرمهند و دۆڕاون.
وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَا تَسۡمَعُواْ لِهَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانِ وَٱلۡغَوۡاْ فِيهِ لَعَلَّكُمۡ تَغۡلِبُونَ ﴿26﴾وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَا تَسۡمَعُواْ لِهَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانِ وَٱلۡغَوۡاْ فِيهِ لَعَلَّكُمۡ تَغۡلِبُونَ
بێ باوهڕان دهیانوت: گوێ مهگرن بۆ ئهم قورئانه و بیکهن بهگاڵه و ههرا و هوریا (لهم سهردهمهدا ئهو ڕاگهیاندنهی بهدهست ناحهزانهوهیه ئهو ڕۆڵه دهبینێت) بۆ ئهوهی ئێوه زاڵ ببن و بیبهنهوه.
فَلَنُذِيقَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ عَذَابٗا شَدِيدٗا وَلَنَجۡزِيَنَّهُمۡ أَسۡوَأَ ٱلَّذِي كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ﴿27﴾فَلَنُذِيقَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ عَذَابٗا شَدِيدٗا وَلَنَجۡزِيَنَّهُمۡ أَسۡوَأَ ٱلَّذِي كَانُواْ يَعۡمَلُونَ
(ئهو جۆره کهسانه بۆ کوێ دهچن) کهوابوو سوێند بهخوا ههر دهبێت تاڵاوی سزای سهخت بکهین بهگهرووی ئهوانهی که بێ باوهڕ بوون، له ئایندهشدا به خراپتر لهو کارو کردهوانهی که دهیانکرد تۆڵهیان لێ دهستێنین.
ذَٰلِكَ جَزَآءُ أَعۡدَآءِ ٱللَّهِ ٱلنَّارُۖ لَهُمۡ فِيهَا دَارُ ٱلۡخُلۡدِ جَزَآءَۢ بِمَا كَانُواْ بِـَٔايَٰتِنَا يَجۡحَدُونَ ﴿28﴾ذَٰلِكَ جَزَآءُ أَعۡدَآءِ ٱللَّهِ ٱلنَّارُۖ لَهُمۡ فِيهَا دَارُ ٱلۡخُلۡدِ جَزَآءَۢ بِمَا كَانُواْ بِـَٔايَٰتِنَا يَجۡحَدُونَ
ئا ئهوهیه پاداشتی دوژمنانی خوا ههر ئاگرهکهی دۆزهخه، که ماڵ و نیشتهجێی ههمیشهییانه، له تۆڵهی ئهوهی که سهرسهختانه بهرهنگاری ئایهتهکانی ئێمهیان دهکرد.
وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ رَبَّنَآ أَرِنَا ٱلَّذَيۡنِ أَضَلَّانَا مِنَ ٱلۡجِنِّ وَٱلۡإِنسِ نَجۡعَلۡهُمَا تَحۡتَ أَقۡدَامِنَا لِيَكُونَا مِنَ ٱلۡأَسۡفَلِينَ ﴿29﴾وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ رَبَّنَآ أَرِنَا ٱلَّذَيۡنِ أَضَلَّانَا مِنَ ٱلۡجِنِّ وَٱلۡإِنسِ نَجۡعَلۡهُمَا تَحۡتَ أَقۡدَامِنَا لِيَكُونَا مِنَ ٱلۡأَسۡفَلِينَ
له قیامهتدا ئهوانهی بێ باوهڕ بوون وتیان: پهروهردگارا، ئهو دوو دهستهیهمان نیشان بده له پهری و ئادهمیزاد که گومڕایان کردین بیانخهینه ژێر پێمانهوه، تا ههر له ژێرهوه بن.
إِنَّ ٱلَّذِينَ قَالُواْ رَبُّنَا ٱللَّهُ ثُمَّ ٱسۡتَقَٰمُواْ تَتَنَزَّلُ عَلَيۡهِمُ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ أَلَّا تَخَافُواْ وَلَا تَحۡزَنُواْ وَأَبۡشِرُواْ بِٱلۡجَنَّةِ ٱلَّتِي كُنتُمۡ تُوعَدُونَ ﴿30﴾إِنَّ ٱلَّذِينَ قَالُواْ رَبُّنَا ٱللَّهُ ثُمَّ ٱسۡتَقَٰمُواْ تَتَنَزَّلُ عَلَيۡهِمُ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ أَلَّا تَخَافُواْ وَلَا تَحۡزَنُواْ وَأَبۡشِرُواْ بِٱلۡجَنَّةِ ٱلَّتِي كُنتُمۡ تُوعَدُونَ
ئهوانهی بهڕاستی وتیان: پهروهردگارمان (الله) یه، لهوهودوا بهردهوام پابهندی ئهو ڕێبازه ڕاسته بوون، ئهوه له سهرهمهرگدا دهسته دهسته فریشته دادهبهزن بۆلایان، پێیان دهڵێن: هیچ ترس و بیمێکتان نهبێت له داهاتوو، هیچ غهم و پهژارهیهکتان نهبێت بۆ ڕابردوو، مژدهتان لێ بێت بهو بهههشتهی که له کاتی خۆی بهڵێنتان پێ دهدرا...
