وَمَن يُهَاجِرۡ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ يَجِدۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ مُرَٰغَمٗا كَثِيرٗا وَسَعَةٗۚ وَمَن يَخۡرُجۡ مِنۢ بَيۡتِهِۦ مُهَاجِرًا إِلَى ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ ثُمَّ يُدۡرِكۡهُ ٱلۡمَوۡتُ فَقَدۡ وَقَعَ أَجۡرُهُۥ عَلَى ٱللَّهِۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورٗا رَّحِيمٗا ﴿100﴾۞وَمَن يُهَاجِرۡ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ يَجِدۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ مُرَٰغَمٗا كَثِيرٗا وَسَعَةٗۚ وَمَن يَخۡرُجۡ مِنۢ بَيۡتِهِۦ مُهَاجِرًا إِلَى ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ ثُمَّ يُدۡرِكۡهُ ٱلۡمَوۡتُ فَقَدۡ وَقَعَ أَجۡرُهُۥ عَلَى ٱللَّهِۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورٗا رَّحِيمٗا
جا ئهوهی کۆچ بکات له پێناوی خوادا لهو زهوییهی که کۆچی بۆ دهکات، سهربهرزییهک بۆ خۆی و ڕیسواییهکی زۆریش بۆ دوژمنانی دروست دهکات، بهرهکهت و فراوانی ڕزق و ڕۆزی ڕووی تێدهکات، ههر کهسێکیش ماڵ و حاڵی خۆی بهجێ بهێڵێت وله پێناو خواو پێغهمبهرهکهیدا دهرچێت (واته بهرهو وڵاتی ئیسلام، یاخود شوێنێکی ئازاد) کۆچ بکات، پاشان مردن یهخهی پێبگرێت، ئهوه ئیتر ئهو کهسه پاداشتهکهی کهوتۆته سهر خوا (ههر خۆی دهزانێت چۆن پاداشتی دهداتهوه)، خوا ههمیشهو بهردهوام لێخۆشبوو میهرهبانه (بهتایبهت بۆ ئهو جۆره کهسانه).
وَإِذَا ضَرَبۡتُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَلَيۡسَ عَلَيۡكُمۡ جُنَاحٌ أَن تَقۡصُرُواْ مِنَ ٱلصَّلَوٰةِ إِنۡ خِفۡتُمۡ أَن يَفۡتِنَكُمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْۚ إِنَّ ٱلۡكَٰفِرِينَ كَانُواْ لَكُمۡ عَدُوّٗا مُّبِينٗا ﴿101﴾وَإِذَا ضَرَبۡتُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَلَيۡسَ عَلَيۡكُمۡ جُنَاحٌ أَن تَقۡصُرُواْ مِنَ ٱلصَّلَوٰةِ إِنۡ خِفۡتُمۡ أَن يَفۡتِنَكُمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْۚ إِنَّ ٱلۡكَٰفِرِينَ كَانُواْ لَكُمۡ عَدُوّٗا مُّبِينٗا
ههر کاتێک بهسهفهر بهلایهکی زهویدا ڕۆیشتن، ئهوه گوناهبار نابن بهکورت کردنهوهی نوێژ، (بهتایبهت) ئهگهر ترسان ئهوانهی خوانهناسن پیلان و بهڵایهکتان بهسهربهێنن وئازارتان بدهن، چونکه بهڕاستی کافران دوژمنانی ئاشکرای ئێوهن.
وَإِذَا كُنتَ فِيهِمۡ فَأَقَمۡتَ لَهُمُ ٱلصَّلَوٰةَ فَلۡتَقُمۡ طَآئِفَةٞ مِّنۡهُم مَّعَكَ وَلۡيَأۡخُذُوٓاْ أَسۡلِحَتَهُمۡۖ فَإِذَا سَجَدُواْ فَلۡيَكُونُواْ مِن وَرَآئِكُمۡ وَلۡتَأۡتِ طَآئِفَةٌ أُخۡرَىٰ لَمۡ يُصَلُّواْ فَلۡيُصَلُّواْ مَعَكَ وَلۡيَأۡخُذُواْ حِذۡرَهُمۡ وَأَسۡلِحَتَهُمۡۗ وَدَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَوۡ تَغۡفُلُونَ عَنۡ أَسۡلِحَتِكُمۡ وَأَمۡتِعَتِكُمۡ فَيَمِيلُونَ عَلَيۡكُم مَّيۡلَةٗ وَٰحِدَةٗۚ وَلَا جُنَاحَ عَلَيۡكُمۡ إِن كَانَ بِكُمۡ أَذٗى مِّن مَّطَرٍ أَوۡ كُنتُم مَّرۡضَىٰٓ أَن تَضَعُوٓاْ أَسۡلِحَتَكُمۡۖ وَخُذُواْ حِذۡرَكُمۡۗ إِنَّ ٱللَّهَ أَعَدَّ لِلۡكَٰفِرِينَ عَذَابٗا مُّهِينٗا ﴿102﴾وَإِذَا كُنتَ فِيهِمۡ فَأَقَمۡتَ لَهُمُ ٱلصَّلَوٰةَ فَلۡتَقُمۡ طَآئِفَةٞ مِّنۡهُم مَّعَكَ وَلۡيَأۡخُذُوٓاْ أَسۡلِحَتَهُمۡۖ فَإِذَا سَجَدُواْ فَلۡيَكُونُواْ مِن وَرَآئِكُمۡ وَلۡتَأۡتِ طَآئِفَةٌ أُخۡرَىٰ لَمۡ يُصَلُّواْ فَلۡيُصَلُّواْ مَعَكَ وَلۡيَأۡخُذُواْ حِذۡرَهُمۡ وَأَسۡلِحَتَهُمۡۗ وَدَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَوۡ تَغۡفُلُونَ عَنۡ أَسۡلِحَتِكُمۡ وَأَمۡتِعَتِكُمۡ فَيَمِيلُونَ عَلَيۡكُم مَّيۡلَةٗ وَٰحِدَةٗۚ وَلَا جُنَاحَ عَلَيۡكُمۡ إِن كَانَ بِكُمۡ أَذٗى مِّن مَّطَرٍ أَوۡ كُنتُم مَّرۡضَىٰٓ أَن تَضَعُوٓاْ أَسۡلِحَتَكُمۡۖ وَخُذُواْ حِذۡرَكُمۡۗ إِنَّ ٱللَّهَ أَعَدَّ لِلۡكَٰفِرِينَ عَذَابٗا مُّهِينٗا
کاتێکیش تۆ (ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) لهناو هاوهڵاندا بویت و پێش نوێژیت بۆ دهکردن (له کاتی جهنگدا)، ئهوه با دهستهیهکیان لهگهڵ تۆدا بوهستن بۆ نوێژ و چهکهکانیان پێ بێت، جا کاتێک ئهم دهستهیهی که نوێژ دهکات چوونه سووژده بائهوانی تر له پشتانهوه بن (ئینجا که لێبوونهوه لهو ڕکاته) ئهو دهستهیهی تر که پاسهوانییان دهکردو نوێژیان نهکردووه بابێن لهگهڵ تۆدا نوێژهکهیان بکهن، با هوشیارو چهکداریش بن، چونکه بێ باوهڕان ئاواتهخوازن که ئێوه غافڵ بن له چهکهکانتان و له کهل و پهلتان، تایهک هێرش بکهنه سهرتان وتهفرو توناتان بکهن، بهڵام بۆتان ههیه و قهیناکات چهکهکانتان دانێن ئهگهر ناڕهحهت بوون بههۆی بارانهوه، یان ههندێکتان نهخۆشکهوتن، ههمیشه وریابن، بهڕاستی خوا سزای ڕیسواکهرو شهرمهزاری بۆ خوانهناسان ئاماده کردووه.
فَإِذَا قَضَيۡتُمُ ٱلصَّلَوٰةَ فَٱذۡكُرُواْ ٱللَّهَ قِيَٰمٗا وَقُعُودٗا وَعَلَىٰ جُنُوبِكُمۡۚ فَإِذَا ٱطۡمَأۡنَنتُمۡ فَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَۚ إِنَّ ٱلصَّلَوٰةَ كَانَتۡ عَلَى ٱلۡمُؤۡمِنِينَ كِتَٰبٗا مَّوۡقُوتٗا ﴿103﴾فَإِذَا قَضَيۡتُمُ ٱلصَّلَوٰةَ فَٱذۡكُرُواْ ٱللَّهَ قِيَٰمٗا وَقُعُودٗا وَعَلَىٰ جُنُوبِكُمۡۚ فَإِذَا ٱطۡمَأۡنَنتُمۡ فَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَۚ إِنَّ ٱلصَّلَوٰةَ كَانَتۡ عَلَى ٱلۡمُؤۡمِنِينَ كِتَٰبٗا مَّوۡقُوتٗا
جا کاتێک له نوێژ بوونهوه ئهوه یادی خوا بکهن بهپێوهبن یان بهدانیشتنهوه یان به ڕاکشانهوه (بهههرجۆرێک بۆتان گونجا) کاتێکیش ئارامی باڵی کێشا بهسهرتانداو نیشتهجێ بوون، ئهوه نوێژ بهچاکی و تهواوی ئهنجام بدهن، چونکه بهڕاستی نوێژ لهسهر ئیمانداران فهرزه لهکاتی دیاریکراودا دهبێ ئهنجام بدرێت.
وَلَا تَهِنُواْ فِي ٱبۡتِغَآءِ ٱلۡقَوۡمِۖ إِن تَكُونُواْ تَأۡلَمُونَ فَإِنَّهُمۡ يَأۡلَمُونَ كَمَا تَأۡلَمُونَۖ وَتَرۡجُونَ مِنَ ٱللَّهِ مَا لَا يَرۡجُونَۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا ﴿104﴾وَلَا تَهِنُواْ فِي ٱبۡتِغَآءِ ٱلۡقَوۡمِۖ إِن تَكُونُواْ تَأۡلَمُونَ فَإِنَّهُمۡ يَأۡلَمُونَ كَمَا تَأۡلَمُونَۖ وَتَرۡجُونَ مِنَ ٱللَّهِ مَا لَا يَرۡجُونَۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا
له بهرامبهر (لهشکری بێ باوهڕانهوه که شهڕتان پێ دهفرۆشن یان بهربهستن له ڕێگهی پێگهیاندنی بانگهوازی خوادا) سستی و کهمتهرخهمی مهکهن و بکهونه دوایان، چونکه ئهگهر ئێوه ئێش و ئازارو ماندوێتی و برینداریتان بۆ پێش بێت، بۆ ئهوانیش ههرپێش دێت، بهڵام ئهوهی ئێوه بهئومێدو بهتهمان لهلایهن خواوه دهستان بکهوێت (له بهههشتدا) ئهوان به تهمای نین، خوا ههمیشه و بهردهوام زاناو دانایه.
