لَتُبۡلَوُنَّ فِيٓ أَمۡوَٰلِكُمۡ وَأَنفُسِكُمۡ وَلَتَسۡمَعُنَّ مِنَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ مِن قَبۡلِكُمۡ وَمِنَ ٱلَّذِينَ أَشۡرَكُوٓاْ أَذٗى كَثِيرٗاۚ وَإِن تَصۡبِرُواْ وَتَتَّقُواْ فَإِنَّ ذَٰلِكَ مِنۡ عَزۡمِ ٱلۡأُمُورِ ﴿186﴾۞لَتُبۡلَوُنَّ فِيٓ أَمۡوَٰلِكُمۡ وَأَنفُسِكُمۡ وَلَتَسۡمَعُنَّ مِنَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ مِن قَبۡلِكُمۡ وَمِنَ ٱلَّذِينَ أَشۡرَكُوٓاْ أَذٗى كَثِيرٗاۚ وَإِن تَصۡبِرُواْ وَتَتَّقُواْ فَإِنَّ ذَٰلِكَ مِنۡ عَزۡمِ ٱلۡأُمُورِ
سوێند بێت بێگومان تاقی دهکرێنهوه له ماڵ و دارایی و خۆیشتاندا (زیان له ساماندا دهکهن، خۆتان توشی ناخۆشی و ئازار دهبن) ههروهها سوێند بێت له خاوهنانی کتێبی پێش خۆتان و له موشریک و هاوهڵگهرانهوه ئازارێکی زۆر دهبیسن (ئهوهنده بوختان و قسهی نابهجێتان بۆ ههڵدهبهستن، وهک ئازار بهرگوێتان بکهوێت وایه)، بهڵام ئهگهر خۆڕاگر بن و پارێزکار بن و له خوا بترسن (له سنوور دهرنهچن)، بهڕاستی ئهو ههڵوێسته لهکاره پهسهندو کردهوه پایهدارهکانه.
وَإِذۡ أَخَذَ ٱللَّهُ مِيثَٰقَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ لَتُبَيِّنُنَّهُۥ لِلنَّاسِ وَلَا تَكۡتُمُونَهُۥ فَنَبَذُوهُ وَرَآءَ ظُهُورِهِمۡ وَٱشۡتَرَوۡاْ بِهِۦ ثَمَنٗا قَلِيلٗاۖ فَبِئۡسَ مَا يَشۡتَرُونَ ﴿187﴾وَإِذۡ أَخَذَ ٱللَّهُ مِيثَٰقَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ لَتُبَيِّنُنَّهُۥ لِلنَّاسِ وَلَا تَكۡتُمُونَهُۥ فَنَبَذُوهُ وَرَآءَ ظُهُورِهِمۡ وَٱشۡتَرَوۡاْ بِهِۦ ثَمَنٗا قَلِيلٗاۖ فَبِئۡسَ مَا يَشۡتَرُونَ
(یاد بێنهرهوه) کاتێک خوا پهیمانی وهرگرت لهوانهی کتێبیان پێ بهخشراوه که ڕوونی بکهنهوه بۆ خهڵکی و مهرامهکانی باس بکهن و نهیشارنهوه، کهچی خستیانه پشت خۆیان و به نرخێکی ههرزان فرۆشتیان (ئهگهر ههموو دنیاش بێت، دینی بۆ بفرۆشی ههرزان فرۆشراوه و زهرهرێکی بێ سنووره) ئای که شتێکی بێ نرخیان کڕیوه و دهستیان کهوتووه.
لَا تَحۡسَبَنَّ ٱلَّذِينَ يَفۡرَحُونَ بِمَآ أَتَواْ وَّيُحِبُّونَ أَن يُحۡمَدُواْ بِمَا لَمۡ يَفۡعَلُواْ فَلَا تَحۡسَبَنَّهُم بِمَفَازَةٖ مِّنَ ٱلۡعَذَابِۖ وَلَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ ﴿188﴾لَا تَحۡسَبَنَّ ٱلَّذِينَ يَفۡرَحُونَ بِمَآ أَتَواْ وَّيُحِبُّونَ أَن يُحۡمَدُواْ بِمَا لَمۡ يَفۡعَلُواْ فَلَا تَحۡسَبَنَّهُم بِمَفَازَةٖ مِّنَ ٱلۡعَذَابِۖ وَلَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ
وا گومان مهبه بهوانهی دڵخۆشن بهوهی که ههیانهو حهزدهکهن باس بکرێن و خهڵکی سوپاسیان بکات لهسهر کارو چاکهیهک که نهیانکردووه، ئهوه ههرگیز وامهزانه ئهوانه له دهست سزا ڕزگاریان دهبێت، بهڵکو سزایهکی به ئێش چاوهڕێیانه.
وَلِلَّهِ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۗ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٌ ﴿189﴾وَلِلَّهِ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۗ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٌ
ههرچی له ئاسمانهکان و زهویدا ههیه ههر خوا خاوهنیانه و ئهو خوایه دهسهڵاتی بهسهر ههموو شتێکدا ههیه.
إِنَّ فِي خَلۡقِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَٱخۡتِلَٰفِ ٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ لَأٓيَٰتٖ لِّأُوْلِي ٱلۡأَلۡبَٰبِ ﴿190﴾إِنَّ فِي خَلۡقِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَٱخۡتِلَٰفِ ٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ لَأٓيَٰتٖ لِّأُوْلِي ٱلۡأَلۡبَٰبِ
بهڕاستی له دروستکردنی ئاسمانهکان و زهویدا و له ئاڵو گۆڕی شهو و ڕۆژدا بهڵگه و نیشانهی زۆر ههن بۆ کهسانی ژیر و هۆشمهند...
ٱلَّذِينَ يَذۡكُرُونَ ٱللَّهَ قِيَٰمٗا وَقُعُودٗا وَعَلَىٰ جُنُوبِهِمۡ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلۡقِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ رَبَّنَا مَا خَلَقۡتَ هَٰذَا بَٰطِلٗا سُبۡحَٰنَكَ فَقِنَا عَذَابَ ٱلنَّارِ ﴿191﴾ٱلَّذِينَ يَذۡكُرُونَ ٱللَّهَ قِيَٰمٗا وَقُعُودٗا وَعَلَىٰ جُنُوبِهِمۡ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلۡقِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ رَبَّنَا مَا خَلَقۡتَ هَٰذَا بَٰطِلٗا سُبۡحَٰنَكَ فَقِنَا عَذَابَ ٱلنَّارِ
ئهوانهی یادی خوا دهکهن لهکاتێکدا که بهپێوهن یان دانیشتوون یان ڕاکشاوون (له هیچ حاڵهتێکدا یادی ئهوزاته فهرامۆش ناکهن)، ههمیشه بیردهکهنهوه له دروست بوونی ئاسمانهکان و زهوی (بیردهکهنهوه له ههموو وردهکاریهک، سهرنجی ههموو دیاردهیهک دهدهن، سهرئهنجام دهڵێن): پهروهردگارا تۆ ئهم ههموو دروست کراوانهت بێ هوده و بێ ئامانج دروست نهکردووه، پاکیی و بێگهردیی شایستهی تۆیه، ده تۆش بمانپارێزه له سزای ئاگری دۆزهخ.