نَحۡنُ أَوۡلِيَآؤُكُمۡ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَفِي ٱلۡأٓخِرَةِۖ وَلَكُمۡ فِيهَا مَا تَشۡتَهِيٓ أَنفُسُكُمۡ وَلَكُمۡ فِيهَا مَا تَدَّعُونَ ﴿31﴾نَحۡنُ أَوۡلِيَآؤُكُمۡ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَفِي ٱلۡأٓخِرَةِۖ وَلَكُمۡ فِيهَا مَا تَشۡتَهِيٓ أَنفُسُكُمۡ وَلَكُمۡ فِيهَا مَا تَدَّعُونَ
(خوای گهوره و فریشتهکانیش دهفهرموون): ئێمه یارو یاوهرو هاوکارو پشتیوانی ئێوهین له ژیانی دنیا و قیامهتیشدا مژدهتان لێ بێت له بهههشتدا ههرچی ئارهزووی دهکهن وداوای دهکهن بۆتان ئامادهیه...
نُزُلٗا مِّنۡ غَفُورٖ رَّحِيمٖ ﴿32﴾نُزُلٗا مِّنۡ غَفُورٖ رَّحِيمٖ
ئهو بههرهیهش لهلایهن پهروهردگارێکهوه پێشکهشتان دهکرێت که لێبوورده و میهرهبانه.
وَمَنۡ أَحۡسَنُ قَوۡلٗا مِّمَّن دَعَآ إِلَى ٱللَّهِ وَعَمِلَ صَٰلِحٗا وَقَالَ إِنَّنِي مِنَ ٱلۡمُسۡلِمِينَ ﴿33﴾وَمَنۡ أَحۡسَنُ قَوۡلٗا مِّمَّن دَعَآ إِلَى ٱللَّهِ وَعَمِلَ صَٰلِحٗا وَقَالَ إِنَّنِي مِنَ ٱلۡمُسۡلِمِينَ
جا کێ لهو کهسه جوانگفتار ترو قسهی بهجێ تره که بانگهوازی کردووه بۆ لای خوا، کاروکردهوهی چاکیشی ئهنجام داوه، وتوشیهتی: بهڕاستی من له ڕیزی موسڵماناندام.
وَلَا تَسۡتَوِي ٱلۡحَسَنَةُ وَلَا ٱلسَّيِّئَةُۚ ٱدۡفَعۡ بِٱلَّتِي هِيَ أَحۡسَنُ فَإِذَا ٱلَّذِي بَيۡنَكَ وَبَيۡنَهُۥ عَدَٰوَةٞ كَأَنَّهُۥ وَلِيٌّ حَمِيمٞ ﴿34﴾وَلَا تَسۡتَوِي ٱلۡحَسَنَةُ وَلَا ٱلسَّيِّئَةُۚ ٱدۡفَعۡ بِٱلَّتِي هِيَ أَحۡسَنُ فَإِذَا ٱلَّذِي بَيۡنَكَ وَبَيۡنَهُۥ عَدَٰوَةٞ كَأَنَّهُۥ وَلِيٌّ حَمِيمٞ
بێگومان چاکه و خراپه وهک یهک نین، (تۆ ئهی باوهڕدار) بهجوانترین و چاکترین شێوه بهرهنگاری خراپه و نادروستی بکه، ئهو کاته ئیتر دهبینیت ئهوهی که له نێوان تۆ و ئهودا دوژمنایهتی و ساردیهک ههیه؛ دهبێته دۆستێکی دڵسۆز و گیانی بهگیانی.
وَمَا يُلَقَّىٰهَآ إِلَّا ٱلَّذِينَ صَبَرُواْ وَمَا يُلَقَّىٰهَآ إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِيمٖ ﴿35﴾وَمَا يُلَقَّىٰهَآ إِلَّا ٱلَّذِينَ صَبَرُواْ وَمَا يُلَقَّىٰهَآ إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِيمٖ
جا کهسیش ناتوانێت بهو ڕهفتاره ههستێت جگه لهوانهی که ئارامیان گرتووه، ههروهها کهسیش ناتوانێت ههڵوێستی وا بنوێنێت جگه له کهسێک نهبێت که خاوهنی بههرهیهکی گهوره بێت.
وَإِمَّا يَنزَغَنَّكَ مِنَ ٱلشَّيۡطَٰنِ نَزۡغٞ فَٱسۡتَعِذۡ بِٱللَّهِۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ ﴿36﴾وَإِمَّا يَنزَغَنَّكَ مِنَ ٱلشَّيۡطَٰنِ نَزۡغٞ فَٱسۡتَعِذۡ بِٱللَّهِۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ
ئهی ئیماندار؛ ئهگهر له لایهن شهیتانهوه خهتهره و خهیاڵی نادروست له دڵ و دهروونتدا دروست بوو، ئهوه تۆ داوای یارمهتی له خوا بکه و پهنای پێ بگره، چونکه بهڕاستی ئهو زاته بیسهر و زانایه.
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِ ٱلَّيۡلُ وَٱلنَّهَارُ وَٱلشَّمۡسُ وَٱلۡقَمَرُۚ لَا تَسۡجُدُواْ لِلشَّمۡسِ وَلَا لِلۡقَمَرِ وَٱسۡجُدُواْۤ لِلَّهِۤ ٱلَّذِي خَلَقَهُنَّ إِن كُنتُمۡ إِيَّاهُ تَعۡبُدُونَ ﴿37﴾وَمِنۡ ءَايَٰتِهِ ٱلَّيۡلُ وَٱلنَّهَارُ وَٱلشَّمۡسُ وَٱلۡقَمَرُۚ لَا تَسۡجُدُواْ لِلشَّمۡسِ وَلَا لِلۡقَمَرِ وَٱسۡجُدُواْۤ لِلَّهِۤ ٱلَّذِي خَلَقَهُنَّ إِن كُنتُمۡ إِيَّاهُ تَعۡبُدُونَ
له نیشانه و بهڵگهکانی دهسهڵاتی پهروهردگار شهو و ڕۆژ و خۆر و مانگه، ههرگیز نهکهن سوژده بۆ خۆر، یان مانگ ببهن، بهڵکو سوژده تهنها بۆ ئهو خوایه ببهن که دروستی کردوون، ئهگهر ئێوه خۆتان به بهندهی ڕاستهقینهی ئهو دهزانن و ههر ئهو دهپهرستن.