إِنَّآ أَنزَلۡنَآ إِلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ بِٱلۡحَقِّ لِتَحۡكُمَ بَيۡنَ ٱلنَّاسِ بِمَآ أَرَىٰكَ ٱللَّهُۚ وَلَا تَكُن لِّلۡخَآئِنِينَ خَصِيمٗا ﴿105﴾إِنَّآ أَنزَلۡنَآ إِلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ بِٱلۡحَقِّ لِتَحۡكُمَ بَيۡنَ ٱلنَّاسِ بِمَآ أَرَىٰكَ ٱللَّهُۚ وَلَا تَكُن لِّلۡخَآئِنِينَ خَصِيمٗا
ئێمه بهڕاستی قورئانمان بۆ لای تۆ دابهزاندوهته خوارهوه، سهرتاپای حهق و ڕاستی بهردهوامه، بۆ ئهوهی دادوهری بکهیت له نێوان خهڵکیدا بهو شێوهیهی که خوا نیشانی داویت و ڕێنموویی کردویت و بهگونجاوی دهزانیت (بۆ چارهسهری کێشهکان و بهڕێوهبردنی کۆمهڵگا و قازانجی خهڵکی)، نهکهیت بهرگری له ناپاکان بکهیت... (دهگێڕنهوه جولهکهیهک لای (طعمة) ناوێک قهڵغانێک بهئهمانهت دادهنێت، بهڵام (طعمة) حاشای لێدهکات، که دێن ماڵهکهی بگهڕێن فڕێی دهداته ماڵه دراوسێکهیهوه، جاکه کێشهکه دهگاته لای پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) خهریکه لایهنی (طعمة) بگرێت، چونکه زۆر بهدهم و پل بووه، بهڵام خوای گهوره ئهم چهند ئایهته دادهبهزێنێت له ـ (١٠٥ تا ١١٣).
وَٱسۡتَغۡفِرِ ٱللَّهَۖ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ غَفُورٗا رَّحِيمٗا ﴿106﴾وَٱسۡتَغۡفِرِ ٱللَّهَۖ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ غَفُورٗا رَّحِيمٗا
(ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) بهردهوام) داوای لێخۆش بوون له خوا بکه، چونکه بهڕاستی ئهو خوایه ههمیشهو بهردهوام لێخۆشبوو میهرهبانه.
وَلَا تُجَٰدِلۡ عَنِ ٱلَّذِينَ يَخۡتَانُونَ أَنفُسَهُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ مَن كَانَ خَوَّانًا أَثِيمٗا ﴿107﴾وَلَا تُجَٰدِلۡ عَنِ ٱلَّذِينَ يَخۡتَانُونَ أَنفُسَهُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ مَن كَانَ خَوَّانًا أَثِيمٗا
بهرگری لهو کهسانهش مهکه که ناپاکن و خیانهت له خۆیان دهکهن، چونکه بهڕاستی خوا ئهو کهسانهی خۆش ناوێت ههمیشه خیانهتکارو تاوانبارن.
يَسۡتَخۡفُونَ مِنَ ٱلنَّاسِ وَلَا يَسۡتَخۡفُونَ مِنَ ٱللَّهِ وَهُوَ مَعَهُمۡ إِذۡ يُبَيِّتُونَ مَا لَا يَرۡضَىٰ مِنَ ٱلۡقَوۡلِۚ وَكَانَ ٱللَّهُ بِمَا يَعۡمَلُونَ مُحِيطًا ﴿108﴾يَسۡتَخۡفُونَ مِنَ ٱلنَّاسِ وَلَا يَسۡتَخۡفُونَ مِنَ ٱللَّهِ وَهُوَ مَعَهُمۡ إِذۡ يُبَيِّتُونَ مَا لَا يَرۡضَىٰ مِنَ ٱلۡقَوۡلِۚ وَكَانَ ٱللَّهُ بِمَا يَعۡمَلُونَ مُحِيطًا
ئهوانه دهیانهوێت خیانهت و تاوانهکانیان لهخهڵکی بشارنهوه، لهکاتێکدا ناتوانن له خوای بشارنهوه که لهگهڵیاندایهو چاودێریانه، بهشهودا قسهی واههڵدهبهستن خوا پێی ڕازی نیه و خوا بهردهوام گهمارۆدهری ئهو کارو کردهوانهیه که ئهنجامی دهدهن.
هَـٰٓأَنتُمۡ هَـٰٓؤُلَآءِ جَٰدَلۡتُمۡ عَنۡهُمۡ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا فَمَن يُجَٰدِلُ ٱللَّهَ عَنۡهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ أَم مَّن يَكُونُ عَلَيۡهِمۡ وَكِيلٗا ﴿109﴾هَـٰٓأَنتُمۡ هَـٰٓؤُلَآءِ جَٰدَلۡتُمۡ عَنۡهُمۡ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا فَمَن يُجَٰدِلُ ٱللَّهَ عَنۡهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ أَم مَّن يَكُونُ عَلَيۡهِمۡ وَكِيلٗا
باشه ئهوهته ئێوه بهرگریان لێدهکهن له ژیانی ئهم دنیایهدا، ئهی ڕۆژی قیامهت، لای خوا کێ بهرگریان لێدهکات؟ یاخود کێ پشتیوان و یاریدهدهریان دهبێت (تا له سزای دۆزهخ ڕزگاریان بکات)؟
وَمَن يَعۡمَلۡ سُوٓءًا أَوۡ يَظۡلِمۡ نَفۡسَهُۥ ثُمَّ يَسۡتَغۡفِرِ ٱللَّهَ يَجِدِ ٱللَّهَ غَفُورٗا رَّحِيمٗا ﴿110﴾وَمَن يَعۡمَلۡ سُوٓءًا أَوۡ يَظۡلِمۡ نَفۡسَهُۥ ثُمَّ يَسۡتَغۡفِرِ ٱللَّهَ يَجِدِ ٱللَّهَ غَفُورٗا رَّحِيمٗا
ئهوهی خراپهیهک بکات (دژ بهخهڵکی) یان ستهم له خۆی بکات لهوهودوا (بهخۆیدا بچێتهوه) و داوای لێخۆشبوون له خوا بکات، ئهوه خوایهکی لێخۆشبوو و میهرهبانی دهستدهکهوێت.
وَمَن يَكۡسِبۡ إِثۡمٗا فَإِنَّمَا يَكۡسِبُهُۥ عَلَىٰ نَفۡسِهِۦۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمٗا ﴿111﴾وَمَن يَكۡسِبۡ إِثۡمٗا فَإِنَّمَا يَكۡسِبُهُۥ عَلَىٰ نَفۡسِهِۦۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمٗا
ئهوهش که گوناهو تاوانێک ئهنجام دهدات، ئهوه بهزیانی خۆی تهواو دهبێت، زیان بهخۆی دهگات (له قیامهتدا)، بێگومان خوا ههمیشهو بهردهوام زاناو دانایه.
وَمَن يَكۡسِبۡ خَطِيٓـَٔةً أَوۡ إِثۡمٗا ثُمَّ يَرۡمِ بِهِۦ بَرِيٓـٔٗا فَقَدِ ٱحۡتَمَلَ بُهۡتَٰنٗا وَإِثۡمٗا مُّبِينٗا ﴿112﴾وَمَن يَكۡسِبۡ خَطِيٓـَٔةً أَوۡ إِثۡمٗا ثُمَّ يَرۡمِ بِهِۦ بَرِيٓـٔٗا فَقَدِ ٱحۡتَمَلَ بُهۡتَٰنٗا وَإِثۡمٗا مُّبِينٗا
جا ئهوهی ههڵهیهک یان تاوانێک ئهنجام بدات و لهوهودوا بیسهپێنێت بهسهر بێ تاوانێکداو بێ تاوانێکی پێ لهکهدار بکات، بێگومان ئهو کهسه بوختان و تاوانێکی ئاشکرای ئهنجامداوه و تاوانێکی گهورهی کردووه (زیاد له گوناههکهی خۆی).
وَلَوۡلَا فَضۡلُ ٱللَّهِ عَلَيۡكَ وَرَحۡمَتُهُۥ لَهَمَّت طَّآئِفَةٞ مِّنۡهُمۡ أَن يُضِلُّوكَ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّآ أَنفُسَهُمۡۖ وَمَا يَضُرُّونَكَ مِن شَيۡءٖۚ وَأَنزَلَ ٱللَّهُ عَلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡحِكۡمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمۡ تَكُن تَعۡلَمُۚ وَكَانَ فَضۡلُ ٱللَّهِ عَلَيۡكَ عَظِيمٗا ﴿113﴾وَلَوۡلَا فَضۡلُ ٱللَّهِ عَلَيۡكَ وَرَحۡمَتُهُۥ لَهَمَّت طَّآئِفَةٞ مِّنۡهُمۡ أَن يُضِلُّوكَ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّآ أَنفُسَهُمۡۖ وَمَا يَضُرُّونَكَ مِن شَيۡءٖۚ وَأَنزَلَ ٱللَّهُ عَلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡحِكۡمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمۡ تَكُن تَعۡلَمُۚ وَكَانَ فَضۡلُ ٱللَّهِ عَلَيۡكَ عَظِيمٗا
خۆ ئهگهر فهزڵ و ڕهحمهتی خوا نهبوایه بهسهرتهوه خهریک بوو ههندێکیان سهرت لێ بشێوێنن، بێگومان ئهوان بهو کارهیان ههر سهر له خۆیان دهشێوێنن، دڵنیابه که ناتوانن له هیچ شتێکدا زیانت پێبگهیهنن، خوای گهورهش قورئان و دانایی بۆ دابهزاندوویت و فێری ئهو شتانهی کردوویت که جاران نهتدهزانی، بهردهوامیش فهزڵ و ڕێزی خوا لهسهر تۆ (ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) زۆرو فراوان و ئاشکراو دیاره و (نایهڵێت تووشی ههڵه ببیت).
