يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تُقَدِّمُواْ بَيۡنَ يَدَيِ ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦۖ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٞ ﴿1﴾يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تُقَدِّمُواْ بَيۡنَ يَدَيِ ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦۖ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٞ
ئهی ئهو کهسانهی باوهڕتان هێناوه پێشی خواو پێغهمبهری خوا مهکهون لهبڕیار و پێشنیاردا لهخوا بترسن و پارێزکاربن، چونکهبهڕاستی خوا بیسهره بهگوفتارتان، زانایه بهنیازو نهێنیهکانتان.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَرۡفَعُوٓاْ أَصۡوَٰتَكُمۡ فَوۡقَ صَوۡتِ ٱلنَّبِيِّ وَلَا تَجۡهَرُواْ لَهُۥ بِٱلۡقَوۡلِ كَجَهۡرِ بَعۡضِكُمۡ لِبَعۡضٍ أَن تَحۡبَطَ أَعۡمَٰلُكُمۡ وَأَنتُمۡ لَا تَشۡعُرُونَ ﴿2﴾يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَرۡفَعُوٓاْ أَصۡوَٰتَكُمۡ فَوۡقَ صَوۡتِ ٱلنَّبِيِّ وَلَا تَجۡهَرُواْ لَهُۥ بِٱلۡقَوۡلِ كَجَهۡرِ بَعۡضِكُمۡ لِبَعۡضٍ أَن تَحۡبَطَ أَعۡمَٰلُكُمۡ وَأَنتُمۡ لَا تَشۡعُرُونَ
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه، دهنگتان بهسهر دهنگی پێغهمبهر (صلى الله عليه وسلم) بهرز مهکهنهوهلهکاتی گفتو گۆدا، قسهبێ پهردهمهکهن لهخزمهتیدا، نهوهکو کردهوهکانتان پووچ بێتهوه و ههستیشی پێ نهکهن.
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَغُضُّونَ أَصۡوَٰتَهُمۡ عِندَ رَسُولِ ٱللَّهِ أُوْلَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ ٱمۡتَحَنَ ٱللَّهُ قُلُوبَهُمۡ لِلتَّقۡوَىٰۚ لَهُم مَّغۡفِرَةٞ وَأَجۡرٌ عَظِيمٌ ﴿3﴾إِنَّ ٱلَّذِينَ يَغُضُّونَ أَصۡوَٰتَهُمۡ عِندَ رَسُولِ ٱللَّهِ أُوْلَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ ٱمۡتَحَنَ ٱللَّهُ قُلُوبَهُمۡ لِلتَّقۡوَىٰۚ لَهُم مَّغۡفِرَةٞ وَأَجۡرٌ عَظِيمٌ
بهڕاستی ئهوانهی کهدهنگیان هێواش دهکهنهوهلهخزمهت پێغهمبهری خوادا، ئهوانهئهو کهسانهن کهخوای گهورهدڵهکانیانی زاخاو داوهبۆ تهقواو خواناسین، ئهوانهلێ خۆشبوون و پاداشتی گهورهو گرانبهها بۆیان ئامادهیه.
إِنَّ ٱلَّذِينَ يُنَادُونَكَ مِن وَرَآءِ ٱلۡحُجُرَٰتِ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡقِلُونَ ﴿4﴾إِنَّ ٱلَّذِينَ يُنَادُونَكَ مِن وَرَآءِ ٱلۡحُجُرَٰتِ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡقِلُونَ
بهڕاستی ئهوانهی لهدهرهوهی ژوورهکان بانگت دهکهن، ئهوانهزۆربهیان نهفامن و ژیری وهرناگرن (چونکهرهوشتی کۆمهڵایهتی دروستیان لهو بوارهدا ڕهچاو نهکردووه).5. وَڵوْ ڕَنَّهُمْ ێَبَرُوا حَتَّى تَخْرُجَ إِڵیْهِمْ ڵكَانَ خَیْرًا لَّهُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ ڕَّحِیمٌ: خۆ ئهگهر ئهوانهخۆگربوونایه، تا دهچویته دهرهوهبۆ لایان، ئهوهچاکتر و ڕهواتر بوو بۆیان خوا لێخۆشبوو میهرهبانه، (دهکرێت ئهم چوار ئایهته ڕێنموویی بێت بۆ سهرجهم ئیمانداران، تا ڕێزی پێشهواکانیان بگرن).
وَلَوۡ أَنَّهُمۡ صَبَرُواْ حَتَّىٰ تَخۡرُجَ إِلَيۡهِمۡ لَكَانَ خَيۡرٗا لَّهُمۡۚ وَٱللَّهُ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ﴿5﴾وَلَوۡ أَنَّهُمۡ صَبَرُواْ حَتَّىٰ تَخۡرُجَ إِلَيۡهِمۡ لَكَانَ خَيۡرٗا لَّهُمۡۚ وَٱللَّهُ غَفُورٞ رَّحِيمٞ
خۆ ئهگهر ئهوانهخۆگربوونایه، تا دهچویته دهرهوهبۆ لایان، ئهوهچاکتر و ڕهواتر بوو بۆیان خوا لێخۆشبوو میهرهبانه، (دهکرێت ئهم چوار ئایهته ڕێنموویی بێت بۆ سهرجهم ئیمانداران، تا ڕێزی پێشهواکانیان بگرن).
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِن جَآءَكُمۡ فَاسِقُۢ بِنَبَإٖ فَتَبَيَّنُوٓاْ أَن تُصِيبُواْ قَوۡمَۢا بِجَهَٰلَةٖ فَتُصۡبِحُواْ عَلَىٰ مَا فَعَلۡتُمۡ نَٰدِمِينَ ﴿6﴾يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِن جَآءَكُمۡ فَاسِقُۢ بِنَبَإٖ فَتَبَيَّنُوٓاْ أَن تُصِيبُواْ قَوۡمَۢا بِجَهَٰلَةٖ فَتُصۡبِحُواْ عَلَىٰ مَا فَعَلۡتُمۡ نَٰدِمِينَ
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناون ئهگهر کهسێکی متمانهپێ نهکراو ههواڵێکی گرنگی بۆ هێنان، خێرا بڕوای پێ مهکهن، بهڵکو سهرنج بدهن، لێی بکۆڵنهوه تا بۆتان ڕوون دهبێتهوه، نهوهکو ئازارو ناخۆشی و گیروگرفت بۆ خهڵکی دروست بکهن بهنهزانی، جا دوای پهشیمان ببنهوهلهو کارهی کهپێی ههستاون.
وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ فِيكُمۡ رَسُولَ ٱللَّهِۚ لَوۡ يُطِيعُكُمۡ فِي كَثِيرٖ مِّنَ ٱلۡأَمۡرِ لَعَنِتُّمۡ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ حَبَّبَ إِلَيۡكُمُ ٱلۡإِيمَٰنَ وَزَيَّنَهُۥ فِي قُلُوبِكُمۡ وَكَرَّهَ إِلَيۡكُمُ ٱلۡكُفۡرَ وَٱلۡفُسُوقَ وَٱلۡعِصۡيَانَۚ أُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلرَّـٰشِدُونَ ﴿7﴾وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ فِيكُمۡ رَسُولَ ٱللَّهِۚ لَوۡ يُطِيعُكُمۡ فِي كَثِيرٖ مِّنَ ٱلۡأَمۡرِ لَعَنِتُّمۡ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ حَبَّبَ إِلَيۡكُمُ ٱلۡإِيمَٰنَ وَزَيَّنَهُۥ فِي قُلُوبِكُمۡ وَكَرَّهَ إِلَيۡكُمُ ٱلۡكُفۡرَ وَٱلۡفُسُوقَ وَٱلۡعِصۡيَانَۚ أُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلرَّـٰشِدُونَ
ئێوه دڵنیابن و بزانن کهپێغهمبهری خوا لهناوتاندایه (پرس و ڕای پێ بکهن) زۆر شت ههیه ئهگهر ئهو، بهڕای ئێوهی بکردایه تووشی گیروگرفت و ناخۆشی دهبوون... بهڵام خوا ئیمان و باوهڕی لهلا خۆشهویست کردوون و لهدڵ و دهرونتاندا ڕازاندویهتیهوه... لهو لهیشهوه کوفرو بێ باوهڕی وگوناهوو یاخی بوون لهفهرمانی خوای لا تاڵ و ناشیرین کردوون، ئا ئهوانهههر خۆیان ڕێگهی ژیری و سهرفرازیان گرتۆتهبهر.
فَضۡلٗا مِّنَ ٱللَّهِ وَنِعۡمَةٗۚ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٞ ﴿8﴾فَضۡلٗا مِّنَ ٱللَّهِ وَنِعۡمَةٗۚ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٞ
ئهمهش خۆی ڕێزو بهخششێکی تایبهتی و نازو نیعمهتێکه لهلایهن خواوهپێیان دراوه، خوایش زاناو داناو کاربهجێیه.
وَإِن طَآئِفَتَانِ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ٱقۡتَتَلُواْ فَأَصۡلِحُواْ بَيۡنَهُمَاۖ فَإِنۢ بَغَتۡ إِحۡدَىٰهُمَا عَلَى ٱلۡأُخۡرَىٰ فَقَٰتِلُواْ ٱلَّتِي تَبۡغِي حَتَّىٰ تَفِيٓءَ إِلَىٰٓ أَمۡرِ ٱللَّهِۚ فَإِن فَآءَتۡ فَأَصۡلِحُواْ بَيۡنَهُمَا بِٱلۡعَدۡلِ وَأَقۡسِطُوٓاْۖ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلۡمُقۡسِطِينَ ﴿9﴾وَإِن طَآئِفَتَانِ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ٱقۡتَتَلُواْ فَأَصۡلِحُواْ بَيۡنَهُمَاۖ فَإِنۢ بَغَتۡ إِحۡدَىٰهُمَا عَلَى ٱلۡأُخۡرَىٰ فَقَٰتِلُواْ ٱلَّتِي تَبۡغِي حَتَّىٰ تَفِيٓءَ إِلَىٰٓ أَمۡرِ ٱللَّهِۚ فَإِن فَآءَتۡ فَأَصۡلِحُواْ بَيۡنَهُمَا بِٱلۡعَدۡلِ وَأَقۡسِطُوٓاْۖ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلۡمُقۡسِطِينَ
ئهگهر دوو دهسته، یان دوو تاقم لهموسوڵمانان بوو بهشهڕیان، ئهوهدهستبهجێ ههوڵ بدهن ڕێکیان بخهن و ئاشتیان بکهنهوه، خۆ ئهگهر لایهکیان ههر دهستدرێژی دهکردهسهر لاکهی تر، ئهوا ئێوه بهگژ ئهوهیاندا بچن کهستهم و دهستدرێژی دهکات،، ههتا دهگهڕێتهوه بۆ فهرمانی خوا... جا گهر لایهنه سهرکهشهکهبۆ فهرمانی خوا سهری دانهواند، ئهوهئێوه ناوبژیوانێکی دادگهرانهلهنێوانیاندا بکهن و دادپهروهری ئهنجام بدهن، چونکهبهڕاستی خوا ئهوانهی خۆش دهوێت کهدادپهروهری ئهنجام دهدهن.
