وَٱذۡكُرۡ أَخَا عَادٍ إِذۡ أَنذَرَ قَوۡمَهُۥ بِٱلۡأَحۡقَافِ وَقَدۡ خَلَتِ ٱلنُّذُرُ مِنۢ بَيۡنِ يَدَيۡهِ وَمِنۡ خَلۡفِهِۦٓ أَلَّا تَعۡبُدُوٓاْ إِلَّا ٱللَّهَ إِنِّيٓ أَخَافُ عَلَيۡكُمۡ عَذَابَ يَوۡمٍ عَظِيمٖ ﴿21﴾۞وَٱذۡكُرۡ أَخَا عَادٍ إِذۡ أَنذَرَ قَوۡمَهُۥ بِٱلۡأَحۡقَافِ وَقَدۡ خَلَتِ ٱلنُّذُرُ مِنۢ بَيۡنِ يَدَيۡهِ وَمِنۡ خَلۡفِهِۦٓ أَلَّا تَعۡبُدُوٓاْ إِلَّا ٱللَّهَ إِنِّيٓ أَخَافُ عَلَيۡكُمۡ عَذَابَ يَوۡمٍ عَظِيمٖ
ئهی پێغهمبهر ( صلى الله عليه وسلم) یادی براکهی قهومی عاد ( هود پێغهمبهر ) بکه، کاتێک قهومهکهی بێدارکردنهوه لهدۆڵ و بیابانهکاندا ( مهبهست ناوچهی حچر موت ) ه، بێگومان بێدار خهرهوهی زۆر لهپێش ئهو و دوای ئهویش تێپهریان کرد، ههر ههموویان ئهوهیان بهخهڵکی ڕاگهیاندووه کهجگه لهخوا کهسی تر نهپهرستن... بهڕاستی من دهترسم سزایهکی زۆر گهورهو بێ سنوورتان لهرۆژێکی سامناکدا بۆ پێش بێت.
قَالُوٓاْ أَجِئۡتَنَا لِتَأۡفِكَنَا عَنۡ ءَالِهَتِنَا فَأۡتِنَا بِمَا تَعِدُنَآ إِن كُنتَ مِنَ ٱلصَّـٰدِقِينَ ﴿22﴾قَالُوٓاْ أَجِئۡتَنَا لِتَأۡفِكَنَا عَنۡ ءَالِهَتِنَا فَأۡتِنَا بِمَا تَعِدُنَآ إِن كُنتَ مِنَ ٱلصَّـٰدِقِينَ
خوانهناسانی قهومهکهی پێیان وت: ئایا تۆ بۆ ئهوههاتوویت که ئێمه لهبهنداینتی خواکانمان لابدهیت؟! کهواتهئهگهر لهڕاستگۆیانی ئهو ههڕهشانهی کهلێمان دهکهیت، پێشی بێنه بۆمان!
قَالَ إِنَّمَا ٱلۡعِلۡمُ عِندَ ٱللَّهِ وَأُبَلِّغُكُم مَّآ أُرۡسِلۡتُ بِهِۦ وَلَٰكِنِّيٓ أَرَىٰكُمۡ قَوۡمٗا تَجۡهَلُونَ ﴿23﴾قَالَ إِنَّمَا ٱلۡعِلۡمُ عِندَ ٱللَّهِ وَأُبَلِّغُكُم مَّآ أُرۡسِلۡتُ بِهِۦ وَلَٰكِنِّيٓ أَرَىٰكُمۡ قَوۡمٗا تَجۡهَلُونَ
هود وتی: ڕوودانی ئهو سزایانه و زانینی کاتهکهی بهڕاستی تهنها ههر لای خوا خۆیهتی، من ئهوهم لهسهره که ئهوهی من بۆی ڕهوانه کراوم پێتان ڕابگهیهنم، بهڵام بهداخهوه ئێوه به قهوم و هۆزێکی نهزان و نهفام دهبینم.
فَلَمَّا رَأَوۡهُ عَارِضٗا مُّسۡتَقۡبِلَ أَوۡدِيَتِهِمۡ قَالُواْ هَٰذَا عَارِضٞ مُّمۡطِرُنَاۚ بَلۡ هُوَ مَا ٱسۡتَعۡجَلۡتُم بِهِۦۖ رِيحٞ فِيهَا عَذَابٌ أَلِيمٞ ﴿24﴾فَلَمَّا رَأَوۡهُ عَارِضٗا مُّسۡتَقۡبِلَ أَوۡدِيَتِهِمۡ قَالُواْ هَٰذَا عَارِضٞ مُّمۡطِرُنَاۚ بَلۡ هُوَ مَا ٱسۡتَعۡجَلۡتُم بِهِۦۖ رِيحٞ فِيهَا عَذَابٌ أَلِيمٞ
جا کاتێک پهڵه ههورێکیان بینی ڕووی کردۆته دۆڵ و ناوچهکهیان، دڵیان خۆشبوو، وتیان: ئهمهبارانی پێیه بۆمان، نهخێر وانیه، بهڵکو ئهوهئهو کارهساتهیه پهلهتانهپێش بێت، ڕهشهبایهکی توند، کهسزایهکی بهئازارو بهئێشی پێیه.
تُدَمِّرُ كُلَّ شَيۡءِۭ بِأَمۡرِ رَبِّهَا فَأَصۡبَحُواْ لَا يُرَىٰٓ إِلَّا مَسَٰكِنُهُمۡۚ كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلۡمُجۡرِمِينَ ﴿25﴾تُدَمِّرُ كُلَّ شَيۡءِۭ بِأَمۡرِ رَبِّهَا فَأَصۡبَحُواْ لَا يُرَىٰٓ إِلَّا مَسَٰكِنُهُمۡۚ كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلۡمُجۡرِمِينَ
ئهوهرهشهبایه، ههموو شتێک و ههموو شوێنێک کاول دهکات بهفهرمانی پهروهردگاری، ئیتر کهسیان دیار نهمان جگهماڵه چۆڵ و هۆڵهکانیان، ههر ئا بهو شێوهیه و بهو جۆره سزایانه تۆڵه لهقهوم و هۆزو گهلانی تاوانبارو تاوانکار دهسێنین ( لهههموو کات و شووێنێکدا، ئهگهر یاخی ببن )..
وَلَقَدۡ مَكَّنَّـٰهُمۡ فِيمَآ إِن مَّكَّنَّـٰكُمۡ فِيهِ وَجَعَلۡنَا لَهُمۡ سَمۡعٗا وَأَبۡصَٰرٗا وَأَفۡـِٔدَةٗ فَمَآ أَغۡنَىٰ عَنۡهُمۡ سَمۡعُهُمۡ وَلَآ أَبۡصَٰرُهُمۡ وَلَآ أَفۡـِٔدَتُهُم مِّن شَيۡءٍ إِذۡ كَانُواْ يَجۡحَدُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ ﴿26﴾وَلَقَدۡ مَكَّنَّـٰهُمۡ فِيمَآ إِن مَّكَّنَّـٰكُمۡ فِيهِ وَجَعَلۡنَا لَهُمۡ سَمۡعٗا وَأَبۡصَٰرٗا وَأَفۡـِٔدَةٗ فَمَآ أَغۡنَىٰ عَنۡهُمۡ سَمۡعُهُمۡ وَلَآ أَبۡصَٰرُهُمۡ وَلَآ أَفۡـِٔدَتُهُم مِّن شَيۡءٍ إِذۡ كَانُواْ يَجۡحَدُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ
سوێند بهخوا بهڕاستی ئێمه دهسهڵات و تواناییهکی وامان بهخشی بهقهومی ( عاد )، کهبهئێوهمان نهبهخشیووه، ههروهها هۆکارهی بیستن و بینین و لێکدانهوهشمان پێدابوون، مهخابن هۆکارهکانی بیستن و بینین و لێکدانهوه سوودی پێنهگهیاندن! ئهمهش لهبهر ئهوهبوو چونکهبهبهڵگهو نیشانهکانی خوا بێ باوهڕ بوون و، بهرپهچیان دهدایهوه... ئهو سزایهی کهگاڵتهیان پێی دههات، داوێن گیریان بوو، لێی دهرباز نهبوون.
وَلَقَدۡ أَهۡلَكۡنَا مَا حَوۡلَكُم مِّنَ ٱلۡقُرَىٰ وَصَرَّفۡنَا ٱلۡأٓيَٰتِ لَعَلَّهُمۡ يَرۡجِعُونَ ﴿27﴾وَلَقَدۡ أَهۡلَكۡنَا مَا حَوۡلَكُم مِّنَ ٱلۡقُرَىٰ وَصَرَّفۡنَا ٱلۡأٓيَٰتِ لَعَلَّهُمۡ يَرۡجِعُونَ
بێگومانیش ئێمه دانیشتوانی شارو دێهاتهکانی دهوروبهرتانمان لهناو برد ( کاتێک یاخی بوون لهبهرنامهی ئێمه )، بهڵگه و نیشانهی جۆراو جۆریشمان خستهبهر چاویان، بۆ ئهوهی بگهڕێنهوه بۆ لای ئیمان و ڕوو بکهنهوهباوهڕ.
فَلَوۡلَا نَصَرَهُمُ ٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ قُرۡبَانًا ءَالِهَةَۢۖ بَلۡ ضَلُّواْ عَنۡهُمۡۚ وَذَٰلِكَ إِفۡكُهُمۡ وَمَا كَانُواْ يَفۡتَرُونَ ﴿28﴾فَلَوۡلَا نَصَرَهُمُ ٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ قُرۡبَانًا ءَالِهَةَۢۖ بَلۡ ضَلُّواْ عَنۡهُمۡۚ وَذَٰلِكَ إِفۡكُهُمۡ وَمَا كَانُواْ يَفۡتَرُونَ
جا ئهو بتانهی کهبهتهما بوون لهخوا نزیکیان بخهنهوهو لهکاتی تهنگانهدا فریایان بکهون!! دهبا فریایان بکهوتنایه؟! بهڵکو ههر لێیان ون بوون و ئاسهواریان نهما، ئائهوهبوو درۆکانیان و ئهوهش بوو کهههڵیاندهبهست ( کهگوایه ئهم بتانهبۆیه دهپهرستن تا لهخوا نزیکیان بکهنهوه، فریایان بکهوه! ).
وَإِذۡ صَرَفۡنَآ إِلَيۡكَ نَفَرٗا مِّنَ ٱلۡجِنِّ يَسۡتَمِعُونَ ٱلۡقُرۡءَانَ فَلَمَّا حَضَرُوهُ قَالُوٓاْ أَنصِتُواْۖ فَلَمَّا قُضِيَ وَلَّوۡاْ إِلَىٰ قَوۡمِهِم مُّنذِرِينَ ﴿29﴾وَإِذۡ صَرَفۡنَآ إِلَيۡكَ نَفَرٗا مِّنَ ٱلۡجِنِّ يَسۡتَمِعُونَ ٱلۡقُرۡءَانَ فَلَمَّا حَضَرُوهُ قَالُوٓاْ أَنصِتُواْۖ فَلَمَّا قُضِيَ وَلَّوۡاْ إِلَىٰ قَوۡمِهِم مُّنذِرِينَ
یادی ئهوهش بکهکاتێک ئێمه دهستهیهک پهریمان لادایه لای تۆ، تا گوێ لهقورئان بگرن، ئهوسا ئامادهبوون و بهیهکتریان وت: گوێ بگرن و بێ دهنگ بن، کاتێک قورئان خوێندنهکه تهواو بوو، پهریهکان گهڕانهوه بۆ ناو هۆزو قهومهکهیان و، دهستیان کرد بهئاگادارکردنهوهو بانگکردنیان بۆ پهیرهوی کردنی ئهم ئاینه نوێیه.
قَالُواْ يَٰقَوۡمَنَآ إِنَّا سَمِعۡنَا كِتَٰبًا أُنزِلَ مِنۢ بَعۡدِ مُوسَىٰ مُصَدِّقٗا لِّمَا بَيۡنَ يَدَيۡهِ يَهۡدِيٓ إِلَى ٱلۡحَقِّ وَإِلَىٰ طَرِيقٖ مُّسۡتَقِيمٖ ﴿30﴾قَالُواْ يَٰقَوۡمَنَآ إِنَّا سَمِعۡنَا كِتَٰبًا أُنزِلَ مِنۢ بَعۡدِ مُوسَىٰ مُصَدِّقٗا لِّمَا بَيۡنَ يَدَيۡهِ يَهۡدِيٓ إِلَى ٱلۡحَقِّ وَإِلَىٰ طَرِيقٖ مُّسۡتَقِيمٖ
وتیان: ئهی هۆز و گهلی ئێمه! باوهڕ بکهن، گوێمان لهکتێبێک بوو کهلهدوای موسا نێردراوه، سهلمێنهری پهیام و کتێبهکانی پێش خۆیهتی و ڕێکه لهگهڵیاندا و، ڕێنموویی و هیدایهت دهدات بۆ حهق و ڕاستهشهقامی ڕاست و دروستیش. نباراو گوناهکاران نین کهتیادهچن؟!