فَإِنِ ٱسۡتَكۡبَرُواْ فَٱلَّذِينَ عِندَ رَبِّكَ يُسَبِّحُونَ لَهُۥ بِٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ وَهُمۡ لَا يَسۡـَٔمُونَ۩ ﴿38﴾فَإِنِ ٱسۡتَكۡبَرُواْ فَٱلَّذِينَ عِندَ رَبِّكَ يُسَبِّحُونَ لَهُۥ بِٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ وَهُمۡ لَا يَسۡـَٔمُونَ۩
جا ئهگهر بێ بڕواکان خۆیان به زل و گهوره بزانن، (ئهوه وازیان لێ بهێنه) چونکه ئهو فریشتانهی له خزمهت پهروهردگاری تۆدان شهوو ڕۆژ سهرگهرمی تهسبیحات و ستایشن، ههرگیز بێزاری ڕوویان تێ ناکات خۆیان به گهوره نازانن.
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَنَّكَ تَرَى ٱلۡأَرۡضَ خَٰشِعَةٗ فَإِذَآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡهَا ٱلۡمَآءَ ٱهۡتَزَّتۡ وَرَبَتۡۚ إِنَّ ٱلَّذِيٓ أَحۡيَاهَا لَمُحۡيِ ٱلۡمَوۡتَىٰٓۚ إِنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٌ ﴿39﴾وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَنَّكَ تَرَى ٱلۡأَرۡضَ خَٰشِعَةٗ فَإِذَآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡهَا ٱلۡمَآءَ ٱهۡتَزَّتۡ وَرَبَتۡۚ إِنَّ ٱلَّذِيٓ أَحۡيَاهَا لَمُحۡيِ ٱلۡمَوۡتَىٰٓۚ إِنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٌ
له بهڵگه و نیشانهکانی خوا ئهوهیه که دهبینیت زهوی کش وماته، جا کهتێک باران بهسهریدا دهبارێنین دهخرۆشێت و گهشه و نهش و نما دهکات، چونکه بهڕاستی ئهو زاتهی که زهوی زیندوو کردهوه، مردووانیش زیندوو دهکاتهوه، بێگومان ئهو خوایه دهسهڵاتی بهسهر ههموو شتێکدا ههیه..
إِنَّ ٱلَّذِينَ يُلۡحِدُونَ فِيٓ ءَايَٰتِنَا لَا يَخۡفَوۡنَ عَلَيۡنَآۗ أَفَمَن يُلۡقَىٰ فِي ٱلنَّارِ خَيۡرٌ أَم مَّن يَأۡتِيٓ ءَامِنٗا يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ ٱعۡمَلُواْ مَا شِئۡتُمۡ إِنَّهُۥ بِمَا تَعۡمَلُونَ بَصِيرٌ ﴿40﴾إِنَّ ٱلَّذِينَ يُلۡحِدُونَ فِيٓ ءَايَٰتِنَا لَا يَخۡفَوۡنَ عَلَيۡنَآۗ أَفَمَن يُلۡقَىٰ فِي ٱلنَّارِ خَيۡرٌ أَم مَّن يَأۡتِيٓ ءَامِنٗا يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ ٱعۡمَلُواْ مَا شِئۡتُمۡ إِنَّهُۥ بِمَا تَعۡمَلُونَ بَصِيرٌ
بهڕاستی ئهوانهی که سهرسهخت و بێ بڕوان و دژایهتی ئایهت و فهرمانهکانی ئێمه دهکهن و لێی لادهدهن. خۆیان ناشارنهوه له ئێمه، باشه، ئهوهی فڕێ بدرێته ناو ئاگری دۆزهخهوه چاکتره یان ئهو کهسهی که بهدڵنیایی و ئارامی و هێمنیهوه دێت له ڕۆژی قیامهتدا و بهرهو بهههشت بهڕێزهوه بهڕێ دهکرێت؟! ئهی بێ باوهڕان ههرچیتان له دهست دێت بیکهن، چونکه له دهستی خوا دهرناچن، دڵنیاش بن خوا بینایه بهو کردهوانهی دهیکهن.
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِٱلذِّكۡرِ لَمَّا جَآءَهُمۡۖ وَإِنَّهُۥ لَكِتَٰبٌ عَزِيزٞ ﴿41﴾إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِٱلذِّكۡرِ لَمَّا جَآءَهُمۡۖ وَإِنَّهُۥ لَكِتَٰبٌ عَزِيزٞ
بهڕاستی ئهوانهی که باوهڕیان نهبووه بهو قورئانه لهکاتێکدا بۆیان هات، بێگومان ئهو قورئانهش کتێبێکی زۆر بهنرخ و ناوازه و سهرکهوتووه...
لَّا يَأۡتِيهِ ٱلۡبَٰطِلُ مِنۢ بَيۡنِ يَدَيۡهِ وَلَا مِنۡ خَلۡفِهِۦۖ تَنزِيلٞ مِّنۡ حَكِيمٍ حَمِيدٖ ﴿42﴾لَّا يَأۡتِيهِ ٱلۡبَٰطِلُ مِنۢ بَيۡنِ يَدَيۡهِ وَلَا مِنۡ خَلۡفِهِۦۖ تَنزِيلٞ مِّنۡ حَكِيمٍ حَمِيدٖ
هیچ ناحهقی و نادروستی و ناتهواویهک ڕووی تێ ناکات له هیچ کاتێکدا و لههیچ لایهکهوه ڕهوانهکراو و نێردراوی زاتێکه که خاوهنی حیکمهت و داناییه و شایانی سوپاس و ستایشه.