لَّا خَيۡرَ فِي كَثِيرٖ مِّن نَّجۡوَىٰهُمۡ إِلَّا مَنۡ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ أَوۡ مَعۡرُوفٍ أَوۡ إِصۡلَٰحِۭ بَيۡنَ ٱلنَّاسِۚ وَمَن يَفۡعَلۡ ذَٰلِكَ ٱبۡتِغَآءَ مَرۡضَاتِ ٱللَّهِ فَسَوۡفَ نُؤۡتِيهِ أَجۡرًا عَظِيمٗا ﴿114﴾۞لَّا خَيۡرَ فِي كَثِيرٖ مِّن نَّجۡوَىٰهُمۡ إِلَّا مَنۡ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ أَوۡ مَعۡرُوفٍ أَوۡ إِصۡلَٰحِۭ بَيۡنَ ٱلنَّاسِۚ وَمَن يَفۡعَلۡ ذَٰلِكَ ٱبۡتِغَآءَ مَرۡضَاتِ ٱللَّهِ فَسَوۡفَ نُؤۡتِيهِ أَجۡرًا عَظِيمٗا
له زۆربهی چپه و سرته و قسه نهێنیهکانیاندا هیچ خێرێک بهدی ناکرێت و تیایدا نیه، مهگهر چپهی ئهو کهسهی که فهرمان بدات بهبهخششێک، یان چاکهیهک، یان ڕێکخستن و چاکسازی و ئاشتبوونهوهیهکی نێوان خهڵکی، جا ئهوهی (ئهو شێوازه چاکهیه) ئهنجام بدات و مهبهستی تهنها دهستکهوتنی ڕهزامهندی خوا بێت، ئهوه له ئایندهدا پاداشتی زۆرو بێ سنوور و گهورهی پێدهبهخشین.
وَمَن يُشَاقِقِ ٱلرَّسُولَ مِنۢ بَعۡدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ ٱلۡهُدَىٰ وَيَتَّبِعۡ غَيۡرَ سَبِيلِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ نُوَلِّهِۦ مَا تَوَلَّىٰ وَنُصۡلِهِۦ جَهَنَّمَۖ وَسَآءَتۡ مَصِيرًا ﴿115﴾وَمَن يُشَاقِقِ ٱلرَّسُولَ مِنۢ بَعۡدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ ٱلۡهُدَىٰ وَيَتَّبِعۡ غَيۡرَ سَبِيلِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ نُوَلِّهِۦ مَا تَوَلَّىٰ وَنُصۡلِهِۦ جَهَنَّمَۖ وَسَآءَتۡ مَصِيرًا
ئهوهش دوژمنایهتی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) بکات و لێی جیابێتهوه له دوای ئهوهی ڕێگهی ڕاست و دروستی بۆ ڕوون بۆتهوه و ڕێبازێک بگرێتهبهر که جیابێت له ڕێگهو ڕێبازی ئیمانداران، ئهوه ڕووی وهردهچهرخێنین بۆ ئهو ڕووگهو بهرنامهیهی ههڵی بژاردووهو ڕووی تێکردووه، (له قیامهتیشدا) دهیخاته ناو دۆزهخهوه و دهیسوتێنین که ئهویش سهرئهنجامێکی زۆر ناخۆش و سامناکه.
إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَغۡفِرُ أَن يُشۡرَكَ بِهِۦ وَيَغۡفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَن يَشَآءُۚ وَمَن يُشۡرِكۡ بِٱللَّهِ فَقَدۡ ضَلَّ ضَلَٰلَۢا بَعِيدًا ﴿116﴾إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَغۡفِرُ أَن يُشۡرَكَ بِهِۦ وَيَغۡفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَن يَشَآءُۚ وَمَن يُشۡرِكۡ بِٱللَّهِ فَقَدۡ ضَلَّ ضَلَٰلَۢا بَعِيدًا
بهڕاستی خوا خۆش نابێت لهوه هاوهڵ و شهریکی بۆ بڕیار بدرێت و جگه لهو (هاوبهش دانانه) له گوناهانی تر بۆ ههر کهس بیهوێت و شایسته بێت و (پهشیمان بێت) خۆش دهبێت، جا ئهوهی شهریک و هاوهڵ بۆ خوا بڕیار بدات، ئهوه بهڕاستی گومڕا بووه بهگومڕاییهکی زۆر دوور.
إِن يَدۡعُونَ مِن دُونِهِۦٓ إِلَّآ إِنَٰثٗا وَإِن يَدۡعُونَ إِلَّا شَيۡطَٰنٗا مَّرِيدٗا ﴿117﴾إِن يَدۡعُونَ مِن دُونِهِۦٓ إِلَّآ إِنَٰثٗا وَإِن يَدۡعُونَ إِلَّا شَيۡطَٰنٗا مَّرِيدٗا
(ئهو هاوهڵگهرانه) ئهوهی هاناو هاواری بۆ دهبهن و دهیپهرستن ـ جگه لهخوا ـ چهند پهرستراوێکی کار تێکراون (پهرستراو دهبێت کارتێکهر بێت نهک کارتێکراو، بۆیه بتهکانیان بهمێینه ناوناوه وهک: لات و عوززا)، تهنها هاناو هاواریشیان ههر بۆ شهیتانی سهرکهش و یاخی یه که له ههموو خێرێک داماڵراوه.
لَّعَنَهُ ٱللَّهُۘ وَقَالَ لَأَتَّخِذَنَّ مِنۡ عِبَادِكَ نَصِيبٗا مَّفۡرُوضٗا ﴿118﴾لَّعَنَهُ ٱللَّهُۘ وَقَالَ لَأَتَّخِذَنَّ مِنۡ عِبَادِكَ نَصِيبٗا مَّفۡرُوضٗا
ئهو شهیتانهی که خوا نهفرینی لێکردووه وتوویهتی: سوێند بێت به تۆ ئهی خوا بهشێکی دیاریکراو له بهندهکانت دائهبڕم له ئیمان و خواناسی.
وَلَأُضِلَّنَّهُمۡ وَلَأُمَنِّيَنَّهُمۡ وَلَأٓمُرَنَّهُمۡ فَلَيُبَتِّكُنَّ ءَاذَانَ ٱلۡأَنۡعَٰمِ وَلَأٓمُرَنَّهُمۡ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلۡقَ ٱللَّهِۚ وَمَن يَتَّخِذِ ٱلشَّيۡطَٰنَ وَلِيّٗا مِّن دُونِ ٱللَّهِ فَقَدۡ خَسِرَ خُسۡرَانٗا مُّبِينٗا ﴿119﴾وَلَأُضِلَّنَّهُمۡ وَلَأُمَنِّيَنَّهُمۡ وَلَأٓمُرَنَّهُمۡ فَلَيُبَتِّكُنَّ ءَاذَانَ ٱلۡأَنۡعَٰمِ وَلَأٓمُرَنَّهُمۡ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلۡقَ ٱللَّهِۚ وَمَن يَتَّخِذِ ٱلشَّيۡطَٰنَ وَلِيّٗا مِّن دُونِ ٱللَّهِ فَقَدۡ خَسِرَ خُسۡرَانٗا مُّبِينٗا
سوێند بێت به تۆ گومڕایان دهکهم و به ئاوات و خهیاڵی پووچهوه سهرگهرمیان دهکهم و خۆم فرمانیان پێدهدهم و هانیان دهدهم و ئهوجا ئهوانیش بێگومان گوێی ئاژهڵهکانیان دهبڕن، ههروهها فرمانیان پێ دهدهم ئهوانیش دروست کراوانی خوا دهستکاری بکهن و بیگۆڕن (لهم سهردهمهدا ئهڵقه لهگوێکانی بهناو زانا دهستکاریی جینات و سیفاتی ڕهچهڵهکیی دهکهن و بهگوێی شهیتان دهکهن، ئادهمیزادو زیندهوهران تێکدهدهن، جگه لهههندێکیان نهبێت که مهبهستیان خزمهتی ئادهمیزاده)، جا ئهوهی له جیاتی خوا شهیتان بکاته پشتیوانی خۆی، ئهوه بهڕاستی دووچاری زیان و خهسارهتمهندیهکی ئاشکرا بووه.
يَعِدُهُمۡ وَيُمَنِّيهِمۡۖ وَمَا يَعِدُهُمُ ٱلشَّيۡطَٰنُ إِلَّا غُرُورًا ﴿120﴾يَعِدُهُمۡ وَيُمَنِّيهِمۡۖ وَمَا يَعِدُهُمُ ٱلشَّيۡطَٰنُ إِلَّا غُرُورًا
(شهیتان) بهڵێنیان دهداتێ و ئاوات و ئارهزوو دهڕازێنێتهوه بۆیان، دیاره که شهیتانیش هیچ بهڵێنێکیان پێنادات جگه له فریودان و خهڵهتاندن نهبێت.
أُوْلَـٰٓئِكَ مَأۡوَىٰهُمۡ جَهَنَّمُ وَلَا يَجِدُونَ عَنۡهَا مَحِيصٗا ﴿121﴾أُوْلَـٰٓئِكَ مَأۡوَىٰهُمۡ جَهَنَّمُ وَلَا يَجِدُونَ عَنۡهَا مَحِيصٗا
ئائهوانه جێگهو سهرهنجامیان دۆزهخه و کهلێنی لێ دهرچوونیان دهست ناکهوێت.
وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ سَنُدۡخِلُهُمۡ جَنَّـٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدٗاۖ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٗاۚ وَمَنۡ أَصۡدَقُ مِنَ ٱللَّهِ قِيلٗا ﴿122﴾وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ سَنُدۡخِلُهُمۡ جَنَّـٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدٗاۖ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٗاۚ وَمَنۡ أَصۡدَقُ مِنَ ٱللَّهِ قِيلٗا
ئهوانهش باوهڕیان هێناوه و کارو کردهوه چاکهکانیان ئهنجامداوه، ئهوه لهمهودوا دهیانخهینه ناو باخهکانی بهههشتهوه که چهندهها ڕووبار بهژێر درهخت و بهبهردهم کۆشکهکانیدا دهڕوات و ژیانی ههمیشهیی و نهبڕاوه و بهردهوام تیایدا دهبهنهسهر، ئهوه بهڵێنێکی نهگۆڕاوی خوایی یه، جاکێ ههیه ڕاستترو دروستتر له خوا بهڵێنی خۆی بباتهسهر؟
لَّيۡسَ بِأَمَانِيِّكُمۡ وَلَآ أَمَانِيِّ أَهۡلِ ٱلۡكِتَٰبِۗ مَن يَعۡمَلۡ سُوٓءٗا يُجۡزَ بِهِۦ وَلَا يَجِدۡ لَهُۥ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَلِيّٗا وَلَا نَصِيرٗا ﴿123﴾لَّيۡسَ بِأَمَانِيِّكُمۡ وَلَآ أَمَانِيِّ أَهۡلِ ٱلۡكِتَٰبِۗ مَن يَعۡمَلۡ سُوٓءٗا يُجۡزَ بِهِۦ وَلَا يَجِدۡ لَهُۥ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَلِيّٗا وَلَا نَصِيرٗا
(پاداشت و ڕێزو نرخ) نه به ئارهزووی ئێوهیه، نه به ئارهزووی خاوهنانی کتێبه، ئهوهی خراپهو گوناهێک بکات، ئهوه بههۆیهوه سزا دهدرێت و هیچ کهس و هیچ هێزێکی تری دهست ناکهوێت جگه له خوا پشتگیریی بکات و یارمهتی بدات.