إِنَّمَا ٱلۡمُؤۡمِنُونَ إِخۡوَةٞ فَأَصۡلِحُواْ بَيۡنَ أَخَوَيۡكُمۡۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمۡ تُرۡحَمُونَ ﴿10﴾إِنَّمَا ٱلۡمُؤۡمِنُونَ إِخۡوَةٞ فَأَصۡلِحُواْ بَيۡنَ أَخَوَيۡكُمۡۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمۡ تُرۡحَمُونَ
لهڕاستیدا ههر ئیمانداران برای یهکن، کهواتهههرکاتێک لهنێوان دوو براتاندا ناکۆکی پهیدا بوو، ئێوه نێوانیان چاک بکهن و ئاشتیان بكهنهوه، ههمیشه لهخوا بترسن و پارێزکار بن، بۆ ئهوهی ڕهحمتان پێ بکرێت.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا يَسۡخَرۡ قَوۡمٞ مِّن قَوۡمٍ عَسَىٰٓ أَن يَكُونُواْ خَيۡرٗا مِّنۡهُمۡ وَلَا نِسَآءٞ مِّن نِّسَآءٍ عَسَىٰٓ أَن يَكُنَّ خَيۡرٗا مِّنۡهُنَّۖ وَلَا تَلۡمِزُوٓاْ أَنفُسَكُمۡ وَلَا تَنَابَزُواْ بِٱلۡأَلۡقَٰبِۖ بِئۡسَ ٱلِٱسۡمُ ٱلۡفُسُوقُ بَعۡدَ ٱلۡإِيمَٰنِۚ وَمَن لَّمۡ يَتُبۡ فَأُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلظَّـٰلِمُونَ ﴿11﴾يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا يَسۡخَرۡ قَوۡمٞ مِّن قَوۡمٍ عَسَىٰٓ أَن يَكُونُواْ خَيۡرٗا مِّنۡهُمۡ وَلَا نِسَآءٞ مِّن نِّسَآءٍ عَسَىٰٓ أَن يَكُنَّ خَيۡرٗا مِّنۡهُنَّۖ وَلَا تَلۡمِزُوٓاْ أَنفُسَكُمۡ وَلَا تَنَابَزُواْ بِٱلۡأَلۡقَٰبِۖ بِئۡسَ ٱلِٱسۡمُ ٱلۡفُسُوقُ بَعۡدَ ٱلۡإِيمَٰنِۚ وَمَن لَّمۡ يَتُبۡ فَأُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلظَّـٰلِمُونَ
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه! هیچ کهس و هیچ هۆزێک گاڵته بهکهس و هۆزێکی تر نهکات و زهلیلی نهکات، چونکهلهوانهیه ئهوان چاکتر بن لهمان، ژنانیش بهگاڵته بهیهک نهکهن و یهکتر زهلیل نهکهن، چونکهلهوانهیه ئهمان لهوان چاکتر بن... سووکایهتی بهخۆتان مهکهن و یهکتری عهیبدار مهکهن (چونکهسووکایهتی بهیهکتر سووکایهتی یه بهخۆتان) ههروهها ناوو ناتۆرهی ناشیرین بۆ یهکتر دامهتاشن، ئای کهچهند ناشیرینه ناوو ناتۆرهی خراپ لهدوای باوهڕهێنان و موسڵمان بوون، ئهوهش تهوبهی نهکردبێت و پهشیمان نهبووبێتهووه لهگوناههکانی، جا ئهو جۆره کهسانهههر ستهمکارن.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱجۡتَنِبُواْ كَثِيرٗا مِّنَ ٱلظَّنِّ إِنَّ بَعۡضَ ٱلظَّنِّ إِثۡمٞۖ وَلَا تَجَسَّسُواْ وَلَا يَغۡتَب بَّعۡضُكُم بَعۡضًاۚ أَيُحِبُّ أَحَدُكُمۡ أَن يَأۡكُلَ لَحۡمَ أَخِيهِ مَيۡتٗا فَكَرِهۡتُمُوهُۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَۚ إِنَّ ٱللَّهَ تَوَّابٞ رَّحِيمٞ ﴿12﴾يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱجۡتَنِبُواْ كَثِيرٗا مِّنَ ٱلظَّنِّ إِنَّ بَعۡضَ ٱلظَّنِّ إِثۡمٞۖ وَلَا تَجَسَّسُواْ وَلَا يَغۡتَب بَّعۡضُكُم بَعۡضًاۚ أَيُحِبُّ أَحَدُكُمۡ أَن يَأۡكُلَ لَحۡمَ أَخِيهِ مَيۡتٗا فَكَرِهۡتُمُوهُۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَۚ إِنَّ ٱللَّهَ تَوَّابٞ رَّحِيمٞ
ئهی ئهو کهسانهی باوهڕتان هێناوه، خۆتان زۆر بپارێزن لهگومانی خراپ، لهڕاستیدا ههندێ لهو گومانانه گوناهو تاوانن (بۆیه حهق وایه لهههموو گومانێک خۆپارێزبین) بهشوێن کهمو کووڕیی و عهیب و عاری یهکتردا مهگهڕێن و سیخوڕی مهکهن و لهپاش ملهباسی یهکتری بهخراپ مهبهن، ئایا کهستان خۆشی دێت لهوهی گۆشتی برای خۆی بهمردوویی بخوات؟! دیاره کاری واتان زۆر پێ سهخت و ناخۆشه، دهی کهواتهلهخوا بترسن و پارێزگار بن، چونکهبهڕاستی خوا گهڕانهوهی خهڵکی وهردهگرێت و میهرهبانه بۆتان.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّا خَلَقۡنَٰكُم مِّن ذَكَرٖ وَأُنثَىٰ وَجَعَلۡنَٰكُمۡ شُعُوبٗا وَقَبَآئِلَ لِتَعَارَفُوٓاْۚ إِنَّ أَكۡرَمَكُمۡ عِندَ ٱللَّهِ أَتۡقَىٰكُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٞ ﴿13﴾يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّا خَلَقۡنَٰكُم مِّن ذَكَرٖ وَأُنثَىٰ وَجَعَلۡنَٰكُمۡ شُعُوبٗا وَقَبَآئِلَ لِتَعَارَفُوٓاْۚ إِنَّ أَكۡرَمَكُمۡ عِندَ ٱللَّهِ أَتۡقَىٰكُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٞ
ئهی خهڵکینه بێگومان ئێمه ههمووتانمان لهنێرو مێیهک دروستکردووه (کهباوکهئادهم و دایکه حهوایه) و کردوومانن بهچهندهها گهل و تیره و هۆزی جۆربهجۆر، تا یهکتر بناسن و پهیوهندیتان خۆش بێت بهیهکهوه... بهڕاستی بهڕێزترینتان لای خوا ئهو کهسانهتان کهزۆرتر لهخواترسهو فهرمانبهرداری خوایه، بێگومان خوا زاناو ئاگایه بهههمووان.
قَالَتِ ٱلۡأَعۡرَابُ ءَامَنَّاۖ قُل لَّمۡ تُؤۡمِنُواْ وَلَٰكِن قُولُوٓاْ أَسۡلَمۡنَا وَلَمَّا يَدۡخُلِ ٱلۡإِيمَٰنُ فِي قُلُوبِكُمۡۖ وَإِن تُطِيعُواْ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ لَا يَلِتۡكُم مِّنۡ أَعۡمَٰلِكُمۡ شَيۡـًٔاۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٌ ﴿14﴾۞قَالَتِ ٱلۡأَعۡرَابُ ءَامَنَّاۖ قُل لَّمۡ تُؤۡمِنُواْ وَلَٰكِن قُولُوٓاْ أَسۡلَمۡنَا وَلَمَّا يَدۡخُلِ ٱلۡإِيمَٰنُ فِي قُلُوبِكُمۡۖ وَإِن تُطِيعُواْ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ لَا يَلِتۡكُم مِّنۡ أَعۡمَٰلِكُمۡ شَيۡـًٔاۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٌ
ههندێک لهبیابان نشینه عهرهبهکان وتیان: باوهڕمان هێناو و موسڵمانین، پێیان بڵێ: نهخێر، باوهڕتان نههێناوه، بهڵام بڵێن: بهناچاری موسوڵمان بووین، هێشتا باوهڕ نهچۆته ناو دڵهکانتانهوه و تیایدا جێگیر نهبووه (چاوهڕێ دهکرێت کهباوهڕ بهێنن)، خۆ ئهگهر بهڕاستی ئێوه گوێڕایهڵی فهرمانی خواو پێغهمبهری خوا بن، ئهوهخوای گهورهلهپاداشتی چاکهکانتان هیچ کهم ناکاتهوه، چونکهبهڕاستی خوا لێخۆشبوو میهرهبانه.
إِنَّمَا ٱلۡمُؤۡمِنُونَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ ثُمَّ لَمۡ يَرۡتَابُواْ وَجَٰهَدُواْ بِأَمۡوَٰلِهِمۡ وَأَنفُسِهِمۡ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِۚ أُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلصَّـٰدِقُونَ ﴿15﴾إِنَّمَا ٱلۡمُؤۡمِنُونَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ ثُمَّ لَمۡ يَرۡتَابُواْ وَجَٰهَدُواْ بِأَمۡوَٰلِهِمۡ وَأَنفُسِهِمۡ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِۚ أُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلصَّـٰدِقُونَ
بێگومان ئیماندارانی ڕاست ئهوانهن کهباوهڕیان بهخواو پێغهمبهری خوا هێناوه و پاشان نهکهوتوونهتههیچ گومان و دوودڵیهکهوه، بهخۆیان و سهرو ماڵیشیانهوه تێکۆشاون لهپێناوی ئاینی خوادا، تهنها ئا ئهوانهڕاستن.
قُلۡ أَتُعَلِّمُونَ ٱللَّهَ بِدِينِكُمۡ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ وَٱللَّهُ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٞ ﴿16﴾قُلۡ أَتُعَلِّمُونَ ٱللَّهَ بِدِينِكُمۡ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ وَٱللَّهُ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٞ
ئهی محمد (صلى الله عليه وسلم) بڵێ: ئایا ئێوه خوای گهورهلهئاینی خۆتان ئاگادار دهکهن و پێی ڕادهگهیهنن، له حاڵێکدا خوا زانایه بهههرچی لهئاسمانهکان و زهویدا ههیه، خوا بهههموو شتێک زاناو ئاگاداره؟!
يَمُنُّونَ عَلَيۡكَ أَنۡ أَسۡلَمُواْۖ قُل لَّا تَمُنُّواْ عَلَيَّ إِسۡلَٰمَكُمۖ بَلِ ٱللَّهُ يَمُنُّ عَلَيۡكُمۡ أَنۡ هَدَىٰكُمۡ لِلۡإِيمَٰنِ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ ﴿17﴾يَمُنُّونَ عَلَيۡكَ أَنۡ أَسۡلَمُواْۖ قُل لَّا تَمُنُّواْ عَلَيَّ إِسۡلَٰمَكُمۖ بَلِ ٱللَّهُ يَمُنُّ عَلَيۡكُمۡ أَنۡ هَدَىٰكُمۡ لِلۡإِيمَٰنِ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ
ئهوانهمنهت دهکهن بهسهر تۆدا کهگوایه موسڵمان بوون، پێیان بڵێ: منهت مهکهن بهسهرمدا لهسهر موسڵمان بوونهکهتان، بهڵکو خوا منهت دهکات بهسهر ئێوهدا کههیدایهتی داون بۆ ئیمان و باوهڕ ئهگهر ئێوه ڕاستگۆن.
إِنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ غَيۡبَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَٱللَّهُ بَصِيرُۢ بِمَا تَعۡمَلُونَ ﴿18﴾إِنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ غَيۡبَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَٱللَّهُ بَصِيرُۢ بِمَا تَعۡمَلُونَ
بێگومان خوا نهێنی و شاراوهکانی ئاسمان و زهوی دهزانێت، ههروهها خوای گهورهبینایه بهههموو ئهو کردهوانهی کهئهنجانی دهدهن.