مَّا يُقَالُ لَكَ إِلَّا مَا قَدۡ قِيلَ لِلرُّسُلِ مِن قَبۡلِكَۚ إِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغۡفِرَةٖ وَذُو عِقَابٍ أَلِيمٖ ﴿43﴾مَّا يُقَالُ لَكَ إِلَّا مَا قَدۡ قِيلَ لِلرُّسُلِ مِن قَبۡلِكَۚ إِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغۡفِرَةٖ وَذُو عِقَابٍ أَلِيمٖ
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) شتێک بهتۆ ناوترێت، که به پێغهمبهرانی پێش تۆ نهوترابێت، بهڕاستی پهروهردگاری تۆ خاوهنی لێ بووردن و لێ خۆشبوونه بۆ باوهڕداران و تۆڵهسێنهری بهئازار و ئێشه له بێ باوهڕان.
وَلَوۡ جَعَلۡنَٰهُ قُرۡءَانًا أَعۡجَمِيّٗا لَّقَالُواْ لَوۡلَا فُصِّلَتۡ ءَايَٰتُهُۥٓۖ ءَا۬عۡجَمِيّٞ وَعَرَبِيّٞۗ قُلۡ هُوَ لِلَّذِينَ ءَامَنُواْ هُدٗى وَشِفَآءٞۚ وَٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ فِيٓ ءَاذَانِهِمۡ وَقۡرٞ وَهُوَ عَلَيۡهِمۡ عَمًىۚ أُوْلَـٰٓئِكَ يُنَادَوۡنَ مِن مَّكَانِۭ بَعِيدٖ ﴿44﴾وَلَوۡ جَعَلۡنَٰهُ قُرۡءَانًا أَعۡجَمِيّٗا لَّقَالُواْ لَوۡلَا فُصِّلَتۡ ءَايَٰتُهُۥٓۖ ءَا۬عۡجَمِيّٞ وَعَرَبِيّٞۗ قُلۡ هُوَ لِلَّذِينَ ءَامَنُواْ هُدٗى وَشِفَآءٞۚ وَٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ فِيٓ ءَاذَانِهِمۡ وَقۡرٞ وَهُوَ عَلَيۡهِمۡ عَمًىۚ أُوْلَـٰٓئِكَ يُنَادَوۡنَ مِن مَّكَانِۭ بَعِيدٖ
ئهگهر ئهم قورئانهمان بهزمانی گهلانی تر بناردایه، ئهوه بێ باوهڕان دهیانوت: ئایا نهدهبوو ئایهتهکانی ڕوون و ئاشکرا بوایه و زمانی خۆمان بوایه، چۆن دهبێت قورئان بهزمانی بێگانه بێت؟ لهکاتێکدا محمد (صلی الله علیه وسلم) به عهرهبی دهدوێت؟! ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) پێیان بڵێ: ئهم قورئانه بۆ ئهوانهی باوهڕیان هێناوه هیدایهت و ڕێنموویی و شیفایه و چارهسهری ههموو دهرد و نهخۆشیهکان دهکات، جا ئهوانهی که باوهڕ ناهێنن گوێچکهیان کهڕه و بهشتی تر ئاخنراوه، ههروهها کوێرن له ئاستیدا، ئهوانه ههروهک له دوورهوه بانگیان لی بکرێت وایه (نه دهنگهکه به چاکی دهبیسن، نه ڕهنگهکه به ڕوونی دهبینن)
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَى ٱلۡكِتَٰبَ فَٱخۡتُلِفَ فِيهِۚ وَلَوۡلَا كَلِمَةٞ سَبَقَتۡ مِن رَّبِّكَ لَقُضِيَ بَيۡنَهُمۡۚ وَإِنَّهُمۡ لَفِي شَكّٖ مِّنۡهُ مُرِيبٖ ﴿45﴾وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَى ٱلۡكِتَٰبَ فَٱخۡتُلِفَ فِيهِۚ وَلَوۡلَا كَلِمَةٞ سَبَقَتۡ مِن رَّبِّكَ لَقُضِيَ بَيۡنَهُمۡۚ وَإِنَّهُمۡ لَفِي شَكّٖ مِّنۡهُ مُرِيبٖ
سوێند بهخوا بهڕاستی تهوراتمان بهخشی به مووسا، کهچی ناکۆکی تیادا کرا، خۆ ئهگهر بڕیارێکی پێشتر له لایهن پهروهردگارتهوه نهبوایه، (که تۆڵه له کافران بخاته قیامهت) ئهوه له ناوی دهبردن، بێگومان ئهوان ههر له شک و گومانێکی بێ سهر و بندان که خهڵکیش دهخاته گومانهوه.
مَّنۡ عَمِلَ صَٰلِحٗا فَلِنَفۡسِهِۦۖ وَمَنۡ أَسَآءَ فَعَلَيۡهَاۗ وَمَا رَبُّكَ بِظَلَّـٰمٖ لِّلۡعَبِيدِ ﴿46﴾مَّنۡ عَمِلَ صَٰلِحٗا فَلِنَفۡسِهِۦۖ وَمَنۡ أَسَآءَ فَعَلَيۡهَاۗ وَمَا رَبُّكَ بِظَلَّـٰمٖ لِّلۡعَبِيدِ
ئهوهی چاکه بکات پاداشتی چاکهکهی بۆ خۆیهتی، ئهوهش که خراپه و تاوان بکات ههر لهسهر خۆی دهکهوێت، دڵنیابه که پهروهردگاری تۆ بچوکترین ستهم له بهندهکانی ناکات.