يَٰقَوۡمَنَآ أَجِيبُواْ دَاعِيَ ٱللَّهِ وَءَامِنُواْ بِهِۦ يَغۡفِرۡ لَكُم مِّن ذُنُوبِكُمۡ وَيُجِرۡكُم مِّنۡ عَذَابٍ أَلِيمٖ ﴿31﴾يَٰقَوۡمَنَآ أَجِيبُواْ دَاعِيَ ٱللَّهِ وَءَامِنُواْ بِهِۦ يَغۡفِرۡ لَكُم مِّن ذُنُوبِكُمۡ وَيُجِرۡكُم مِّنۡ عَذَابٍ أَلِيمٖ
ئهی خزمینه!! بچن بهدهم بانگهوازی خواوهو ئیمان و باوهڕی پێبهێنن، ئهو کاتهلهگوناههکانیان خۆش دهبێت و لهسزای بهئێش و ئازار دهتانپارێزێت
وَمَن لَّا يُجِبۡ دَاعِيَ ٱللَّهِ فَلَيۡسَ بِمُعۡجِزٖ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَيۡسَ لَهُۥ مِن دُونِهِۦٓ أَوۡلِيَآءُۚ أُوْلَـٰٓئِكَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٍ ﴿32﴾وَمَن لَّا يُجِبۡ دَاعِيَ ٱللَّهِ فَلَيۡسَ بِمُعۡجِزٖ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَيۡسَ لَهُۥ مِن دُونِهِۦٓ أَوۡلِيَآءُۚ أُوْلَـٰٓئِكَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٍ
جا ئهوهی پێشوازی لهبانگهوازی خوا ناکات، ئهوهوهنهبێت لهدهسهڵاتی خوا لهم سهر زهویهدا دهرباز ببێت و خوا دهسهوسان بکات، کهسیش ناتوانێت جگهلهخوا ڕزگاری بکات و پشتیوانی لێ بکات، ئا ئهوانهلهگومڕایی و سهرلێشێواویهکی زۆر ئاشکرادان.
أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّ ٱللَّهَ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَلَمۡ يَعۡيَ بِخَلۡقِهِنَّ بِقَٰدِرٍ عَلَىٰٓ أَن يُحۡـِۧيَ ٱلۡمَوۡتَىٰۚ بَلَىٰٓۚ إِنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ﴿33﴾أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّ ٱللَّهَ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَلَمۡ يَعۡيَ بِخَلۡقِهِنَّ بِقَٰدِرٍ عَلَىٰٓ أَن يُحۡـِۧيَ ٱلۡمَوۡتَىٰۚ بَلَىٰٓۚ إِنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ
ئایا ئهوهسهرنجیان نهداوهبهڕاستی ئهوهخوایه کهئاسمانهکان و زهوی دروست کردووهو لهدروست کردنیشیاندا هیچ ماندوو نهبووه، توانای نی یه مردووهکان زیندوو بکاتهوه، بهڵێ، بێگومان ئهو زاته، بهسهر ههموو شتێکدا دهسهڵاتی ههیه.
وَيَوۡمَ يُعۡرَضُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ عَلَى ٱلنَّارِ أَلَيۡسَ هَٰذَا بِٱلۡحَقِّۖ قَالُواْ بَلَىٰ وَرَبِّنَاۚ قَالَ فَذُوقُواْ ٱلۡعَذَابَ بِمَا كُنتُمۡ تَكۡفُرُونَ ﴿34﴾وَيَوۡمَ يُعۡرَضُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ عَلَى ٱلنَّارِ أَلَيۡسَ هَٰذَا بِٱلۡحَقِّۖ قَالُواْ بَلَىٰ وَرَبِّنَاۚ قَالَ فَذُوقُواْ ٱلۡعَذَابَ بِمَا كُنتُمۡ تَكۡفُرُونَ
ڕۆژێک دێت کافرو خوانهناسان دۆزهخیان نیشان دهدرێت و پێیان دهوترێت: ئێستا دهڵێن چی؟! ئا ئهمهئیتر حهق و حهقیقهت و ڕاستهقینه نیه؟! ( ههموو بهیهک دهنگ ) دهڵێن: بهڵێ... سوێند بهپهروهردیگارمان ڕاستهو حهقه، ( بهڵام ئهو سوێند خواردن و دان پێدانانه، تازهبێ سووده) بۆیه خوا دهفهرموێت: مادهم وایه سزاو ئهشکهنجهی ناو ئاگر بچێژن لهسهر ئهنجامی بێ بڕوایی و کافربوونتاندا.
فَٱصۡبِرۡ كَمَا صَبَرَ أُوْلُواْ ٱلۡعَزۡمِ مِنَ ٱلرُّسُلِ وَلَا تَسۡتَعۡجِل لَّهُمۡۚ كَأَنَّهُمۡ يَوۡمَ يَرَوۡنَ مَا يُوعَدُونَ لَمۡ يَلۡبَثُوٓاْ إِلَّا سَاعَةٗ مِّن نَّهَارِۭۚ بَلَٰغٞۚ فَهَلۡ يُهۡلَكُ إِلَّا ٱلۡقَوۡمُ ٱلۡفَٰسِقُونَ ﴿35﴾فَٱصۡبِرۡ كَمَا صَبَرَ أُوْلُواْ ٱلۡعَزۡمِ مِنَ ٱلرُّسُلِ وَلَا تَسۡتَعۡجِل لَّهُمۡۚ كَأَنَّهُمۡ يَوۡمَ يَرَوۡنَ مَا يُوعَدُونَ لَمۡ يَلۡبَثُوٓاْ إِلَّا سَاعَةٗ مِّن نَّهَارِۭۚ بَلَٰغٞۚ فَهَلۡ يُهۡلَكُ إِلَّا ٱلۡقَوۡمُ ٱلۡفَٰسِقُونَ
کهوابوو ئهی پێغهمبهر ( صلى الله عليه وسلم) دان بهخۆدا بگرهو خۆڕاگربه، ههروهکوو پێغهمبهرانی خاوهن ویستی بههێز خۆڕاگر بوون، پهلهشیان لێ مهکه، ئهو ڕۆژهی کهبهڵێنیان دراوهتێ ههر کاتێک پێشهات وا دهزانن تهنها ساتهوهختێکیان لهرۆژێکدا پێچووه، ئهمهبهڵێن و پهیام و ڕاگهیاندنێکی تهواوه، جا ئهو کاتهمهگهر تهنها تاوانباراو گوناهکاران نین کهتیادهچن؟!
ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَصَدُّواْ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ أَضَلَّ أَعۡمَٰلَهُمۡ ﴿1﴾ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَصَدُّواْ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ أَضَلَّ أَعۡمَٰلَهُمۡ
ئهوانهی بێ بڕوا بوون و بهرههڵستی ڕێبازی خوایان کرد، ئهوانهخوا کاروکردهوهکانیانی ون و پووچ کردۆتهوه، (تهنانهت چاکهکانیشیان بێ پاداشته، چونکهمهبهستیان خوا نهبووه). ئهوانهی بێ بڕوا بوون و بهرههڵستی ڕێبازی خوایان کرد، ئهوانهخوا کاروکردهوهکانیانی ون و پووچ کردۆتهوه، (تهنانهت چاکهکانیشیان بێ پاداشته، چونکهمهبهستیان خوا نهبووه).
وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ وَءَامَنُواْ بِمَا نُزِّلَ عَلَىٰ مُحَمَّدٖ وَهُوَ ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّهِمۡ كَفَّرَ عَنۡهُمۡ سَيِّـَٔاتِهِمۡ وَأَصۡلَحَ بَالَهُمۡ ﴿2﴾وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ وَءَامَنُواْ بِمَا نُزِّلَ عَلَىٰ مُحَمَّدٖ وَهُوَ ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّهِمۡ كَفَّرَ عَنۡهُمۡ سَيِّـَٔاتِهِمۡ وَأَصۡلَحَ بَالَهُمۡ
ئهوانهش باوهڕیان هێناوه و کارو کردهوهچاکهکانیان ئهنجام داوهو باوهڕیان هێناوه بهو قورئانهبوو کهبۆ محمد (صلى الله عليه وسلم) دابهزێنراوه، ههر ئهویش ڕاستهو لهلایهن پهروهردیگارهوه، ئهوانهخوا چاوپۆشی کردووهلهههموو گوناههکانیان، چاکهشی ڕواندووهلهدڵ و دهروونیانداو بۆچوونیانی ڕێک و پێک کردووه.
ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ ٱتَّبَعُواْ ٱلۡبَٰطِلَ وَأَنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّبَعُواْ ٱلۡحَقَّ مِن رَّبِّهِمۡۚ كَذَٰلِكَ يَضۡرِبُ ٱللَّهُ لِلنَّاسِ أَمۡثَٰلَهُمۡ ﴿3﴾ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ ٱتَّبَعُواْ ٱلۡبَٰطِلَ وَأَنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّبَعُواْ ٱلۡحَقَّ مِن رَّبِّهِمۡۚ كَذَٰلِكَ يَضۡرِبُ ٱللَّهُ لِلنَّاسِ أَمۡثَٰلَهُمۡ
ئهوهش بههۆی ئهوهوهیه چونکهبهڕاستی ئهوانهی کهبێ باوهڕ بوون شوێنی ناڕاستی کهوتبوون... بێگومان ئهوانهش باوهڕیان هێناوه و موسڵمان بوون، شوێنی حهق و ڕاستیهک کهوتوون کهلهلایهن پهروهردگارهوههاتووه، ئا بهو شێوهیه خوا نموونهی ئهو دوو کۆمهڵه ڕوون دهکاتهوهبۆ خهڵکی (تا فریای خۆیان بکهون).
فَإِذَا لَقِيتُمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فَضَرۡبَ ٱلرِّقَابِ حَتَّىٰٓ إِذَآ أَثۡخَنتُمُوهُمۡ فَشُدُّواْ ٱلۡوَثَاقَ فَإِمَّا مَنَّۢا بَعۡدُ وَإِمَّا فِدَآءً حَتَّىٰ تَضَعَ ٱلۡحَرۡبُ أَوۡزَارَهَاۚ ذَٰلِكَۖ وَلَوۡ يَشَآءُ ٱللَّهُ لَٱنتَصَرَ مِنۡهُمۡ وَلَٰكِن لِّيَبۡلُوَاْ بَعۡضَكُم بِبَعۡضٖۗ وَٱلَّذِينَ قُتِلُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ فَلَن يُضِلَّ أَعۡمَٰلَهُمۡ ﴿4﴾فَإِذَا لَقِيتُمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فَضَرۡبَ ٱلرِّقَابِ حَتَّىٰٓ إِذَآ أَثۡخَنتُمُوهُمۡ فَشُدُّواْ ٱلۡوَثَاقَ فَإِمَّا مَنَّۢا بَعۡدُ وَإِمَّا فِدَآءً حَتَّىٰ تَضَعَ ٱلۡحَرۡبُ أَوۡزَارَهَاۚ ذَٰلِكَۖ وَلَوۡ يَشَآءُ ٱللَّهُ لَٱنتَصَرَ مِنۡهُمۡ وَلَٰكِن لِّيَبۡلُوَاْ بَعۡضَكُم بِبَعۡضٖۗ وَٱلَّذِينَ قُتِلُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ فَلَن يُضِلَّ أَعۡمَٰلَهُمۡ
(ئهم فهرمانهبۆ کاتی ڕووبهڕوو بوونهوهیهک لهگۆرهپانی جهنگدا) جا کاتێک گهیشتن بهوانهی بێ باوهڕ بوون، بێنه دهست لێیان و لهگهردنیان بدهن (ئهگینا ئهوان ئێوه دهکوژن)، تا کاتێک کوشتاری زۆریان لێ دهکهن، ئینجا کههێزیان نهما، بهدیل بیانگرن بهتوندی باڵبهستیان بکهن، ئهوسا یهکێک لهم دوو کارهیان لهگهڵدا ئهنجام بدهن: یان بهپیاوهتی و منهت، یاخود بهگۆڕینهوهو فیدیه ئازادیان بکهن، تا شهر کۆتایی دێت و ئاسهواری نامێنێت و دوژمنان چهک دادهنێن، بڕیارهکه ئاوهایه، ئهگهر خوا بیویستایه خۆی تۆڵهی لێ دهسهندن، بهڵام دهیهوێت بهیهکتر تاقیان بکاتهوه، ئهوانهش لهپێناوی خوادا شههید بوون، ههرگیز پاداشتی ههوڵ و کۆششیان بهزایه نادات.