رَبَّنَآ إِنَّكَ مَن تُدۡخِلِ ٱلنَّارَ فَقَدۡ أَخۡزَيۡتَهُۥۖ وَمَا لِلظَّـٰلِمِينَ مِنۡ أَنصَارٖ ﴿192﴾رَبَّنَآ إِنَّكَ مَن تُدۡخِلِ ٱلنَّارَ فَقَدۡ أَخۡزَيۡتَهُۥۖ وَمَا لِلظَّـٰلِمِينَ مِنۡ أَنصَارٖ
پهروهردگارا بهڕاستی تۆ ههرکهس بخهیته ناو ئاگری دۆزهخهوه، ئهوه ئیتر شهرمهزارو ڕیسواو خهجاڵهتت کردووه، (جا بێگومان لهوێ) ستهمکاران هیچ جۆره پشتیوانێکیان نیه.
رَّبَّنَآ إِنَّنَا سَمِعۡنَا مُنَادِيٗا يُنَادِي لِلۡإِيمَٰنِ أَنۡ ءَامِنُواْ بِرَبِّكُمۡ فَـَٔامَنَّاۚ رَبَّنَا فَٱغۡفِرۡ لَنَا ذُنُوبَنَا وَكَفِّرۡ عَنَّا سَيِّـَٔاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ ٱلۡأَبۡرَارِ ﴿193﴾رَّبَّنَآ إِنَّنَا سَمِعۡنَا مُنَادِيٗا يُنَادِي لِلۡإِيمَٰنِ أَنۡ ءَامِنُواْ بِرَبِّكُمۡ فَـَٔامَنَّاۚ رَبَّنَا فَٱغۡفِرۡ لَنَا ذُنُوبَنَا وَكَفِّرۡ عَنَّا سَيِّـَٔاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ ٱلۡأَبۡرَارِ
پهروهردگارا؛ بهڕاستی ئێمه گوێمان له بانگخوازێک بوو، بانگی کردین بۆ ئیمان و (دهیفهرموو): ئیمان بهێنن به پهروهردگارتان جا ئێمهش (بێ دوودڵی)، خێرا باوهڕمان هێناو (وتمان): پهروهدگارا؛ دهتۆش لهگوناهو ههڵهکانمان خۆش ببه، چاوپۆشی بکه لهکرداره ناپهسهندهکانمان و (لهسهر ڕێبازی) چاکان و (بهختهوهران) بمانمرێنه و لهگهڵ ئهواندا کۆمان بکهرهوه.
رَبَّنَا وَءَاتِنَا مَا وَعَدتَّنَا عَلَىٰ رُسُلِكَ وَلَا تُخۡزِنَا يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۖ إِنَّكَ لَا تُخۡلِفُ ٱلۡمِيعَادَ ﴿194﴾رَبَّنَا وَءَاتِنَا مَا وَعَدتَّنَا عَلَىٰ رُسُلِكَ وَلَا تُخۡزِنَا يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۖ إِنَّكَ لَا تُخۡلِفُ ٱلۡمِيعَادَ
پهروهردگارا؛ ئهو بهڵێنانهشمان بۆ ئهنجام بده که لهسهر زاری پێغهمبهرانتدا بهئێمهت داوه (که سهرکهوتنه له دنیاداو بهههشتی بهرینه له داهاتوودا) و له ڕۆژی قیامهتیشدا خهجاڵهت و ڕوو زهردمان مهکه، بێگومان تۆ بهڵێن شکێن نیت و بهڵێنی خۆت دهبهیته سهر.
فَٱسۡتَجَابَ لَهُمۡ رَبُّهُمۡ أَنِّي لَآ أُضِيعُ عَمَلَ عَٰمِلٖ مِّنكُم مِّن ذَكَرٍ أَوۡ أُنثَىٰۖ بَعۡضُكُم مِّنۢ بَعۡضٖۖ فَٱلَّذِينَ هَاجَرُواْ وَأُخۡرِجُواْ مِن دِيَٰرِهِمۡ وَأُوذُواْ فِي سَبِيلِي وَقَٰتَلُواْ وَقُتِلُواْ لَأُكَفِّرَنَّ عَنۡهُمۡ سَيِّـَٔاتِهِمۡ وَلَأُدۡخِلَنَّهُمۡ جَنَّـٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ ثَوَابٗا مِّنۡ عِندِ ٱللَّهِۚ وَٱللَّهُ عِندَهُۥ حُسۡنُ ٱلثَّوَابِ ﴿195﴾فَٱسۡتَجَابَ لَهُمۡ رَبُّهُمۡ أَنِّي لَآ أُضِيعُ عَمَلَ عَٰمِلٖ مِّنكُم مِّن ذَكَرٍ أَوۡ أُنثَىٰۖ بَعۡضُكُم مِّنۢ بَعۡضٖۖ فَٱلَّذِينَ هَاجَرُواْ وَأُخۡرِجُواْ مِن دِيَٰرِهِمۡ وَأُوذُواْ فِي سَبِيلِي وَقَٰتَلُواْ وَقُتِلُواْ لَأُكَفِّرَنَّ عَنۡهُمۡ سَيِّـَٔاتِهِمۡ وَلَأُدۡخِلَنَّهُمۡ جَنَّـٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ ثَوَابٗا مِّنۡ عِندِ ٱللَّهِۚ وَٱللَّهُ عِندَهُۥ حُسۡنُ ٱلثَّوَابِ
(کاتێک ئیمانداران بهم شێوهیه نزایان کرد، که پهروهردگاری ئازیزیان فێریان دهکات) بێگومان ئهو زاته دوعاکانیان لێوهردهگرێت (به هاناو هاواریانهوه دهچێت بۆیه دهفهرموێت): بهڕاستی من ههوڵ و کۆشش و کارو کردهوهی هیچ کام له ئێوه بهزایه نادهم، چ نێرینه و پیاوتان، چ مێینه و ئافرهتتان (چونکه)هاوکاری یهکتر بوون (له چاکهو چاکهکاریدا)، جا ئهوانهی کۆچیان کردو له شوێنهواری خۆیان دهربهدهرکران و ئازارو ئهشکهنجهدران له پێناوی مندا و جهنگان و شههیدکران، بهڕاستی سوێند بێت چاوپۆشی دهکهم له ههڵهو گوناههکانیان و دهیانخهمه باخهکانی بهههشتهوه که چهندهها ڕووبار بهژێر درهختهکانیداو بهردهم کۆشکهکانیدا دهڕوات، ئهمهش پاداشتێکه له لایهن خواوه (پێشکهشیان دهکرێت) خوا پاداشتی چاک و جوانی لایه (بۆ تێکۆشهران).