قٓۚ وَٱلۡقُرۡءَانِ ٱلۡمَجِيدِ ﴿1﴾قٓۚ وَٱلۡقُرۡءَانِ ٱلۡمَجِيدِ
چهند پیتێک لهسهرهتای ههندێ لهسوورهتهکانی قورئاندا هاتوون ژمارهیان (14) پیته، نیوهی کۆی پیتهکانی زمانی عهرهبین، بۆ سهلماندنی (اعجاز) و مهزنی و گرنگی قورئان کهلهتوانای هیچ کهسدانیه بهو پیتانه کتێبێکی ئاوا بێوێنه دابنێت بهرادهیهک ههتا ههموو گرۆی ئادهمیزاد و پهری کۆ ببنهوهبۆ ئهو مهبهسته، بێگومان چهندهها نهێنی تریشی تیایه، زاناکان لهههندێکی دواون، ههندێکیشیان وتویانه: ههر خوا خۆی زانایه بهنهێنی ئهو پیتانه. سوێند بهم قورئانه کهخاوهنی ڕێز و شکۆمهندی یه (تۆ ئهی محمد (صلى الله عليه وسلم) نێردراوی لهلایه خواوه)
بَلۡ عَجِبُوٓاْ أَن جَآءَهُم مُّنذِرٞ مِّنۡهُمۡ فَقَالَ ٱلۡكَٰفِرُونَ هَٰذَا شَيۡءٌ عَجِيبٌ ﴿2﴾بَلۡ عَجِبُوٓاْ أَن جَآءَهُم مُّنذِرٞ مِّنۡهُمۡ فَقَالَ ٱلۡكَٰفِرُونَ هَٰذَا شَيۡءٌ عَجِيبٌ
خهڵکی، باوهڕیان نهکرد، بهڵکو سهرسام بوون لهوهی کهیهکێک لهخۆیان نێردراوه تادایان بچڵهکێنێت و بێداریان بکاتهوه، جا کافران وتیان: ئهمهشتێکی سهیرو سهرسوڕهێنهره، بۆیه وتیان:
أَءِذَا مِتۡنَا وَكُنَّا تُرَابٗاۖ ذَٰلِكَ رَجۡعُۢ بَعِيدٞ ﴿3﴾أَءِذَا مِتۡنَا وَكُنَّا تُرَابٗاۖ ذَٰلِكَ رَجۡعُۢ بَعِيدٞ
ئایا کاتێک مردین و بووینه خاک زیندوو دهبینهوه؟! دوای مردن گهڕانهوه ئهستهمه! (پهروهردیگاریش لهوهڵامیاندا دهفهرموێت):
قَدۡ عَلِمۡنَا مَا تَنقُصُ ٱلۡأَرۡضُ مِنۡهُمۡۖ وَعِندَنَا كِتَٰبٌ حَفِيظُۢ ﴿4﴾قَدۡ عَلِمۡنَا مَا تَنقُصُ ٱلۡأَرۡضُ مِنۡهُمۡۖ وَعِندَنَا كِتَٰبٌ حَفِيظُۢ
بهڕاستی ئێمه زانیوومانه کاتێک کهمردن، زهوی چۆن بهرهبهرهلاشهیان دادهڕزێنێت و دهیکاتهوه بهخاک، ئێمه تۆمارگهی تایبهتیمان ههیه، کهههموو شتێکی تێدا تۆماره و هیچ شتێک لهبارنی ئهوانهوهلهئێمه شاراوهو بزر نیه.
بَلۡ كَذَّبُواْ بِٱلۡحَقِّ لَمَّا جَآءَهُمۡ فَهُمۡ فِيٓ أَمۡرٖ مَّرِيجٍ ﴿5﴾بَلۡ كَذَّبُواْ بِٱلۡحَقِّ لَمَّا جَآءَهُمۡ فَهُمۡ فِيٓ أَمۡرٖ مَّرِيجٍ
بهڵام ئهمانهدژی ڕاستین و بڕوایان پێ نههێناوهکاتێک بۆیان هات، بههۆی ئهوهوهئهوانهلهسهرگهردانی و سهرلێشێواوییهکی ئاڵۆزدا دهژین (ههر ڕۆژهی قسهیهک دهکهن).
أَفَلَمۡ يَنظُرُوٓاْ إِلَى ٱلسَّمَآءِ فَوۡقَهُمۡ كَيۡفَ بَنَيۡنَٰهَا وَزَيَّنَّـٰهَا وَمَا لَهَا مِن فُرُوجٖ ﴿6﴾أَفَلَمۡ يَنظُرُوٓاْ إِلَى ٱلسَّمَآءِ فَوۡقَهُمۡ كَيۡفَ بَنَيۡنَٰهَا وَزَيَّنَّـٰهَا وَمَا لَهَا مِن فُرُوجٖ
ئایا ورد نهبوونهتهوهلهو ئاسمانهی کهبهراسهریانهوهیه: چۆنمان دروست کردووهو ڕازاندوومانهتهوهبهجۆرێک هیچ کهم و کووڕی و کهلێنێکی تێدا نی یه؟!
وَٱلۡأَرۡضَ مَدَدۡنَٰهَا وَأَلۡقَيۡنَا فِيهَا رَوَٰسِيَ وَأَنۢبَتۡنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوۡجِۭ بَهِيجٖ ﴿7﴾وَٱلۡأَرۡضَ مَدَدۡنَٰهَا وَأَلۡقَيۡنَا فِيهَا رَوَٰسِيَ وَأَنۢبَتۡنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوۡجِۭ بَهِيجٖ
ههروهها زهویمان ڕاخستووهو بڵاومان کردۆتهوه و کژو کێومان لهسهری دامهزراندووهو لهههموو جۆره ڕوهکێکی جوان و ڕازاوهمان تیادا ڕواندووه.
تَبۡصِرَةٗ وَذِكۡرَىٰ لِكُلِّ عَبۡدٖ مُّنِيبٖ ﴿8﴾تَبۡصِرَةٗ وَذِكۡرَىٰ لِكُلِّ عَبۡدٖ مُّنِيبٖ
ئهمانهههر ههمووی بۆ ڕۆشنکردنهوهی دڵ و یادخستنهوهیه بۆ ههموو ئهو بهندانهی کهبهلای ئێمهدا دێنهوه و ڕهزامهندی ئێمهیان مهبهسته.
وَنَزَّلۡنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ مُّبَٰرَكٗا فَأَنۢبَتۡنَا بِهِۦ جَنَّـٰتٖ وَحَبَّ ٱلۡحَصِيدِ ﴿9﴾وَنَزَّلۡنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ مُّبَٰرَكٗا فَأَنۢبَتۡنَا بِهِۦ جَنَّـٰتٖ وَحَبَّ ٱلۡحَصِيدِ
لهئاسمانهوهئاوێکی بهپیت و بهرهکهتمان ههردهم دابهزاندووهجا بههۆی ئهوهوهچهندهها باخ و دانهوێڵهی ئهو کشتوکاڵانهی کهدرهو دهکرێن ئهروێنین.
وَٱلنَّخۡلَ بَاسِقَٰتٖ لَّهَا طَلۡعٞ نَّضِيدٞ ﴿10﴾وَٱلنَّخۡلَ بَاسِقَٰتٖ لَّهَا طَلۡعٞ نَّضِيدٞ
ههروهها دارخورمای قهشهنگ و بڵند سهری ههڵدا، کههێشووه خورمای جوان و لهسهر یهک و ڕیزکراو دهگرێت.
رِّزۡقٗا لِّلۡعِبَادِۖ وَأَحۡيَيۡنَا بِهِۦ بَلۡدَةٗ مَّيۡتٗاۚ كَذَٰلِكَ ٱلۡخُرُوجُ ﴿11﴾رِّزۡقٗا لِّلۡعِبَادِۖ وَأَحۡيَيۡنَا بِهِۦ بَلۡدَةٗ مَّيۡتٗاۚ كَذَٰلِكَ ٱلۡخُرُوجُ
ئهمهش بۆ ئهوهی ببێته ڕزق و ڕۆزی بۆ بهندهکان... ههر بهو ئاوو بارانهشوێنه مردووهکان زیندوودهکهینهوه، ههر ئاوههایش لهدوای مردن ئێوه لهخاک دێنه دهرهوه.
كَذَّبَتۡ قَبۡلَهُمۡ قَوۡمُ نُوحٖ وَأَصۡحَٰبُ ٱلرَّسِّ وَثَمُودُ ﴿12﴾كَذَّبَتۡ قَبۡلَهُمۡ قَوۡمُ نُوحٖ وَأَصۡحَٰبُ ٱلرَّسِّ وَثَمُودُ
پێش ئهمانیش، قهومی نوح، پێغهمبهرهکهیان بهدرۆزانی... ههروهها خاون بیرهکان و هۆزی تمود یش.
وَعَادٞ وَفِرۡعَوۡنُ وَإِخۡوَٰنُ لُوطٖ ﴿13﴾وَعَادٞ وَفِرۡعَوۡنُ وَإِخۡوَٰنُ لُوطٖ
ههروهها قهومی هود و فیرعهون و براکانی لوط، (واته: قهومهکهی).
وَأَصۡحَٰبُ ٱلۡأَيۡكَةِ وَقَوۡمُ تُبَّعٖۚ كُلّٞ كَذَّبَ ٱلرُّسُلَ فَحَقَّ وَعِيدِ ﴿14﴾وَأَصۡحَٰبُ ٱلۡأَيۡكَةِ وَقَوۡمُ تُبَّعٖۚ كُلّٞ كَذَّبَ ٱلرُّسُلَ فَحَقَّ وَعِيدِ
خاوهن باخهچڕهکان و قهومهکهی تبع یش، (کهیهکێک بووهلهپاشاکانی دهوڵهتی حمیهری لم یهمهن)... ههر یهکێک لهوان باوهڕیان بهپێغهمبهرهکانیان نهکرد، بههۆی ئهوهوهشایستهی پێشهاتنی ههڕهشهی ئێمه بوون.
أَفَعَيِينَا بِٱلۡخَلۡقِ ٱلۡأَوَّلِۚ بَلۡ هُمۡ فِي لَبۡسٖ مِّنۡ خَلۡقٖ جَدِيدٖ ﴿15﴾أَفَعَيِينَا بِٱلۡخَلۡقِ ٱلۡأَوَّلِۚ بَلۡ هُمۡ فِي لَبۡسٖ مِّنۡ خَلۡقٖ جَدِيدٖ
ئایا ئێمه لهسهرهتا و یهکهم جاردا کهئهو خهڵکهمان دروست کرد ماندوو بووین و گیروگرفت هاتهرێمان؟! نهخێر ماندوو نهبووین، بهڵکو ئهوان لهگوماندا بهرامبهر به دروست بوونهوهیهکی تازه.
وَلَقَدۡ خَلَقۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ وَنَعۡلَمُ مَا تُوَسۡوِسُ بِهِۦ نَفۡسُهُۥۖ وَنَحۡنُ أَقۡرَبُ إِلَيۡهِ مِنۡ حَبۡلِ ٱلۡوَرِيدِ ﴿16﴾وَلَقَدۡ خَلَقۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ وَنَعۡلَمُ مَا تُوَسۡوِسُ بِهِۦ نَفۡسُهُۥۖ وَنَحۡنُ أَقۡرَبُ إِلَيۡهِ مِنۡ حَبۡلِ ٱلۡوَرِيدِ
سوێند بهخوا بێگومان ئێمه ئادهمیزادمان دروست کردووهو دهزانین چی بهدڵ و دهروونیدا دێت... ئێمه لهشاڕهگی دڵی لێی نزیکترین.
