لَّا يُؤَاخِذُكُمُ ٱللَّهُ بِٱللَّغۡوِ فِيٓ أَيۡمَٰنِكُمۡ وَلَٰكِن يُؤَاخِذُكُم بِمَا كَسَبَتۡ قُلُوبُكُمۡۗ وَٱللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٞ ﴿225﴾لَّا يُؤَاخِذُكُمُ ٱللَّهُ بِٱللَّغۡوِ فِيٓ أَيۡمَٰنِكُمۡ وَلَٰكِن يُؤَاخِذُكُم بِمَا كَسَبَتۡ قُلُوبُكُمۡۗ وَٱللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٞ
އަދި އެއްވެސް ގަސްދެއްނެތި لَغْوُ ގެ ގޮތުގައި ބޭކާރުގޮތުގައި ކަލޭމެންކުރާ ހުވަޔަކަށް ﷲ ކަލޭމެންނަށް عُقُوبَة ނުދެއްވައެވެ. އަދި އެހެންނަމަވެސް އެކަލާނގެ ކަލޭމެންނަށް عقوبة ދެއްވާ ހިއްޕަވަނީ ކަލޭމެންގެ ހިތްތަކުން ގަސްދުގައި ބުނާބުނުމަށެވެ. އަދި ﷲ އީ ގިނަގިނައިން ފާފަފުއްސަވާ ކުއްލިއަކަށް عقوبة ނުދެއްވާ ކޯފާ މަޑު ރަސްކަލާނގެއެވެ.
لِّلَّذِينَ يُؤۡلُونَ مِن نِّسَآئِهِمۡ تَرَبُّصُ أَرۡبَعَةِ أَشۡهُرٖۖ فَإِن فَآءُو فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ﴿226﴾لِّلَّذِينَ يُؤۡلُونَ مِن نِّسَآئِهِمۡ تَرَبُّصُ أَرۡبَعَةِ أَشۡهُرٖۖ فَإِن فَآءُو فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ
އެބަޔަކު ތިމާމެންގެ އަނބީންގާތު ރޭނުކުރުމަށް ހުވައިކޮށްފިމީހުން ހަތަރުމަސްދުވަސްވާންދެން إنتظار ކުރާށެވެ! ދެންފަހެ އޭނާ އެކުރި ހުވައިން رُجُوع ވެ ކާވެނީގެމަތީ ދެމިހުރުމަށް އެދެންޏާ އަނބިމީހާއާއި جِمَاعُ ވުން ހުއްޓެވެ. އެކަމަކު ހުވައިގެ كَفَّارَة ދީފައެވެ. އެހެންނޫންނަމަ ވަރިކުރުންހުއްޓެވެ. (ދެން މިކަމާބެހޭ تفصيل حكم ތައް އެކަމުގެ ބާބުތަކުގައި حديث ފޮތްތަކާއި فقه ފޮތްތަކުގައި ލިޔެވިގެންވެއެވެ. މިއީ އަދި އެކަމުގެ تفصيل ފޮތެއްނޫނެވެ. والله أعلم) ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން ﷲ تعالى އީ ގިނަގިނައިން ފާފަފުއްސަވާ رحمة ލެއްވުން ބޮޑުވެގެންވާ ކަލާނގެއެވެ.
وَإِنۡ عَزَمُواْ ٱلطَّلَٰقَ فَإِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٞ ﴿227﴾وَإِنۡ عَزَمُواْ ٱلطَّلَٰقَ فَإِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٞ
އަދި އެމީހުން ވަރިކުރަން ގަސްތުކުރަންޏާ ވަރިކުރުން ހުއްޓެވެ. ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން ﷲ އީ އައްސަވާވޮޑިގެންވާ ދެނެވޮޑިގެންވާ ކަލާނގެއެވެ.