إِلَيۡهِ يُرَدُّ عِلۡمُ ٱلسَّاعَةِۚ وَمَا تَخۡرُجُ مِن ثَمَرَٰتٖ مِّنۡ أَكۡمَامِهَا وَمَا تَحۡمِلُ مِنۡ أُنثَىٰ وَلَا تَضَعُ إِلَّا بِعِلۡمِهِۦۚ وَيَوۡمَ يُنَادِيهِمۡ أَيۡنَ شُرَكَآءِي قَالُوٓاْ ءَاذَنَّـٰكَ مَامِنَّا مِن شَهِيدٖ ﴿47﴾۞إِلَيۡهِ يُرَدُّ عِلۡمُ ٱلسَّاعَةِۚ وَمَا تَخۡرُجُ مِن ثَمَرَٰتٖ مِّنۡ أَكۡمَامِهَا وَمَا تَحۡمِلُ مِنۡ أُنثَىٰ وَلَا تَضَعُ إِلَّا بِعِلۡمِهِۦۚ وَيَوۡمَ يُنَادِيهِمۡ أَيۡنَ شُرَكَآءِي قَالُوٓاْ ءَاذَنَّـٰكَ مَامِنَّا مِن شَهِيدٖ
زانینی بهرپابوونی ڕۆژی قیامهت تهنها لای خوایه و بۆ لای ئهو دهبرێتهوه، ههرچی بهرو بووم تۆوێک له خونچه و چرۆکهیهوه چهکهوه دهکات خوا ئاگاداره لێی، هیچ مێینهیهک سکی نابێت و بهچکهو بهرههمهکهی دانانێت تهنها به ئاگاداری خوا نهبێت، (ئا بهو شێوهیه خوا دهسهڵاتهکانی خۆی دهخاته بهرچاو)، کهچی زۆربهی خهڵکی قهدری نازانن، ئهو ڕۆژهش که بانگیان دهکات و لێیان دهپرسێت: کوان هاوهڵ و هاوتاکانم؟! ئهوانهیش له وهڵامدا دهڵێن: پهروهردگارا، ئێمه ههواڵت دهدهینێ و جاڕ دهدهین که کهسمان ههڵهی وانایهت به دهمماندا و شایهتی لهسهر شتی وانادهین.
وَضَلَّ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَدۡعُونَ مِن قَبۡلُۖ وَظَنُّواْ مَا لَهُم مِّن مَّحِيصٖ ﴿48﴾وَضَلَّ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَدۡعُونَ مِن قَبۡلُۖ وَظَنُّواْ مَا لَهُم مِّن مَّحِيصٖ
ئیتر ئهوهی که جاران دهیانپهرست و هانا و هاواریان بۆ دهبرد و جێگهی ئومێدیان بوو لێیان ون بوو و نرخی نهما، دڵنیاش بوون که ئیتر هیچ چاره و ڕزگار بوونێکیان نیه.
لَّا يَسۡـَٔمُ ٱلۡإِنسَٰنُ مِن دُعَآءِ ٱلۡخَيۡرِ وَإِن مَّسَّهُ ٱلشَّرُّ فَيَـُٔوسٞ قَنُوطٞ ﴿49﴾لَّا يَسۡـَٔمُ ٱلۡإِنسَٰنُ مِن دُعَآءِ ٱلۡخَيۡرِ وَإِن مَّسَّهُ ٱلشَّرُّ فَيَـُٔوسٞ قَنُوطٞ
ئادهمیزاد ههر گیز بێزار نابێت له داخوازی چاکه و خۆشی و ئاسوودهیی بۆ خۆی، خۆ ئهگهر ناخۆشیهکی تووش بێت، ئهوه نائومێد و بێ هیوایه.
وَلَئِنۡ أَذَقۡنَٰهُ رَحۡمَةٗ مِّنَّا مِنۢ بَعۡدِ ضَرَّآءَ مَسَّتۡهُ لَيَقُولَنَّ هَٰذَا لِي وَمَآ أَظُنُّ ٱلسَّاعَةَ قَآئِمَةٗ وَلَئِن رُّجِعۡتُ إِلَىٰ رَبِّيٓ إِنَّ لِي عِندَهُۥ لَلۡحُسۡنَىٰۚ فَلَنُنَبِّئَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِمَا عَمِلُواْ وَلَنُذِيقَنَّهُم مِّنۡ عَذَابٍ غَلِيظٖ ﴿50﴾وَلَئِنۡ أَذَقۡنَٰهُ رَحۡمَةٗ مِّنَّا مِنۢ بَعۡدِ ضَرَّآءَ مَسَّتۡهُ لَيَقُولَنَّ هَٰذَا لِي وَمَآ أَظُنُّ ٱلسَّاعَةَ قَآئِمَةٗ وَلَئِن رُّجِعۡتُ إِلَىٰ رَبِّيٓ إِنَّ لِي عِندَهُۥ لَلۡحُسۡنَىٰۚ فَلَنُنَبِّئَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِمَا عَمِلُواْ وَلَنُذِيقَنَّهُم مِّنۡ عَذَابٍ غَلِيظٖ
سوێند به خوا ئهگهر ئادهمیزاد خێرو خۆشی بهسهردا بڕێژین و پێ بچێژین، له دوای ئهو تهنگانهیهی که تووشی هاتبوو، به متمانهیهکی زۆرهوه دهڵێت: ئهمه بهرهنجی شانی خۆم پهیدام کردووه و خوا خۆشی دهوێم، وا بزانم قیامهت زۆر دووره و ڕهنگه ههر نهشبێت، خۆ ئهگهر بمگێرنهوه بۆ لای پهروهردگارم، ئهوه دڵنیام که خۆش و ناز و نیعمهتم لای ئهو: بۆ ئامادهیه، بێگومان ئهوانهی که بێ باوهڕ بوون ئهو کارو کردهوه ناشیرینانهیان دهخهینه ڕوو و ههواڵیان پێ دهدهین، ههروهها سزای سهخت و دژوارو ناخۆشیان پێ دهچهژین له ناو دۆزهخدا.