إِذۡ يَتَلَقَّى ٱلۡمُتَلَقِّيَانِ عَنِ ٱلۡيَمِينِ وَعَنِ ٱلشِّمَالِ قَعِيدٞ ﴿17﴾إِذۡ يَتَلَقَّى ٱلۡمُتَلَقِّيَانِ عَنِ ٱلۡيَمِينِ وَعَنِ ٱلشِّمَالِ قَعِيدٞ
کاتێک دوو فریشته چاودێرهکهی ئادهمیزاد کهلهلای ڕاست و چهپیهوه دانیشتوون، (ههموو گوفتارو کردارێکی تۆمار دهکهن بهدهزگای زۆر پێشکهوتوو).
مَّا يَلۡفِظُ مِن قَوۡلٍ إِلَّا لَدَيۡهِ رَقِيبٌ عَتِيدٞ ﴿18﴾مَّا يَلۡفِظُ مِن قَوۡلٍ إِلَّا لَدَيۡهِ رَقِيبٌ عَتِيدٞ
ههر قسهیهکی لهدهم دهردهچێت خێرا چاودێرێکی ئاماده، تۆماری دهکات.
وَجَآءَتۡ سَكۡرَةُ ٱلۡمَوۡتِ بِٱلۡحَقِّۖ ذَٰلِكَ مَا كُنتَ مِنۡهُ تَحِيدُ ﴿19﴾وَجَآءَتۡ سَكۡرَةُ ٱلۡمَوۡتِ بِٱلۡحَقِّۖ ذَٰلِكَ مَا كُنتَ مِنۡهُ تَحِيدُ
ئهی ئینسان، تهنگانهی مردن و ئازارهکانی هات، هاوڕێ لهگهڵ ڕاستییهکاندا، ئهوسا پێت دهوترێت: ئا ئهوهبهسهرهات و ڕووداوهیه کهخۆتت لێ لادهداو پهنات لێ دهگرت.
وَنُفِخَ فِي ٱلصُّورِۚ ذَٰلِكَ يَوۡمُ ٱلۡوَعِيدِ ﴿20﴾وَنُفِخَ فِي ٱلصُّورِۚ ذَٰلِكَ يَوۡمُ ٱلۡوَعِيدِ
لهوهودوا فوو دهکرێت بهچوردا، ئیتر ئهوهرۆژی پێشهاتنی ههڕهشهوو ئاگادار کردنهوهکانه.
وَجَآءَتۡ كُلُّ نَفۡسٖ مَّعَهَا سَآئِقٞ وَشَهِيدٞ ﴿21﴾وَجَآءَتۡ كُلُّ نَفۡسٖ مَّعَهَا سَآئِقٞ وَشَهِيدٞ
ڕۆژی قیامهت دێت و ههموو کهسێک دوو کهسی لهگهڵدایه، یهکێکیان دهیگهیهنێت و ئهوهی تریشیان شایهته بهسهریهوه.
لَّقَدۡ كُنتَ فِي غَفۡلَةٖ مِّنۡ هَٰذَا فَكَشَفۡنَا عَنكَ غِطَآءَكَ فَبَصَرُكَ ٱلۡيَوۡمَ حَدِيدٞ ﴿22﴾لَّقَدۡ كُنتَ فِي غَفۡلَةٖ مِّنۡ هَٰذَا فَكَشَفۡنَا عَنكَ غِطَآءَكَ فَبَصَرُكَ ٱلۡيَوۡمَ حَدِيدٞ
بهیهکهیهکهی بێ باوهڕان دهوتڕێت: سوێند بهخوا بهڕاستی تۆ لهم بهسهرهاتانهنا ئاگابوویت و گوێی خۆتت لێ خهواندبوو، ئێستا ئێمه پهردهمان لهسهر چاوهکانت لاداوهو ههموو شتێک وهکو خۆی دهبینیت و ئهمرۆ چاوهکانت تیژه...
وَقَالَ قَرِينُهُۥ هَٰذَا مَا لَدَيَّ عَتِيدٌ ﴿23﴾وَقَالَ قَرِينُهُۥ هَٰذَا مَا لَدَيَّ عَتِيدٌ
فریشتهی هاوهڵ و چاودێری ڕوو بهپهروهردگار دهڵێت: ههرچی کاروکردهوهی ئهم ئادهمی یه ههیه ههمووی ئهوهتهلای من و یاداشت و تۆمارم کردووه.
أَلۡقِيَا فِي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِيدٖ ﴿24﴾أَلۡقِيَا فِي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِيدٖ
(دوای لێپرسینهوه، خوا فهرمان دهدات بهدوو فریشتهکه) ههرچی کافرو بێ باوهڕێکی سهرکهش و بوغزن ههیه فڕێی بدهنهناو ئاگری دۆزهخهوه...
مَّنَّاعٖ لِّلۡخَيۡرِ مُعۡتَدٖ مُّرِيبٍ ﴿25﴾مَّنَّاعٖ لِّلۡخَيۡرِ مُعۡتَدٖ مُّرِيبٍ
ئهوهی کهههمیشه بهتوندی قهدهغهی ههموو خێرو چاکهیهکی دهکرد، مافی خهڵکی پێشێل دهکرد، خۆی بهگومان بوو، خهڵکیشی دهخستهگومانهوه....
ٱلَّذِي جَعَلَ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَ فَأَلۡقِيَاهُ فِي ٱلۡعَذَابِ ٱلشَّدِيدِ ﴿26﴾ٱلَّذِي جَعَلَ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَ فَأَلۡقِيَاهُ فِي ٱلۡعَذَابِ ٱلشَّدِيدِ
ئهوهبوو کههاوهڵ و شهریکی بۆ خوا بهڕهوا دهزانی... کهواتهئێوه ههردووکتان ئهو ئادهمی یه فڕێ بدهنهناو سزای سهختهوه.
قَالَ قَرِينُهُۥ رَبَّنَا مَآ أَطۡغَيۡتُهُۥ وَلَٰكِن كَانَ فِي ضَلَٰلِۭ بَعِيدٖ ﴿27﴾۞قَالَ قَرِينُهُۥ رَبَّنَا مَآ أَطۡغَيۡتُهُۥ وَلَٰكِن كَانَ فِي ضَلَٰلِۭ بَعِيدٖ
هاوهڵه شهیتانهکهشی پاکانهدهکات و دهڵێت: پهروهردگارا، خۆ من لهخشتهم نهبردووه، من سهرکهشم نهکردووه، خۆی تاوانباره، بهڵام خۆی لهنێو گومڕایی و سهرلێشێواویهکی دووردا نقووم بوو بوو.
قَالَ لَا تَخۡتَصِمُواْ لَدَيَّ وَقَدۡ قَدَّمۡتُ إِلَيۡكُم بِٱلۡوَعِيدِ ﴿28﴾قَالَ لَا تَخۡتَصِمُواْ لَدَيَّ وَقَدۡ قَدَّمۡتُ إِلَيۡكُم بِٱلۡوَعِيدِ
(جا ئهوکاتهی شهیتان و ئادهمیزاد لای خوادا دهبێته کێشهیان، خوا بێ دهنگیان دهکات) دهفهرموێت: شهڕه دهمێ لهلای مندا مهکهن، بهڕاستی من پێشتر ههڕهشهی هاتنی ئهم ڕۆژهم خستبووهبهرچاوتان و، پێم ڕاگهیاندبوون.
مَا يُبَدَّلُ ٱلۡقَوۡلُ لَدَيَّ وَمَآ أَنَا۠ بِظَلَّـٰمٖ لِّلۡعَبِيدِ ﴿29﴾مَا يُبَدَّلُ ٱلۡقَوۡلُ لَدَيَّ وَمَآ أَنَا۠ بِظَلَّـٰمٖ لِّلۡعَبِيدِ
ئیتر قسهو بڕیاری من ناگۆڕێت و ههڵناوهشێتهوه.... من هێچ کات ستهمکاریش نیم لهبهندهکانم.
يَوۡمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ ٱمۡتَلَأۡتِ وَتَقُولُ هَلۡ مِن مَّزِيدٖ ﴿30﴾يَوۡمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ ٱمۡتَلَأۡتِ وَتَقُولُ هَلۡ مِن مَّزِيدٖ
ڕۆژێک دێت بهدۆزهخ دهڵێین: ئایا پڕ بوویت؟ ئهویش لهوهڵامدا دهڵێت: ئایا کهسی تر ماوهخهڵکی زیاتر نیه؟!
وَأُزۡلِفَتِ ٱلۡجَنَّةُ لِلۡمُتَّقِينَ غَيۡرَ بَعِيدٍ ﴿31﴾وَأُزۡلِفَتِ ٱلۡجَنَّةُ لِلۡمُتَّقِينَ غَيۡرَ بَعِيدٍ
لهولایشهوه بهههشت نزیک خراوهتهوهلهخواناس و پارێزکارو باوهڕداران، بێ ئهوهی دوور بێت لێیان، دهوترێت...
هَٰذَا مَا تُوعَدُونَ لِكُلِّ أَوَّابٍ حَفِيظٖ ﴿32﴾هَٰذَا مَا تُوعَدُونَ لِكُلِّ أَوَّابٍ حَفِيظٖ
ئهمهئهو بهڵێنه بوو پێتان درابوو، بۆ ههموو ئهو کهسانهی کهزۆر تهوبهکارو خۆپارێزن لهگوناهو نافهرمانی خوا.
مَّنۡ خَشِيَ ٱلرَّحۡمَٰنَ بِٱلۡغَيۡبِ وَجَآءَ بِقَلۡبٖ مُّنِيبٍ ﴿33﴾مَّنۡ خَشِيَ ٱلرَّحۡمَٰنَ بِٱلۡغَيۡبِ وَجَآءَ بِقَلۡبٖ مُّنِيبٍ
ههر کهس لهخوای میهرهبان بترسێت و لهپهنهاندا خۆی لهگوناه بپارێزێت و بهدڵێکی بهئاگا و تهوبهکارهوهبۆ بارهگای خوا بگهڕێتهوه... (جا بهو بهختهوهڕانه دهوترێت):
ٱدۡخُلُوهَا بِسَلَٰمٖۖ ذَٰلِكَ يَوۡمُ ٱلۡخُلُودِ ﴿34﴾ٱدۡخُلُوهَا بِسَلَٰمٖۖ ذَٰلِكَ يَوۡمُ ٱلۡخُلُودِ
بفهرموون بچنه ناو بهههشتهوه لهگهڵ ئاشتی و ئارامی وهێمنیدا، ئا ئهوهئیتر ڕۆژی نهمریی و نهبڕاوهیه.
لَهُم مَّا يَشَآءُونَ فِيهَا وَلَدَيۡنَا مَزِيدٞ ﴿35﴾لَهُم مَّا يَشَآءُونَ فِيهَا وَلَدَيۡنَا مَزِيدٞ
ههرچیش داوای دهکهن و حهزی لێ دهکهن بۆیان ئامادهیه تیایدا، زۆر لهوهش زیاترمان لایه.
وَكَمۡ أَهۡلَكۡنَا قَبۡلَهُم مِّن قَرۡنٍ هُمۡ أَشَدُّ مِنۡهُم بَطۡشٗا فَنَقَّبُواْ فِي ٱلۡبِلَٰدِ هَلۡ مِن مَّحِيصٍ ﴿36﴾وَكَمۡ أَهۡلَكۡنَا قَبۡلَهُم مِّن قَرۡنٍ هُمۡ أَشَدُّ مِنۡهُم بَطۡشٗا فَنَقَّبُواْ فِي ٱلۡبِلَٰدِ هَلۡ مِن مَّحِيصٍ
خۆ ئێمه چهندهها هۆزو نهتهوهی پێش ئهوانمان لهناو برد، کهئهوان لهمان بهدهسهڵاتترو بهتواناتر بوون... خۆ ئهوان بهشارهکان و شوێنهوارهکاندا گهڕاوان و تێپهر بوون، ئایا هیچ دهربازبوونێک لهسزاکانیان بهدی کرد؟!