لَا يَغُرَّنَّكَ تَقَلُّبُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فِي ٱلۡبِلَٰدِ ﴿196﴾لَا يَغُرَّنَّكَ تَقَلُّبُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فِي ٱلۡبِلَٰدِ
(ئهی ئیماندار) ههرگیز هێزو دهسهڵاتی ئهوانهی بێ باوهڕن له وڵاتاندا تۆ لهخشته نهبات.
مَتَٰعٞ قَلِيلٞ ثُمَّ مَأۡوَىٰهُمۡ جَهَنَّمُۖ وَبِئۡسَ ٱلۡمِهَادُ ﴿197﴾مَتَٰعٞ قَلِيلٞ ثُمَّ مَأۡوَىٰهُمۡ جَهَنَّمُۖ وَبِئۡسَ ٱلۡمِهَادُ
(ئهوه ههرههمووی) ڕابواردنێکی کهمه (چونکه) لهوهودوا شوێن و جێگهیان دۆزهخه، که ناخۆشترین جێگه و ڕێگهیه.
لَٰكِنِ ٱلَّذِينَ ٱتَّقَوۡاْ رَبَّهُمۡ لَهُمۡ جَنَّـٰتٞ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَا نُزُلٗا مِّنۡ عِندِ ٱللَّهِۗ وَمَا عِندَ ٱللَّهِ خَيۡرٞ لِّلۡأَبۡرَارِ ﴿198﴾لَٰكِنِ ٱلَّذِينَ ٱتَّقَوۡاْ رَبَّهُمۡ لَهُمۡ جَنَّـٰتٞ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَا نُزُلٗا مِّنۡ عِندِ ٱللَّهِۗ وَمَا عِندَ ٱللَّهِ خَيۡرٞ لِّلۡأَبۡرَارِ
بهڵام ئهوانه که پارێزکارن و له سزای پهروهردگاریان دهترسن (جێگه و ڕێگهیان) باخهکانی بهههشته که چهندهها ڕووبار بهژێر درهختهکانیداو بهبهردهم کۆشکهکانیدا دهڕوات، هاوڕێ لهگهل ژیانی ههمشهیی لهوێدا، ئهو شوێنانهش لهلایهن خواوه ئامادهکراوه، بۆ میوانداری ههمیشهیی بهختهوهران، ئهڵبهته ئهوبهشهی که لای خوایه چاکترو بهنرختره بۆ چاکهکاران و خواناسان.
وَإِنَّ مِنۡ أَهۡلِ ٱلۡكِتَٰبِ لَمَن يُؤۡمِنُ بِٱللَّهِ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيۡكُمۡ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيۡهِمۡ خَٰشِعِينَ لِلَّهِ لَا يَشۡتَرُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ ثَمَنٗا قَلِيلًاۚ أُوْلَـٰٓئِكَ لَهُمۡ أَجۡرُهُمۡ عِندَ رَبِّهِمۡۗ إِنَّ ٱللَّهَ سَرِيعُ ٱلۡحِسَابِ ﴿199﴾وَإِنَّ مِنۡ أَهۡلِ ٱلۡكِتَٰبِ لَمَن يُؤۡمِنُ بِٱللَّهِ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيۡكُمۡ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيۡهِمۡ خَٰشِعِينَ لِلَّهِ لَا يَشۡتَرُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ ثَمَنٗا قَلِيلًاۚ أُوْلَـٰٓئِكَ لَهُمۡ أَجۡرُهُمۡ عِندَ رَبِّهِمۡۗ إِنَّ ٱللَّهَ سَرِيعُ ٱلۡحِسَابِ
بهڕاستی ههندێ کهس ههن له خاوهنانی کتێب که باوهڕی بهخوا پتهو و دامهزراوه، ههروهها بهو (قورئانهش) که بۆ ئێوه ڕهوانهکراوه و بهو کتێبانهش بۆ خۆیان پێشتر ڕهوانه کراوه، لهکاتێکدا ئهوانه ترسی خوایان له دڵدایه و مهبهستیانه خوا لێیان ڕازی بێت، ئایهتهکانی خوا بهنرخێکی کهم (یاخود بههیچ نرخێک) نافرۆشن، ئهوانه پاداشتی (ئیمان و باوهڕی) خۆیان لای پهروهردگاریان وهردهگرن، بهڕاستی خوا بهخێرایی لێپرسینهوه ئهنجام دهدات (تا بهزوویی بهختهوهران بخاته بهههشتهوه و ناپوختهکانیش له دۆزهخ توند بکات).
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱصۡبِرُواْ وَصَابِرُواْ وَرَابِطُواْ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمۡ تُفۡلِحُونَ ﴿200﴾يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱصۡبِرُواْ وَصَابِرُواْ وَرَابِطُواْ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمۡ تُفۡلِحُونَ
ئهی ئهوانهی که باوهڕتان هێناوه خۆگربن و خۆڕاگریی و ئارامگریی و بهسهر خۆتاندا بهێنن، نهبهزن له خۆگری مانهوهتان له سهنگهردا، ههوڵ بدهن ههمیشه له سهنگهری خهبات و کۆششدا بن، له خوا بترسن و پارێزکاربن بۆ ئهوهی سهرفرازیی (ههمیشهیی) بهدهست بهێنن.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُواْ رَبَّكُمُ ٱلَّذِي خَلَقَكُم مِّن نَّفۡسٖ وَٰحِدَةٖ وَخَلَقَ مِنۡهَا زَوۡجَهَا وَبَثَّ مِنۡهُمَا رِجَالٗا كَثِيرٗا وَنِسَآءٗۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ ٱلَّذِي تَسَآءَلُونَ بِهِۦ وَٱلۡأَرۡحَامَۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَيۡكُمۡ رَقِيبٗا ﴿1﴾يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُواْ رَبَّكُمُ ٱلَّذِي خَلَقَكُم مِّن نَّفۡسٖ وَٰحِدَةٖ وَخَلَقَ مِنۡهَا زَوۡجَهَا وَبَثَّ مِنۡهُمَا رِجَالٗا كَثِيرٗا وَنِسَآءٗۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ ٱلَّذِي تَسَآءَلُونَ بِهِۦ وَٱلۡأَرۡحَامَۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَيۡكُمۡ رَقِيبٗا
ئهی خهڵکینه له خهشم و ناڕهزایی ئهو پهروهردگارهتان خۆ بپارێزن که ئێوهی له تاکه نهفسێک دروست کردووه، ههر لهو نهفسهش هاوسهرهکهی بهدی هێناو لهو دووانه پیاوان و ژنانی زۆری خستۆتهوه و بڵاوکردهوه، ههروهها لهو خوایه بترسن که له یهکتر داوا دهکهن بهناوهێنانی ئهوهوه، ههوڵ بدهن پهیوهندی خزمایهتیش بپارێزن و (پتهوی بکهن)چونکه بهڕاستی خوا (ههمیشه و بهردهوام) چاودێره بهسهرتانهوه.