وَإِذَآ أَنۡعَمۡنَا عَلَى ٱلۡإِنسَٰنِ أَعۡرَضَ وَنَـَٔا بِجَانِبِهِۦ وَإِذَا مَسَّهُ ٱلشَّرُّ فَذُو دُعَآءٍ عَرِيضٖ ﴿51﴾وَإِذَآ أَنۡعَمۡنَا عَلَى ٱلۡإِنسَٰنِ أَعۡرَضَ وَنَـَٔا بِجَانِبِهِۦ وَإِذَا مَسَّهُ ٱلشَّرُّ فَذُو دُعَآءٍ عَرِيضٖ
زۆربهی ئادهمیزاد کاتێک ناز و نیعمهتی بهسهردا بڕێژین پشت ههڵدهکات و سهرپێچی دهکات و ملکهچی ڕاستی نابێت و خۆ بهزل و گهوره دهزانێت و بهلای خۆیدا دایدهتاشێت، کاتێکیش ناخۆشی و نههامهتی تووشهات، ئهوه دۆعا و نزا و پاڕانهوهی زۆر بهگهرم و کوڵ و پان و پۆڕه!!
قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ إِن كَانَ مِنۡ عِندِ ٱللَّهِ ثُمَّ كَفَرۡتُم بِهِۦ مَنۡ أَضَلُّ مِمَّنۡ هُوَ فِي شِقَاقِۭ بَعِيدٖ ﴿52﴾قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ إِن كَانَ مِنۡ عِندِ ٱللَّهِ ثُمَّ كَفَرۡتُم بِهِۦ مَنۡ أَضَلُّ مِمَّنۡ هُوَ فِي شِقَاقِۭ بَعِيدٖ
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) پێیان بڵێ: ههواڵم بدهنێ، باشه: ئهگهر ئهم قورئانه لهلایهن خواوه بێت، پاشان ئێوهش بڕواتان پێیی نهبێت، دهزانن چ سهرئهنجامێکی سامناک چاوهڕێتانه؟. جا ئیتر کێ ههیه له ئێوه سهرسهختترو لاڕێتر لهوهی که ڕێگهی جیاو دوور له ڕاستی گرتبێتهبهر.
سَنُرِيهِمۡ ءَايَٰتِنَا فِي ٱلۡأٓفَاقِ وَفِيٓ أَنفُسِهِمۡ حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَهُمۡ أَنَّهُ ٱلۡحَقُّۗ أَوَلَمۡ يَكۡفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ شَهِيدٌ ﴿53﴾سَنُرِيهِمۡ ءَايَٰتِنَا فِي ٱلۡأٓفَاقِ وَفِيٓ أَنفُسِهِمۡ حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَهُمۡ أَنَّهُ ٱلۡحَقُّۗ أَوَلَمۡ يَكۡفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ شَهِيدٌ
ئێمه له ئایندهدا بهڵگه و نیشانهی سهرسوڕهێننهریان نیشان دهدهین له ئاسۆکانی بوونهوهرداو له خودی خۆیشیاندا (بێگومان ئاشکرایه که لهسهردهمی زانستیدا چهنده نهێنیهکانی بوونهوهر ئاشكرا بووه.. زاناکان به گشتی و زاناکانی ئهستێرهناسی سهرگهردانن له وردهکاری و دامهزراوی و گهورهیی و فراوانی ئهم گهردوونه، ههروهها له ئاڵۆزی جهستهیی و عهقڵیی و دهروونی ئادهروونی ئادهمیزاد)، ئهمهش بۆ ئهوهی تا چک بۆیان ڕوون بێت و دڵنیابن که ئهو زاته حهق و ڕاست و ڕهوایه، ئایا شایهتی پهرورهردگارت بهس نیه که بێگومان ئاگا و زانایه به ههموو شتێک؟!
أَلَآ إِنَّهُمۡ فِي مِرۡيَةٖ مِّن لِّقَآءِ رَبِّهِمۡۗ أَلَآ إِنَّهُۥ بِكُلِّ شَيۡءٖ مُّحِيطُۢ ﴿54﴾أَلَآ إِنَّهُمۡ فِي مِرۡيَةٖ مِّن لِّقَآءِ رَبِّهِمۡۗ أَلَآ إِنَّهُۥ بِكُلِّ شَيۡءٖ مُّحِيطُۢ
(لهگهڵ ههموو بهڵگه و نیشانانهدا: ئاگاداربن بهڕاستی ئهوانه ههر گومانیان ههیه له بهیهکگهیشتن و ئامادهبوونی بهردهم پهروهرردگاریان، ئاگاداربه و دڵنیابه که ئهوزاته به ههموو شتێک زانایه و به ههموو شتێک ئاگاداره ودهسهڵاتی بهسهر ههموو شتێکدا ههیه و هیچ شتێک لهو یاخی نابێت.