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَذِكۡرَىٰ لِمَن كَانَ لَهُۥ قَلۡبٌ أَوۡ أَلۡقَى ٱلسَّمۡعَ وَهُوَ شَهِيدٞ ﴿37﴾إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَذِكۡرَىٰ لِمَن كَانَ لَهُۥ قَلۡبٌ أَوۡ أَلۡقَى ٱلسَّمۡعَ وَهُوَ شَهِيدٞ
بهڕاستی ئا لهو بهسهرهاتانهدا یادهوهری ههیه بۆ کهسێک دڵێکی زیندووی ههنێت، یاخود گوێ بۆ قورئان ڕادێرێت، لهکاتێکدا ئامادهبێت بۆ فهرمانبهرداریی و کردنی ههموو کارێکی دروست.
وَلَقَدۡ خَلَقۡنَا ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَمَا بَيۡنَهُمَا فِي سِتَّةِ أَيَّامٖ وَمَا مَسَّنَا مِن لُّغُوبٖ ﴿38﴾وَلَقَدۡ خَلَقۡنَا ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَمَا بَيۡنَهُمَا فِي سِتَّةِ أَيَّامٖ وَمَا مَسَّنَا مِن لُّغُوبٖ
بهڕاستی ئێمه ئاسمانهکان و زهوی و ههرچی لهنێوانیاندا ههیه بهشهش ڕۆژ دروستمان کردوون، هیچ ماندویهتیهکیش ڕوی تێ نهکردین.
فَٱصۡبِرۡ عَلَىٰ مَا يَقُولُونَ وَسَبِّحۡ بِحَمۡدِ رَبِّكَ قَبۡلَ طُلُوعِ ٱلشَّمۡسِ وَقَبۡلَ ٱلۡغُرُوبِ ﴿39﴾فَٱصۡبِرۡ عَلَىٰ مَا يَقُولُونَ وَسَبِّحۡ بِحَمۡدِ رَبِّكَ قَبۡلَ طُلُوعِ ٱلشَّمۡسِ وَقَبۡلَ ٱلۡغُرُوبِ
جا تۆ ئهی پێغهمبهر (صلى الله عليه وسلم) دان بهخۆتا بگرهلهبهرامبهر ئهو ههموو ناحهقی و نادروستیانهوه کهدهیڵێن و دێته ڕێت، (بۆ بهرگهگرتنی ئهو گیروگرفتانهی کهبۆت پێش دههێنن)، پێش خۆر ههڵاتن و پێش ئاوابوونی تهسبیحات و سوپاس و ستایشی پهروهردیگارت بکه.
وَمِنَ ٱلَّيۡلِ فَسَبِّحۡهُ وَأَدۡبَٰرَ ٱلسُّجُودِ ﴿40﴾وَمِنَ ٱلَّيۡلِ فَسَبِّحۡهُ وَأَدۡبَٰرَ ٱلسُّجُودِ
لهشهوگاریشدا تهسبیحات و ستایشی خوا بکه، ههروهها لهدوای نوێژهکانیش.
وَٱسۡتَمِعۡ يَوۡمَ يُنَادِ ٱلۡمُنَادِ مِن مَّكَانٖ قَرِيبٖ ﴿41﴾وَٱسۡتَمِعۡ يَوۡمَ يُنَادِ ٱلۡمُنَادِ مِن مَّكَانٖ قَرِيبٖ
گوێش بهچاکی ڕابگره!! ڕۆژێک دێت بانگ وێژێک بانگ دهکات لهشوێنێکی نزیکهوه...
يَوۡمَ يَسۡمَعُونَ ٱلصَّيۡحَةَ بِٱلۡحَقِّۚ ذَٰلِكَ يَوۡمُ ٱلۡخُرُوجِ ﴿42﴾يَوۡمَ يَسۡمَعُونَ ٱلصَّيۡحَةَ بِٱلۡحَقِّۚ ذَٰلِكَ يَوۡمُ ٱلۡخُرُوجِ
ئهو ڕۆژه دهنگێکی زۆر بهرز و سامناک بهڕاستیی دهبیستن، دیاره کهئهوهرۆژی هاتنهدهرهوهیه لهتوێی خاکدا.
إِنَّا نَحۡنُ نُحۡيِۦ وَنُمِيتُ وَإِلَيۡنَا ٱلۡمَصِيرُ ﴿43﴾إِنَّا نَحۡنُ نُحۡيِۦ وَنُمِيتُ وَإِلَيۡنَا ٱلۡمَصِيرُ
بهڕاستی ههر ئێمه ژیان دهبهخشین و دهشیان مرێنین، گهڕانهوهش ههر بۆ لای ئێمهیه.
يَوۡمَ تَشَقَّقُ ٱلۡأَرۡضُ عَنۡهُمۡ سِرَاعٗاۚ ذَٰلِكَ حَشۡرٌ عَلَيۡنَا يَسِيرٞ ﴿44﴾يَوۡمَ تَشَقَّقُ ٱلۡأَرۡضُ عَنۡهُمۡ سِرَاعٗاۚ ذَٰلِكَ حَشۡرٌ عَلَيۡنَا يَسِيرٞ
ڕۆژێک دێت زهوی لهئاستی ئهوان شهق دهبات و خهڵکی لهگۆڕهکانیان بهگورجی دێنه دهرهوه.... ئا ئهوهکۆ کردنهوهیهکه لای ئێمه کارێکی زۆر ئاسانه (بۆ لێپرسینهوه).
نَّحۡنُ أَعۡلَمُ بِمَا يَقُولُونَۖ وَمَآ أَنتَ عَلَيۡهِم بِجَبَّارٖۖ فَذَكِّرۡ بِٱلۡقُرۡءَانِ مَن يَخَافُ وَعِيدِ ﴿45﴾نَّحۡنُ أَعۡلَمُ بِمَا يَقُولُونَۖ وَمَآ أَنتَ عَلَيۡهِم بِجَبَّارٖۖ فَذَكِّرۡ بِٱلۡقُرۡءَانِ مَن يَخَافُ وَعِيدِ
ئهی محمد (صلى الله عليه وسلم) ئێمه چاک ئاگادارین بهوهی کهدهیڵێن و چۆن دژایهتی ئهم ڕاستی یه دهکهن!... خۆ تۆ زۆردارنیت بهسهریانهوه تا باوهڕیان بهسهردا بسهپێنیت.. کهواتهتۆ تهنها ئهوهت لهسهرهکهبهقورئان یاداوهریی ئهو کهسانهبکهیت کهلهههڕهشهکانی ئێمه دهترسن.
وَٱلذَّـٰرِيَٰتِ ذَرۡوٗا ﴿1﴾وَٱلذَّـٰرِيَٰتِ ذَرۡوٗا
سوێند بهو ڕهشهبا و ئهو بایهی کهههورو ههڵمی ئاو ههڵدهگرێت و پهخشی دهکاتهوه، یان تهپ و تۆز بهرز دهکاتهوه (کهڕۆڵی ههیه لهباران بارایندا).
فَٱلۡحَٰمِلَٰتِ وِقۡرٗا ﴿2﴾فَٱلۡحَٰمِلَٰتِ وِقۡرٗا
ئینجا بهههڵگرانی باری قورس و گران (لهههڵمی ئاو).
فَٱلۡجَٰرِيَٰتِ يُسۡرٗا ﴿3﴾فَٱلۡجَٰرِيَٰتِ يُسۡرٗا
ههروهها بهو ههورانهک هبهئاسانی بهئاسماندا لهشوێنێکوه دهگوێزرێتهوه بۆ شوێنێکی تر، یاخود سوێند بهو کهشتیانهی بهئاسانی بهسهر ئاودا دێن و دهچن.
فَٱلۡمُقَسِّمَٰتِ أَمۡرًا ﴿4﴾فَٱلۡمُقَسِّمَٰتِ أَمۡرًا
ئینجا سوێند بهو فریشتانهی کهکاروبار دابهش دهکهن.
إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَصَادِقٞ ﴿5﴾إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَصَادِقٞ
بهڕاستی ئهو بهڵێنانهی پێتان دراوهڕاستهو ههر دێته دی.
وَإِنَّ ٱلدِّينَ لَوَٰقِعٞ ﴿6﴾وَإِنَّ ٱلدِّينَ لَوَٰقِعٞ
بێگومان ڕۆژی لێ پرسینهوهش ههر دێت و بهڕێوهیه.
وَٱلسَّمَآءِ ذَاتِ ٱلۡحُبُكِ ﴿7﴾وَٱلسَّمَآءِ ذَاتِ ٱلۡحُبُكِ
سوێند بهئاسمانی خاوهن ڕێگهو ڕێک و پێک و ڕازاوه.
إِنَّكُمۡ لَفِي قَوۡلٖ مُّخۡتَلِفٖ ﴿8﴾إِنَّكُمۡ لَفِي قَوۡلٖ مُّخۡتَلِفٖ
بێگومان ئهی خوانهناسان ئێوه لهگوفتارێکی بێ سهروبندان کهدووره لهڕاستی و حهقیقهتهوه.
يُؤۡفَكُ عَنۡهُ مَنۡ أُفِكَ ﴿9﴾يُؤۡفَكُ عَنۡهُ مَنۡ أُفِكَ
ئهو کهسهی لهزانستی خوادا لادراو هبههۆی تاوانیهوه لهباوهڕ هێنان لادهدرێت.
قُتِلَ ٱلۡخَرَّـٰصُونَ ﴿10﴾قُتِلَ ٱلۡخَرَّـٰصُونَ
دهک بهکوشتچن درۆزن و بوختانچیهکان....
ٱلَّذِينَ هُمۡ فِي غَمۡرَةٖ سَاهُونَ ﴿11﴾ٱلَّذِينَ هُمۡ فِي غَمۡرَةٖ سَاهُونَ
ئهوانهی کهلهگومڕای و تاریکیدا ڕۆچوون و پێوهی سهرگهرمن.
يَسۡـَٔلُونَ أَيَّانَ يَوۡمُ ٱلدِّينِ ﴿12﴾يَسۡـَٔلُونَ أَيَّانَ يَوۡمُ ٱلدِّينِ
بهگاڵته و تهڵفیسیهوه دهڵێن یان دهپرسن: ڕۆژی قیامهت کهی پێش دێت؟!
يَوۡمَ هُمۡ عَلَى ٱلنَّارِ يُفۡتَنُونَ ﴿13﴾يَوۡمَ هُمۡ عَلَى ٱلنَّارِ يُفۡتَنُونَ
ئهو ڕۆژه کهبهرپا دهبێت بهئاگر دهبرژێنرێن....
ذُوقُواْ فِتۡنَتَكُمۡ هَٰذَا ٱلَّذِي كُنتُم بِهِۦ تَسۡتَعۡجِلُونَ ﴿14﴾ذُوقُواْ فِتۡنَتَكُمۡ هَٰذَا ٱلَّذِي كُنتُم بِهِۦ تَسۡتَعۡجِلُونَ
پێیان دهوترێت: بچێژن ئهو بهڵایهی کهبهسهر خۆتان هێنا، ئهمهئهو سزاو ئازارهیه کهبهگاڵتهوه پهلهتان لهپێشهاتنی دهکرد.
إِنَّ ٱلۡمُتَّقِينَ فِي جَنَّـٰتٖ وَعُيُونٍ ﴿15﴾إِنَّ ٱلۡمُتَّقِينَ فِي جَنَّـٰتٖ وَعُيُونٍ
بهڕاستی پارێزکارانیش لهباخهکان و کانیاوهکانی بهههشتدا ژیانی خۆش دهبهنهسهر.