وَمَن يَعۡمَلۡ مِنَ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ مِن ذَكَرٍ أَوۡ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤۡمِنٞ فَأُوْلَـٰٓئِكَ يَدۡخُلُونَ ٱلۡجَنَّةَ وَلَا يُظۡلَمُونَ نَقِيرٗا ﴿124﴾وَمَن يَعۡمَلۡ مِنَ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ مِن ذَكَرٍ أَوۡ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤۡمِنٞ فَأُوْلَـٰٓئِكَ يَدۡخُلُونَ ٱلۡجَنَّةَ وَلَا يُظۡلَمُونَ نَقِيرٗا
ئهوهش کردهوه چاکهکان ئهنجام بدات نێر بێت یان مێ لهکاتێکدا ئیماندار بێت، جا ئهوانه دهچنه بهههشتهوهو بهقهدهر پهردهی ناوکی خورما ستهمیان لێناکرێت.
وَمَنۡ أَحۡسَنُ دِينٗا مِّمَّنۡ أَسۡلَمَ وَجۡهَهُۥ لِلَّهِ وَهُوَ مُحۡسِنٞ وَٱتَّبَعَ مِلَّةَ إِبۡرَٰهِيمَ حَنِيفٗاۗ وَٱتَّخَذَ ٱللَّهُ إِبۡرَٰهِيمَ خَلِيلٗا ﴿125﴾وَمَنۡ أَحۡسَنُ دِينٗا مِّمَّنۡ أَسۡلَمَ وَجۡهَهُۥ لِلَّهِ وَهُوَ مُحۡسِنٞ وَٱتَّبَعَ مِلَّةَ إِبۡرَٰهِيمَ حَنِيفٗاۗ وَٱتَّخَذَ ٱللَّهُ إِبۡرَٰهِيمَ خَلِيلٗا
کێ ههیه ئاینی چاکتره پهسهندترو جوانتر بێت لهو کهسهی ڕووی کردۆته خوا و خۆی تهسلیمی ئهوزاته کردووهو لهکاتێکدا کارجوان و کار پهسهندهو شوێنی ئاینی ئیبراهیمی ملکهچ و فهرمانبهردار کهوتبێت، که خوا ئیبراهیمی کردۆته خۆشهویستی خۆی ڕێزداری کردووه.
وَلِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ وَكَانَ ٱللَّهُ بِكُلِّ شَيۡءٖ مُّحِيطٗا ﴿126﴾وَلِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ وَكَانَ ٱللَّهُ بِكُلِّ شَيۡءٖ مُّحِيطٗا
ههرچی له ئاسمانهکان و ههرچی له زهویدا ههیه ههر خوا خاوهنیانهو دهسهڵاتی ئهو خوایه دهوری ههموو شتێکی داوه (بهوردیی و بهتهواویی له ههموو شتێک ئاگاداره).
وَيَسۡتَفۡتُونَكَ فِي ٱلنِّسَآءِۖ قُلِ ٱللَّهُ يُفۡتِيكُمۡ فِيهِنَّ وَمَا يُتۡلَىٰ عَلَيۡكُمۡ فِي ٱلۡكِتَٰبِ فِي يَتَٰمَى ٱلنِّسَآءِ ٱلَّـٰتِي لَا تُؤۡتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرۡغَبُونَ أَن تَنكِحُوهُنَّ وَٱلۡمُسۡتَضۡعَفِينَ مِنَ ٱلۡوِلۡدَٰنِ وَأَن تَقُومُواْ لِلۡيَتَٰمَىٰ بِٱلۡقِسۡطِۚ وَمَا تَفۡعَلُواْ مِنۡ خَيۡرٖ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِهِۦ عَلِيمٗا ﴿127﴾وَيَسۡتَفۡتُونَكَ فِي ٱلنِّسَآءِۖ قُلِ ٱللَّهُ يُفۡتِيكُمۡ فِيهِنَّ وَمَا يُتۡلَىٰ عَلَيۡكُمۡ فِي ٱلۡكِتَٰبِ فِي يَتَٰمَى ٱلنِّسَآءِ ٱلَّـٰتِي لَا تُؤۡتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرۡغَبُونَ أَن تَنكِحُوهُنَّ وَٱلۡمُسۡتَضۡعَفِينَ مِنَ ٱلۡوِلۡدَٰنِ وَأَن تَقُومُواْ لِلۡيَتَٰمَىٰ بِٱلۡقِسۡطِۚ وَمَا تَفۡعَلُواْ مِنۡ خَيۡرٖ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِهِۦ عَلِيمٗا
ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) پرسیارت لێدهکهن دهربارهی ئهوهی که پێویسته پیاوان ئهنجامی بدهن بهرامبهر به ژنان، پێیان بڵێ: خوای گهوره دهربارهیان وهڵامتان دهداتهوه؛ جائهوهی بهسهرتاندا دهخوێندرێتهوه له قورئاندا (روونی کردۆتهوه لهمهوپێش له سهرهتای ئهم سوورهتهوه) دهربارهی ئهو کچه بێ باوکانهی ئهوهی خوا بۆی داناون نایاندهنێ و ناشتانهوێت مارهیان بکهن و (رێگهش له شووکردنیان دهگرن) و دهربارهی میراتی ئهو منداڵه بێ دهسهڵاتانهی ناتانهوێت بهدادپهروهری ههڵسوکهوت و مامهڵهیان لهگهڵدا بکهن و بهرپاکردنی دادگهریی لهنێوان بێ باوکاندا (ئهرکی سهرشانی ئیماندارانه)، ئهوهی که ئهنجامی دهدهن له چاکه ئهوه بێگومان خوای گهوره پێی ئاگاداره بهچاکهکاریی لهگهڵ منداڵانی بێ باوکدا (که مافیان بدهن و ستهمیان لێنهکهن)، جا ههر خێرو چاکهیهک ئهنجام بدهن خوا زانایه پێی.
وَإِنِ ٱمۡرَأَةٌ خَافَتۡ مِنۢ بَعۡلِهَا نُشُوزًا أَوۡ إِعۡرَاضٗا فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡهِمَآ أَن يُصۡلِحَا بَيۡنَهُمَا صُلۡحٗاۚ وَٱلصُّلۡحُ خَيۡرٞۗ وَأُحۡضِرَتِ ٱلۡأَنفُسُ ٱلشُّحَّۚ وَإِن تُحۡسِنُواْ وَتَتَّقُواْ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرٗا ﴿128﴾وَإِنِ ٱمۡرَأَةٌ خَافَتۡ مِنۢ بَعۡلِهَا نُشُوزًا أَوۡ إِعۡرَاضٗا فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡهِمَآ أَن يُصۡلِحَا بَيۡنَهُمَا صُلۡحٗاۚ وَٱلصُّلۡحُ خَيۡرٞۗ وَأُحۡضِرَتِ ٱلۡأَنفُسُ ٱلشُّحَّۚ وَإِن تُحۡسِنُواْ وَتَتَّقُواْ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرٗا
ئهگهر ئافرهتێک له لووت بهرزی یان پشت ههڵکردنی مێردهکهی ترسا، ئهوه هیچ گوناهیان لهسهر نیه و کارێکی چاکه: ئهگهر نێوان خۆیان چاک بکهن و لهسهر شێوازێک ڕێک بکهون (وهک ئهوهی ئافرهتهکه دهست ههڵگرێت لهههندێ مافی خۆی تابهڕێزو سهربهرزیهوه بمێنێتهوه لهگهڵ مێردهکهیدا) ههمیشه ڕێکهوتن و تهبایی شتێکی چاک و پهسهنده، ههرچهنده خهڵکی به سروشت حهز بهرهزیلی دهکهن و تهنها بهرژهوهندی خۆیان دهوێت، (ئهگهر قیامهت و بهههشت و دۆزهخ لهبهرچاو نهگیرێت) جا ئهگهر چاکهکارو ڕهفتارجوان بن (لهگهڵ هاوسهرانتاندا)و خاوهن تهقواو پارێزکار بن و ستهمیان لێ نهکهن، ئهوه دڵنیابن بهڕاستی خوا ههمیشهو بهردهوام ئاگایه به کارو کردهوهتان.
وَلَن تَسۡتَطِيعُوٓاْ أَن تَعۡدِلُواْ بَيۡنَ ٱلنِّسَآءِ وَلَوۡ حَرَصۡتُمۡۖ فَلَا تَمِيلُواْ كُلَّ ٱلۡمَيۡلِ فَتَذَرُوهَا كَٱلۡمُعَلَّقَةِۚ وَإِن تُصۡلِحُواْ وَتَتَّقُواْ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ غَفُورٗا رَّحِيمٗا ﴿129﴾وَلَن تَسۡتَطِيعُوٓاْ أَن تَعۡدِلُواْ بَيۡنَ ٱلنِّسَآءِ وَلَوۡ حَرَصۡتُمۡۖ فَلَا تَمِيلُواْ كُلَّ ٱلۡمَيۡلِ فَتَذَرُوهَا كَٱلۡمُعَلَّقَةِۚ وَإِن تُصۡلِحُواْ وَتَتَّقُواْ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ غَفُورٗا رَّحِيمٗا
ههرگیز ئێوه ناتوانن له نێوان هاوسهرهکانتاندا دادپهروهرانه ڕهفتار بکهن، له کاتێکدا ئهگهر زۆریش سوور بن لهسهری، جا کهوابوو نهکهن ههر ڕوو له یهکێکیان بکهن به تهواوی ئهوی تر واز لێبهێنن وهک ههڵپهسێرراو، نه ئهوهیه مێردار بێت، نه ئهوهشه بێ مێرد بێت، خۆ ئهگهر چاکسازی بکهن و ڕێک بکهون و خۆتان بپارێزن له ستهم، ئهوه بهڕاستی خوا ههمیشهو بهردهوام لێخۆشبوو میهرهبانه.