وَءَاتُواْ ٱلۡيَتَٰمَىٰٓ أَمۡوَٰلَهُمۡۖ وَلَا تَتَبَدَّلُواْ ٱلۡخَبِيثَ بِٱلطَّيِّبِۖ وَلَا تَأۡكُلُوٓاْ أَمۡوَٰلَهُمۡ إِلَىٰٓ أَمۡوَٰلِكُمۡۚ إِنَّهُۥ كَانَ حُوبٗا كَبِيرٗا ﴿2﴾وَءَاتُواْ ٱلۡيَتَٰمَىٰٓ أَمۡوَٰلَهُمۡۖ وَلَا تَتَبَدَّلُواْ ٱلۡخَبِيثَ بِٱلطَّيِّبِۖ وَلَا تَأۡكُلُوٓاْ أَمۡوَٰلَهُمۡ إِلَىٰٓ أَمۡوَٰلِكُمۡۚ إِنَّهُۥ كَانَ حُوبٗا كَبِيرٗا
(خهڵکینه) ماڵ و سامانی ههتیوان بدهنهوه دهست خۆیان (کاتێک گهوره بوون و فامیان کردهوه)، ماڵی خراپ و پیسی خۆتان مهگۆڕنهوه بهماڵی چاک و پاکی ئهوان، ماڵ و سامانیان مهخۆن لهگهڵ ماڵ و سامانی خۆتاندا (مهیفهوتێنن) بهڕاستی ئهو کاره ستهم و گوناهێکی گهورهیه.
وَإِنۡ خِفۡتُمۡ أَلَّا تُقۡسِطُواْ فِي ٱلۡيَتَٰمَىٰ فَٱنكِحُواْ مَا طَابَ لَكُم مِّنَ ٱلنِّسَآءِ مَثۡنَىٰ وَثُلَٰثَ وَرُبَٰعَۖ فَإِنۡ خِفۡتُمۡ أَلَّا تَعۡدِلُواْ فَوَٰحِدَةً أَوۡ مَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُكُمۡۚ ذَٰلِكَ أَدۡنَىٰٓ أَلَّا تَعُولُواْ ﴿3﴾وَإِنۡ خِفۡتُمۡ أَلَّا تُقۡسِطُواْ فِي ٱلۡيَتَٰمَىٰ فَٱنكِحُواْ مَا طَابَ لَكُم مِّنَ ٱلنِّسَآءِ مَثۡنَىٰ وَثُلَٰثَ وَرُبَٰعَۖ فَإِنۡ خِفۡتُمۡ أَلَّا تَعۡدِلُواْ فَوَٰحِدَةً أَوۡ مَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُكُمۡۚ ذَٰلِكَ أَدۡنَىٰٓ أَلَّا تَعُولُواْ
ئهگهر ترسان له ئهنجام نهدانی دادپهروهری لهگهڵ کچه بێ باوکهکاندا (ئهگهر بیانکهنه هاوسهرتان، ئهوه واز لهوان بهێنن)، ئهوه له ئافرهتانی تر که حهڵاڵن بۆتان ژن ماره بکهن دوو دوو، یان سیان سیان، یان چوار چوار، (ئهڵبهته له یهک هاوسهر زیاتر مهرج و بارودۆخی تایبهتی خۆی ههیه) خۆ ئهگهر ترسان لهوهی که نهتوانن دادپهروهر بن (لهنێوان هاوسهرهکانتاندا) ئهوه با یهک ژن ماره بکهن، یان ئهو کهنیزهکانهی که ههتانن (که دیاردهیهکی کاتی بوو، ئیسلام بنهبڕی کرد)، ئهوهی که باسکرا نزیکتره لهوهی ستهم نهکهن (ئهگهر پهیڕهوی بکهن).
وَءَاتُواْ ٱلنِّسَآءَ صَدُقَٰتِهِنَّ نِحۡلَةٗۚ فَإِن طِبۡنَ لَكُمۡ عَن شَيۡءٖ مِّنۡهُ نَفۡسٗا فَكُلُوهُ هَنِيٓـٔٗا مَّرِيٓـٔٗا ﴿4﴾وَءَاتُواْ ٱلنِّسَآءَ صَدُقَٰتِهِنَّ نِحۡلَةٗۚ فَإِن طِبۡنَ لَكُمۡ عَن شَيۡءٖ مِّنۡهُ نَفۡسٗا فَكُلُوهُ هَنِيٓـٔٗا مَّرِيٓـٔٗا
مارهیی ئافرهتان بدهن بهوپهڕی دڵفراوانی و ئاسوودهییهوه، خۆ ئهگهر بهئارهزوو ویستی خۆیان دهستیان ههڵگرت له ههندێک مارهیی و بهخشییان بهئێوه، ئێوه بۆتان ههیه بیخۆن و بهکاری بهێنن و بهبێ دوودڵی نۆشی بکهن (سوودی لێ وهربگرن).
وَلَا تُؤۡتُواْ ٱلسُّفَهَآءَ أَمۡوَٰلَكُمُ ٱلَّتِي جَعَلَ ٱللَّهُ لَكُمۡ قِيَٰمٗا وَٱرۡزُقُوهُمۡ فِيهَا وَٱكۡسُوهُمۡ وَقُولُواْ لَهُمۡ قَوۡلٗا مَّعۡرُوفٗا ﴿5﴾وَلَا تُؤۡتُواْ ٱلسُّفَهَآءَ أَمۡوَٰلَكُمُ ٱلَّتِي جَعَلَ ٱللَّهُ لَكُمۡ قِيَٰمٗا وَٱرۡزُقُوهُمۡ فِيهَا وَٱكۡسُوهُمۡ وَقُولُواْ لَهُمۡ قَوۡلٗا مَّعۡرُوفٗا
ماڵ و سامانتان مهدهن بهکهم عهقڵ و پیاو خراپان (که ئێوه بهرپرسن له ماڵیان)، لهکاتێکدا خوا کردوویهتی بههۆی ژیان و پایهداری و ههستانهوهتان، بهڵکو تهنها بهشیان بدهن بۆ خۆراک و پۆشاک، بهجوانی قسهی ڕاست و دروستیان بۆ بکهن (تهرهیان مهکهن).