ءَاخِذِينَ مَآ ءَاتَىٰهُمۡ رَبُّهُمۡۚ إِنَّهُمۡ كَانُواْ قَبۡلَ ذَٰلِكَ مُحۡسِنِينَ ﴿16﴾ءَاخِذِينَ مَآ ءَاتَىٰهُمۡ رَبُّهُمۡۚ إِنَّهُمۡ كَانُواْ قَبۡلَ ذَٰلِكَ مُحۡسِنِينَ
ئهو شتانهی کهپهروهردگار بۆی ئامادهکردون پێیان دهبهخشێت، ئهوانهیش بهخۆشی و شادیهوه وهریدهگرن، بهڕاستی ئهوانهپێشتر و شادیهوه وهریدهگرن، بهڕاستی ئهوانه پێشتر لهدنیاداچاکهکارو چاکهخواز بوون....
كَانُواْ قَلِيلٗا مِّنَ ٱلَّيۡلِ مَا يَهۡجَعُونَ ﴿17﴾كَانُواْ قَلِيلٗا مِّنَ ٱلَّيۡلِ مَا يَهۡجَعُونَ
لهشهوگاردا زۆر کهم دهخهوتن و ڕادهکشان (چونکهسهرگهرمی شهو نوێژ و دهور کردنهوهی قورئان و یادی خوا بوون)....
وَبِٱلۡأَسۡحَارِ هُمۡ يَسۡتَغۡفِرُونَ ﴿18﴾وَبِٱلۡأَسۡحَارِ هُمۡ يَسۡتَغۡفِرُونَ
لهبهرهبهیانهکانیشدا داوای لێخۆشبوونیان لهپهروهردگاریان دهکرد (تا لێیان ببورێت)...
وَفِيٓ أَمۡوَٰلِهِمۡ حَقّٞ لِّلسَّآئِلِ وَٱلۡمَحۡرُومِ ﴿19﴾وَفِيٓ أَمۡوَٰلِهِمۡ حَقّٞ لِّلسَّآئِلِ وَٱلۡمَحۡرُومِ
لهماڵ و سامانیشیاندا بهشی ههژارو نهداریان تهرخان کردبوو.
وَفِي ٱلۡأَرۡضِ ءَايَٰتٞ لِّلۡمُوقِنِينَ ﴿20﴾وَفِي ٱلۡأَرۡضِ ءَايَٰتٞ لِّلۡمُوقِنِينَ
بێگومان لهسهر گۆی زهویدا بهڵگه و نیشانهی زۆر ههیه (لهسهر دهسهڵات و زانیاری خوا) بۆ کهسانێک کهبهشوێن دڵنیاییدا دهگهڕێن.
وَفِيٓ أَنفُسِكُمۡۚ أَفَلَا تُبۡصِرُونَ ﴿21﴾وَفِيٓ أَنفُسِكُمۡۚ أَفَلَا تُبۡصِرُونَ
ههروهها لهخودی خۆشتاندا (لهههموو خانهیهکی لهشدا، لهههموو ئهندامێکداو، لهههموو کۆئهندامێکدا، لهرۆح ونهفس و عهقڵدا... هتد بهڵگهی بێ سنوور ههیه لهسهر زانایی و بهتوانایی و جوانکاری زاتی بهدیهێنهر) ئایا ئهوهبۆ بینایتان ناخهنهکار.
وَفِي ٱلسَّمَآءِ رِزۡقُكُمۡ وَمَا تُوعَدُونَ ﴿22﴾وَفِي ٱلسَّمَآءِ رِزۡقُكُمۡ وَمَا تُوعَدُونَ
سهرچاوهی ڕزق و ڕۆزیتان لهئاسمانهوهیه (لهخوا داوابکهن) ههروهها ئهوانیش کهبهڵێنتان پێدراوه.
فَوَرَبِّ ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِ إِنَّهُۥ لَحَقّٞ مِّثۡلَ مَآ أَنَّكُمۡ تَنطِقُونَ ﴿23﴾فَوَرَبِّ ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِ إِنَّهُۥ لَحَقّٞ مِّثۡلَ مَآ أَنَّكُمۡ تَنطِقُونَ
سوێند بهپهروهردگاری ئاسمان و زهوی، ئهو بهڵێنانه حهقیقهت و ڕاستهقینهیه، ههروهک چۆن ئێوه قسهی ڕاست و دروست دهکهن.
هَلۡ أَتَىٰكَ حَدِيثُ ضَيۡفِ إِبۡرَٰهِيمَ ٱلۡمُكۡرَمِينَ ﴿24﴾هَلۡ أَتَىٰكَ حَدِيثُ ضَيۡفِ إِبۡرَٰهِيمَ ٱلۡمُكۡرَمِينَ
ئهی پێغهمبهر (صلى الله عليه وسلم) ئایا ههواڵی میوانه بهڕێزهکانی ئیبراهیمت پێنهگهیشتووه؟
إِذۡ دَخَلُواْ عَلَيۡهِ فَقَالُواْ سَلَٰمٗاۖ قَالَ سَلَٰمٞ قَوۡمٞ مُّنكَرُونَ ﴿25﴾إِذۡ دَخَلُواْ عَلَيۡهِ فَقَالُواْ سَلَٰمٗاۖ قَالَ سَلَٰمٞ قَوۡمٞ مُّنكَرُونَ
کاتێک چوون بۆ سهردانی و وتیان: سڵاو، ئهویش وتی، سڵاو لهئێوهش بێت، ههرچهندهناتانناسم.
فَرَاغَ إِلَىٰٓ أَهۡلِهِۦ فَجَآءَ بِعِجۡلٖ سَمِينٖ ﴿26﴾فَرَاغَ إِلَىٰٓ أَهۡلِهِۦ فَجَآءَ بِعِجۡلٖ سَمِينٖ
ئهوسا ئیتر خۆی دزیهوه چوو بههاوکاری خێزانی گوێرهکهیهکی قهڵهوی (سهری بڕی و سووریانکردهوه و) هێنای.
فَقَرَّبَهُۥٓ إِلَيۡهِمۡ قَالَ أَلَا تَأۡكُلُونَ ﴿27﴾فَقَرَّبَهُۥٓ إِلَيۡهِمۡ قَالَ أَلَا تَأۡكُلُونَ
بردی و لێی نزیک کردنهوه،، فهرمووی لێکردن کهبینی ناخۆن، وتی: ئهوهنا فهرموون، ئهوهناخۆن؟!
فَأَوۡجَسَ مِنۡهُمۡ خِيفَةٗۖ قَالُواْ لَا تَخَفۡۖ وَبَشَّرُوهُ بِغُلَٰمٍ عَلِيمٖ ﴿28﴾فَأَوۡجَسَ مِنۡهُمۡ خِيفَةٗۖ قَالُواْ لَا تَخَفۡۖ وَبَشَّرُوهُ بِغُلَٰمٍ عَلِيمٖ
ئیبراهیم ترسێکی لێنیشت (چونکهوای زانی شتێکیان لهژێر سهردایه) بۆیه خچرا وتیان: مهترسهئێمه فریشتهیه، مژدهشیان پێدهبهخشێت.
فَأَقۡبَلَتِ ٱمۡرَأَتُهُۥ فِي صَرَّةٖ فَصَكَّتۡ وَجۡهَهَا وَقَالَتۡ عَجُوزٌ عَقِيمٞ ﴿29﴾فَأَقۡبَلَتِ ٱمۡرَأَتُهُۥ فِي صَرَّةٖ فَصَكَّتۡ وَجۡهَهَا وَقَالَتۡ عَجُوزٌ عَقِيمٞ
خێزانهکهی قریوهیهکی کرد و دهنگی لێ بهرز بۆوه و دهستی بهئاستهم دا بهروومهتی خۆیدا (وهکو داب و نـریتی ئافرهتان لهکاتی سهرسامیدا) وتی: پیریژنێکی نهزۆک، چۆن منداڵی دهبێت؟!
قَالُواْ كَذَٰلِكِ قَالَ رَبُّكِۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡحَكِيمُ ٱلۡعَلِيمُ ﴿30﴾قَالُواْ كَذَٰلِكِ قَالَ رَبُّكِۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡحَكِيمُ ٱلۡعَلِيمُ
فریشتهکان وتیان: ئهوهفهرمانی پهروهردگارتهو ئهو زاتێکی دانا و زانایه.
قَالَ فَمَا خَطۡبُكُمۡ أَيُّهَا ٱلۡمُرۡسَلُونَ ﴿31﴾۞قَالَ فَمَا خَطۡبُكُمۡ أَيُّهَا ٱلۡمُرۡسَلُونَ
ئینجا ئیبراهیم لێی، پرسین: بێجگه لهو مژدهیه چ کارێکی گرنگتان بهدهستهوهیه؟!
قَالُوٓاْ إِنَّآ أُرۡسِلۡنَآ إِلَىٰ قَوۡمٖ مُّجۡرِمِينَ ﴿32﴾قَالُوٓاْ إِنَّآ أُرۡسِلۡنَآ إِلَىٰ قَوۡمٖ مُّجۡرِمِينَ
فریشتهکان وتیان: بڕاستی ئێمه ڕهوانهکراوین بۆ گهلێکی تاوانبار و تاوانکار.
لِنُرۡسِلَ عَلَيۡهِمۡ حِجَارَةٗ مِّن طِينٖ ﴿33﴾لِنُرۡسِلَ عَلَيۡهِمۡ حِجَارَةٗ مِّن طِينٖ
بۆ ئهوهی بهرد بارانیان بکهین بهبهردێک کهلهقوڕ دروست کراوه.
مُّسَوَّمَةً عِندَ رَبِّكَ لِلۡمُسۡرِفِينَ ﴿34﴾مُّسَوَّمَةً عِندَ رَبِّكَ لِلۡمُسۡرِفِينَ
ههموو ئهو بهردانهنیشانهدارن لهلایهن پهروهردگارتهوهبۆ ناپوخت و لهسنوور درچووهکان.
فَأَخۡرَجۡنَا مَن كَانَ فِيهَا مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿35﴾فَأَخۡرَجۡنَا مَن كَانَ فِيهَا مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ
جا ههرچی لهو ناوچهیهدا بوو لهئیمانداران دهرمانکردن و ڕزگارمان کردن....
فَمَا وَجَدۡنَا فِيهَا غَيۡرَ بَيۡتٖ مِّنَ ٱلۡمُسۡلِمِينَ ﴿36﴾فَمَا وَجَدۡنَا فِيهَا غَيۡرَ بَيۡتٖ مِّنَ ٱلۡمُسۡلِمِينَ
لهماڵه موسوڵمانێکیش زیاترمان بهدی نهکرد.
وَتَرَكۡنَا فِيهَآ ءَايَةٗ لِّلَّذِينَ يَخَافُونَ ٱلۡعَذَابَ ٱلۡأَلِيمَ ﴿37﴾وَتَرَكۡنَا فِيهَآ ءَايَةٗ لِّلَّذِينَ يَخَافُونَ ٱلۡعَذَابَ ٱلۡأَلِيمَ
(لهپاشان ئهو شوێنهمان بهشێوهیهک کاول کرد)، کردمانهپهند و بهڵگه بۆ ههموو ئهو کهسانهی لهسزای بهئێشی ئێمه دهترسن.