وَإِن يَتَفَرَّقَا يُغۡنِ ٱللَّهُ كُلّٗا مِّن سَعَتِهِۦۚ وَكَانَ ٱللَّهُ وَٰسِعًا حَكِيمٗا ﴿130﴾وَإِن يَتَفَرَّقَا يُغۡنِ ٱللَّهُ كُلّٗا مِّن سَعَتِهِۦۚ وَكَانَ ٱللَّهُ وَٰسِعًا حَكِيمٗا
خۆ ئهگهر ژن و مێرد لێک جیاببنهوه (بهگوێرهی شهرع و بهرنامهی خوا) ئهوه خوا ههریهکهیان شادو بێ نیازو بهختهوهر دهکات، له بهخشینی فراوانی خۆی (بههاوسهرێکی گونجاو) چونکه خوا ههمیشهو بهردهوام فراوانگیرو دانایه.
وَلِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۗ وَلَقَدۡ وَصَّيۡنَا ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ مِن قَبۡلِكُمۡ وَإِيَّاكُمۡ أَنِ ٱتَّقُواْ ٱللَّهَۚ وَإِن تَكۡفُرُواْ فَإِنَّ لِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ وَكَانَ ٱللَّهُ غَنِيًّا حَمِيدٗا ﴿131﴾وَلِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۗ وَلَقَدۡ وَصَّيۡنَا ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ مِن قَبۡلِكُمۡ وَإِيَّاكُمۡ أَنِ ٱتَّقُواْ ٱللَّهَۚ وَإِن تَكۡفُرُواْ فَإِنَّ لِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ وَكَانَ ٱللَّهُ غَنِيًّا حَمِيدٗا
ههر بۆ خوایه ئهوهی له ئاسمانهکان و ئهوهی له زهویدایه، سوێند بهخوا بهڕاستی ئێمه ئامۆژگاری و فهرمانمانداوه بهسهر ئهوانهی بهرنامهی خوایان بۆ هاتبوو له پێش ئێوه، ههروهها ئامۆژگاری ئێوهشمان کردووه له خوا بترسن و به تهقواو پارێزکاربن، خۆ ئهگهر بێ باوهڕو یاخی بن (ئهوه خۆتان زیان دهکهن)، چونکه بهڕاستی ههر بۆ خوایه ئهوهی له ئاسمانهکان و ئهوهی له زهویدایه، خوایش ههمیشهو بهردهوام بێ نیازهو شایستهی سوپاسه.
وَلِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ وَكِيلًا ﴿132﴾وَلِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ وَكِيلًا
ههر بۆ خوایه ئهوهی له ئاسمانهکان و ئهوهی له زهویدایه و ههر ئهو خوایه بهسه بۆ ئهوهی چاودێر بێت و کاروباری پێ بسپێریت (ئاسمانهکان ههر خوا خۆی فراوانییان دهزانێت و نهێنیهکانی زهویش کهمێکی زانراوه).
إِن يَشَأۡ يُذۡهِبۡكُمۡ أَيُّهَا ٱلنَّاسُ وَيَأۡتِ بِـَٔاخَرِينَۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلَىٰ ذَٰلِكَ قَدِيرٗا ﴿133﴾إِن يَشَأۡ يُذۡهِبۡكُمۡ أَيُّهَا ٱلنَّاسُ وَيَأۡتِ بِـَٔاخَرِينَۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلَىٰ ذَٰلِكَ قَدِيرٗا
خهڵکینه، ئهگهر خوا بیهوێت، ئێوه لهناو دهبات و کهسانی تر دههێنێته مهیدانهوه و خوا ههمیشه و بهردهوام دهسهڵاتی بهسهر ئهوکارهدا ههیه.
مَّن كَانَ يُرِيدُ ثَوَابَ ٱلدُّنۡيَا فَعِندَ ٱللَّهِ ثَوَابُ ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِۚ وَكَانَ ٱللَّهُ سَمِيعَۢا بَصِيرٗا ﴿134﴾مَّن كَانَ يُرِيدُ ثَوَابَ ٱلدُّنۡيَا فَعِندَ ٱللَّهِ ثَوَابُ ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِۚ وَكَانَ ٱللَّهُ سَمِيعَۢا بَصِيرٗا
ئهو کهسهی تهنها پاداشتی دنیای دهوێت (ئهوه بابزانێت) که لای خوا پاداشتی دنیاو پاداشتی قیامهتیش ههیه، خوا ههمیشهو بهردهوام بیسهرو بینایه.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ كُونُواْ قَوَّـٰمِينَ بِٱلۡقِسۡطِ شُهَدَآءَ لِلَّهِ وَلَوۡ عَلَىٰٓ أَنفُسِكُمۡ أَوِ ٱلۡوَٰلِدَيۡنِ وَٱلۡأَقۡرَبِينَۚ إِن يَكُنۡ غَنِيًّا أَوۡ فَقِيرٗا فَٱللَّهُ أَوۡلَىٰ بِهِمَاۖ فَلَا تَتَّبِعُواْ ٱلۡهَوَىٰٓ أَن تَعۡدِلُواْۚ وَإِن تَلۡوُۥٓاْ أَوۡ تُعۡرِضُواْ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرٗا ﴿135﴾۞يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ كُونُواْ قَوَّـٰمِينَ بِٱلۡقِسۡطِ شُهَدَآءَ لِلَّهِ وَلَوۡ عَلَىٰٓ أَنفُسِكُمۡ أَوِ ٱلۡوَٰلِدَيۡنِ وَٱلۡأَقۡرَبِينَۚ إِن يَكُنۡ غَنِيًّا أَوۡ فَقِيرٗا فَٱللَّهُ أَوۡلَىٰ بِهِمَاۖ فَلَا تَتَّبِعُواْ ٱلۡهَوَىٰٓ أَن تَعۡدِلُواْۚ وَإِن تَلۡوُۥٓاْ أَوۡ تُعۡرِضُواْ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرٗا
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه ههمیشه ڕاگری دادوهری بن و شایهتیی بۆ خوا بدهن، با شایهتیهکهشتان زیانی بۆ خۆتان و دایک و باوکتان یان خزمانیش ههبێت، ئهگهر کهسانێک لهوانه دهوڵهمهندبێت یان ههژار خوا بهرژهوهندی ئهوان چاکتر دهزانێت له ئێوه (واته بهتهماعی دهوڵهمهندی له دادپهروهری لامهدهن و بههۆی نهداریی و بهزهیی بێ جێ له حهق لامهدهن) نهکهن شوێن ئارهزووی نهفس بکهون له دادپهروهری لابدهن، جا ئهگهر ئێوه پێچ لێ بدهن (زمان بگۆرن) و شایهتی ناحهق بدهن، یان پشت ههڵکهن، ئهوه چاک بزانن خوا ئاگاداره به کارو کردهوهتان.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ ءَامِنُواْ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَٱلۡكِتَٰبِ ٱلَّذِي نَزَّلَ عَلَىٰ رَسُولِهِۦ وَٱلۡكِتَٰبِ ٱلَّذِيٓ أَنزَلَ مِن قَبۡلُۚ وَمَن يَكۡفُرۡ بِٱللَّهِ وَمَلَـٰٓئِكَتِهِۦ وَكُتُبِهِۦ وَرُسُلِهِۦ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ فَقَدۡ ضَلَّ ضَلَٰلَۢا بَعِيدًا ﴿136﴾يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ ءَامِنُواْ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَٱلۡكِتَٰبِ ٱلَّذِي نَزَّلَ عَلَىٰ رَسُولِهِۦ وَٱلۡكِتَٰبِ ٱلَّذِيٓ أَنزَلَ مِن قَبۡلُۚ وَمَن يَكۡفُرۡ بِٱللَّهِ وَمَلَـٰٓئِكَتِهِۦ وَكُتُبِهِۦ وَرُسُلِهِۦ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ فَقَدۡ ضَلَّ ضَلَٰلَۢا بَعِيدًا
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه، بهردهوام و دامهزراو بن لهسهر ئیمان به خوا و پێغهمبهرهکهی و بهو قورئانهش که له ماوهی چهند ساڵێکدا دایبهزاندووه بۆ پێغهمبهرهکهی و بهو کتێبانهش که پێشتر ڕهوانهی کردوون، جا ئهوهی باوهڕی نهبێت بهخواو فریشتهکانی و به کتێبهکانی و بهپێغهمبهرانی و بهرۆژی دوایی، ئهوه بهڕاستی گومڕابووه بهئهوپهڕی گومڕایی.
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ثُمَّ كَفَرُواْ ثُمَّ ءَامَنُواْ ثُمَّ كَفَرُواْ ثُمَّ ٱزۡدَادُواْ كُفۡرٗا لَّمۡ يَكُنِ ٱللَّهُ لِيَغۡفِرَ لَهُمۡ وَلَا لِيَهۡدِيَهُمۡ سَبِيلَۢا ﴿137﴾إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ثُمَّ كَفَرُواْ ثُمَّ ءَامَنُواْ ثُمَّ كَفَرُواْ ثُمَّ ٱزۡدَادُواْ كُفۡرٗا لَّمۡ يَكُنِ ٱللَّهُ لِيَغۡفِرَ لَهُمۡ وَلَا لِيَهۡدِيَهُمۡ سَبِيلَۢا
بهڕاستی ئهوانهی باوهڕیان هێناوه و دوایی پاشگهز بوونهتهوه، دووباره ئیمانیان هێنایهوه و دوایی پاشگهز بوونهوه، لهوهودوا زیاتر له بێ دینی و کافریدا ڕۆچوون، هیچ کات خوا لهوانه خۆشنابێت و ڕێنمووییان ناکات بۆ ڕێبازێکی سوود بهخش.
بَشِّرِ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ بِأَنَّ لَهُمۡ عَذَابًا أَلِيمًا ﴿138﴾بَشِّرِ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ بِأَنَّ لَهُمۡ عَذَابًا أَلِيمًا
(ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) مژده به دووڕووهکان بده که بهڕاستی سزایهکی بهئێشیان بۆ ئاماده کراوه!!