وَٱبۡتَلُواْ ٱلۡيَتَٰمَىٰ حَتَّىٰٓ إِذَا بَلَغُواْ ٱلنِّكَاحَ فَإِنۡ ءَانَسۡتُم مِّنۡهُمۡ رُشۡدٗا فَٱدۡفَعُوٓاْ إِلَيۡهِمۡ أَمۡوَٰلَهُمۡۖ وَلَا تَأۡكُلُوهَآ إِسۡرَافٗا وَبِدَارًا أَن يَكۡبَرُواْۚ وَمَن كَانَ غَنِيّٗا فَلۡيَسۡتَعۡفِفۡۖ وَمَن كَانَ فَقِيرٗا فَلۡيَأۡكُلۡ بِٱلۡمَعۡرُوفِۚ فَإِذَا دَفَعۡتُمۡ إِلَيۡهِمۡ أَمۡوَٰلَهُمۡ فَأَشۡهِدُواْ عَلَيۡهِمۡۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ حَسِيبٗا ﴿6﴾وَٱبۡتَلُواْ ٱلۡيَتَٰمَىٰ حَتَّىٰٓ إِذَا بَلَغُواْ ٱلنِّكَاحَ فَإِنۡ ءَانَسۡتُم مِّنۡهُمۡ رُشۡدٗا فَٱدۡفَعُوٓاْ إِلَيۡهِمۡ أَمۡوَٰلَهُمۡۖ وَلَا تَأۡكُلُوهَآ إِسۡرَافٗا وَبِدَارًا أَن يَكۡبَرُواْۚ وَمَن كَانَ غَنِيّٗا فَلۡيَسۡتَعۡفِفۡۖ وَمَن كَانَ فَقِيرٗا فَلۡيَأۡكُلۡ بِٱلۡمَعۡرُوفِۚ فَإِذَا دَفَعۡتُمۡ إِلَيۡهِمۡ أَمۡوَٰلَهُمۡ فَأَشۡهِدُواْ عَلَيۡهِمۡۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ حَسِيبٗا
ههتیوان تاقی بکهنهوه (بهوهی که ههندێک پارهیان بدهنێ و خۆتان سهرپهرشتییان بکهن) ههتا ئهوکاتهی که وهختی ئهوهیان دێت هاوسهر بگرن، ئهوسا ئهگهر ههستتان کرد ژیرو سهلارن، پاره و سامانهکهیان پێ بدهنهوه، نهکهن ماڵ و سامانیان بخۆن بهزیادهڕهوی لهخهرج کردنیدا له ترسی ئهوهی نهوهکو گهوره بن و زوو له دهستتان بسێننهوه، جا ئهوهی دهوڵهمهنده بادهستی بپارێزێت و ئهوهش که ههژاره بالێی بخوات و له سنوور دهرنهچێت و زیادهڕهوی نهکات، جاکاتێک ماڵ و سامانهکانیان تهسلیم دهکهنهوه ئهوه شایهتیان لهسهر بگرن (ههرچهنده) تهنها خوا بهسه بۆ لێپرسینهوه و چاودێری.
لِّلرِّجَالِ نَصِيبٞ مِّمَّا تَرَكَ ٱلۡوَٰلِدَانِ وَٱلۡأَقۡرَبُونَ وَلِلنِّسَآءِ نَصِيبٞ مِّمَّا تَرَكَ ٱلۡوَٰلِدَانِ وَٱلۡأَقۡرَبُونَ مِمَّا قَلَّ مِنۡهُ أَوۡ كَثُرَۚ نَصِيبٗا مَّفۡرُوضٗا ﴿7﴾لِّلرِّجَالِ نَصِيبٞ مِّمَّا تَرَكَ ٱلۡوَٰلِدَانِ وَٱلۡأَقۡرَبُونَ وَلِلنِّسَآءِ نَصِيبٞ مِّمَّا تَرَكَ ٱلۡوَٰلِدَانِ وَٱلۡأَقۡرَبُونَ مِمَّا قَلَّ مِنۡهُ أَوۡ كَثُرَۚ نَصِيبٗا مَّفۡرُوضٗا
پیاوان بهشیان ههیه لهو شتانهدا کهباوک و دایک و خزمان به میراتی لهدوایان بهجێ دهمێنێت، ههروهها ژنانیش بهشیان ههیه لهو شتانهدا که به میراتیی له باوک و دایک و خزمان بهجێ دهمێنێت، له کهم و زۆری بهشی ههرکهسێک دیاری کراوه و، دهبێت بیدرێتێ.
وَإِذَا حَضَرَ ٱلۡقِسۡمَةَ أُوْلُواْ ٱلۡقُرۡبَىٰ وَٱلۡيَتَٰمَىٰ وَٱلۡمَسَٰكِينُ فَٱرۡزُقُوهُم مِّنۡهُ وَقُولُواْ لَهُمۡ قَوۡلٗا مَّعۡرُوفٗا ﴿8﴾وَإِذَا حَضَرَ ٱلۡقِسۡمَةَ أُوْلُواْ ٱلۡقُرۡبَىٰ وَٱلۡيَتَٰمَىٰ وَٱلۡمَسَٰكِينُ فَٱرۡزُقُوهُم مِّنۡهُ وَقُولُواْ لَهُمۡ قَوۡلٗا مَّعۡرُوفٗا
خۆ ئهگهر کاتێک له دابهش کردنی میراتیدا خزمان و ههتیوان و ههژاران ئاماده بوون، ئهوه لهو میراتیه بهشیان بدهن و بهجوانی قسهیان بۆ بکهن (پیایاندا ههڵمهشاخێن).
وَلۡيَخۡشَ ٱلَّذِينَ لَوۡ تَرَكُواْ مِنۡ خَلۡفِهِمۡ ذُرِّيَّةٗ ضِعَٰفًا خَافُواْ عَلَيۡهِمۡ فَلۡيَتَّقُواْ ٱللَّهَ وَلۡيَقُولُواْ قَوۡلٗا سَدِيدًا ﴿9﴾وَلۡيَخۡشَ ٱلَّذِينَ لَوۡ تَرَكُواْ مِنۡ خَلۡفِهِمۡ ذُرِّيَّةٗ ضِعَٰفًا خَافُواْ عَلَيۡهِمۡ فَلۡيَتَّقُواْ ٱللَّهَ وَلۡيَقُولُواْ قَوۡلٗا سَدِيدًا
دهبا ئهوانهش که (دوورنیه بهم نزیکانه بمرن) و نهوهی لاواز و ساوایان لهدوا بهجێ بمێنێت، خواناسی و ئاینداری بکهنه پیشهیان و گوفتاری چاک و بهجێ بڵێن (وهسیهت بکهن، بێگومان خوا دهمێنێت بۆ منداڵی جێماویان ئهگهر خواناس و گوفتار جوان و بهخشنده بن).