وَٱلۡمُطَلَّقَٰتُ يَتَرَبَّصۡنَ بِأَنفُسِهِنَّ ثَلَٰثَةَ قُرُوٓءٖۚ وَلَا يَحِلُّ لَهُنَّ أَن يَكۡتُمۡنَ مَا خَلَقَ ٱللَّهُ فِيٓ أَرۡحَامِهِنَّ إِن كُنَّ يُؤۡمِنَّ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِۚ وَبُعُولَتُهُنَّ أَحَقُّ بِرَدِّهِنَّ فِي ذَٰلِكَ إِنۡ أَرَادُوٓاْ إِصۡلَٰحٗاۚ وَلَهُنَّ مِثۡلُ ٱلَّذِي عَلَيۡهِنَّ بِٱلۡمَعۡرُوفِۚ وَلِلرِّجَالِ عَلَيۡهِنَّ دَرَجَةٞۗ وَٱللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ﴿228﴾وَٱلۡمُطَلَّقَٰتُ يَتَرَبَّصۡنَ بِأَنفُسِهِنَّ ثَلَٰثَةَ قُرُوٓءٖۚ وَلَا يَحِلُّ لَهُنَّ أَن يَكۡتُمۡنَ مَا خَلَقَ ٱللَّهُ فِيٓ أَرۡحَامِهِنَّ إِن كُنَّ يُؤۡمِنَّ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِۚ وَبُعُولَتُهُنَّ أَحَقُّ بِرَدِّهِنَّ فِي ذَٰلِكَ إِنۡ أَرَادُوٓاْ إِصۡلَٰحٗاۚ وَلَهُنَّ مِثۡلُ ٱلَّذِي عَلَيۡهِنَّ بِٱلۡمَعۡرُوفِۚ وَلِلرِّجَالِ عَلَيۡهِنَّ دَرَجَةٞۗ وَٱللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ
އަދި ވަރިކުރެވިފައިވާ އަންހެނުން އެކަނބަލުން ތިން قُرُوءُ ވާނދެން عِدَّة ގައި އިންނާށެވެ! އެއީ ތިން حيض ނުވަތަ ތިން طُهُرُ އެވެ. އަދި އެވަގުތުގެތެރޭގައި އެކަނބަލުންގެ رَحِمُ ގެތެރޭގައި ﷲ ހައްދަވާފައިވާ އެއްޗެއް (ބަލިވެ އިންކަމަށްވަންޏާ ބަލިވެއިންކަން ނުވަތަ ނޫންކަން) މިއިން އެއްވެސްކަމެއް ވަންހަނާކުރުން އެކަނބަލުންނަށް حلال ވެގެން ނުވެއެވެ. އެކަނބަލުން ﷲ އަށާއި آخرة ދުވަހަށް އީމާންވަންޏާ އެފަދަ ކަންތައްތައް ވަންހަނާކުރުން ހުއްދަވެގެން ނުވެއެވެ. އަދި رُجُوعى ވަރިއެއްނަމަ އެކަނބަލުން އެވަރިކުރި ފިރިހެންމީހާ އަލުންވެސް އެއަންހެންމީހާއާއި رُجُوع ކުރުން حقّ ކަންބޮޑެވެ. އެއީ އެދެމީހުން إصلاح ކުރުމަށް އެދެންޏާއެވެ. އަދި عِدَّة ގައި އިންނަ އަންހެންމީހާއަށް خَرَد ކުރުމާއި އެކުއުޅުމުގެ ރަނގަޅުކަމުގެގޮތުން އެފަދަ އެފަދައަންހެނުންނަށް އޮތް حقّ އޮންނަންވާނެއެވެ. އަދި ފިރިހެނުންނަށްޓަކައި އެކަނބަލުންގެމައްޗަށް واجب ވެގެންވާ دَرَجَة އެއް ވެއެވެ. މާތްކަމެއްވެއެވެ. އެއީ ފިރިމީހާއަށް ވެރިކަން އޮތުމުގެ މާތްކަމެވެ. نِسَاء ސޫރަތުގައި بَيَان ވެގެންވާ الرِّجَال قَوَّامُوْنَ..... މިއާޔަތުގައިވާ މާތްކަމެވެ. އަދިވެސް އެތައްގޮތަކުންނެވެ. އަދި ﷲ އީ عِزّة ވަންތަ حكمة ވަންތަ ކަލާނގެއެވެ.
ٱلطَّلَٰقُ مَرَّتَانِۖ فَإِمۡسَاكُۢ بِمَعۡرُوفٍ أَوۡ تَسۡرِيحُۢ بِإِحۡسَٰنٖۗ وَلَا يَحِلُّ لَكُمۡ أَن تَأۡخُذُواْ مِمَّآ ءَاتَيۡتُمُوهُنَّ شَيۡـًٔا إِلَّآ أَن يَخَافَآ أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ ٱللَّهِۖ فَإِنۡ خِفۡتُمۡ أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ ٱللَّهِ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡهِمَا فِيمَا ٱفۡتَدَتۡ بِهِۦۗ تِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِ فَلَا تَعۡتَدُوهَاۚ وَمَن يَتَعَدَّ حُدُودَ ٱللَّهِ فَأُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلظَّـٰلِمُونَ ﴿229﴾ٱلطَّلَٰقُ مَرَّتَانِۖ فَإِمۡسَاكُۢ بِمَعۡرُوفٍ أَوۡ تَسۡرِيحُۢ بِإِحۡسَٰنٖۗ وَلَا يَحِلُّ لَكُمۡ أَن تَأۡخُذُواْ مِمَّآ ءَاتَيۡتُمُوهُنَّ شَيۡـًٔا إِلَّآ أَن يَخَافَآ أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ ٱللَّهِۖ فَإِنۡ خِفۡتُمۡ أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ ٱللَّهِ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡهِمَا فِيمَا ٱفۡتَدَتۡ بِهِۦۗ تِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِ فَلَا تَعۡتَدُوهَاۚ وَمَن يَتَعَدَّ حُدُودَ ٱللَّهِ فَأُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلظَّـٰلِمُونَ
رُجُوعى ވަރިން ވަރިކުރުންއޮތީ ދެފަހަރަށެވެ. ދެން އޭރުން އޮންނާނެގޮތަކީ عِدَّة ހަމަނުވަނިސް އަލުންވެސް رُجُوع ކޮށް އަންބެއްގެގޮތުގައި ހަމަޖައްސާ ރަނގަޅުކުރުމެވެ. އަނެއްގޮތަކީ عِدَّة ހަމަވީމާ جِمَاعُ ނުވެ إحْسَان ތެރިކަމާއެކު طُهْرُ ގެތެރޭގައި ވަރިކޮށް އެމީހާ ދޫކޮށްލުމެވެ. އަދި އެ އަންހެންމީހާއަށް ދީފައިވާ އެއްވެސް އެއްޗެއް އަނބުރާ އަތުލުން ފިރިހެނުންނަށް حلال ވެގެން ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ދެމީހުންގެމެދުގައި ﷲ ގެ حدّ ތައް قَائم ކުރެވޭނެކަމާމެދު ބިރެއްނެތިއްޔާއެވެ. ﷲ ގެ حدّ ތައް قَائم ނުވުމަކީ ދެމީހުން އަރައިރުންވެ އެކަކު އަނެކަކުގެމައްޗަށް އަދާކުރުން لاَزِمُ ވާ حقّ އަދާނުކުރުމެވެ. ފަހެ ދެފަރާތުންވެސް އެފަދަ ކަންތަކާމެދު ބިރުވެތިވެއްޖެއްޔާ ފިރިމީހާ އަންހެންމީހާއަށް ދީފައިވާ ކާވެނީގެ ރަން އަނބުރާދީފައި ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ އެއްޗެއް އަނބިމީހާ ދީފައިނަމަވެސް ވަރިވެގަތުން ހުއްދައެވެ. އެއީ خُلْعُ ވަރިއެވެ. އެއީ އަންހެންމީހާ ވަކިވެގަންނަންދޭ فِدْيَة އެކެވެ. މި بيان ވެދިޔައީ ﷲ ގެ حَدّ ތަކެވެ. ފަހެ އެ حَدّ ތައް ފަހަނަޅައި ކަލޭމެން ނުދާށެވެ! އަދި ﷲ ގެ حَدّ ތައް ފަހަނަޅައިގެންދާމީހުން ދަންނައެވެ! ކަނޑައެޅިގެން އެއީ އަނިޔާވެރިންނެވެ.
فَإِن طَلَّقَهَا فَلَا تَحِلُّ لَهُۥ مِنۢ بَعۡدُ حَتَّىٰ تَنكِحَ زَوۡجًا غَيۡرَهُۥۗ فَإِن طَلَّقَهَا فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡهِمَآ أَن يَتَرَاجَعَآ إِن ظَنَّآ أَن يُقِيمَا حُدُودَ ٱللَّهِۗ وَتِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِ يُبَيِّنُهَا لِقَوۡمٖ يَعۡلَمُونَ ﴿230﴾فَإِن طَلَّقَهَا فَلَا تَحِلُّ لَهُۥ مِنۢ بَعۡدُ حَتَّىٰ تَنكِحَ زَوۡجًا غَيۡرَهُۥۗ فَإِن طَلَّقَهَا فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡهِمَآ أَن يَتَرَاجَعَآ إِن ظَنَّآ أَن يُقِيمَا حُدُودَ ٱللَّهِۗ وَتِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِ يُبَيِّنُهَا لِقَوۡمٖ يَعۡلَمُونَ
ދެންފަހެ ތިންވަނަފަހަރަށް ވަރިކޮށްފިއްޔާ އެއަންހެންމީހާގެ عِدَّة ހަމަކުރުމަށްފަހު އެހެން ފިރިހެނަކާއި އިނދެ جِمَاع ވެ އެމީހާގާތުން ވަރިވެ ވަރީގެ عِدَّة ހަމަކުރުމަށްފަހުގައިމެނުވީ ކުރީ އިނދެވަރިކުރި ފިރިހެންމީހާއަށް އެއަންހެންމީހާ حلال ނުވާނެއެވެ. މިވާހަކައަކީ ފަށްކެނޑުމެވެ. ދެން މެދުފިރިމީހާ ވަރިކުރުމަށްފަހު އަލުންވެސް ﷲ ގެ حَدُّ ތައް قائم ކުރެވޭނެކަމަށް ދެމީހުންނަށް ހީވަންޏާ ދެމީހުން އައު ކާވެންޏެއްކޮށް ދެމީހުން އެކުވުން ހުއްދައެވެ. މި بَيَان ވެދިޔައީ ﷲ ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ حَدّ ތަކެވެ. އެކަލާނގެ އެ حَدّ ތައް بَيَان ކޮށްދެއްވަނީ ތަންދޮރު ދަންނަ ބަޔަކަށެވެ.