وَفِي مُوسَىٰٓ إِذۡ أَرۡسَلۡنَٰهُ إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ بِسُلۡطَٰنٖ مُّبِينٖ ﴿38﴾وَفِي مُوسَىٰٓ إِذۡ أَرۡسَلۡنَٰهُ إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ بِسُلۡطَٰنٖ مُّبِينٖ
لهبهسهرهاتی موسایشدا پهند و ئامۆژگاری ههیه کهناردمان بۆ لای فیرعهون بهموعجزهیهکی ئاشکراو ڕوونهوه.
فَتَوَلَّىٰ بِرُكۡنِهِۦ وَقَالَ سَٰحِرٌ أَوۡ مَجۡنُونٞ ﴿39﴾فَتَوَلَّىٰ بِرُكۡنِهِۦ وَقَالَ سَٰحِرٌ أَوۡ مَجۡنُونٞ
ئهویش پشتی ههلکرد بههۆی سهربازو دارو دهستهکهیهوهو وتی (ئهم فرستادهیه) جادووگهره، یان شێته!!
فَأَخَذۡنَٰهُ وَجُنُودَهُۥ فَنَبَذۡنَٰهُمۡ فِي ٱلۡيَمِّ وَهُوَ مُلِيمٞ ﴿40﴾فَأَخَذۡنَٰهُ وَجُنُودَهُۥ فَنَبَذۡنَٰهُمۡ فِي ٱلۡيَمِّ وَهُوَ مُلِيمٞ
جا ئێمهش خۆی و سهربازهکانیمان گرفتار کرد و پێچاماننهوه و فڕێمان دانهدهریاوه، لهکاتێکدا ئهو لۆمهکراوه.
وَفِي عَادٍ إِذۡ أَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمُ ٱلرِّيحَ ٱلۡعَقِيمَ ﴿41﴾وَفِي عَادٍ إِذۡ أَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمُ ٱلرِّيحَ ٱلۡعَقِيمَ
ههروهها لهبهسهرهاتی عادیشدا پهند و ئامۆژگاری ههیه، کاتێک لهسهرهنجامی سهرکهشیان بایهکی بێ خێرمان ههڵکرده سهریان.
مَا تَذَرُ مِن شَيۡءٍ أَتَتۡ عَلَيۡهِ إِلَّا جَعَلَتۡهُ كَٱلرَّمِيمِ ﴿42﴾مَا تَذَرُ مِن شَيۡءٍ أَتَتۡ عَلَيۡهِ إِلَّا جَعَلَتۡهُ كَٱلرَّمِيمِ
ئهو بایه ههر شوێنێک و ههر شتێک و ههر کهسێکدا بڕۆیشتایه وازی لێ نهدههێنا ههتا بێ کهڵکی دهکرد و وهک شتێکی فڕێ دراوی لێ دهکرد.
وَفِي ثَمُودَ إِذۡ قِيلَ لَهُمۡ تَمَتَّعُواْ حَتَّىٰ حِينٖ ﴿43﴾وَفِي ثَمُودَ إِذۡ قِيلَ لَهُمۡ تَمَتَّعُواْ حَتَّىٰ حِينٖ
ههروهها لهبهسهرهاتی پمودیشدا پهند و ئامۆژگاری ههیه، کاتێک پێیان وترا: تا ماوهیهک ڕابوێرن!!
فَعَتَوۡاْ عَنۡ أَمۡرِ رَبِّهِمۡ فَأَخَذَتۡهُمُ ٱلصَّـٰعِقَةُ وَهُمۡ يَنظُرُونَ ﴿44﴾فَعَتَوۡاْ عَنۡ أَمۡرِ رَبِّهِمۡ فَأَخَذَتۡهُمُ ٱلصَّـٰعِقَةُ وَهُمۡ يَنظُرُونَ
ئهوانیش لهفهرمانی پهروهردگاریان یاخی بوون، کتوپڕ بروسکهیهک پێچانیهوه وبهچاوی ئهبڵهقهوه دهیانروانی.
فَمَا ٱسۡتَطَٰعُواْ مِن قِيَامٖ وَمَا كَانُواْ مُنتَصِرِينَ ﴿45﴾فَمَا ٱسۡتَطَٰعُواْ مِن قِيَامٖ وَمَا كَانُواْ مُنتَصِرِينَ
ئیتر نهیانتوانی ههڵسنهوه و سهرکهوتووش نهبوون.
وَقَوۡمَ نُوحٖ مِّن قَبۡلُۖ إِنَّهُمۡ كَانُواْ قَوۡمٗا فَٰسِقِينَ ﴿46﴾وَقَوۡمَ نُوحٖ مِّن قَبۡلُۖ إِنَّهُمۡ كَانُواْ قَوۡمٗا فَٰسِقِينَ
پێشتریش هۆزی نوح بهڕاستی ههر تاوانبارو خوانهناس ولارو وێربوون (ئهوانیشمان بهزریانهکه لهناوبرد).
وَٱلسَّمَآءَ بَنَيۡنَٰهَا بِأَيۡيْدٖ وَإِنَّا لَمُوسِعُونَ ﴿47﴾وَٱلسَّمَآءَ بَنَيۡنَٰهَا بِأَيۡيْدٖ وَإِنَّا لَمُوسِعُونَ
ئێمه ئاسمانمان بهدهستی قودرهتی خۆمان دروست کرد، بهردهوامیش گهورهی دهکهین و فراوانی دهکهین. (ئهمهئاماژهیه بۆ ڕاستیهکی زانستی کهزاناکانی گهردوونناسی دهیسهلمێنن).
وَٱلۡأَرۡضَ فَرَشۡنَٰهَا فَنِعۡمَ ٱلۡمَٰهِدُونَ ﴿48﴾وَٱلۡأَرۡضَ فَرَشۡنَٰهَا فَنِعۡمَ ٱلۡمَٰهِدُونَ
زهویشمان ڕاخستووه (ژیانمان لهسهری ئاسان کردووه) بهڕاستی خوا زاتێکی کارساز و کاربهجێیه.
وَمِن كُلِّ شَيۡءٍ خَلَقۡنَا زَوۡجَيۡنِ لَعَلَّكُمۡ تَذَكَّرُونَ ﴿49﴾وَمِن كُلِّ شَيۡءٍ خَلَقۡنَا زَوۡجَيۡنِ لَعَلَّكُمۡ تَذَكَّرُونَ
: لهههموو شتێک ئێمه جووتمان دروست کردوه (لهجیهانی ئادهمیزاد و گیاندار و ڕوهک و بێ گیاندا، لهههموو شتێکی ماددی و مهعنهویدا) بۆ ئهوهی بیربکهنهوه و یادهوهری وهربگرن.
فَفِرُّوٓاْ إِلَى ٱللَّهِۖ إِنِّي لَكُم مِّنۡهُ نَذِيرٞ مُّبِينٞ ﴿50﴾فَفِرُّوٓاْ إِلَى ٱللَّهِۖ إِنِّي لَكُم مِّنۡهُ نَذِيرٞ مُّبِينٞ
بهپهلهو گورج و گۆڵ بن بۆ بهدهست هێنانی ڕهزامهندی خوا، بۆ ههرچی پهروهردگار پێی خۆشه، دڵنیاش بن کهمن (واتهپێغهمبهر (صلى الله عليه وسلم) لهلایهن خواوهترسێنهرێکی ئاشکرام ئهگهر یاخی و سهرکهش بن.....
وَلَا تَجۡعَلُواْ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَۖ إِنِّي لَكُم مِّنۡهُ نَذِيرٞ مُّبِينٞ ﴿51﴾وَلَا تَجۡعَلُواْ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَۖ إِنِّي لَكُم مِّنۡهُ نَذِيرٞ مُّبِينٞ
هیچ مهکهن بههاوهڵ و هاوتای خوا، چونکه من بهڕاستی نێردراوێکی ترسێنهری ئاشکرام بۆتان لهلایهن خواوه.
كَذَٰلِكَ مَآ أَتَى ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِم مِّن رَّسُولٍ إِلَّا قَالُواْ سَاحِرٌ أَوۡ مَجۡنُونٌ ﴿52﴾كَذَٰلِكَ مَآ أَتَى ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِم مِّن رَّسُولٍ إِلَّا قَالُواْ سَاحِرٌ أَوۡ مَجۡنُونٌ
ههر نا بهو شێوهیه هیچ پێغهمبهرێک لهپێش ئهماندا نههاتووه، خوانهناسان نهیانوتبێت جادووگهره، یان شێته.
أَتَوَاصَوۡاْ بِهِۦۚ بَلۡ هُمۡ قَوۡمٞ طَاغُونَ ﴿53﴾أَتَوَاصَوۡاْ بِهِۦۚ بَلۡ هُمۡ قَوۡمٞ طَاغُونَ
سهیره! ئایا دهڵێی بهگوێی یهکدا خوێدویانه و یهکتریان ڕاسپاردووه، نهخێر، بهڵکو ئهوانهههر قهومێکی ستهمکارو سهرکهشن.
فَتَوَلَّ عَنۡهُمۡ فَمَآ أَنتَ بِمَلُومٖ ﴿54﴾فَتَوَلَّ عَنۡهُمۡ فَمَآ أَنتَ بِمَلُومٖ
تۆ ئهی محمد (صلى الله عليه وسلم) گوێیان مهدهرێ چونکه تۆ لۆمهکراو نابیت (لهسهر باوهڕ نههێنانیان).
وَذَكِّرۡ فَإِنَّ ٱلذِّكۡرَىٰ تَنفَعُ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿55﴾وَذَكِّرۡ فَإِنَّ ٱلذِّكۡرَىٰ تَنفَعُ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ
بهڵکو تۆ ههمیشه ئامۆژگاریان بکه، چونکهبهڕاستی ئامۆژگاری سوود بهئیمانداران دهگهیهنێت.
وَمَا خَلَقۡتُ ٱلۡجِنَّ وَٱلۡإِنسَ إِلَّا لِيَعۡبُدُونِ ﴿56﴾وَمَا خَلَقۡتُ ٱلۡجِنَّ وَٱلۡإِنسَ إِلَّا لِيَعۡبُدُونِ
بێگومان من پهری و ئادهمیزاد م دروست نهکردووهتهنها بۆ ئهوهنهبێت کهمن بپهرستن و فهرمانبهردارم بن.
مَآ أُرِيدُ مِنۡهُم مِّن رِّزۡقٖ وَمَآ أُرِيدُ أَن يُطۡعِمُونِ ﴿57﴾مَآ أُرِيدُ مِنۡهُم مِّن رِّزۡقٖ وَمَآ أُرِيدُ أَن يُطۡعِمُونِ
نهرۆزیم لێیان دهوێت نهخواردن و خواردنهوه.
إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلرَّزَّاقُ ذُو ٱلۡقُوَّةِ ٱلۡمَتِينُ ﴿58﴾إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلرَّزَّاقُ ذُو ٱلۡقُوَّةِ ٱلۡمَتِينُ
چونکهبهڕاستی ههر خوا خۆی ڕۆزی بهخشهو خاوهنی هێزو دهسهڵاتی پتهوه.
فَإِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُواْ ذَنُوبٗا مِّثۡلَ ذَنُوبِ أَصۡحَٰبِهِمۡ فَلَا يَسۡتَعۡجِلُونِ ﴿59﴾فَإِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُواْ ذَنُوبٗا مِّثۡلَ ذَنُوبِ أَصۡحَٰبِهِمۡ فَلَا يَسۡتَعۡجِلُونِ
بێگومان بۆ ئهوانهی ستهمیان کردووهتۆڵهو سزای زۆرمان بۆ ئامادهکردوون، ههروهک چۆن بۆ هاوهڵ و هاوبیرهکانیان ئامادهمانکردووه، دهبا ئیتر پهلهم لێنهکهن (چونکهبهم زوانهیهخهیان دهگرێت).