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَأۡكُلُونَ أَمۡوَٰلَ ٱلۡيَتَٰمَىٰ ظُلۡمًا إِنَّمَا يَأۡكُلُونَ فِي بُطُونِهِمۡ نَارٗاۖ وَسَيَصۡلَوۡنَ سَعِيرٗا ﴿10﴾إِنَّ ٱلَّذِينَ يَأۡكُلُونَ أَمۡوَٰلَ ٱلۡيَتَٰمَىٰ ظُلۡمًا إِنَّمَا يَأۡكُلُونَ فِي بُطُونِهِمۡ نَارٗاۖ وَسَيَصۡلَوۡنَ سَعِيرٗا
بهڕاستی ئهوانهی که ماڵی ههتیووان به ناحهق و ستهم دهخۆن، بێگومان ئهوانه تهنها ئاگر دهخۆن و ئهو ماڵه دهبێته ئاگر له سکیاندا، له قیامهتیشدا دهچنه ناو ئاگری دۆزهخهوه.
يُوصِيكُمُ ٱللَّهُ فِيٓ أَوۡلَٰدِكُمۡۖ لِلذَّكَرِ مِثۡلُ حَظِّ ٱلۡأُنثَيَيۡنِۚ فَإِن كُنَّ نِسَآءٗ فَوۡقَ ٱثۡنَتَيۡنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَۖ وَإِن كَانَتۡ وَٰحِدَةٗ فَلَهَا ٱلنِّصۡفُۚ وَلِأَبَوَيۡهِ لِكُلِّ وَٰحِدٖ مِّنۡهُمَا ٱلسُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِن كَانَ لَهُۥ وَلَدٞۚ فَإِن لَّمۡ يَكُن لَّهُۥ وَلَدٞ وَوَرِثَهُۥٓ أَبَوَاهُ فَلِأُمِّهِ ٱلثُّلُثُۚ فَإِن كَانَ لَهُۥٓ إِخۡوَةٞ فَلِأُمِّهِ ٱلسُّدُسُۚ مِنۢ بَعۡدِ وَصِيَّةٖ يُوصِي بِهَآ أَوۡ دَيۡنٍۗ ءَابَآؤُكُمۡ وَأَبۡنَآؤُكُمۡ لَا تَدۡرُونَ أَيُّهُمۡ أَقۡرَبُ لَكُمۡ نَفۡعٗاۚ فَرِيضَةٗ مِّنَ ٱللَّهِۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمٗا ﴿11﴾يُوصِيكُمُ ٱللَّهُ فِيٓ أَوۡلَٰدِكُمۡۖ لِلذَّكَرِ مِثۡلُ حَظِّ ٱلۡأُنثَيَيۡنِۚ فَإِن كُنَّ نِسَآءٗ فَوۡقَ ٱثۡنَتَيۡنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَۖ وَإِن كَانَتۡ وَٰحِدَةٗ فَلَهَا ٱلنِّصۡفُۚ وَلِأَبَوَيۡهِ لِكُلِّ وَٰحِدٖ مِّنۡهُمَا ٱلسُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِن كَانَ لَهُۥ وَلَدٞۚ فَإِن لَّمۡ يَكُن لَّهُۥ وَلَدٞ وَوَرِثَهُۥٓ أَبَوَاهُ فَلِأُمِّهِ ٱلثُّلُثُۚ فَإِن كَانَ لَهُۥٓ إِخۡوَةٞ فَلِأُمِّهِ ٱلسُّدُسُۚ مِنۢ بَعۡدِ وَصِيَّةٖ يُوصِي بِهَآ أَوۡ دَيۡنٍۗ ءَابَآؤُكُمۡ وَأَبۡنَآؤُكُمۡ لَا تَدۡرُونَ أَيُّهُمۡ أَقۡرَبُ لَكُمۡ نَفۡعٗاۚ فَرِيضَةٗ مِّنَ ٱللَّهِۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمٗا
خوا ڕێنموویتان دهکات و فهرمانتان پێ دهدا دهربارهی نهوهکانتان له بواری میراتی گرتندا (ئهویش ئهوهیه) که بهشی نێرینهیهکیان ئهندازهی بهشی دوو مێینهیانه، خۆ ئهگهر مناڵهکان تهنها ئافرهت بوون (دووان) و له دووان زیاتر بوون ئهوه دووبهش له سێ بهشی میراتیهکه لهوان بهش دهکرێت، خۆ ئهگهر مردووهکه تهنها کچێکی ههبوو ئهوه نیوهی داراییهکهی دهدرێتێ، شهشیهکیش دهدرێت بهههریهک له دایک و باوکی ئهگهر مردووهکه منداڵی ههبوو، خۆ ئهگهر مردووهکه منداڵی نهبوو، تهنها دایک و باوکی ههبوو ئهوه دایکی سێیهکی دهبات و ئهوی تریشی بۆ باوکی دهبێت، خۆ ئهگهر باوکی نهبوو دایک و براو خوشکی ههبوو شهشیهکی میرات بۆ دایکی دهبێت، ئهمانه ههمووی دوای وهسیهتێک که مردووهکه کردوویهتی و دانهوهی قهرزو قهرزاری دهبێت، ئێوه نازانن که باوانتان و نهوهکانتان نازانن کام لایان سوودی زیاتره بۆتان (لهبهرئهوه بهگوێرهی فهرمانی خوا میراتی دابهش بکهن، ئابهم شێوهیه میراتی دابهش کردن) فهرزه لهسهرتان که پهیڕهوی بکهن چونکه لهلایهن خواوه دیاریکراوه، بهڕاستی خوایش ههمیشه و بهردهوام زاناو دانایه.