سَيَهۡدِيهِمۡ وَيُصۡلِحُ بَالَهُمۡ ﴿5﴾سَيَهۡدِيهِمۡ وَيُصۡلِحُ بَالَهُمۡ
ئهوانهرێنموویی دهکات بۆ جێگه و ڕێگهی خۆش و دڵ و دهرون و بیرو هۆشیان ئاسوودهدهکات.
وَيُدۡخِلُهُمُ ٱلۡجَنَّةَ عَرَّفَهَا لَهُمۡ ﴿6﴾وَيُدۡخِلُهُمُ ٱلۡجَنَّةَ عَرَّفَهَا لَهُمۡ
ههروهها دهیانخاته ئهو بهههشتهوه کهبهجۆرهها شێواز بۆی باس کردوون.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِن تَنصُرُواْ ٱللَّهَ يَنصُرۡكُمۡ وَيُثَبِّتۡ أَقۡدَامَكُمۡ ﴿7﴾يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِن تَنصُرُواْ ٱللَّهَ يَنصُرۡكُمۡ وَيُثَبِّتۡ أَقۡدَامَكُمۡ
ئهی ئهو کهسانهی ئیمان و باوهڕتان هێناوه، ئهگهر ئێوه پشتیوانی له ئاینی خوا بکهن و ههوڵی سهرکهوتنی بدهن، ئهوهخوایش پشتیوانی لهئێوه دهکات و سهرتان دهخات و پایهدارو جێگیرتان دهکات.
وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فَتَعۡسٗا لَّهُمۡ وَأَضَلَّ أَعۡمَٰلَهُمۡ ﴿8﴾وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فَتَعۡسٗا لَّهُمۡ وَأَضَلَّ أَعۡمَٰلَهُمۡ
ئهوانهش بێ بڕوا بوون خهجاڵهتی و سهرشۆریان بۆ ههیه کاروکردهوهشیان لهدنیادا بێ ئاکامهو لهقیامهتیشدا مایه پووچن.
ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ كَرِهُواْ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ فَأَحۡبَطَ أَعۡمَٰلَهُمۡ ﴿9﴾ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ كَرِهُواْ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ فَأَحۡبَطَ أَعۡمَٰلَهُمۡ
ئائهوهبههۆی ئهوهوهیه بێگومان ئهوان ڕقیان لهقورئان بۆتهوه و حهزیان لهبهرنامهی خوا نهبووه، جا خوایش کارو کردهوهکانی پووچ کردنهوه.
أَفَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَيَنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۖ دَمَّرَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِمۡۖ وَلِلۡكَٰفِرِينَ أَمۡثَٰلُهَا ﴿10﴾۞أَفَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَيَنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۖ دَمَّرَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِمۡۖ وَلِلۡكَٰفِرِينَ أَمۡثَٰلُهَا
ئایا ئهوهنهگهڕاون بهسهر زهویداو سهرنج بدهن، تا بزانن سهرهنجامی ئهو خهڵکه نالهبارهی پێش ئهمان چۆن بووه؟! خوای بهدهسهڵات ماڵ و حاڵیانی بهسهردا ڕووخاندن، جا بۆ ههموو بێ باوهڕان سزای ئاوا شتێکی چاوهڕوان کراوه (درهنگ یان زوو) دووچاریان دهبێت.
ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ مَوۡلَى ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَأَنَّ ٱلۡكَٰفِرِينَ لَا مَوۡلَىٰ لَهُمۡ ﴿11﴾ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ مَوۡلَى ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَأَنَّ ٱلۡكَٰفِرِينَ لَا مَوۡلَىٰ لَهُمۡ
ئهوهبههۆی ئهوهوهیه چونکهبهڕاستی خوا پشتگیرو پشتیوانی ئهوانهیه کهئیمان و باوهڕیان هێناوه، بێگومان بێ باوهڕانیش هیچ پشتیوانێکیان نیه.
إِنَّ ٱللَّهَ يُدۡخِلُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ جَنَّـٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۖ وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ يَتَمَتَّعُونَ وَيَأۡكُلُونَ كَمَا تَأۡكُلُ ٱلۡأَنۡعَٰمُ وَٱلنَّارُ مَثۡوٗى لَّهُمۡ ﴿12﴾إِنَّ ٱللَّهَ يُدۡخِلُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ جَنَّـٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۖ وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ يَتَمَتَّعُونَ وَيَأۡكُلُونَ كَمَا تَأۡكُلُ ٱلۡأَنۡعَٰمُ وَٱلنَّارُ مَثۡوٗى لَّهُمۡ
بهڕاستی ئهوانهی کهباوهڕیان هێناوه وکارو کردهوهچاکهکانیان ئهنجام داوه، خوا دهیانخاته باخهکانی بهههشتهوه، کهچهندهها ڕوبار بهناویدا دهڕوات، ئهوانهش بێ بڕوا بوون لهم دنیایهدا ڕادهبوێرن و دهخۆن وهک ئاژهڵ، لهئاینهکهشدا دۆزهخ جێ و شوێنیانه!
وَكَأَيِّن مِّن قَرۡيَةٍ هِيَ أَشَدُّ قُوَّةٗ مِّن قَرۡيَتِكَ ٱلَّتِيٓ أَخۡرَجَتۡكَ أَهۡلَكۡنَٰهُمۡ فَلَا نَاصِرَ لَهُمۡ ﴿13﴾وَكَأَيِّن مِّن قَرۡيَةٍ هِيَ أَشَدُّ قُوَّةٗ مِّن قَرۡيَتِكَ ٱلَّتِيٓ أَخۡرَجَتۡكَ أَهۡلَكۡنَٰهُمۡ فَلَا نَاصِرَ لَهُمۡ
زۆر شارو شارۆچکهمان لهناو برد، لهو شارهی کهتۆیان دهرکرد بههێزتر بوون، هیچ کهسیش نهیتوانی پشتیوانیان بێت.
أَفَمَن كَانَ عَلَىٰ بَيِّنَةٖ مِّن رَّبِّهِۦ كَمَن زُيِّنَ لَهُۥ سُوٓءُ عَمَلِهِۦ وَٱتَّبَعُوٓاْ أَهۡوَآءَهُم ﴿14﴾أَفَمَن كَانَ عَلَىٰ بَيِّنَةٖ مِّن رَّبِّهِۦ كَمَن زُيِّنَ لَهُۥ سُوٓءُ عَمَلِهِۦ وَٱتَّبَعُوٓاْ أَهۡوَآءَهُم
ئایا ئهو کهسهی کهلهلایهن پهروهردگاریهوه بهڵگهو نیشانهی ڕوونی پێگهیشتووه و، باوهڕی دامهزراوی پێیهتی و لهسهری دهڕوات، وهکو ئهو کهسهوایه کهکاروکردهوهی ناشرین و نادروستی لهبهر چاو ڕازێنرابێتهوه، ئهو جۆره کهسانهشوێنی ویست و ئارهزووی ناپوختی خۆیان کهوتوون؟!
مَّثَلُ ٱلۡجَنَّةِ ٱلَّتِي وُعِدَ ٱلۡمُتَّقُونَۖ فِيهَآ أَنۡهَٰرٞ مِّن مَّآءٍ غَيۡرِ ءَاسِنٖ وَأَنۡهَٰرٞ مِّن لَّبَنٖ لَّمۡ يَتَغَيَّرۡ طَعۡمُهُۥ وَأَنۡهَٰرٞ مِّنۡ خَمۡرٖ لَّذَّةٖ لِّلشَّـٰرِبِينَ وَأَنۡهَٰرٞ مِّنۡ عَسَلٖ مُّصَفّٗىۖ وَلَهُمۡ فِيهَا مِن كُلِّ ٱلثَّمَرَٰتِ وَمَغۡفِرَةٞ مِّن رَّبِّهِمۡۖ كَمَنۡ هُوَ خَٰلِدٞ فِي ٱلنَّارِ وَسُقُواْ مَآءً حَمِيمٗا فَقَطَّعَ أَمۡعَآءَهُمۡ ﴿15﴾مَّثَلُ ٱلۡجَنَّةِ ٱلَّتِي وُعِدَ ٱلۡمُتَّقُونَۖ فِيهَآ أَنۡهَٰرٞ مِّن مَّآءٍ غَيۡرِ ءَاسِنٖ وَأَنۡهَٰرٞ مِّن لَّبَنٖ لَّمۡ يَتَغَيَّرۡ طَعۡمُهُۥ وَأَنۡهَٰرٞ مِّنۡ خَمۡرٖ لَّذَّةٖ لِّلشَّـٰرِبِينَ وَأَنۡهَٰرٞ مِّنۡ عَسَلٖ مُّصَفّٗىۖ وَلَهُمۡ فِيهَا مِن كُلِّ ٱلثَّمَرَٰتِ وَمَغۡفِرَةٞ مِّن رَّبِّهِمۡۖ كَمَنۡ هُوَ خَٰلِدٞ فِي ٱلنَّارِ وَسُقُواْ مَآءً حَمِيمٗا فَقَطَّعَ أَمۡعَآءَهُمۡ
وێنهی ئهو بهههشتهی کهبهڵێن دراوهبدرێت بهخواناس و پارێزکاران، ئهمهیه: چهندهها ڕووباری لهئاوی سازگارو تام و نهگۆڕاوی تێدایه، ههروهها چهندهها ڕووباری شیر کهتامی تێک نهچووه، ههروهها چهندهها ڕوبار لهشهرابی تام خۆش و بۆنخۆش، (کهلهخواردنهوهی بێزار نابن و لهبهر چاویان ناکهوێت) بۆ ئهوانهی دهیخۆنهوه، چهندهها ڕوبار لهههنگوینی پاڵفتهو بێگهرد، ههروهها بۆیان ههیه لهو بهههشتهدا لهههموو جۆره بهرو و بووم و میوهیهکی جوان و بهتام و بۆنخۆش، هاوکات لهگهڵ لێخۆشبوون و خۆشهویستی پهروهردگاریاندا، ئایا ئهو بهختهوهرانهوهکو ئهو کهسانهوان کهلهناو ئاگری دۆزهخدا نهمرن و ئاوی لهکوڵ دهکرێت بهگهروویاندا، کهریخۆڵهکانیان پارچهپارچهو تۆی تۆی دهکات؟!
وَمِنۡهُم مَّن يَسۡتَمِعُ إِلَيۡكَ حَتَّىٰٓ إِذَا خَرَجُواْ مِنۡ عِندِكَ قَالُواْ لِلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ مَاذَا قَالَ ءَانِفًاۚ أُوْلَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ طَبَعَ ٱللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمۡ وَٱتَّبَعُوٓاْ أَهۡوَآءَهُمۡ ﴿16﴾وَمِنۡهُم مَّن يَسۡتَمِعُ إِلَيۡكَ حَتَّىٰٓ إِذَا خَرَجُواْ مِنۡ عِندِكَ قَالُواْ لِلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ مَاذَا قَالَ ءَانِفًاۚ أُوْلَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ طَبَعَ ٱللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمۡ وَٱتَّبَعُوٓاْ أَهۡوَآءَهُمۡ
ئهی محمد (صلى الله عليه وسلم) ههندێک لهو بێ باوهڕو دووڕوانه دێن وگوێت بۆ دهگرن، ههتا کاتێک لهقسهو گوفتارت بوویتهوه، جێت دههێڵن و بهدوودڵیهوه دهپرسن لهئیمانداران: ئهوهباسی چی دهکرد؟ ئهوهلهچی دهدوا؟ تا ئهوانهخوا مۆری ناوهبهسهر دڵیاندا و شوێنی ئارهزوو ویستی نهگونجاوی خۆیان کهوتوون.