ٱلَّذِينَ يَتَّخِذُونَ ٱلۡكَٰفِرِينَ أَوۡلِيَآءَ مِن دُونِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَۚ أَيَبۡتَغُونَ عِندَهُمُ ٱلۡعِزَّةَ فَإِنَّ ٱلۡعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعٗا ﴿139﴾ٱلَّذِينَ يَتَّخِذُونَ ٱلۡكَٰفِرِينَ أَوۡلِيَآءَ مِن دُونِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَۚ أَيَبۡتَغُونَ عِندَهُمُ ٱلۡعِزَّةَ فَإِنَّ ٱلۡعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعٗا
ئهو دووڕووانهی که بێ باوهڕهکان دهکهنه پشتیوان و یارویاوهری خۆیان لهجیاتی ئیمانداران، ئایا دهیانهوێت عیززهت و دهسهڵات و سهربهرزیان لای ئهوان دهست بکهوێت؟ (ئهوانه بهههڵهدا چوون) چونکه بهڕاستی عیزهت و باڵاداستی و سهربهرزیی ههر ههمووی بۆ خوایه.
وَقَدۡ نَزَّلَ عَلَيۡكُمۡ فِي ٱلۡكِتَٰبِ أَنۡ إِذَا سَمِعۡتُمۡ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ يُكۡفَرُ بِهَا وَيُسۡتَهۡزَأُ بِهَا فَلَا تَقۡعُدُواْ مَعَهُمۡ حَتَّىٰ يَخُوضُواْ فِي حَدِيثٍ غَيۡرِهِۦٓ إِنَّكُمۡ إِذٗا مِّثۡلُهُمۡۗ إِنَّ ٱللَّهَ جَامِعُ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ وَٱلۡكَٰفِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعًا ﴿140﴾وَقَدۡ نَزَّلَ عَلَيۡكُمۡ فِي ٱلۡكِتَٰبِ أَنۡ إِذَا سَمِعۡتُمۡ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ يُكۡفَرُ بِهَا وَيُسۡتَهۡزَأُ بِهَا فَلَا تَقۡعُدُواْ مَعَهُمۡ حَتَّىٰ يَخُوضُواْ فِي حَدِيثٍ غَيۡرِهِۦٓ إِنَّكُمۡ إِذٗا مِّثۡلُهُمۡۗ إِنَّ ٱللَّهَ جَامِعُ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ وَٱلۡكَٰفِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعًا
بهڕاستی (خوای گهوره) له قورئاندا ئهم بڕیارهی ناردووه بۆ سهرتان که: ههر کاتێک له جێیهکدا گوێتان لێ بوو کوفرو گاڵته بهئایهتهکانی خوا دهکرا، ئهوه دامهنیشن لهگهڵ ئهوانهدا ههتا قسهو باسهکهیان بهگۆڕن (ئهگهر دابنیشن و گوێ نهدهنێ) ئهوه بهڕاستی ئێوهش لهو کاتهدا وهک ئهوانن و (حسابی ئهوانتان بۆ دهکرێت) بهڕاستی خوا دووڕووهکان و بێ باوهڕهکان ههموویان له دۆزهخدا کۆدهکاتهوه.
ٱلَّذِينَ يَتَرَبَّصُونَ بِكُمۡ فَإِن كَانَ لَكُمۡ فَتۡحٞ مِّنَ ٱللَّهِ قَالُوٓاْ أَلَمۡ نَكُن مَّعَكُمۡ وَإِن كَانَ لِلۡكَٰفِرِينَ نَصِيبٞ قَالُوٓاْ أَلَمۡ نَسۡتَحۡوِذۡ عَلَيۡكُمۡ وَنَمۡنَعۡكُم مِّنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَۚ فَٱللَّهُ يَحۡكُمُ بَيۡنَكُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ وَلَن يَجۡعَلَ ٱللَّهُ لِلۡكَٰفِرِينَ عَلَى ٱلۡمُؤۡمِنِينَ سَبِيلًا ﴿141﴾ٱلَّذِينَ يَتَرَبَّصُونَ بِكُمۡ فَإِن كَانَ لَكُمۡ فَتۡحٞ مِّنَ ٱللَّهِ قَالُوٓاْ أَلَمۡ نَكُن مَّعَكُمۡ وَإِن كَانَ لِلۡكَٰفِرِينَ نَصِيبٞ قَالُوٓاْ أَلَمۡ نَسۡتَحۡوِذۡ عَلَيۡكُمۡ وَنَمۡنَعۡكُم مِّنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَۚ فَٱللَّهُ يَحۡكُمُ بَيۡنَكُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ وَلَن يَجۡعَلَ ٱللَّهُ لِلۡكَٰفِرِينَ عَلَى ٱلۡمُؤۡمِنِينَ سَبِيلًا
ئهوانهی که خۆیان بۆ ئێوه مهڵاسداوه چاوهڕوانی بهسهرهاتتان دهکهن، ئهگهر سهرکهوتنێکتان لهلایهن خواوه دهست بکهوێت دهڵێن: ئهی ئێمه لهگهڵتاندا نهبووین؟! خۆ ئهگهر کافرهکان بهشێکیان ببێت له سهرکهوتن، دووڕوهکان دهڵێن: ئایا ئێمه لهسهر ئێوهمان نهدهکردهوه و، نهمانهێشت ئیمانداران زیانتان پێبگهیهنن، ئینجا خوا له ڕۆژی قیامهتدا دادوهریی دهکات له نێوانتاندا (ئهی بێ باوهڕ و دووڕووهکان) دڵنیابن ههرگیز خوا نایهڵێت بێ باوهڕان بهسهر ئیمانداراندا دهست ڕۆیشتوو بن و ڕیشهکهنیان بکهن.
إِنَّ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ يُخَٰدِعُونَ ٱللَّهَ وَهُوَ خَٰدِعُهُمۡ وَإِذَا قَامُوٓاْ إِلَى ٱلصَّلَوٰةِ قَامُواْ كُسَالَىٰ يُرَآءُونَ ٱلنَّاسَ وَلَا يَذۡكُرُونَ ٱللَّهَ إِلَّا قَلِيلٗا ﴿142﴾إِنَّ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ يُخَٰدِعُونَ ٱللَّهَ وَهُوَ خَٰدِعُهُمۡ وَإِذَا قَامُوٓاْ إِلَى ٱلصَّلَوٰةِ قَامُواْ كُسَالَىٰ يُرَآءُونَ ٱلنَّاسَ وَلَا يَذۡكُرُونَ ٱللَّهَ إِلَّا قَلِيلٗا
بهڕاستی دووڕووهکان (وا دهزانن) فێڵ له خوا دهکهن (لهکاتێکدا) ئهو زاته فێڵهکانیان پووچ دهکاتهوه (نازانن که دیار و نادیار، لای خوا ڕوون و ئاشکرایه)، ههر کاتێکیش (بۆ ڕیاو ڕووپامایی) ههڵدهستن بۆ نوێژ، زۆر بهلهش گرانیی و تهمهڵیی ههڵدهستن، ئهوانه ڕیایی و ڕوپامایی بۆ خهڵکی دهکهن، زۆر کهم یادی خوا دهکهن.
مُّذَبۡذَبِينَ بَيۡنَ ذَٰلِكَ لَآ إِلَىٰ هَـٰٓؤُلَآءِ وَلَآ إِلَىٰ هَـٰٓؤُلَآءِۚ وَمَن يُضۡلِلِ ٱللَّهُ فَلَن تَجِدَ لَهُۥ سَبِيلٗا ﴿143﴾مُّذَبۡذَبِينَ بَيۡنَ ذَٰلِكَ لَآ إِلَىٰ هَـٰٓؤُلَآءِ وَلَآ إِلَىٰ هَـٰٓؤُلَآءِۚ وَمَن يُضۡلِلِ ٱللَّهُ فَلَن تَجِدَ لَهُۥ سَبِيلٗا
ئهوانه گیریان خواردووه لهو نێوانهدا، نهئهوهیه پاڵ بدهن بهئیماندارانهوه، نهئهوهشه پاڵ بدهن بهکافرانهوه، ههر کهس خوا (بههۆی نالهباریی خۆیهوه) گومڕای بکات، ئهوه ههرگیز ناتوانیت ڕێبازێکی ڕاست و ڕزگاری بۆ بدۆزێتهوه.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَتَّخِذُواْ ٱلۡكَٰفِرِينَ أَوۡلِيَآءَ مِن دُونِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَۚ أَتُرِيدُونَ أَن تَجۡعَلُواْ لِلَّهِ عَلَيۡكُمۡ سُلۡطَٰنٗا مُّبِينًا ﴿144﴾يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَتَّخِذُواْ ٱلۡكَٰفِرِينَ أَوۡلِيَآءَ مِن دُونِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَۚ أَتُرِيدُونَ أَن تَجۡعَلُواْ لِلَّهِ عَلَيۡكُمۡ سُلۡطَٰنٗا مُّبِينًا
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه بێ باوهڕان مهکهنه یارو یاوهری خۆتان لهجیاتی ئیمانداران، ئایا دهتانهوێت به دهستی خۆتان بهڵگهیهکی ئاشکرا بدهنه دهست خوا لهسهر خۆتان.
إِنَّ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ فِي ٱلدَّرۡكِ ٱلۡأَسۡفَلِ مِنَ ٱلنَّارِ وَلَن تَجِدَ لَهُمۡ نَصِيرًا ﴿145﴾إِنَّ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ فِي ٱلدَّرۡكِ ٱلۡأَسۡفَلِ مِنَ ٱلنَّارِ وَلَن تَجِدَ لَهُمۡ نَصِيرًا
بهڕاستی دووڕووهکان له چینی ههره خواری ناو دۆزهخدان و ههرگیز بۆ ئهوان پشتیوانێکت دهست ناکهوێت.
إِلَّا ٱلَّذِينَ تَابُواْ وَأَصۡلَحُواْ وَٱعۡتَصَمُواْ بِٱللَّهِ وَأَخۡلَصُواْ دِينَهُمۡ لِلَّهِ فَأُوْلَـٰٓئِكَ مَعَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَۖ وَسَوۡفَ يُؤۡتِ ٱللَّهُ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ أَجۡرًا عَظِيمٗا ﴿146﴾إِلَّا ٱلَّذِينَ تَابُواْ وَأَصۡلَحُواْ وَٱعۡتَصَمُواْ بِٱللَّهِ وَأَخۡلَصُواْ دِينَهُمۡ لِلَّهِ فَأُوْلَـٰٓئِكَ مَعَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَۖ وَسَوۡفَ يُؤۡتِ ٱللَّهُ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ أَجۡرًا عَظِيمٗا
جگه لهوانهیان تهوبهی ڕاستهقینهیان کردووه و کارونیهتیان چاک کردووه و دهستیان بهئاینی خواوه گرتووه و پهیڕهوی بهرنامهکهی دهکهن و بهتهواویی دین و ئاینیان ساغ کردۆتهوه بۆ خوا، جا ئهوانه لهگهڵ ئیمانداراندا دهبن و (لهگهڵ ئهواندا حهشر دهکرێن)، بێگومان لهئایندهدا خوا پاداشتی زۆرو بێ سنوور دهبهخشێت بهئیمانداران.