وَلَكُمۡ نِصۡفُ مَا تَرَكَ أَزۡوَٰجُكُمۡ إِن لَّمۡ يَكُن لَّهُنَّ وَلَدٞۚ فَإِن كَانَ لَهُنَّ وَلَدٞ فَلَكُمُ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكۡنَۚ مِنۢ بَعۡدِ وَصِيَّةٖ يُوصِينَ بِهَآ أَوۡ دَيۡنٖۚ وَلَهُنَّ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكۡتُمۡ إِن لَّمۡ يَكُن لَّكُمۡ وَلَدٞۚ فَإِن كَانَ لَكُمۡ وَلَدٞ فَلَهُنَّ ٱلثُّمُنُ مِمَّا تَرَكۡتُمۚ مِّنۢ بَعۡدِ وَصِيَّةٖ تُوصُونَ بِهَآ أَوۡ دَيۡنٖۗ وَإِن كَانَ رَجُلٞ يُورَثُ كَلَٰلَةً أَوِ ٱمۡرَأَةٞ وَلَهُۥٓ أَخٌ أَوۡ أُخۡتٞ فَلِكُلِّ وَٰحِدٖ مِّنۡهُمَا ٱلسُّدُسُۚ فَإِن كَانُوٓاْ أَكۡثَرَ مِن ذَٰلِكَ فَهُمۡ شُرَكَآءُ فِي ٱلثُّلُثِۚ مِنۢ بَعۡدِ وَصِيَّةٖ يُوصَىٰ بِهَآ أَوۡ دَيۡنٍ غَيۡرَ مُضَآرّٖۚ وَصِيَّةٗ مِّنَ ٱللَّهِۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَلِيمٞ ﴿12﴾۞وَلَكُمۡ نِصۡفُ مَا تَرَكَ أَزۡوَٰجُكُمۡ إِن لَّمۡ يَكُن لَّهُنَّ وَلَدٞۚ فَإِن كَانَ لَهُنَّ وَلَدٞ فَلَكُمُ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكۡنَۚ مِنۢ بَعۡدِ وَصِيَّةٖ يُوصِينَ بِهَآ أَوۡ دَيۡنٖۚ وَلَهُنَّ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكۡتُمۡ إِن لَّمۡ يَكُن لَّكُمۡ وَلَدٞۚ فَإِن كَانَ لَكُمۡ وَلَدٞ فَلَهُنَّ ٱلثُّمُنُ مِمَّا تَرَكۡتُمۚ مِّنۢ بَعۡدِ وَصِيَّةٖ تُوصُونَ بِهَآ أَوۡ دَيۡنٖۗ وَإِن كَانَ رَجُلٞ يُورَثُ كَلَٰلَةً أَوِ ٱمۡرَأَةٞ وَلَهُۥٓ أَخٌ أَوۡ أُخۡتٞ فَلِكُلِّ وَٰحِدٖ مِّنۡهُمَا ٱلسُّدُسُۚ فَإِن كَانُوٓاْ أَكۡثَرَ مِن ذَٰلِكَ فَهُمۡ شُرَكَآءُ فِي ٱلثُّلُثِۚ مِنۢ بَعۡدِ وَصِيَّةٖ يُوصَىٰ بِهَآ أَوۡ دَيۡنٍ غَيۡرَ مُضَآرّٖۚ وَصِيَّةٗ مِّنَ ٱللَّهِۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَلِيمٞ
ههروهها نیوهی میراتی ژنهکانتان دهدرێت به ئێوه ئهگهر منداڵیان نهبوو، خۆ ئهگهر منداڵیان ههبوو ئهوه چواریهکی میراتی ژنهکانتان بۆ ههیه، ئهمانه ههمووی دوای بهجێهێنانی وهسیهتی ژنان و دانهوهی قهرزیان بۆ ژنان چواریهکی میراتی ئێوه بڕیاردراوه ئهگهر ئێوه منداڵتان لهدوا بهجێ نهمابێت، خۆ ئهگهر منداڵتان ههبوو ئهوه ههشتیهک بۆ ژنهکه دهبێت لهوهی که به میراتی لێتان بهجێ ماوه، ئهمانه ههمووی دوای بهجێهێنانی وهسیهتتان و دانهوهی قهرزهکانتان، خۆ ئهگهر پیاوێک یان ئافرهتێک مرد منداڵ و باوک و باپیرو براو خوشکی دایک و باوکی نهبوو، بهڵکو تهنها خوشکێک یان برایهکی دایکی ههبوو، ئهوه شهشیهک بهشی ههر یهکێک لهوان دهبێت، خۆ ئهگهر براو خوشکی دایکی له یهک زیاتر بوون ئهوه ههموویان هاوبهشن له سێیهکی میراتیهکهدا (بهیهکسانی ژن و پیاو) ئهمانه ههمووی دوای وهسیهتێک که دهکرێت، دانهوهی قهرز، لهکاتێکدا ئهو وهسیهته زیانبهخش نهبێت بهمیراتگران، ئهمانه ههر ههمووی بڕیار و فرمانن لهلایهن خوای گهورهوه و ئهو خوایه زانا و به حیلم و حهوسهڵهیه.
تِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِۚ وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ يُدۡخِلۡهُ جَنَّـٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَاۚ وَذَٰلِكَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡعَظِيمُ ﴿13﴾تِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِۚ وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ يُدۡخِلۡهُ جَنَّـٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَاۚ وَذَٰلِكَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡعَظِيمُ
ئهوانهی باسکران (دهربارهی ههتیووان و چۆنیهتی دابهشکردنی میراتی) ئهو سنوورانهن خوا دیاری کردوون، جا ئهو کهسهی فهرمانبهرداری خواو پێغهمبهرهکهی بکات (لهم بوارهداو له ههموو بوارهکانی تردا)، ئهوه خوا دهیخاته ناو باخهکانی بهههشتهوه: که چهندهها ڕووبار بهژێر درهختهکانیدا دهڕوات، هاوڕێ لهگهڵ ژیانی نهبڕاوه تیایدا، بێگومان ههر ئهوهشه سهرفرازیی گهوره و دهستکهوتی بێ سنوور.
وَمَن يَعۡصِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُۥ يُدۡخِلۡهُ نَارًا خَٰلِدٗا فِيهَا وَلَهُۥ عَذَابٞ مُّهِينٞ ﴿14﴾وَمَن يَعۡصِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُۥ يُدۡخِلۡهُ نَارًا خَٰلِدٗا فِيهَا وَلَهُۥ عَذَابٞ مُّهِينٞ
(بهڵام) ئهوهی یاخی بێت له خواو پێغهمبهرهکهی و دهرچێت له سنوورهکانی، ئهوه خوا دهیخاته ناو ئاگرێکهوه که بۆ ههمیشه تیایدا دهمێنێتهوه و سزایهکی سهر شۆڕکهر و ڕیسواکهری بۆ ههیه.
وَٱلَّـٰتِي يَأۡتِينَ ٱلۡفَٰحِشَةَ مِن نِّسَآئِكُمۡ فَٱسۡتَشۡهِدُواْ عَلَيۡهِنَّ أَرۡبَعَةٗ مِّنكُمۡۖ فَإِن شَهِدُواْ فَأَمۡسِكُوهُنَّ فِي ٱلۡبُيُوتِ حَتَّىٰ يَتَوَفَّىٰهُنَّ ٱلۡمَوۡتُ أَوۡ يَجۡعَلَ ٱللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلٗا ﴿15﴾وَٱلَّـٰتِي يَأۡتِينَ ٱلۡفَٰحِشَةَ مِن نِّسَآئِكُمۡ فَٱسۡتَشۡهِدُواْ عَلَيۡهِنَّ أَرۡبَعَةٗ مِّنكُمۡۖ فَإِن شَهِدُواْ فَأَمۡسِكُوهُنَّ فِي ٱلۡبُيُوتِ حَتَّىٰ يَتَوَفَّىٰهُنَّ ٱلۡمَوۡتُ أَوۡ يَجۡعَلَ ٱللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلٗا
ئهو ئافرهتانهی که زینا دهکهن له ژنانتان ئهوه چوار شایهتیان له خۆتان لهسهر بگرن، جا ئهگهر شایهتیاندا، ئێوه له ماڵدا بهندیان بکهن، تا مردن یهخهیان پێدهگرێت یان خوا دهروویهکیان لێ دهکاتهوه.