وَٱلَّذِينَ ٱهۡتَدَوۡاْ زَادَهُمۡ هُدٗى وَءَاتَىٰهُمۡ تَقۡوَىٰهُمۡ ﴿17﴾وَٱلَّذِينَ ٱهۡتَدَوۡاْ زَادَهُمۡ هُدٗى وَءَاتَىٰهُمۡ تَقۡوَىٰهُمۡ
ئهوانهش ڕێبازی هیدایهت و ئیماندارییان گرتۆته بهر بهگوفتاری پێغهمبهر (صلى الله عليه وسلم) هیدایهت و دیندارییان گهشهدهکات و پهرهدهسێنێت، خوایش شارهزایی و پارێزگاریی و دڵنیایی زیاتری پێبهخشین.
فَهَلۡ يَنظُرُونَ إِلَّا ٱلسَّاعَةَ أَن تَأۡتِيَهُم بَغۡتَةٗۖ فَقَدۡ جَآءَ أَشۡرَاطُهَاۚ فَأَنَّىٰ لَهُمۡ إِذَا جَآءَتۡهُمۡ ذِكۡرَىٰهُمۡ ﴿18﴾فَهَلۡ يَنظُرُونَ إِلَّا ٱلسَّاعَةَ أَن تَأۡتِيَهُم بَغۡتَةٗۖ فَقَدۡ جَآءَ أَشۡرَاطُهَاۚ فَأَنَّىٰ لَهُمۡ إِذَا جَآءَتۡهُمۡ ذِكۡرَىٰهُمۡ
ئایا ئهوانهچاوهڕێی چی دهکهن جگهلهقیامهت کهلهناکاو یهخهیان پێ بگرێت؟ چونکهبهڕاستی ههندێک لهنیشانهکانی دهرکهوتووه (کهیهکێک لهوانهرهوانهکردنی دواههمین پێغهمبهره)، جا ئهوکاتهکهبهرپا بێت بیرکردنهوه و ئامۆژگارییان چ سوودێکی دهبێت؟!
فَٱعۡلَمۡ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا ٱللَّهُ وَٱسۡتَغۡفِرۡ لِذَنۢبِكَ وَلِلۡمُؤۡمِنِينَ وَٱلۡمُؤۡمِنَٰتِۗ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ مُتَقَلَّبَكُمۡ وَمَثۡوَىٰكُمۡ ﴿19﴾فَٱعۡلَمۡ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا ٱللَّهُ وَٱسۡتَغۡفِرۡ لِذَنۢبِكَ وَلِلۡمُؤۡمِنِينَ وَٱلۡمُؤۡمِنَٰتِۗ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ مُتَقَلَّبَكُمۡ وَمَثۡوَىٰكُمۡ
ئهی ئینسان!! دهی کهواتا چاک بزانهو دڵنیابه جگهلهخوا، هیچ خوایهکی ترنیه، داوای لێخۆشبوونی گوناه بۆ خۆت و ئیمانداران لهپیاوان و ئافرهتان ههر لهو بکهو دڵنیابه کهخوا دهزانێت لهرۆژدا بهچی یهوه خهریکن و، لهشهویشدا لهکۆی دهحهوێنهوه و ئارام دهگرن، یاخود دهزانێت چی دهکهن لهدونیاداو، دهرهنجامهکهشی لهقیامهتدا چۆنه.
وَيَقُولُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَوۡلَا نُزِّلَتۡ سُورَةٞۖ فَإِذَآ أُنزِلَتۡ سُورَةٞ مُّحۡكَمَةٞ وَذُكِرَ فِيهَا ٱلۡقِتَالُ رَأَيۡتَ ٱلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٞ يَنظُرُونَ إِلَيۡكَ نَظَرَ ٱلۡمَغۡشِيِّ عَلَيۡهِ مِنَ ٱلۡمَوۡتِۖ فَأَوۡلَىٰ لَهُمۡ ﴿20﴾وَيَقُولُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَوۡلَا نُزِّلَتۡ سُورَةٞۖ فَإِذَآ أُنزِلَتۡ سُورَةٞ مُّحۡكَمَةٞ وَذُكِرَ فِيهَا ٱلۡقِتَالُ رَأَيۡتَ ٱلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٞ يَنظُرُونَ إِلَيۡكَ نَظَرَ ٱلۡمَغۡشِيِّ عَلَيۡهِ مِنَ ٱلۡمَوۡتِۖ فَأَوۡلَىٰ لَهُمۡ
ههندێک لهئیمانداران دهڵێن: خۆزگه سوورهتێک (جهنگ دژی کافران دههاتهخوارهوه)، کهچی کاتێک کهسوورهتێک بهروونی دادهبهزێت و باسی جهنگی تێدایه، ئهوهدهبینیت ئهوانهی لهدڵیاندا نهخۆشی باوهڕ لاوازی ودووڕوویی ههیه، چاویان ئهبڵهق دهبێت، سهیرت دهکهن وهکو کهسێک لهسهرهمهرگدا بێ هۆشی بهسهردا هاتبێت، جا باشتر وابوو....
طَاعَةٞ وَقَوۡلٞ مَّعۡرُوفٞۚ فَإِذَا عَزَمَ ٱلۡأَمۡرُ فَلَوۡ صَدَقُواْ ٱللَّهَ لَكَانَ خَيۡرٗا لَّهُمۡ ﴿21﴾طَاعَةٞ وَقَوۡلٞ مَّعۡرُوفٞۚ فَإِذَا عَزَمَ ٱلۡأَمۡرُ فَلَوۡ صَدَقُواْ ٱللَّهَ لَكَانَ خَيۡرٗا لَّهُمۡ
که گوێڕایهڵ بوونایه و قسهی جوان و بهجێیان بکردایه، جا کاتێک کار گهیشته قایمی و جهنگ بهرپابوو ئهگهر لهگهڵ خوادا ڕاست بوونایه، ئهوهچاکتر بوو بۆیان.
فَهَلۡ عَسَيۡتُمۡ إِن تَوَلَّيۡتُمۡ أَن تُفۡسِدُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَتُقَطِّعُوٓاْ أَرۡحَامَكُمۡ ﴿22﴾فَهَلۡ عَسَيۡتُمۡ إِن تَوَلَّيۡتُمۡ أَن تُفۡسِدُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَتُقَطِّعُوٓاْ أَرۡحَامَكُمۡ
ئایا ئێوه بهتهمان ئهگهر لهغهزا پشت ههڵبکهن یاخود دهسهڵاتتان کهوتهدهست، تۆوی ئاژاوهو فهساد و تاوان لهزهودا بچێنن و ههرچی پهیوهندی خزمایهتیش ههیه بیپچڕێنن و لهناوی بهرن؟!
أُوْلَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ لَعَنَهُمُ ٱللَّهُ فَأَصَمَّهُمۡ وَأَعۡمَىٰٓ أَبۡصَٰرَهُمۡ ﴿23﴾أُوْلَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ لَعَنَهُمُ ٱللَّهُ فَأَصَمَّهُمۡ وَأَعۡمَىٰٓ أَبۡصَٰرَهُمۡ
ئهو جۆره کهسانهئهوانهن کهخوا نهفرینی لێ کردوون و کهڕی کردوون کوێرایی هێناوه بهسهر چاویاندا (ڕاستیهکان نابینن)
أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ ٱلۡقُرۡءَانَ أَمۡ عَلَىٰ قُلُوبٍ أَقۡفَالُهَآ ﴿24﴾أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ ٱلۡقُرۡءَانَ أَمۡ عَلَىٰ قُلُوبٍ أَقۡفَالُهَآ
ئایا ئهوهبۆچی ئهوانهوردبینی لهقورئاندا ناکهن و گوێی بۆ ناگرن؟! یان ئهوهیه دڵهکان لهئاستی ڕاستیدا قفڵ دراوه؟!
إِنَّ ٱلَّذِينَ ٱرۡتَدُّواْ عَلَىٰٓ أَدۡبَٰرِهِم مِّنۢ بَعۡدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ ٱلۡهُدَى ٱلشَّيۡطَٰنُ سَوَّلَ لَهُمۡ وَأَمۡلَىٰ لَهُمۡ ﴿25﴾إِنَّ ٱلَّذِينَ ٱرۡتَدُّواْ عَلَىٰٓ أَدۡبَٰرِهِم مِّنۢ بَعۡدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ ٱلۡهُدَى ٱلشَّيۡطَٰنُ سَوَّلَ لَهُمۡ وَأَمۡلَىٰ لَهُمۡ
بهڕاستی ئهوانهی پاشگهز بوونهوهو بهرهودوا گهڕانهوه، دوای ئهوهی ڕێگهی هیدایهت و ئیمانیان بۆ دهرکهوتبوو، ئهوانه شهیتان بهفێڵ و تهڵهکه تهماداری کرد بوون، بههیوای تهمهن درێژی و خۆشگوزهرانیش فریوی دهبوون.
ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ قَالُواْ لِلَّذِينَ كَرِهُواْ مَا نَزَّلَ ٱللَّهُ سَنُطِيعُكُمۡ فِي بَعۡضِ ٱلۡأَمۡرِۖ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ إِسۡرَارَهُمۡ ﴿26﴾ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ قَالُواْ لِلَّذِينَ كَرِهُواْ مَا نَزَّلَ ٱللَّهُ سَنُطِيعُكُمۡ فِي بَعۡضِ ٱلۡأَمۡرِۖ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ إِسۡرَارَهُمۡ
ئهو زاڵ بوونی شهیتانه بههۆی ئهوهوهبوو کهبهڕاستی دووڕووهکان دهیانوت بهوانهی کهداخ لهدڵ بوون بهرامبهر ئهوهی خوا دایبهزاندووه کهقورئانه: ئێمه لهمهودوا لهههندێک ههڵوێستدا بهقسهتان دهکهین، خوایش خۆی چاک ئاگادارهلهو نهێنی و پیلانانهی کهدهیشارنهوه.
فَكَيۡفَ إِذَا تَوَفَّتۡهُمُ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ يَضۡرِبُونَ وُجُوهَهُمۡ وَأَدۡبَٰرَهُمۡ ﴿27﴾فَكَيۡفَ إِذَا تَوَفَّتۡهُمُ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ يَضۡرِبُونَ وُجُوهَهُمۡ وَأَدۡبَٰرَهُمۡ
ئاخۆ حاڵیان چۆن بێت کهفریشتهکان لهکاتی گیان کێشانیاندا بهدهم و چاوو بهرهو پشتیاندا دهماڵن.
ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمُ ٱتَّبَعُواْ مَآ أَسۡخَطَ ٱللَّهَ وَكَرِهُواْ رِضۡوَٰنَهُۥ فَأَحۡبَطَ أَعۡمَٰلَهُمۡ ﴿28﴾ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمُ ٱتَّبَعُواْ مَآ أَسۡخَطَ ٱللَّهَ وَكَرِهُواْ رِضۡوَٰنَهُۥ فَأَحۡبَطَ أَعۡمَٰلَهُمۡ
ئهو سووکایهتی سهرهمهرگهبۆیه بهسهریاندا دێت، چونکهئهوانهشوێنی ئهو شتانهکهوتبوون کهقین و خهشمی خوا دهبزوێنێت، ئهوانهبێزار بوون لهرهزامهندی خوا، خوایش کاروکردهوهیانی پووچ و بێ ئاکام کرد.
أَمۡ حَسِبَ ٱلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ أَن لَّن يُخۡرِجَ ٱللَّهُ أَضۡغَٰنَهُمۡ ﴿29﴾أَمۡ حَسِبَ ٱلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ أَن لَّن يُخۡرِجَ ٱللَّهُ أَضۡغَٰنَهُمۡ
ئایا ئهوانهی کهدڵیان نهخۆشی دووڕویی تیادایه، وایانزانیووه خوا ههرگیز کینه و بوغزی دهروونیان ئاشرا ناکات؟!
وَلَوۡ نَشَآءُ لَأَرَيۡنَٰكَهُمۡ فَلَعَرَفۡتَهُم بِسِيمَٰهُمۡۚ وَلَتَعۡرِفَنَّهُمۡ فِي لَحۡنِ ٱلۡقَوۡلِۚ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ أَعۡمَٰلَكُمۡ ﴿30﴾وَلَوۡ نَشَآءُ لَأَرَيۡنَٰكَهُمۡ فَلَعَرَفۡتَهُم بِسِيمَٰهُمۡۚ وَلَتَعۡرِفَنَّهُمۡ فِي لَحۡنِ ٱلۡقَوۡلِۚ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ أَعۡمَٰلَكُمۡ
خۆ ئهگهر بمانویستایه ئهوانهمان پیشان دهدات، ئهوکاتهبهرواڵهت دهتناسینهوه، سوێند بهخوا لهشێواز و ناوهرۆکی قسهو گوفتاریاندا دهیانناسیتهوه، خوا خۆیشی ئاگا و زانایه بهکاردهوهکانتان.