حمٓ ﴿1﴾حمٓ
(1) و (2) چهند پیتێك له سهرهتای ههندێ له سورهتهکانی قورئاندا هاتوون ژمارهیان (14)پیته، نیوهی کۆی پیتهکانی زمانی عهرهبین، بۆ سهلماندنی (اعجاز) و مهزنی و گرنگی قورئان که له توانای هیچ کهسدانیه بهو پیتانه کتێبێکی ئاوا بێوێنه دابنێت بهڕادهیهك ههتا ئهگهر ههمووی گرۆی ئادهمیزاد و پهری کۆ ببنهوه بۆ ئهو مهبهسته، بێگومان چهندهها نهێنی تریشی تیایه، زاناکان له ههندێکی دواون، ههندێکیشیان وتویانه: ههر خوا خۆی زانایه به نهێنی ئهو پیتانه.
عٓسٓقٓ ﴿2﴾عٓسٓقٓ
(1)و (2) بهیهکهوهیه.
كَذَٰلِكَ يُوحِيٓ إِلَيۡكَ وَإِلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكَ ٱللَّهُ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ﴿3﴾كَذَٰلِكَ يُوحِيٓ إِلَيۡكَ وَإِلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكَ ٱللَّهُ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ
ئا بهو شێوهیه که دهیزانیت خوای باڵادهست و کاربهجێ وهحی و نیگا دهنێرێت بۆ تۆ ئهی محمد صلی الله علیه وسلم و بۆ پێغهمبارانی پێش تۆیش ڕهوانه کراوه، له لایهن خوایهکی باڵادهست و داناوه.
لَهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۖ وَهُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡعَظِيمُ ﴿4﴾لَهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۖ وَهُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡعَظِيمُ
ههرچی له ئاسمانهکان و زهویدا ههیه ههر ههمووی ئهو زاته بهدیهێنهرو خاوهنێتی، بێگومان ئهو خوایه بهرز وبڵندو گهورهو شکۆداره.
تَكَادُ ٱلسَّمَٰوَٰتُ يَتَفَطَّرۡنَ مِن فَوۡقِهِنَّۚ وَٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ يُسَبِّحُونَ بِحَمۡدِ رَبِّهِمۡ وَيَسۡتَغۡفِرُونَ لِمَن فِي ٱلۡأَرۡضِۗ أَلَآ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ ﴿5﴾تَكَادُ ٱلسَّمَٰوَٰتُ يَتَفَطَّرۡنَ مِن فَوۡقِهِنَّۚ وَٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ يُسَبِّحُونَ بِحَمۡدِ رَبِّهِمۡ وَيَسۡتَغۡفِرُونَ لِمَن فِي ٱلۡأَرۡضِۗ أَلَآ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ
ئاسمانهکان لای سهرویانهوه نزیکه لهبهر گهورهیی و شکۆداری ئهو زاته لهت ببن و لێك بترازێن، هاوکات فریشتهکان سهرگهرمی تهسبیحات و ستایش و سوپاسگوزاریی پهروهردگاریانن، داوای لێخۆشبوونیش دهکهن بۆ ئیماندارانی سهرزهوی، دڵنیا و ئاگاداربن که بهڕاستی ئهو پهروهردگاره ههر ئهو لێخۆشبوو میهرهبانه.
وَٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِهِۦٓ أَوۡلِيَآءَ ٱللَّهُ حَفِيظٌ عَلَيۡهِمۡ وَمَآ أَنتَ عَلَيۡهِم بِوَكِيلٖ ﴿6﴾وَٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِهِۦٓ أَوۡلِيَآءَ ٱللَّهُ حَفِيظٌ عَلَيۡهِمۡ وَمَآ أَنتَ عَلَيۡهِم بِوَكِيلٖ
ئهوانهش له جیاتی ئهو زاته کهسانی ترو شتی تر دهکهنه پاڵپشت و پشتگیر، ئهوانه خوا چاودێره بهسهریانهوه وهنهبێت تۆ ئهی محمد صلی الله علیه وسلم کرابیت به سهرپهرشت بهسهریانهوه.
وَكَذَٰلِكَ أَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡكَ قُرۡءَانًا عَرَبِيّٗا لِّتُنذِرَ أُمَّ ٱلۡقُرَىٰ وَمَنۡ حَوۡلَهَا وَتُنذِرَ يَوۡمَ ٱلۡجَمۡعِ لَا رَيۡبَ فِيهِۚ فَرِيقٞ فِي ٱلۡجَنَّةِ وَفَرِيقٞ فِي ٱلسَّعِيرِ ﴿7﴾وَكَذَٰلِكَ أَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡكَ قُرۡءَانًا عَرَبِيّٗا لِّتُنذِرَ أُمَّ ٱلۡقُرَىٰ وَمَنۡ حَوۡلَهَا وَتُنذِرَ يَوۡمَ ٱلۡجَمۡعِ لَا رَيۡبَ فِيهِۚ فَرِيقٞ فِي ٱلۡجَنَّةِ وَفَرِيقٞ فِي ٱلسَّعِيرِ
ئا بهو شێوهیهی که دهیزانیت قورئانێکی عهرهبی پاراومان به وهحی و نیگا بۆ ناردیت، بۆ ئهوهی شاری مهککه و دهوروبهری (که ههموو زهوی دهگرێتهوه) ئاگادار بکهیت، بهتایبهت ئاگادارو هۆشیاریان بکهین له ڕۆژی کۆکردنهوه که هیچ گومانی تێدا نیه، (ئهو ڕۆژه خهڵکی دهبنه دوو بهشهوه)، دهستهیهکیان بۆ بهههشت بهڕێ دهکرێن و دهچنه ناو بهههشتهوه، دهستهکهی تریان بۆ ناو دۆزهخ ڕاپێچ دهکرێت.
وَلَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ لَجَعَلَهُمۡ أُمَّةٗ وَٰحِدَةٗ وَلَٰكِن يُدۡخِلُ مَن يَشَآءُ فِي رَحۡمَتِهِۦۚ وَٱلظَّـٰلِمُونَ مَا لَهُم مِّن وَلِيّٖ وَلَا نَصِيرٍ ﴿8﴾وَلَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ لَجَعَلَهُمۡ أُمَّةٗ وَٰحِدَةٗ وَلَٰكِن يُدۡخِلُ مَن يَشَآءُ فِي رَحۡمَتِهِۦۚ وَٱلظَّـٰلِمُونَ مَا لَهُم مِّن وَلِيّٖ وَلَا نَصِيرٍ
ئهگهر خوا ویستی ببوایه ههموویانی دهکرده میللهتێکی یهك پارچه (ههمووان بهناچاریی ئیمهندارو چاك دهبوون) بهڵام ویستی وایه ههر کهس بیهوێت و شایسته بێت، دهیخاته سایهی ڕهحمهت و میهرهبانی و بهههشتی خۆیهوه، ستهمکارانیش هیچ پشتیوان و یاریدهدهرێکیان نابێت.
أَمِ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِهِۦٓ أَوۡلِيَآءَۖ فَٱللَّهُ هُوَ ٱلۡوَلِيُّ وَهُوَ يُحۡيِ ٱلۡمَوۡتَىٰ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ﴿9﴾أَمِ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِهِۦٓ أَوۡلِيَآءَۖ فَٱللَّهُ هُوَ ٱلۡوَلِيُّ وَهُوَ يُحۡيِ ٱلۡمَوۡتَىٰ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ
ئایا بێجگه له خوا پشتیوانی تریان بۆ خۆیان دۆزیوهتهوه؟ کهوابوو ههر خوا خۆی پشتیوانهو ههر خوا خۆی مردووان زیندوو دهکاتهوه و ههر خۆیشی دهسهڵاتی بهسهر ههموو شتێکدا ههیه!
وَمَا ٱخۡتَلَفۡتُمۡ فِيهِ مِن شَيۡءٖ فَحُكۡمُهُۥٓ إِلَى ٱللَّهِۚ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبِّي عَلَيۡهِ تَوَكَّلۡتُ وَإِلَيۡهِ أُنِيبُ ﴿10﴾وَمَا ٱخۡتَلَفۡتُمۡ فِيهِ مِن شَيۡءٖ فَحُكۡمُهُۥٓ إِلَى ٱللَّهِۚ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبِّي عَلَيۡهِ تَوَكَّلۡتُ وَإِلَيۡهِ أُنِيبُ
لهههر شتێکدا کێشه و ڕای جیاوازتان بوو، ئهوه سهرئهنجامی بڕیارهکهی بۆ خوا خۆی دهگهڕێتهوه، چونکه ههر ئهو زاتهیه خوای پهروهردگارم ههر پشت بهو دهبهستم و ههر بۆ لای ئهویش دهگهڕێمهوه.
فَاطِرُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ جَعَلَ لَكُم مِّنۡ أَنفُسِكُمۡ أَزۡوَٰجٗا وَمِنَ ٱلۡأَنۡعَٰمِ أَزۡوَٰجٗا يَذۡرَؤُكُمۡ فِيهِۚ لَيۡسَ كَمِثۡلِهِۦ شَيۡءٞۖ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡبَصِيرُ ﴿11﴾فَاطِرُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ جَعَلَ لَكُم مِّنۡ أَنفُسِكُمۡ أَزۡوَٰجٗا وَمِنَ ٱلۡأَنۡعَٰمِ أَزۡوَٰجٗا يَذۡرَؤُكُمۡ فِيهِۚ لَيۡسَ كَمِثۡلِهِۦ شَيۡءٞۖ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡبَصِيرُ
بێگومان ههر ئهو زاته بهدیهێنهری ئاسمانهکان و زهویه، ههر له خۆتان هاوسهرانی بۆ سازاندوون، له ئاژهڵ و مهڕو ماڵاتیش جووت، نێرو مێ ی بۆ فهراههم هێناون، لهو ڕێگهیهوه زاووزێ دهکهن و زۆر دهبن بۆتان، هیچ شتێك نیه له وێنهی ئهوزاته، هیچ شتێك لهو ناچێت (چونکه خوایه و بهدیهێنهره، چۆن له بهدیهێنراوهکانی دهچێت) ههر ئهویش بیسهرو بینایه.
لَهُۥ مَقَالِيدُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ يَبۡسُطُ ٱلرِّزۡقَ لِمَن يَشَآءُ وَيَقۡدِرُۚ إِنَّهُۥ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٞ ﴿12﴾لَهُۥ مَقَالِيدُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ يَبۡسُطُ ٱلرِّزۡقَ لِمَن يَشَآءُ وَيَقۡدِرُۚ إِنَّهُۥ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٞ
جڵهوی ههموو ئاسمانهکان و زهوی به دهست ئهوزاتهیه، ڕزق و ڕۆزی فراوان دهکات بۆ ههر کهس که بیهوێت، یان کهمی دهکات و سنورێکی بۆ دادهنێت (ههموویشی بۆ تاقیکردنهوهیه له لایهکهوه و بهڕێوهبردنی کاروباری ژیانه لهلایهکی ترهوه)، بهڕاستی ئهو خوایه به ههموو شتێك زانایه.