مَّا يَفۡعَلُ ٱللَّهُ بِعَذَابِكُمۡ إِن شَكَرۡتُمۡ وَءَامَنتُمۡۚ وَكَانَ ٱللَّهُ شَاكِرًا عَلِيمٗا ﴿147﴾مَّا يَفۡعَلُ ٱللَّهُ بِعَذَابِكُمۡ إِن شَكَرۡتُمۡ وَءَامَنتُمۡۚ وَكَانَ ٱللَّهُ شَاكِرًا عَلِيمٗا
خوا چ پێویستیهکی بهسزادانی ئێوه ههیه؟ ئهگهر شوکرانه بژێرو سوپاسگوزاربن و ئیمان و باوهڕی دامهزراوتان ههبێت، خوایش ههمیشهو بهردهوام سوپاسگوزاری بهنده چاکهکانیهتی و زاناو ئاگایه پێیان.
لَّا يُحِبُّ ٱللَّهُ ٱلۡجَهۡرَ بِٱلسُّوٓءِ مِنَ ٱلۡقَوۡلِ إِلَّا مَن ظُلِمَۚ وَكَانَ ٱللَّهُ سَمِيعًا عَلِيمًا ﴿148﴾۞لَّا يُحِبُّ ٱللَّهُ ٱلۡجَهۡرَ بِٱلسُّوٓءِ مِنَ ٱلۡقَوۡلِ إِلَّا مَن ظُلِمَۚ وَكَانَ ٱللَّهُ سَمِيعًا عَلِيمًا
بێگومان خوا حهز ناکات له قسهی ناشیرین و نابهجێ و ناو ناتۆره وتن و جنێودان، مهگهر کهسێک ستهم لێکراو بێت، خوا ههمیشهو بهردهوام بیسهرو زانایه.
إِن تُبۡدُواْ خَيۡرًا أَوۡ تُخۡفُوهُ أَوۡ تَعۡفُواْ عَن سُوٓءٖ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَفُوّٗا قَدِيرًا ﴿149﴾إِن تُبۡدُواْ خَيۡرًا أَوۡ تُخۡفُوهُ أَوۡ تَعۡفُواْ عَن سُوٓءٖ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَفُوّٗا قَدِيرًا
ئهگهر کردارو گوفتارو بهخششی خۆتان ئاشکرا بکهن یان بیشارنهوه، یاخود چاوپۆشی له ههڵهو گوناهێک بکهن، ئهوه بێگومان خوا ههمیشهو بهردهوام لێخۆشبووه بهدهسهڵاتیشه.
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَكۡفُرُونَ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ وَيُرِيدُونَ أَن يُفَرِّقُواْ بَيۡنَ ٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ وَيَقُولُونَ نُؤۡمِنُ بِبَعۡضٖ وَنَكۡفُرُ بِبَعۡضٖ وَيُرِيدُونَ أَن يَتَّخِذُواْ بَيۡنَ ذَٰلِكَ سَبِيلًا ﴿150﴾إِنَّ ٱلَّذِينَ يَكۡفُرُونَ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ وَيُرِيدُونَ أَن يُفَرِّقُواْ بَيۡنَ ٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ وَيَقُولُونَ نُؤۡمِنُ بِبَعۡضٖ وَنَكۡفُرُ بِبَعۡضٖ وَيُرِيدُونَ أَن يَتَّخِذُواْ بَيۡنَ ذَٰلِكَ سَبِيلًا
بێگومان ئهوانهی باوهڕ به خواو پێغهمبهران ناهێنن و دهیانهوێت جیاوازی بکهن له نێوان خواو پێغهمبهرهکانیدا (گوایه باوهڕیان بهخوا ههیه بهڵام باوهڕیان بهپێغهمبهران نیه)، (یاخود) دهڵێن: باوهڕ دههێنین بهههندێک له پێغهمبهران و باوهڕ بهههندێکیان ناهێنین و دهیانهوێت لهو نێوانهدا ڕێگه و بهرنامهیهک بۆ خۆیان بهدهست بهێنن...
أُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡكَٰفِرُونَ حَقّٗاۚ وَأَعۡتَدۡنَا لِلۡكَٰفِرِينَ عَذَابٗا مُّهِينٗا ﴿151﴾أُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡكَٰفِرُونَ حَقّٗاۚ وَأَعۡتَدۡنَا لِلۡكَٰفِرِينَ عَذَابٗا مُّهِينٗا
ئا ئهو کهسانه بهڕاستی ههر بێ باوهڕن و بۆ بێ باوهڕان سزایهکی سهر شۆڕکهرمان ئامادهکردوه.
وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ وَلَمۡ يُفَرِّقُواْ بَيۡنَ أَحَدٖ مِّنۡهُمۡ أُوْلَـٰٓئِكَ سَوۡفَ يُؤۡتِيهِمۡ أُجُورَهُمۡۚ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورٗا رَّحِيمٗا ﴿152﴾وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ وَلَمۡ يُفَرِّقُواْ بَيۡنَ أَحَدٖ مِّنۡهُمۡ أُوْلَـٰٓئِكَ سَوۡفَ يُؤۡتِيهِمۡ أُجُورَهُمۡۚ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورٗا رَّحِيمٗا
ئهوانهی باوهڕیان به خوا و پێغهمبهرهکانی هێناوه و هیچ جۆره جیاوازیهکیان نهکردووه له نێوان هیچ کامیانداو باوهڕیان به ههموویان ههیه، ئا ئهوانه لهئایندهدا خوای گهوره پاداشتی خۆیان دهداتێ، خوای گهورهش ههمیشه و بهردهوام لێخۆشبوو میهرهبانه (بۆ باوهڕداران).
يَسۡـَٔلُكَ أَهۡلُ ٱلۡكِتَٰبِ أَن تُنَزِّلَ عَلَيۡهِمۡ كِتَٰبٗا مِّنَ ٱلسَّمَآءِۚ فَقَدۡ سَأَلُواْ مُوسَىٰٓ أَكۡبَرَ مِن ذَٰلِكَ فَقَالُوٓاْ أَرِنَا ٱللَّهَ جَهۡرَةٗ فَأَخَذَتۡهُمُ ٱلصَّـٰعِقَةُ بِظُلۡمِهِمۡۚ ثُمَّ ٱتَّخَذُواْ ٱلۡعِجۡلَ مِنۢ بَعۡدِ مَا جَآءَتۡهُمُ ٱلۡبَيِّنَٰتُ فَعَفَوۡنَا عَن ذَٰلِكَۚ وَءَاتَيۡنَا مُوسَىٰ سُلۡطَٰنٗا مُّبِينٗا ﴿153﴾يَسۡـَٔلُكَ أَهۡلُ ٱلۡكِتَٰبِ أَن تُنَزِّلَ عَلَيۡهِمۡ كِتَٰبٗا مِّنَ ٱلسَّمَآءِۚ فَقَدۡ سَأَلُواْ مُوسَىٰٓ أَكۡبَرَ مِن ذَٰلِكَ فَقَالُوٓاْ أَرِنَا ٱللَّهَ جَهۡرَةٗ فَأَخَذَتۡهُمُ ٱلصَّـٰعِقَةُ بِظُلۡمِهِمۡۚ ثُمَّ ٱتَّخَذُواْ ٱلۡعِجۡلَ مِنۢ بَعۡدِ مَا جَآءَتۡهُمُ ٱلۡبَيِّنَٰتُ فَعَفَوۡنَا عَن ذَٰلِكَۚ وَءَاتَيۡنَا مُوسَىٰ سُلۡطَٰنٗا مُّبِينٗا
ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) خاوهنانی کتێب داوای ئهوهت لێدهکهن که له ئاسمانهوه کتێبێکیان بۆ دابهزێنیت، جا ئهوانه بهڕاستی داوای لهوه گهورهتریان له موسا کرد، وتیان: دهمانهوێت خوامان بهئاشکرا نیشان بدهیت، ئهسا ههوره بروسکهیهک لێیدان له سهرئهنجامی ئهو ستهمه ناڕهوایهو (ئهو داخوازیه نادروسهیاندا) کهچی لهوهودوا گوێرهکه پهرستیانکرد له دوای ئهو ههموو بهڵگه و موعجیزه ئاشکرایانه که بۆیان هات، جا لهوهشیان خۆش بووین و بهڵگهو موعجیزه و بهرنامهی ئاشکرامان بهخشی به موسا (تا ڕێنمووییان بکات).
وَرَفَعۡنَا فَوۡقَهُمُ ٱلطُّورَ بِمِيثَٰقِهِمۡ وَقُلۡنَا لَهُمُ ٱدۡخُلُواْ ٱلۡبَابَ سُجَّدٗا وَقُلۡنَا لَهُمۡ لَا تَعۡدُواْ فِي ٱلسَّبۡتِ وَأَخَذۡنَا مِنۡهُم مِّيثَٰقًا غَلِيظٗا ﴿154﴾وَرَفَعۡنَا فَوۡقَهُمُ ٱلطُّورَ بِمِيثَٰقِهِمۡ وَقُلۡنَا لَهُمُ ٱدۡخُلُواْ ٱلۡبَابَ سُجَّدٗا وَقُلۡنَا لَهُمۡ لَا تَعۡدُواْ فِي ٱلسَّبۡتِ وَأَخَذۡنَا مِنۡهُم مِّيثَٰقًا غَلِيظٗا
بۆ چهسپاندن و وهرگرتنی پهیمانهکه کێوی (طور) مان بهرز کردهوه بهسهریانداو پێمان وتن: که له دهروازهی شاری (قدس)هوه بهسوژدهوه بچنه ژورهوه (ههروهها فرمانمانداو) وتمان: له ڕۆژانی شهموواندا دهستدرێژی مهکهن و (ڕاوه ماسی مهکهن، بۆ ئهو مهبهسته) پهیمانێکی توندو بههێزمان لێوهرگرتن.