وَلَنَبۡلُوَنَّكُمۡ حَتَّىٰ نَعۡلَمَ ٱلۡمُجَٰهِدِينَ مِنكُمۡ وَٱلصَّـٰبِرِينَ وَنَبۡلُوَاْ أَخۡبَارَكُمۡ ﴿31﴾وَلَنَبۡلُوَنَّكُمۡ حَتَّىٰ نَعۡلَمَ ٱلۡمُجَٰهِدِينَ مِنكُمۡ وَٱلصَّـٰبِرِينَ وَنَبۡلُوَاْ أَخۡبَارَكُمۡ
سوێند بهخوا ئێمه دهتانخهینه بهر تاقیکردنهوه، تا لهجیهانی واقعدا تێکۆشهر و خۆگرانتان دهربکهوێت و ئاشکرا ببێت بۆمان، بۆ ئهوهش ههواڵی چالاکی ئێوهمان بێته دهست.
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَصَدُّواْ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَشَآقُّواْ ٱلرَّسُولَ مِنۢ بَعۡدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ ٱلۡهُدَىٰ لَن يَضُرُّواْ ٱللَّهَ شَيۡـٔٗا وَسَيُحۡبِطُ أَعۡمَٰلَهُمۡ ﴿32﴾إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَصَدُّواْ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَشَآقُّواْ ٱلرَّسُولَ مِنۢ بَعۡدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ ٱلۡهُدَىٰ لَن يَضُرُّواْ ٱللَّهَ شَيۡـٔٗا وَسَيُحۡبِطُ أَعۡمَٰلَهُمۡ
بهڕاستی ئهوانهی کهبێ باوهڕن و ڕێگه لهبڵاوکردنهوهی پهیامی خوا دهگرن دژایهتی ڕێبازی پێغهمبهر (صلى الله عليه وسلم) دهکهن، دوای ئهوهی ڕێبازی هیدایهت و ڕاستیان بۆ ڕوون بۆتهوه، ئا ئهوانهههرگیز ناتوانن زیان بهخواو ئاینی خوا بگهیهنن.... خوای گهورهش لهئایندهیهکی نزیکدا ههموو کاروکردهوهو پیلانیان پووچهڵ دهکاتهوه.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَطِيعُواْ ٱللَّهَ وَأَطِيعُواْ ٱلرَّسُولَ وَلَا تُبۡطِلُوٓاْ أَعۡمَٰلَكُمۡ ﴿33﴾۞يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَطِيعُواْ ٱللَّهَ وَأَطِيعُواْ ٱلرَّسُولَ وَلَا تُبۡطِلُوٓاْ أَعۡمَٰلَكُمۡ
ئهی ئهو کهسانهی ئیمان و باوهڕتان هێناوه! گوێڕایهڵی فهرمانی خواو فهرمانی پێغهمبهر بن، کاروکردهوهچاکهکانتان پووچ و بێ نرخ مهکهن، (به ڕووپامایی و خۆ بهزل زانین و پهشیمان بونهوهلهخێر ومنهت کردن و.... هتد)
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَصَدُّواْ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ ثُمَّ مَاتُواْ وَهُمۡ كُفَّارٞ فَلَن يَغۡفِرَ ٱللَّهُ لَهُمۡ ﴿34﴾إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَصَدُّواْ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ ثُمَّ مَاتُواْ وَهُمۡ كُفَّارٞ فَلَن يَغۡفِرَ ٱللَّهُ لَهُمۡ
بهڕاستی ئهوانهی کهبێ باوهڕ بوون و بهربهست و کۆسپیان دهخستهبهردهم ڕێبازی خوا، پاشان مردن لهکاتێکدا کهکافر بوون، ئهوهههرگیز خوا لێیان خۆش نابێت و چاوپۆشیان لێ ناکات.
فَلَا تَهِنُواْ وَتَدۡعُوٓاْ إِلَى ٱلسَّلۡمِ وَأَنتُمُ ٱلۡأَعۡلَوۡنَ وَٱللَّهُ مَعَكُمۡ وَلَن يَتِرَكُمۡ أَعۡمَٰلَكُمۡ ﴿35﴾فَلَا تَهِنُواْ وَتَدۡعُوٓاْ إِلَى ٱلسَّلۡمِ وَأَنتُمُ ٱلۡأَعۡلَوۡنَ وَٱللَّهُ مَعَكُمۡ وَلَن يَتِرَكُمۡ أَعۡمَٰلَكُمۡ
ئێوه سستی مهکهن و داوای ئاشتی پێش وهخت لهدوژمنان مهکهن، چونکهههر ئێوه سهرکهوتوو دهبن، دڵنیا بن کهخوایش لهگهڵتانه، کاروکردهوهتان بهزایه نادات و لێی کهم ناکاتهوه.
إِنَّمَا ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا لَعِبٞ وَلَهۡوٞۚ وَإِن تُؤۡمِنُواْ وَتَتَّقُواْ يُؤۡتِكُمۡ أُجُورَكُمۡ وَلَا يَسۡـَٔلۡكُمۡ أَمۡوَٰلَكُمۡ ﴿36﴾إِنَّمَا ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا لَعِبٞ وَلَهۡوٞۚ وَإِن تُؤۡمِنُواْ وَتَتَّقُواْ يُؤۡتِكُمۡ أُجُورَكُمۡ وَلَا يَسۡـَٔلۡكُمۡ أَمۡوَٰلَكُمۡ
بهڕاستی ژیانی دنیا تهنها بریتیه لهیاری و گهمهیهکی تهمهن کۆتا، جا ئهگهر باوهڕ بهێنن و پارێزکاربن، ئهوهخوا بهچاکی پاداشتان دهداتهوه، خوایش وهنهبێت داوای بهخشینی ههموو سامانتان لێ بکات.
إِن يَسۡـَٔلۡكُمُوهَا فَيُحۡفِكُمۡ تَبۡخَلُواْ وَيُخۡرِجۡ أَضۡغَٰنَكُمۡ ﴿37﴾إِن يَسۡـَٔلۡكُمُوهَا فَيُحۡفِكُمۡ تَبۡخَلُواْ وَيُخۡرِجۡ أَضۡغَٰنَكُمۡ
خۆ ئهگهر داوای بهخشینی ههموو سامانتان لێ بکات و ئهرکێکی گران بخاتهسهرتان، ئهوهرهزیل و بهرچاو تهنگ دهبن، ههموو كینه و بوغزیشتان دهردههێنێت.
هَـٰٓأَنتُمۡ هَـٰٓؤُلَآءِ تُدۡعَوۡنَ لِتُنفِقُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ فَمِنكُم مَّن يَبۡخَلُۖ وَمَن يَبۡخَلۡ فَإِنَّمَا يَبۡخَلُ عَن نَّفۡسِهِۦۚ وَٱللَّهُ ٱلۡغَنِيُّ وَأَنتُمُ ٱلۡفُقَرَآءُۚ وَإِن تَتَوَلَّوۡاْ يَسۡتَبۡدِلۡ قَوۡمًا غَيۡرَكُمۡ ثُمَّ لَا يَكُونُوٓاْ أَمۡثَٰلَكُم ﴿38﴾هَـٰٓأَنتُمۡ هَـٰٓؤُلَآءِ تُدۡعَوۡنَ لِتُنفِقُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ فَمِنكُم مَّن يَبۡخَلُۖ وَمَن يَبۡخَلۡ فَإِنَّمَا يَبۡخَلُ عَن نَّفۡسِهِۦۚ وَٱللَّهُ ٱلۡغَنِيُّ وَأَنتُمُ ٱلۡفُقَرَآءُۚ وَإِن تَتَوَلَّوۡاْ يَسۡتَبۡدِلۡ قَوۡمًا غَيۡرَكُمۡ ثُمَّ لَا يَكُونُوٓاْ أَمۡثَٰلَكُم
ئا ئهوهتهئێوه بانگ دهکرێن تا بهخشینتان ههبێت لهپێناوی خوادا، کهچی ههتانهرهزیل و بهرچاو تهنگه، خۆ ئهوهی ڕهزیل و بهرچاو تهنگی ههبێت، ئهوهبێگومان ههر ڕهزیلی لهخۆی دهکات و زهرهر لهخۆی دهدات، چونکهههر خوا خۆی دهوڵهمهندو بێ نیازه، ههر ئێوهن ههژارو نهدارو کهمدهستن.. جا ئهگهر ئێوه پشت ههڵكهن لهم دین و بهرنامهیه، خوا كهسانی چاكتر له ئێوه دههێنێته مهیدان، كه به هیچ شێوهیهك له ئێوه ناچن و وهك ئێوه نابن.
إِنَّا فَتَحۡنَا لَكَ فَتۡحٗا مُّبِينٗا ﴿1﴾إِنَّا فَتَحۡنَا لَكَ فَتۡحٗا مُّبِينٗا
ئهی پێغهمبهر (صلى الله عليه وسلم) بهڕاستی ئێمه سهرکهوتنێکی ئاشکرامان پێبهخشیت (مهبهست ڕێکهوتنهکهی حودهیبیه یه کهلهنێوان پێغهمبهرو (صلى الله عليه وسلم) قوریشدا مۆرکرا، بهندهکانی ئهو پهیمانه لهرواڵهتدا زهرهری ئیمانداران بوو، بهڵام ههر ههمووی گهڕا بهخێرو سهربهرزی بۆیان.
لِّيَغۡفِرَ لَكَ ٱللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِن ذَنۢبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ وَيُتِمَّ نِعۡمَتَهُۥ عَلَيۡكَ وَيَهۡدِيَكَ صِرَٰطٗا مُّسۡتَقِيمٗا ﴿2﴾لِّيَغۡفِرَ لَكَ ٱللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِن ذَنۢبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ وَيُتِمَّ نِعۡمَتَهُۥ عَلَيۡكَ وَيَهۡدِيَكَ صِرَٰطٗا مُّسۡتَقِيمٗا
تا خوا لهههموو گوناهانی ڕابوردوو ئایندهشت خۆش ببێت و بهخشینهکانی لهسهرت تهواو بکات و بتخاتهسهر ڕێگهی ڕاست و دروست.
وَيَنصُرَكَ ٱللَّهُ نَصۡرًا عَزِيزًا ﴿3﴾وَيَنصُرَكَ ٱللَّهُ نَصۡرًا عَزِيزًا
تا بهو بۆنهیهوه خوا سهرکهوتنێکی بههێزو باڵات پێ ببهخشێت.
هُوَ ٱلَّذِيٓ أَنزَلَ ٱلسَّكِينَةَ فِي قُلُوبِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ لِيَزۡدَادُوٓاْ إِيمَٰنٗا مَّعَ إِيمَٰنِهِمۡۗ وَلِلَّهِ جُنُودُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمٗا ﴿4﴾هُوَ ٱلَّذِيٓ أَنزَلَ ٱلسَّكِينَةَ فِي قُلُوبِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ لِيَزۡدَادُوٓاْ إِيمَٰنٗا مَّعَ إِيمَٰنِهِمۡۗ وَلِلَّهِ جُنُودُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمٗا
ههر ئهو خوایه خۆی ئارامی و هێمنی دابهزاندۆته سهر دڵی ئیمانداران، بۆ ئهوهی کهئیمانیان دامهزراوترو پتهوتر بکات، سهرهڕای ئیمانداری و خواناسیان ئیمانیان زیاد ببێت، بێگومان ههرچی سهربازانی ئاسمانهکان و زهوی ههیه ههر خوا خۆی خاوهنیانه، ههمیشه و بهردهوام خوای گهورهزانایه بهههموو شتێک و دانایه لهههموو کارێکدا.
لِّيُدۡخِلَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ وَٱلۡمُؤۡمِنَٰتِ جَنَّـٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَا وَيُكَفِّرَ عَنۡهُمۡ سَيِّـَٔاتِهِمۡۚ وَكَانَ ذَٰلِكَ عِندَ ٱللَّهِ فَوۡزًا عَظِيمٗا ﴿5﴾لِّيُدۡخِلَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ وَٱلۡمُؤۡمِنَٰتِ جَنَّـٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَا وَيُكَفِّرَ عَنۡهُمۡ سَيِّـَٔاتِهِمۡۚ وَكَانَ ذَٰلِكَ عِندَ ٱللَّهِ فَوۡزًا عَظِيمٗا
ئهمهش ههموو بۆ ئهوهی، تا ئیمانداران لهپیاوان و لهئافرهتان بخاتهناو بهههشتێکهوه کهچهندهها ڕووبار بهژێر درهخت و بهبهردهم کۆشک و تهلارهکانیدا دهڕوات، هاوڕێ لهگهڵ ژیانی نهمریدا، ههروهها بۆ ئهوهی کهچاوپۆشی لهههڵه و گوناههکانیان بکات و ئهم بهڵێنه لهلایهن خواوهدهستکهوت و سهرفرازیهکی زۆر گهورهو بێ سنوورهبۆ ئیمانداران....
وَيُعَذِّبَ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ وَٱلۡمُنَٰفِقَٰتِ وَٱلۡمُشۡرِكِينَ وَٱلۡمُشۡرِكَٰتِ ٱلظَّآنِّينَ بِٱللَّهِ ظَنَّ ٱلسَّوۡءِۚ عَلَيۡهِمۡ دَآئِرَةُ ٱلسَّوۡءِۖ وَغَضِبَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِمۡ وَلَعَنَهُمۡ وَأَعَدَّ لَهُمۡ جَهَنَّمَۖ وَسَآءَتۡ مَصِيرٗا ﴿6﴾وَيُعَذِّبَ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ وَٱلۡمُنَٰفِقَٰتِ وَٱلۡمُشۡرِكِينَ وَٱلۡمُشۡرِكَٰتِ ٱلظَّآنِّينَ بِٱللَّهِ ظَنَّ ٱلسَّوۡءِۚ عَلَيۡهِمۡ دَآئِرَةُ ٱلسَّوۡءِۖ وَغَضِبَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِمۡ وَلَعَنَهُمۡ وَأَعَدَّ لَهُمۡ جَهَنَّمَۖ وَسَآءَتۡ مَصِيرٗا
لهو لاشهوهئازار و ئهشکهنجهی دووڕو و موشریکهکان، چ پیاوانیان، چ ئافرهتانیان بدات، ئهوانهی کهتێکڕا، گومانی خراپیان دهربارهی خوا ههیه، ئهو گومانهخراپهیان ههر بۆ خۆیان دهگهرێتهوه، ئهوانهخوا نهفرهتی لێکردوون و دۆزهخی بۆ ئامادهکردوون، ئای که سهرهنجامێکی یهکجار سهخت و سامناکه.
وَلِلَّهِ جُنُودُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمًا ﴿7﴾وَلِلَّهِ جُنُودُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمًا
ههرچی سهربازان ههیه لهئاسمانهکان و زهویدا، ههر خوا خۆی خاوهنیانه و لهژێر فهرمانی ئهودان، ههمیشه و بهردهوام ئهو خوایه باڵادهست و دانایه.
إِنَّآ أَرۡسَلۡنَٰكَ شَٰهِدٗا وَمُبَشِّرٗا وَنَذِيرٗا ﴿8﴾إِنَّآ أَرۡسَلۡنَٰكَ شَٰهِدٗا وَمُبَشِّرٗا وَنَذِيرٗا
ئێمه تۆمان ڕهوانهکردووهئهی محمد (صلى الله عليه وسلم) کهشایهت و مژدهدهر و بهئاگاهێنهر بیت بۆ گرۆی ئادهمیزاد.
لِّتُؤۡمِنُواْ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَتُعَزِّرُوهُ وَتُوَقِّرُوهُۚ وَتُسَبِّحُوهُ بُكۡرَةٗ وَأَصِيلًا ﴿9﴾لِّتُؤۡمِنُواْ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَتُعَزِّرُوهُ وَتُوَقِّرُوهُۚ وَتُسَبِّحُوهُ بُكۡرَةٗ وَأَصِيلًا
بۆ ئهوهی ئێوه باوهڕ بهێنن بهخواو پێغهمبهرهکهی و پشتیوانی لهپێغهمبهر بکهن و ڕێزی شایستهی خۆی لێ بگرن و تهسبیحات و ستایشی خوا بکهن لهبهرهبهیان و عهسراندا.
إِنَّ ٱلَّذِينَ يُبَايِعُونَكَ إِنَّمَا يُبَايِعُونَ ٱللَّهَ يَدُ ٱللَّهِ فَوۡقَ أَيۡدِيهِمۡۚ فَمَن نَّكَثَ فَإِنَّمَا يَنكُثُ عَلَىٰ نَفۡسِهِۦۖ وَمَنۡ أَوۡفَىٰ بِمَا عَٰهَدَ عَلَيۡهُ ٱللَّهَ فَسَيُؤۡتِيهِ أَجۡرًا عَظِيمٗا ﴿10﴾إِنَّ ٱلَّذِينَ يُبَايِعُونَكَ إِنَّمَا يُبَايِعُونَ ٱللَّهَ يَدُ ٱللَّهِ فَوۡقَ أَيۡدِيهِمۡۚ فَمَن نَّكَثَ فَإِنَّمَا يَنكُثُ عَلَىٰ نَفۡسِهِۦۖ وَمَنۡ أَوۡفَىٰ بِمَا عَٰهَدَ عَلَيۡهُ ٱللَّهَ فَسَيُؤۡتِيهِ أَجۡرًا عَظِيمٗا
بێگومان ئهوانهی پهیمان دهدهنه تۆ ئهی محمد (صلى الله عليه وسلم) لهڕاستیدا ههر پهیمان بهخوا دهدهن.. دهستی پیرۆزو بهتوانای خوا لهسهر دهستیانهوهیه (بهپشتگیری و یارمهتی) جا ئهوهی پهیمانهکه بشکێنێت و لێی پاشگهز ببێتهوه، ئهوهلهسهر خۆی دهکهوێت، ئهوهش کهپیمانهکه دهباتهسهر و پاشگهز نابێتهوه لێی، خوای باڵادهست ئهجرو پاداشتی گهورهی پێدهبهخشێت (لهئاییندهدا).
سَيَقُولُ لَكَ ٱلۡمُخَلَّفُونَ مِنَ ٱلۡأَعۡرَابِ شَغَلَتۡنَآ أَمۡوَٰلُنَا وَأَهۡلُونَا فَٱسۡتَغۡفِرۡ لَنَاۚ يَقُولُونَ بِأَلۡسِنَتِهِم مَّا لَيۡسَ فِي قُلُوبِهِمۡۚ قُلۡ فَمَن يَمۡلِكُ لَكُم مِّنَ ٱللَّهِ شَيۡـًٔا إِنۡ أَرَادَ بِكُمۡ ضَرًّا أَوۡ أَرَادَ بِكُمۡ نَفۡعَۢاۚ بَلۡ كَانَ ٱللَّهُ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرَۢا ﴿11﴾سَيَقُولُ لَكَ ٱلۡمُخَلَّفُونَ مِنَ ٱلۡأَعۡرَابِ شَغَلَتۡنَآ أَمۡوَٰلُنَا وَأَهۡلُونَا فَٱسۡتَغۡفِرۡ لَنَاۚ يَقُولُونَ بِأَلۡسِنَتِهِم مَّا لَيۡسَ فِي قُلُوبِهِمۡۚ قُلۡ فَمَن يَمۡلِكُ لَكُم مِّنَ ٱللَّهِ شَيۡـًٔا إِنۡ أَرَادَ بِكُمۡ ضَرًّا أَوۡ أَرَادَ بِكُمۡ نَفۡعَۢاۚ بَلۡ كَانَ ٱللَّهُ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرَۢا
ئهو عهرهبهکۆچهرییانهی لهرێکهوتنهکهی حودهیبیه بهجێمان و بهشداریان نهکرد کاتێک زانیان ئێوه بهرهو غهزای خهیبهر دهڕۆن کهخوا بهڵێنی سهرکهوتن و دهسکهوتهکانی جهنگی پێدابوون دێن بۆلات و دهڵێن: ماڵ و منداڵمان ئێمهی سهرقاڵ و خهریک کرد و کاتمان نهبوو بێین لهگهڵتان، لهبهر ئهوهداوای لێخۆش بوونمان بۆ بکهن لای خوا، ئهوهی بهزمان دهیڵێین لهدڵیاندا نی یه، پێیان بڵێ: باشه، کێ دهتوانێت بهری دهسهڵاتی خوا بگرێت، ئهگهر بیهوێت زیانێکتان پێ بگهیهنێت یان سوودو قازانجێکتان بۆ پێش بهێنێت، خۆ خوا بهتهواوی بهئاگایه لهکاروکردهوهکانتان.
بَلۡ ظَنَنتُمۡ أَن لَّن يَنقَلِبَ ٱلرَّسُولُ وَٱلۡمُؤۡمِنُونَ إِلَىٰٓ أَهۡلِيهِمۡ أَبَدٗا وَزُيِّنَ ذَٰلِكَ فِي قُلُوبِكُمۡ وَظَنَنتُمۡ ظَنَّ ٱلسَّوۡءِ وَكُنتُمۡ قَوۡمَۢا بُورٗا ﴿12﴾بَلۡ ظَنَنتُمۡ أَن لَّن يَنقَلِبَ ٱلرَّسُولُ وَٱلۡمُؤۡمِنُونَ إِلَىٰٓ أَهۡلِيهِمۡ أَبَدٗا وَزُيِّنَ ذَٰلِكَ فِي قُلُوبِكُمۡ وَظَنَنتُمۡ ظَنَّ ٱلسَّوۡءِ وَكُنتُمۡ قَوۡمَۢا بُورٗا
نهخێر پاساوو بههانهکهتان وانی یه، بهڵکو لهڕاستیدا ئێوه واگومانتان دهبرد ئیتر ههرگیز پێغهمبهرو باوهڕداران ناگهرێنهوه بۆ ناو کهسوکاریان و تیادهچن، ئهو گومان بردنهلهدڵ و دهروونتاندا ڕازاێنرابۆوه و چهسپی بوو، بهڕاستی گومانی خراپ و ناقوڵاتان بردوو، ئێوه ههمیشه هۆزو تاقمێکی بێ کهڵک و بێ خێرن.
وَمَن لَّمۡ يُؤۡمِنۢ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ فَإِنَّآ أَعۡتَدۡنَا لِلۡكَٰفِرِينَ سَعِيرٗا ﴿13﴾وَمَن لَّمۡ يُؤۡمِنۢ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ فَإِنَّآ أَعۡتَدۡنَا لِلۡكَٰفِرِينَ سَعِيرٗا
ههرکهس باوهڕی بهخواو بهپێغهمبهری خوا نهبێت (ئایندهی سامناکه) بهڕاستی ئێمه سزای دۆزهخمان بۆ کافرو بێ باوهڕان ئامادهکردووه.
وَلِلَّهِ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ يَغۡفِرُ لِمَن يَشَآءُ وَيُعَذِّبُ مَن يَشَآءُۚ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورٗا رَّحِيمٗا ﴿14﴾وَلِلَّهِ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ يَغۡفِرُ لِمَن يَشَآءُ وَيُعَذِّبُ مَن يَشَآءُۚ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورٗا رَّحِيمٗا
ههرچی له ئاسمان و زهویدا ههیه ههر خوا خۆی خاوهنیانه، لهههر كهسێك كه بیوێت خۆشدهبێت، وه سزای ههركهسێك بدات دهیدات، (ئهڵبهته ویستی خواش بۆ پاداشت یان سزای ههركهسێك بهگوێرهی شیاوو شایستهی خۆیهتی و لهوپهڕی دادگهریدایه)، چونكه خوا ههمیشه و بهردهوام لێ خۆش بووه و بهڕهحم و دلۆڤانه.