فَوَيۡلٞ لِّلَّذِينَ كَفَرُواْ مِن يَوۡمِهِمُ ٱلَّذِي يُوعَدُونَ ﴿60﴾فَوَيۡلٞ لِّلَّذِينَ كَفَرُواْ مِن يَوۡمِهِمُ ٱلَّذِي يُوعَدُونَ
ئینجا وهیل و ئاهو ناڵه بۆ ئهوانهی کهرێبازی کوفرو خوانهناسیان گرتۆتهبهر لهو ڕۆژهی کهههڕهشهیان لێ کراوهو بهم زووانهپێش دێت.
وَٱلطُّورِ ﴿1﴾وَٱلطُّورِ
سوێند بهکێوی _ طور _ (کهخوای گهورهگفتوگۆی لهگهڵ موسادا له نزیکی ئهنجامدا).
وَكِتَٰبٖ مَّسۡطُورٖ ﴿2﴾وَكِتَٰبٖ مَّسۡطُورٖ
سوێند بهکتێبی نوسراو که (لوح المحفوظه).
فِي رَقّٖ مَّنشُورٖ ﴿3﴾فِي رَقّٖ مَّنشُورٖ
کهلهلاپهڕهی تهنگی گرنگدایه
وَٱلۡبَيۡتِ ٱلۡمَعۡمُورِ ﴿4﴾وَٱلۡبَيۡتِ ٱلۡمَعۡمُورِ
: سوێند _ بهکهعبه_ کهههمیشه ئاوهدانه به نوێژكهران، وه (ئهوانهی بۆ حهج و عهمرهدهچن) ههروهها (بیت المعمور) شوێنێکه لهئاسمانی حهوتهم کهدیاریکراوه بۆ خواپهرستی فریشتهکان ههروهک چۆن کهعبه پیرۆزه لای ئیمانداران، (لهفهرمودهیهکی ڕاست و دروستدا ئاماژهی بۆ کراوه).
وَٱلسَّقۡفِ ٱلۡمَرۡفُوعِ ﴿5﴾وَٱلسَّقۡفِ ٱلۡمَرۡفُوعِ
ههروهها سوێند بهسهقفی بهرزو بڵند (کهئاسمان دهگرێتهوه، خوای گهورهدهیهوێت سهرنجمان ڕاکێشێت بۆ لای).
وَٱلۡبَحۡرِ ٱلۡمَسۡجُورِ ﴿6﴾وَٱلۡبَحۡرِ ٱلۡمَسۡجُورِ
سوێند بهدهریای پڕ لهئاو یان دهریای داگیرساو (کهقیامهت دادهگرسێت و دهتهقێتهوه).
إِنَّ عَذَابَ رَبِّكَ لَوَٰقِعٞ ﴿7﴾إِنَّ عَذَابَ رَبِّكَ لَوَٰقِعٞ
(پهروهردگاری مهزن سوێند بهو ههموو شتانهدهخوات، ئینجا دهفهرموێت): بهڕاستی سزاو ئازاری پهروهردگاری تۆ ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) ههر پێش دێت.
مَّا لَهُۥ مِن دَافِعٖ ﴿8﴾مَّا لَهُۥ مِن دَافِعٖ
کهسیش ناتوانێت بهری بگرێت و دهستی پێوه بنێت و نههێڵێت.
يَوۡمَ تَمُورُ ٱلسَّمَآءُ مَوۡرٗا ﴿9﴾يَوۡمَ تَمُورُ ٱلسَّمَآءُ مَوۡرٗا
ئهو ڕۆژه ئهستێره وههسهرهکانی ئاسمان ههموو بهیهکدا دهدهن، (خوای گهورهتێکیان دهدات وههڵیان دهوهشێنێت)
وَتَسِيرُ ٱلۡجِبَالُ سَيۡرٗا ﴿10﴾وَتَسِيرُ ٱلۡجِبَالُ سَيۡرٗا
کێوهکانیش لهجێی خۆیان دهجوڵێن و دهڕۆن، (وهک خۆری، وهک ههور، زهویان پێ تهخت دهکرێت).
فَوَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ ﴿11﴾فَوَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ
کهواته واوهیلا و هاوار بۆ ئهوانهی کهباوهڕیان بهحهق و ڕاستی نهکرد و بهدرۆیان دهزانی لهو ڕۆژهدا.
ٱلَّذِينَ هُمۡ فِي خَوۡضٖ يَلۡعَبُونَ ﴿12﴾ٱلَّذِينَ هُمۡ فِي خَوۡضٖ يَلۡعَبُونَ
ئهوانهی کهرۆچووه و گاڵته دهکهن بهئیسلام و پێغهمبهر و قورئان.
يَوۡمَ يُدَعُّونَ إِلَىٰ نَارِ جَهَنَّمَ دَعًّا ﴿13﴾يَوۡمَ يُدَعُّونَ إِلَىٰ نَارِ جَهَنَّمَ دَعًّا
رۆژێک دێت بهتوندی پاڵیان پێوه دهنرێت بۆ ناو دۆزهخ (دهنگ لهسینهوهیانهوه دێت ئهوهندهپاڵهکه تونده).
هَٰذِهِ ٱلنَّارُ ٱلَّتِي كُنتُم بِهَا تُكَذِّبُونَ ﴿14﴾هَٰذِهِ ٱلنَّارُ ٱلَّتِي كُنتُم بِهَا تُكَذِّبُونَ
پێیان دهوترێت ئهمهئهو ئاگرو دۆزهخهیه کهکاتی خۆی بڕواتان پێی نهبوو بهگاڵتهتان گرتبوو
أَفَسِحۡرٌ هَٰذَآ أَمۡ أَنتُمۡ لَا تُبۡصِرُونَ ﴿15﴾أَفَسِحۡرٌ هَٰذَآ أَمۡ أَنتُمۡ لَا تُبۡصِرُونَ
باشه، ئهمهجادووهنیشانتان دهدرێت یان ئێوه ڕاستی نابینن؟!
ٱصۡلَوۡهَا فَٱصۡبِرُوٓاْ أَوۡ لَا تَصۡبِرُواْ سَوَآءٌ عَلَيۡكُمۡۖ إِنَّمَا تُجۡزَوۡنَ مَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ﴿16﴾ٱصۡلَوۡهَا فَٱصۡبِرُوٓاْ أَوۡ لَا تَصۡبِرُواْ سَوَآءٌ عَلَيۡكُمۡۖ إِنَّمَا تُجۡزَوۡنَ مَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ
دهبێت بچنهناوی و سزا بچێژن، جا ئیتر خۆڕادهگرن یان خۆڕاناگرن وهک یهکه بۆتان، بێگومان یان خۆڕاناگرن وهک یهکه بۆتان، بێگومان تۆڵهی ئهو کاروکردهوانهتان ههر دهدرێتهوه کهدهتانکرد.
إِنَّ ٱلۡمُتَّقِينَ فِي جَنَّـٰتٖ وَنَعِيمٖ ﴿17﴾إِنَّ ٱلۡمُتَّقِينَ فِي جَنَّـٰتٖ وَنَعِيمٖ
لهولاشهوهبهڕاستی ئهوانهی کهلهدنیادا خواناس و دینداربوون، لهباخهکانی بهههشت و ناز و نیعمهتدا، ژیانی پڕ لهبهختیاری و کامهرانی دهبهنهسهر.
فَٰكِهِينَ بِمَآ ءَاتَىٰهُمۡ رَبُّهُمۡ وَوَقَىٰهُمۡ رَبُّهُمۡ عَذَابَ ٱلۡجَحِيمِ ﴿18﴾فَٰكِهِينَ بِمَآ ءَاتَىٰهُمۡ رَبُّهُمۡ وَوَقَىٰهُمۡ رَبُّهُمۡ عَذَابَ ٱلۡجَحِيمِ
زۆر کهیف خۆش و دڵخۆش و ڕووخۆشن بهو بهخششانهی که پهروهردگاریان پێی بهخشیون، ههر پهروهردیگاریشیان لهسزاو تاڵاوی دۆزهخ پاڕاستونی.
كُلُواْ وَٱشۡرَبُواْ هَنِيٓـَٔۢا بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ﴿19﴾كُلُواْ وَٱشۡرَبُواْ هَنِيٓـَٔۢا بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ
پێیان دهوترێت بخۆن و بخۆنهوه نۆشی گیانتان بێت لهپاداشتی کردهوهی چاک و ڕێک و پێکتاندا
مُتَّكِـِٔينَ عَلَىٰ سُرُرٖ مَّصۡفُوفَةٖۖ وَزَوَّجۡنَٰهُم بِحُورٍ عِينٖ ﴿20﴾مُتَّكِـِٔينَ عَلَىٰ سُرُرٖ مَّصۡفُوفَةٖۖ وَزَوَّجۡنَٰهُم بِحُورٍ عِينٖ
ئهو بهختهوهرانهبهکهماڵی ئیسراحهت) پاڵیان داوهتهوهلهسهر کورسی و قهنهفهرازاوهکان، کهبهشێوهیهکی جوان و ڕێک ڕیز کراون، ئێمه هاوسهرانی حۆری چاوگهشهمان لێ مارهکردوون
وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَٱتَّبَعَتۡهُمۡ ذُرِّيَّتُهُم بِإِيمَٰنٍ أَلۡحَقۡنَا بِهِمۡ ذُرِّيَّتَهُمۡ وَمَآ أَلَتۡنَٰهُم مِّنۡ عَمَلِهِم مِّن شَيۡءٖۚ كُلُّ ٱمۡرِيِٕۭ بِمَا كَسَبَ رَهِينٞ ﴿21﴾وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَٱتَّبَعَتۡهُمۡ ذُرِّيَّتُهُم بِإِيمَٰنٍ أَلۡحَقۡنَا بِهِمۡ ذُرِّيَّتَهُمۡ وَمَآ أَلَتۡنَٰهُم مِّنۡ عَمَلِهِم مِّن شَيۡءٖۚ كُلُّ ٱمۡرِيِٕۭ بِمَا كَسَبَ رَهِينٞ
جا ئهوانهی باوهڕیان هێناوه و نهوهکانیشیان بهئیمان و باوهڕهوه شوێنیان کهوتوون، ئهوانهلهبهههشتدا پێک شاد دهکهینهوه (تا کامهرانی و خۆشییان زیاتر بێت)، وهنهبێت ئهوانهی کهپلهی بهرزیان دهستکهوتووهدایان بهزێنین بۆ پلهی نزمتر، چونکهئێمه پاداشتی کردهوهی کهس کهم ناکهینهوه (ئهگهر زیادی نهکهین) لهههمان کاتدا ههرکهسهبارمتهی کردهوهی خۆیهتی
وَأَمۡدَدۡنَٰهُم بِفَٰكِهَةٖ وَلَحۡمٖ مِّمَّا يَشۡتَهُونَ ﴿22﴾وَأَمۡدَدۡنَٰهُم بِفَٰكِهَةٖ وَلَحۡمٖ مِّمَّا يَشۡتَهُونَ
بهردهوام حهزیان لهههر میوه و گۆشتێک بێت پێشکهشیان دهکهین
يَتَنَٰزَعُونَ فِيهَا كَأۡسٗا لَّا لَغۡوٞ فِيهَا وَلَا تَأۡثِيمٞ ﴿23﴾يَتَنَٰزَعُونَ فِيهَا كَأۡسٗا لَّا لَغۡوٞ فِيهَا وَلَا تَأۡثِيمٞ
بهدڵ خۆشیهوه لهکاسی تایبهتیدا شهراب دهنۆشن، جار جار بۆ خۆشی لهیهکتری دهسێنن، دوور لهرهفتاری ناشیرین و گوناهو تاوانبارکردنی یهکتر