فَبِمَا نَقۡضِهِم مِّيثَٰقَهُمۡ وَكُفۡرِهِم بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَقَتۡلِهِمُ ٱلۡأَنۢبِيَآءَ بِغَيۡرِ حَقّٖ وَقَوۡلِهِمۡ قُلُوبُنَا غُلۡفُۢۚ بَلۡ طَبَعَ ٱللَّهُ عَلَيۡهَا بِكُفۡرِهِمۡ فَلَا يُؤۡمِنُونَ إِلَّا قَلِيلٗا ﴿155﴾فَبِمَا نَقۡضِهِم مِّيثَٰقَهُمۡ وَكُفۡرِهِم بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَقَتۡلِهِمُ ٱلۡأَنۢبِيَآءَ بِغَيۡرِ حَقّٖ وَقَوۡلِهِمۡ قُلُوبُنَا غُلۡفُۢۚ بَلۡ طَبَعَ ٱللَّهُ عَلَيۡهَا بِكُفۡرِهِمۡ فَلَا يُؤۡمِنُونَ إِلَّا قَلِيلٗا
ئینجا بههۆی پهیمان شکاندنیان و بێ باوهڕیان بهئایهتهکانی خواو کوشتنی بهناحهقی پێغهمبهران لهلایهن ئهوانهوه و ئهو قسهیهشیان که دهڵێن دڵی ئێمه داخراوه و بهرگی پێوهیه (مهبهستیان ئهوهیه که ئامادهنین گوێ بۆ هیچ ڕاستیهک بگرن، خوا خهشمی لێگرتن و نهفرینی لێکردن) نهخێر بهو جۆره نیه که ئهوانه دهیڵێن، بهڵکو خوا مۆری ناوه بهسهر دڵ و دهروونیاندا بههۆی بێ باوهڕ بوونیانهوه، جا ههر بۆیه کهمێکیان نهبێت باوهڕناهێنن.
وَبِكُفۡرِهِمۡ وَقَوۡلِهِمۡ عَلَىٰ مَرۡيَمَ بُهۡتَٰنًا عَظِيمٗا ﴿156﴾وَبِكُفۡرِهِمۡ وَقَوۡلِهِمۡ عَلَىٰ مَرۡيَمَ بُهۡتَٰنًا عَظِيمٗا
(ههروهها خوا ڕقی لێیانه) بههۆی بێ باوهڕ بوون و ئهو بوختانه گهورهیهی که بۆ مهریهم ههڵیانبهست...
وَقَوۡلِهِمۡ إِنَّا قَتَلۡنَا ٱلۡمَسِيحَ عِيسَى ٱبۡنَ مَرۡيَمَ رَسُولَ ٱللَّهِ وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ وَلَٰكِن شُبِّهَ لَهُمۡۚ وَإِنَّ ٱلَّذِينَ ٱخۡتَلَفُواْ فِيهِ لَفِي شَكّٖ مِّنۡهُۚ مَا لَهُم بِهِۦ مِنۡ عِلۡمٍ إِلَّا ٱتِّبَاعَ ٱلظَّنِّۚ وَمَا قَتَلُوهُ يَقِينَۢا ﴿157﴾وَقَوۡلِهِمۡ إِنَّا قَتَلۡنَا ٱلۡمَسِيحَ عِيسَى ٱبۡنَ مَرۡيَمَ رَسُولَ ٱللَّهِ وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ وَلَٰكِن شُبِّهَ لَهُمۡۚ وَإِنَّ ٱلَّذِينَ ٱخۡتَلَفُواْ فِيهِ لَفِي شَكّٖ مِّنۡهُۚ مَا لَهُم بِهِۦ مِنۡ عِلۡمٍ إِلَّا ٱتِّبَاعَ ٱلظَّنِّۚ وَمَا قَتَلُوهُ يَقِينَۢا
بههۆی ئهو قسهیهشیان که دهیانوت به ڕاستی ئێمه مهسیح پێغهمبهری خوا عیسای کوڕی مهریهممان کوشتووه، کهچی لهڕاستیدا نهکوشتوویانهو نه له قهنارهو خاچیانداو، بهڵکو لێیان تێکچووه و (کهسێکی تریان کوشتووه له بری ئهو)، بهڕاستی ئهوانهی که بیرو بۆچوونی جیاوازیان لهو کێشهیهدا ههیه، خۆشیان له گوماندان تیایدا و ئهوانه هیچ زانستیهکی ڕاستیان نیه لهو بارهیهوه، جگه له شوێنکهوتنی گومان نهبێت و بهدڵنیاییهوه (دهڵێین) که نهیانکوشتووهو بۆیان نهکوژراوه.
بَل رَّفَعَهُ ٱللَّهُ إِلَيۡهِۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمٗا ﴿158﴾بَل رَّفَعَهُ ٱللَّهُ إِلَيۡهِۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمٗا
نهخێر، بهڵکو خوا بهرزی کردهوه بۆ لای خۆی، خوا ههمیشهو بهردهوام باڵادهست و دانایه.
وَإِن مِّنۡ أَهۡلِ ٱلۡكِتَٰبِ إِلَّا لَيُؤۡمِنَنَّ بِهِۦ قَبۡلَ مَوۡتِهِۦۖ وَيَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ يَكُونُ عَلَيۡهِمۡ شَهِيدٗا ﴿159﴾وَإِن مِّنۡ أَهۡلِ ٱلۡكِتَٰبِ إِلَّا لَيُؤۡمِنَنَّ بِهِۦ قَبۡلَ مَوۡتِهِۦۖ وَيَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ يَكُونُ عَلَيۡهِمۡ شَهِيدٗا
هیچ کهسێک نیه له خاوهنانی کتێب، که باوهڕ نههێنێت به عیسا پێش ئهوهی گیانی دهربچێت، بهڵکو سوێند بهخوا ههر باوهڕ دههێنێت پێی له پێش مردنیدا (له سهرهمهرگدا پهرده لهسهر چاویان لادهدرێت و گهلێک ڕاستی دهردهکهوێت بۆیان، یاخود کاتێک عیسا دادهبهزێت گاورو جووهکانی ئهو کاته باوهڕی دروستی پێدههێنن) و له ڕۆژی قیامهتیشدا شایهته بهسهریانهوه (که ئهوانهی گومڕا بوون، خۆیان گومڕا بوون و ئهم کاتی خۆی ههر ڕێگهی ڕاستی نیشانداون).
فَبِظُلۡمٖ مِّنَ ٱلَّذِينَ هَادُواْ حَرَّمۡنَا عَلَيۡهِمۡ طَيِّبَٰتٍ أُحِلَّتۡ لَهُمۡ وَبِصَدِّهِمۡ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ كَثِيرٗا ﴿160﴾فَبِظُلۡمٖ مِّنَ ٱلَّذِينَ هَادُواْ حَرَّمۡنَا عَلَيۡهِمۡ طَيِّبَٰتٍ أُحِلَّتۡ لَهُمۡ وَبِصَدِّهِمۡ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ كَثِيرٗا
بههۆی زوڵم و ستهمێک لهلایهن ئهوانهی که بوونهته جوو و بههۆی ئهوهی که زۆر کۆسپیان دهخسته بهر ڕێبازی خوا، ئێمه ههندێک نازو نیعمهتمان لێ حهرام کردن که پێشتر بۆیان حهڵاڵ بوو...
وَأَخۡذِهِمُ ٱلرِّبَوٰاْ وَقَدۡ نُهُواْ عَنۡهُ وَأَكۡلِهِمۡ أَمۡوَٰلَ ٱلنَّاسِ بِٱلۡبَٰطِلِۚ وَأَعۡتَدۡنَا لِلۡكَٰفِرِينَ مِنۡهُمۡ عَذَابًا أَلِيمٗا ﴿161﴾وَأَخۡذِهِمُ ٱلرِّبَوٰاْ وَقَدۡ نُهُواْ عَنۡهُ وَأَكۡلِهِمۡ أَمۡوَٰلَ ٱلنَّاسِ بِٱلۡبَٰطِلِۚ وَأَعۡتَدۡنَا لِلۡكَٰفِرِينَ مِنۡهُمۡ عَذَابًا أَلِيمٗا
ههروهها بههۆی سوو خۆریانهوه که بهڕاستی لێیان حهرام کرابوو و بههۆی ئهوهشهوه که ماڵی خهڵکی بهناڕهوا دهخۆن (ههندێک شتی تری حهڵاڵمان لێ حهرام کردن)، بێگومان بۆ ئهوانهیان که بێ باوهڕن سزایهکی بهئێشمان ئاماده کردووه.
لَّـٰكِنِ ٱلرَّـٰسِخُونَ فِي ٱلۡعِلۡمِ مِنۡهُمۡ وَٱلۡمُؤۡمِنُونَ يُؤۡمِنُونَ بِمَآ أُنزِلَ إِلَيۡكَ وَمَآ أُنزِلَ مِن قَبۡلِكَۚ وَٱلۡمُقِيمِينَ ٱلصَّلَوٰةَۚ وَٱلۡمُؤۡتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَٱلۡمُؤۡمِنُونَ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ أُوْلَـٰٓئِكَ سَنُؤۡتِيهِمۡ أَجۡرًا عَظِيمًا ﴿162﴾لَّـٰكِنِ ٱلرَّـٰسِخُونَ فِي ٱلۡعِلۡمِ مِنۡهُمۡ وَٱلۡمُؤۡمِنُونَ يُؤۡمِنُونَ بِمَآ أُنزِلَ إِلَيۡكَ وَمَآ أُنزِلَ مِن قَبۡلِكَۚ وَٱلۡمُقِيمِينَ ٱلصَّلَوٰةَۚ وَٱلۡمُؤۡتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَٱلۡمُؤۡمِنُونَ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ أُوْلَـٰٓئِكَ سَنُؤۡتِيهِمۡ أَجۡرًا عَظِيمًا
بهڵام ئهوانهیان که له زانستی و زانیاریدا ڕۆچوون، ههروهها ئیمانداران (لهوانیش و لهئێمهیش)، باوهڕ دههێنن بهوهی بۆ تۆ ڕهوانهکراوه و بهوهش پێش تۆ ڕهوانه کراوه، بهتایبهت ئهوانهی که بهچاکی نوێژهکانیان بهدروشمهکانهوه ئهنجام دهدهن و زهکاتیش دهدهن، باوهڕیشیان بهخواو بهرۆژی دوایی ههیه، ئا ئهوانه له ئایندهیهکی نزیکدا پاداشتی گهورهو بێ سنووریان دهدهینهوه.