سَيَقُولُ ٱلۡمُخَلَّفُونَ إِذَا ٱنطَلَقۡتُمۡ إِلَىٰ مَغَانِمَ لِتَأۡخُذُوهَا ذَرُونَا نَتَّبِعۡكُمۡۖ يُرِيدُونَ أَن يُبَدِّلُواْ كَلَٰمَ ٱللَّهِۚ قُل لَّن تَتَّبِعُونَا كَذَٰلِكُمۡ قَالَ ٱللَّهُ مِن قَبۡلُۖ فَسَيَقُولُونَ بَلۡ تَحۡسُدُونَنَاۚ بَلۡ كَانُواْ لَا يَفۡقَهُونَ إِلَّا قَلِيلٗا ﴿15﴾سَيَقُولُ ٱلۡمُخَلَّفُونَ إِذَا ٱنطَلَقۡتُمۡ إِلَىٰ مَغَانِمَ لِتَأۡخُذُوهَا ذَرُونَا نَتَّبِعۡكُمۡۖ يُرِيدُونَ أَن يُبَدِّلُواْ كَلَٰمَ ٱللَّهِۚ قُل لَّن تَتَّبِعُونَا كَذَٰلِكُمۡ قَالَ ٱللَّهُ مِن قَبۡلُۖ فَسَيَقُولُونَ بَلۡ تَحۡسُدُونَنَاۚ بَلۡ كَانُواْ لَا يَفۡقَهُونَ إِلَّا قَلِيلٗا
ئهوانهی خۆیان خسته دواوهو بهشداریان نهکرد لهرێکهوتنهکهدا، کاتێک بینیان ئێوه (بهرهو غهزای خهیبهر دهڕۆن) بۆ کۆکردنهوهی دهستکهوتهکان، وتیان: لێمان گهرێن شوێنتان کهوین... ئهمانهدهیانهوێت، ویست و فهرمانی خوا بگۆڕن، پێیان بڵێ: ئێوه ههرگیز شوێنمان ناکهون... چونکهخوایش ههواری فهرمووهو پێشتر ههروا بڕیاردراوه، کهچی ئهوان دهڵێن: نهخێر خوا ڕێگهی لهئێمه نهگرتووه، بهلکو ئێوه حهسوودیمان پێ دهبهن بۆیه نایهڵن بهشدار بین، (خوا دهفهرمووێت) نهخێر، حهسوودیتان پێ نابهن، بهڵکو ئهوانهکهمێک نهبێت لهفهرمانی خوا تێناگهن (تهنها چاویان بڕیوهته سامان و دهسکهوتهدنیاییهکان).
قُل لِّلۡمُخَلَّفِينَ مِنَ ٱلۡأَعۡرَابِ سَتُدۡعَوۡنَ إِلَىٰ قَوۡمٍ أُوْلِي بَأۡسٖ شَدِيدٖ تُقَٰتِلُونَهُمۡ أَوۡ يُسۡلِمُونَۖ فَإِن تُطِيعُواْ يُؤۡتِكُمُ ٱللَّهُ أَجۡرًا حَسَنٗاۖ وَإِن تَتَوَلَّوۡاْ كَمَا تَوَلَّيۡتُم مِّن قَبۡلُ يُعَذِّبۡكُمۡ عَذَابًا أَلِيمٗا ﴿16﴾قُل لِّلۡمُخَلَّفِينَ مِنَ ٱلۡأَعۡرَابِ سَتُدۡعَوۡنَ إِلَىٰ قَوۡمٍ أُوْلِي بَأۡسٖ شَدِيدٖ تُقَٰتِلُونَهُمۡ أَوۡ يُسۡلِمُونَۖ فَإِن تُطِيعُواْ يُؤۡتِكُمُ ٱللَّهُ أَجۡرًا حَسَنٗاۖ وَإِن تَتَوَلَّوۡاْ كَمَا تَوَلَّيۡتُم مِّن قَبۡلُ يُعَذِّبۡكُمۡ عَذَابًا أَلِيمٗا
ئهی محمد (صلى الله عليه وسلم) بڵێ: بهوانهی کهسهرپێچیان کردووه، لهعهرهبهبیابان نشینهکان: ئێوه لهئایندهدا بانگ دهکرێن بۆ جهنگ لهگهڵ قهوم و هۆزێکدا کهئازاو جهنگاوهرن، ئهوسا یان دژیان دهجهنگن، یان خۆیان (لهئهنجامی بیرکردنهوه و تێڕوانیندا) بهبێ جهنگ موسڵمان و تهسلیم دهبن، جا ئهگهر فهرمانبهردار بن، خوا پاداشتی چاکتان پێدهبهخشێت، بهڵام ئهگهر پشت ههڵکهن وهکو ئهوسا و خۆتان بشارنهوهو سهرپێچی بکهن، سزایهکی بهئێشتان بۆ پێش دههێنێت.
لَّيۡسَ عَلَى ٱلۡأَعۡمَىٰ حَرَجٞ وَلَا عَلَى ٱلۡأَعۡرَجِ حَرَجٞ وَلَا عَلَى ٱلۡمَرِيضِ حَرَجٞۗ وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ يُدۡخِلۡهُ جَنَّـٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۖ وَمَن يَتَوَلَّ يُعَذِّبۡهُ عَذَابًا أَلِيمٗا ﴿17﴾لَّيۡسَ عَلَى ٱلۡأَعۡمَىٰ حَرَجٞ وَلَا عَلَى ٱلۡأَعۡرَجِ حَرَجٞ وَلَا عَلَى ٱلۡمَرِيضِ حَرَجٞۗ وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ يُدۡخِلۡهُ جَنَّـٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۖ وَمَن يَتَوَلَّ يُعَذِّبۡهُ عَذَابًا أَلِيمٗا
ئهو کهسهی کوێره یان نهخۆشه، گوناهبار نابێت (ئهگهر لهغهزادا بهشداری نهکات) ئهوهی کهفهرمانبهرداری خواو پێغهمبهرهکهی بکات، دهیخاته باخهکانی بهههشتهوهکهچهندهها ڕووبار بهژێر درهخت و کۆشکهکانیاندا دهڕوات، ئهو کهسهش کهپشت ههڵکات، خوای گهورهسزای بهئێش و ئازاری دهدات.
لَّقَدۡ رَضِيَ ٱللَّهُ عَنِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ إِذۡ يُبَايِعُونَكَ تَحۡتَ ٱلشَّجَرَةِ فَعَلِمَ مَا فِي قُلُوبِهِمۡ فَأَنزَلَ ٱلسَّكِينَةَ عَلَيۡهِمۡ وَأَثَٰبَهُمۡ فَتۡحٗا قَرِيبٗا ﴿18﴾۞لَّقَدۡ رَضِيَ ٱللَّهُ عَنِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ إِذۡ يُبَايِعُونَكَ تَحۡتَ ٱلشَّجَرَةِ فَعَلِمَ مَا فِي قُلُوبِهِمۡ فَأَنزَلَ ٱلسَّكِينَةَ عَلَيۡهِمۡ وَأَثَٰبَهُمۡ فَتۡحٗا قَرِيبٗا
سوێند بهخوا بهڕاستی خوا ڕازیی بووهلهو باوهڕدارانهی کاتێک پهیمانیان له گهڵدا بهستیت لهژێر درهختهکهدا خوا خۆیشی ئاگادار بوو بهوهی لهدڵهکانیاندا ههیه (لهنیاز پاکی و دڵسۆزی) ههر بۆیه ئارامی و هێمنی و ئاسودهیی دابهزاندهسهریان و پاداشتی بهمژدهی سهرکهوتنێکی نزێک دانهوه.
وَمَغَانِمَ كَثِيرَةٗ يَأۡخُذُونَهَاۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمٗا ﴿19﴾وَمَغَانِمَ كَثِيرَةٗ يَأۡخُذُونَهَاۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمٗا
ههروهها بهڵێنی چهندین دهستکهوتی زۆری پێدان، کهلهئایندهدا دهستیان دهکهوێت و وهری دهگرن، خوا ههمیشهو بهردهوام باڵادهسته بهسهر خوانهناسهکانداو دانایه و دهزانێت چ کاتێک ئیمانداران سهر دهخات.
وَعَدَكُمُ ٱللَّهُ مَغَانِمَ كَثِيرَةٗ تَأۡخُذُونَهَا فَعَجَّلَ لَكُمۡ هَٰذِهِۦ وَكَفَّ أَيۡدِيَ ٱلنَّاسِ عَنكُمۡ وَلِتَكُونَ ءَايَةٗ لِّلۡمُؤۡمِنِينَ وَيَهۡدِيَكُمۡ صِرَٰطٗا مُّسۡتَقِيمٗا ﴿20﴾وَعَدَكُمُ ٱللَّهُ مَغَانِمَ كَثِيرَةٗ تَأۡخُذُونَهَا فَعَجَّلَ لَكُمۡ هَٰذِهِۦ وَكَفَّ أَيۡدِيَ ٱلنَّاسِ عَنكُمۡ وَلِتَكُونَ ءَايَةٗ لِّلۡمُؤۡمِنِينَ وَيَهۡدِيَكُمۡ صِرَٰطٗا مُّسۡتَقِيمٗا
خوا بهڵێنی دهسکهوتی زۆری پێداون، لهئایندهدا دهستتان دهکهوێت و وهری دهگرن، بهڵام جارێ ئێستا ههرئهوهی پێ بهخشیوون (مهبهست دهستکهوتهکانی خهیبهره) دهستی خهڵکیشی لێ کۆتاکردن (مهبهست قوڕهیشه کهبههۆی ڕێکهوتنهکهی حودهیبییهوه خوای گهورهلهبهگژاچوونی موسوڵمانان دهستی بهستنهوه)، تا ئهم دهستکهوت و سهرکهوتنهببێته نیشانه و بهڵگهیهکی بههێز بۆ ئیمانداران (کهخوا یاوهرو پشتیوانیانه) ههروهها ڕێنموویتان بکات بۆ ڕێبازی ڕاست و دروست (لهبهرهو پێش بردنی بانگهوازدا).
وَأُخۡرَىٰ لَمۡ تَقۡدِرُواْ عَلَيۡهَا قَدۡ أَحَاطَ ٱللَّهُ بِهَاۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٗا ﴿21﴾وَأُخۡرَىٰ لَمۡ تَقۡدِرُواْ عَلَيۡهَا قَدۡ أَحَاطَ ٱللَّهُ بِهَاۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٗا
چهندین دهستکهوتی تریشیان ههیه کهئێستا دهستتان بهسهریدا نهڕۆیشتووه، بهڕاستی خوا خۆی چاک بهو دهسکهوتانهدهزانێت کهبهڕێوهیه بۆتان، ههمیشه و بهردهوام خوا دهسهڵاتی بهسهر ههموو شتێکدا ههیه.
وَلَوۡ قَٰتَلَكُمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَوَلَّوُاْ ٱلۡأَدۡبَٰرَ ثُمَّ لَا يَجِدُونَ وَلِيّٗا وَلَا نَصِيرٗا ﴿22﴾وَلَوۡ قَٰتَلَكُمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَوَلَّوُاْ ٱلۡأَدۡبَٰرَ ثُمَّ لَا يَجِدُونَ وَلِيّٗا وَلَا نَصِيرٗا
خۆ ئهگهر ئهوانهی بێ باوهڕ بوون دژی ئێوه جهنگیان بهرپا بکردایه، ئهوهدهشکان و ههڵدههاتن، پاشان دۆست و پشتگیرێکیان نهدهبوو.
سُنَّةَ ٱللَّهِ ٱلَّتِي قَدۡ خَلَتۡ مِن قَبۡلُۖ وَلَن تَجِدَ لِسُنَّةِ ٱللَّهِ تَبۡدِيلٗا ﴿23﴾سُنَّةَ ٱللَّهِ ٱلَّتِي قَدۡ خَلَتۡ مِن قَبۡلُۖ وَلَن تَجِدَ لِسُنَّةِ ٱللَّهِ تَبۡدِيلٗا
(شکست و ههڵاتنی کافران لهجهنگی موسوڵماناندا) ههردهم بهرنامهو یاسای خوا بهڕاستی ههروا بووهلهزوهوه، ههرگیز نابینیت بهرنامهو یاسای خوا گۆڕانی بهسهردا بێت.
وَهُوَ ٱلَّذِي كَفَّ أَيۡدِيَهُمۡ عَنكُمۡ وَأَيۡدِيَكُمۡ عَنۡهُم بِبَطۡنِ مَكَّةَ مِنۢ بَعۡدِ أَنۡ أَظۡفَرَكُمۡ عَلَيۡهِمۡۚ وَكَانَ ٱللَّهُ بِمَا تَعۡمَلُونَ بَصِيرًا ﴿24﴾وَهُوَ ٱلَّذِي كَفَّ أَيۡدِيَهُمۡ عَنكُمۡ وَأَيۡدِيَكُمۡ عَنۡهُم بِبَطۡنِ مَكَّةَ مِنۢ بَعۡدِ أَنۡ أَظۡفَرَكُمۡ عَلَيۡهِمۡۚ وَكَانَ ٱللَّهُ بِمَا تَعۡمَلُونَ بَصِيرًا
ههر ئهو خوایه دهستی بێ باوهڕانی لهئێوه بهستهوه (نهیهێشت جهنگ ببێت)، دوای ئهوهی ئێوهی زاڵ کرد بهسهریاندا لهناو جهرگهی مهککهدا، خوا ههمیشهو بهردهوام بینایه بهوهی کهدهیكهن.
هُمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَصَدُّوكُمۡ عَنِ ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ وَٱلۡهَدۡيَ مَعۡكُوفًا أَن يَبۡلُغَ مَحِلَّهُۥۚ وَلَوۡلَا رِجَالٞ مُّؤۡمِنُونَ وَنِسَآءٞ مُّؤۡمِنَٰتٞ لَّمۡ تَعۡلَمُوهُمۡ أَن تَطَـُٔوهُمۡ فَتُصِيبَكُم مِّنۡهُم مَّعَرَّةُۢ بِغَيۡرِ عِلۡمٖۖ لِّيُدۡخِلَ ٱللَّهُ فِي رَحۡمَتِهِۦ مَن يَشَآءُۚ لَوۡ تَزَيَّلُواْ لَعَذَّبۡنَا ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِنۡهُمۡ عَذَابًا أَلِيمًا ﴿25﴾هُمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَصَدُّوكُمۡ عَنِ ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ وَٱلۡهَدۡيَ مَعۡكُوفًا أَن يَبۡلُغَ مَحِلَّهُۥۚ وَلَوۡلَا رِجَالٞ مُّؤۡمِنُونَ وَنِسَآءٞ مُّؤۡمِنَٰتٞ لَّمۡ تَعۡلَمُوهُمۡ أَن تَطَـُٔوهُمۡ فَتُصِيبَكُم مِّنۡهُم مَّعَرَّةُۢ بِغَيۡرِ عِلۡمٖۖ لِّيُدۡخِلَ ٱللَّهُ فِي رَحۡمَتِهِۦ مَن يَشَآءُۚ لَوۡ تَزَيَّلُواْ لَعَذَّبۡنَا ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِنۡهُمۡ عَذَابًا أَلِيمًا
ئهو خراپهکارانهئهوانهن کهبێ باوهڕ بوون و ڕێگهشیان لێ گرتن بگهنهکهعبهی پیرۆزو نهیانهێشت ئهو مهڕوماڵاتهی کهگل درابوونهوهبۆ قوربانی بگاتهجێی خۆی، خۆ ئهگهر لهبهر ئهو پیاوو ئافرهتانهموسوڵمانانه نهبوایه کهنهتاندهناسین پێشێلتان دهکردن (لهناو شاری مهککهدا بوون و هێشتا کۆچیان نهکردبوو)، بههۆی ئهوهوهعهیب و عارو باری گرانتان تووش دهبوو لێیانهوه بێ ئهوهی بزانن، (ئهگهر لهبهر ئهوهنهبووایه مۆڵهتی ئێوهمان دهدا بۆ کوشتنیان)، ئهمهش بۆ ئهوهی خوای پهروهردیگار ئهو کهسانهی دهیهوێت و شایستهن بخاتهژێر سایهی سۆزو بهزهیی خۆیهوه، خۆ ئهگهر موسڵمان لهکافران جیابوونایه لهمهککهدا، بێگومان ئێمه بهدهستی ئێوه سزای بهسۆی بێ باوهڕانمان دهدا.
إِذۡ جَعَلَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فِي قُلُوبِهِمُ ٱلۡحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ ٱلۡجَٰهِلِيَّةِ فَأَنزَلَ ٱللَّهُ سَكِينَتَهُۥ عَلَىٰ رَسُولِهِۦ وَعَلَى ٱلۡمُؤۡمِنِينَ وَأَلۡزَمَهُمۡ كَلِمَةَ ٱلتَّقۡوَىٰ وَكَانُوٓاْ أَحَقَّ بِهَا وَأَهۡلَهَاۚ وَكَانَ ٱللَّهُ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٗا ﴿26﴾إِذۡ جَعَلَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فِي قُلُوبِهِمُ ٱلۡحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ ٱلۡجَٰهِلِيَّةِ فَأَنزَلَ ٱللَّهُ سَكِينَتَهُۥ عَلَىٰ رَسُولِهِۦ وَعَلَى ٱلۡمُؤۡمِنِينَ وَأَلۡزَمَهُمۡ كَلِمَةَ ٱلتَّقۡوَىٰ وَكَانُوٓاْ أَحَقَّ بِهَا وَأَهۡلَهَاۚ وَكَانَ ٱللَّهُ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٗا
سزای ئهوانهی کهبێ باوهڕ بوون لهبهر ئهوهیه دهمارگیریان خستۆته ناو دڵ و دهروونیی خۆیانهوه، کهدهمارگیریی نهفامی یه، جا خوا ئارامی و ئاسودهیی دابهزاندهسهر پێغهمبهرهکهی و سهر ئیمانداران (ئیتر دڵخۆشن بهرێکهوتنهکه و دهرهنجامهکانی) خوای گهورهش پابهندی خواناسی و پارێزکاری کردن، ئهوان شایستهی ئهو بههرهیهن و مهردی ئهو ڕێزهن... دڵنیابن ههمیشه و بهردهوام خوا بهههموو شتێک زانا و ئاگایه.
لَّقَدۡ صَدَقَ ٱللَّهُ رَسُولَهُ ٱلرُّءۡيَا بِٱلۡحَقِّۖ لَتَدۡخُلُنَّ ٱلۡمَسۡجِدَ ٱلۡحَرَامَ إِن شَآءَ ٱللَّهُ ءَامِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُءُوسَكُمۡ وَمُقَصِّرِينَ لَا تَخَافُونَۖ فَعَلِمَ مَا لَمۡ تَعۡلَمُواْ فَجَعَلَ مِن دُونِ ذَٰلِكَ فَتۡحٗا قَرِيبًا ﴿27﴾لَّقَدۡ صَدَقَ ٱللَّهُ رَسُولَهُ ٱلرُّءۡيَا بِٱلۡحَقِّۖ لَتَدۡخُلُنَّ ٱلۡمَسۡجِدَ ٱلۡحَرَامَ إِن شَآءَ ٱللَّهُ ءَامِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُءُوسَكُمۡ وَمُقَصِّرِينَ لَا تَخَافُونَۖ فَعَلِمَ مَا لَمۡ تَعۡلَمُواْ فَجَعَلَ مِن دُونِ ذَٰلِكَ فَتۡحٗا قَرِيبًا
سوێند بهخوا بێگومان خوا خهونی پێغهمبهرهکهی بهڕاستی و وهک خۆی هێناوهته دی کهدهفهرموێت: بهم زووانهئێوه بهههموو ئارامی و ئاسوودهییهکهوه بهویستی خوا دهچنهناو کهعبهی پیرۆزهوه، (عهمرهبهجێدههێنن) سهرهتان دهتاشن یان کورتی دهکهنهوهبێ ئهوهی ترس و بیمتان لهکهس ههبێت، جا ئهوهی نهتانزانیووه خوا دهیزانی، کهجگهلهم سهرکهوتنهسهرکهوتنێکی نزیکی تری بۆ بڕیارداون و پێتان دهبهخشێت (کهغهزای خهیبهره)....
هُوَ ٱلَّذِيٓ أَرۡسَلَ رَسُولَهُۥ بِٱلۡهُدَىٰ وَدِينِ ٱلۡحَقِّ لِيُظۡهِرَهُۥ عَلَى ٱلدِّينِ كُلِّهِۦۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ شَهِيدٗا ﴿28﴾هُوَ ٱلَّذِيٓ أَرۡسَلَ رَسُولَهُۥ بِٱلۡهُدَىٰ وَدِينِ ٱلۡحَقِّ لِيُظۡهِرَهُۥ عَلَى ٱلدِّينِ كُلِّهِۦۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ شَهِيدٗا
خوا ئهو زاتهیه کهپێغهمبهری خۆی ڕهوانهکردووه، هاوڕێ لهگهڵ ڕێنموویی و پهیامی ڕاست و دروستدا، بۆ ئهوهی زاڵی بکات بهسهر ههموو پهیام و بهرنامهیهکی تردا، خوا خۆیشی بهسه، بۆ شایهتدان و ئاشکرا کردنی ئهو ڕاستی یه.
مُّحَمَّدٞ رَّسُولُ ٱللَّهِۚ وَٱلَّذِينَ مَعَهُۥٓ أَشِدَّآءُ عَلَى ٱلۡكُفَّارِ رُحَمَآءُ بَيۡنَهُمۡۖ تَرَىٰهُمۡ رُكَّعٗا سُجَّدٗا يَبۡتَغُونَ فَضۡلٗا مِّنَ ٱللَّهِ وَرِضۡوَٰنٗاۖ سِيمَاهُمۡ فِي وُجُوهِهِم مِّنۡ أَثَرِ ٱلسُّجُودِۚ ذَٰلِكَ مَثَلُهُمۡ فِي ٱلتَّوۡرَىٰةِۚ وَمَثَلُهُمۡ فِي ٱلۡإِنجِيلِ كَزَرۡعٍ أَخۡرَجَ شَطۡـَٔهُۥ فَـَٔازَرَهُۥ فَٱسۡتَغۡلَظَ فَٱسۡتَوَىٰ عَلَىٰ سُوقِهِۦ يُعۡجِبُ ٱلزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ ٱلۡكُفَّارَۗ وَعَدَ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ مِنۡهُم مَّغۡفِرَةٗ وَأَجۡرًا عَظِيمَۢا ﴿29﴾مُّحَمَّدٞ رَّسُولُ ٱللَّهِۚ وَٱلَّذِينَ مَعَهُۥٓ أَشِدَّآءُ عَلَى ٱلۡكُفَّارِ رُحَمَآءُ بَيۡنَهُمۡۖ تَرَىٰهُمۡ رُكَّعٗا سُجَّدٗا يَبۡتَغُونَ فَضۡلٗا مِّنَ ٱللَّهِ وَرِضۡوَٰنٗاۖ سِيمَاهُمۡ فِي وُجُوهِهِم مِّنۡ أَثَرِ ٱلسُّجُودِۚ ذَٰلِكَ مَثَلُهُمۡ فِي ٱلتَّوۡرَىٰةِۚ وَمَثَلُهُمۡ فِي ٱلۡإِنجِيلِ كَزَرۡعٍ أَخۡرَجَ شَطۡـَٔهُۥ فَـَٔازَرَهُۥ فَٱسۡتَغۡلَظَ فَٱسۡتَوَىٰ عَلَىٰ سُوقِهِۦ يُعۡجِبُ ٱلزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ ٱلۡكُفَّارَۗ وَعَدَ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ مِنۡهُم مَّغۡفِرَةٗ وَأَجۡرًا عَظِيمَۢا
محمد (صلى الله عليه وسلم) ڕهوانهکراوی خوایه، ئهوانهش کهلهخزمهتیدان و شوێنی کهوتوون توند و تیژن بهرامبهر بێ باوهڕان و بهبهزهیی و میهرهبانن لهنێوان خۆیاندا، دهیانبینیت سهرگهرمی نوێژ و خواپهرستین، کڕنۆش و سوژدهدهبهن، ههردهم ئاواتیان بهدهست هێنانی ڕهزامهندی و پایه بهرزی یه لهلای خوا، نیشانهی چاکی و پاکییان لهناوچهوانیاندا دیاریهو دهدرهوشێتهوه لهئهنجامی سوژدهبردن و خوا پهرستییاندا، جا ئهو بهڕێزانه ئهوهنموونهو پێناسهیانه لهتهوراتدا، نموونهو پێناسهشیان لهئینجیلیشدا وهک ڕوهکێک وایه کهلهسهرهتاوهچهکهرهبکات، جا چهکهرهکهی بههێز کردبێت، پاشان ئهستوور ببێت و ڕابوهستێت لهسهر قهدهکهی، ئهوهندهزوو پێ بگات کشتیارهکان سهرسام بکات و پێیان سهیر بێت: چۆن وا پێگهیی؟! چۆن ئاوا خۆی گرت؟! ئهم پێناسهیه بۆ ئهوهیه خوا کافران داخ لهدڵ بکات، جا خوای بهدهسهڵات بهڵێنی بهوانهداوهکهباوهڕیان هێناوه و کردهوهچاکهکانیان ئهنجام داوهلهوان: کهلێخۆشبوون و پاداشتی گهورهو بێ سنووریان پێببهخشێت.