وَٱلَّذَانِ يَأۡتِيَٰنِهَا مِنكُمۡ فَـَٔاذُوهُمَاۖ فَإِن تَابَا وَأَصۡلَحَا فَأَعۡرِضُواْ عَنۡهُمَآۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ تَوَّابٗا رَّحِيمًا ﴿16﴾وَٱلَّذَانِ يَأۡتِيَٰنِهَا مِنكُمۡ فَـَٔاذُوهُمَاۖ فَإِن تَابَا وَأَصۡلَحَا فَأَعۡرِضُواْ عَنۡهُمَآۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ تَوَّابٗا رَّحِيمًا
ئهو ژن و پیاوهتان، یان ئهو کوڕ و کچهتان که زینایان له دهست دهقهومێت، ئهوه ئێوه لێیان بدهن و ئازاریان بدهن، خۆ ئهگهر تهوبهیان کردو خۆیان پهروهرده و چاککرد، ئهوه ئێوه وازیان لێ بهێنن (تهعنهیان لێ مهدهن، بهچاوی سوک تهماشایان مهکهن) چونکه بهڕاستی خوا ههمیشه تهوبه وهرگره و بهڕهحم و میهرهبانیشه.
إِنَّمَا ٱلتَّوۡبَةُ عَلَى ٱللَّهِ لِلَّذِينَ يَعۡمَلُونَ ٱلسُّوٓءَ بِجَهَٰلَةٖ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِن قَرِيبٖ فَأُوْلَـٰٓئِكَ يَتُوبُ ٱللَّهُ عَلَيۡهِمۡۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمٗا ﴿17﴾إِنَّمَا ٱلتَّوۡبَةُ عَلَى ٱللَّهِ لِلَّذِينَ يَعۡمَلُونَ ٱلسُّوٓءَ بِجَهَٰلَةٖ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِن قَرِيبٖ فَأُوْلَـٰٓئِكَ يَتُوبُ ٱللَّهُ عَلَيۡهِمۡۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمٗا
خوای گهوره تهنها ئهو تهوبهو پهشیمانیه قبوڵ دهکات و ئهو کهسانه دهگرێتهوه که گوناهـ و نادروستی بهنهفامی و نهزانی ئهنجام دهدهن و پاشان بهزوویی تهوبه دهکهن و پهشیمانی دهردهبڕن، ئا ئهو جۆره کهسانه خوا تهوبهیان لێ وهردهگرێت و ههمیشه و بهردهوام خوا زانایه (بهوهی بهنهزانیی و نهفامی ههڵه و گوناهـ ئهنجام دهدات) و دانایه و (دهزانێت که ئادهمیزاد ههندێک جار لاوازیی ڕووی تێدهکات و بهههڵهدا دهچێت، لهبهرئهوه نائومێدی ناکات).
وَلَيۡسَتِ ٱلتَّوۡبَةُ لِلَّذِينَ يَعۡمَلُونَ ٱلسَّيِّـَٔاتِ حَتَّىٰٓ إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ ٱلۡمَوۡتُ قَالَ إِنِّي تُبۡتُ ٱلۡـَٰٔنَ وَلَا ٱلَّذِينَ يَمُوتُونَ وَهُمۡ كُفَّارٌۚ أُوْلَـٰٓئِكَ أَعۡتَدۡنَا لَهُمۡ عَذَابًا أَلِيمٗا ﴿18﴾وَلَيۡسَتِ ٱلتَّوۡبَةُ لِلَّذِينَ يَعۡمَلُونَ ٱلسَّيِّـَٔاتِ حَتَّىٰٓ إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ ٱلۡمَوۡتُ قَالَ إِنِّي تُبۡتُ ٱلۡـَٰٔنَ وَلَا ٱلَّذِينَ يَمُوتُونَ وَهُمۡ كُفَّارٌۚ أُوْلَـٰٓئِكَ أَعۡتَدۡنَا لَهُمۡ عَذَابًا أَلِيمٗا
تهوبهو پهشیمانی بۆ ئهو کهسانه نیه که بهردهوامن لهسهر گوناهـو تاوان، ئهوکاتهی مردن یهخهی بهیهکێکیان گرت ئهوسا بڵێت: ئهوه ئیتر من بهڕاستی له ئێستهوه تهوبهم کرد، تهوبه لهوانهش وهرناگیرێت که بهکافری دهمرن، بۆ ئهو جۆره تاوانبارانه ههموویان سزایهکی بهئێشمان ئاماده کردووه.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا يَحِلُّ لَكُمۡ أَن تَرِثُواْ ٱلنِّسَآءَ كَرۡهٗاۖ وَلَا تَعۡضُلُوهُنَّ لِتَذۡهَبُواْ بِبَعۡضِ مَآ ءَاتَيۡتُمُوهُنَّ إِلَّآ أَن يَأۡتِينَ بِفَٰحِشَةٖ مُّبَيِّنَةٖۚ وَعَاشِرُوهُنَّ بِٱلۡمَعۡرُوفِۚ فَإِن كَرِهۡتُمُوهُنَّ فَعَسَىٰٓ أَن تَكۡرَهُواْ شَيۡـٔٗا وَيَجۡعَلَ ٱللَّهُ فِيهِ خَيۡرٗا كَثِيرٗا ﴿19﴾يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا يَحِلُّ لَكُمۡ أَن تَرِثُواْ ٱلنِّسَآءَ كَرۡهٗاۖ وَلَا تَعۡضُلُوهُنَّ لِتَذۡهَبُواْ بِبَعۡضِ مَآ ءَاتَيۡتُمُوهُنَّ إِلَّآ أَن يَأۡتِينَ بِفَٰحِشَةٖ مُّبَيِّنَةٖۚ وَعَاشِرُوهُنَّ بِٱلۡمَعۡرُوفِۚ فَإِن كَرِهۡتُمُوهُنَّ فَعَسَىٰٓ أَن تَكۡرَهُواْ شَيۡـٔٗا وَيَجۡعَلَ ٱللَّهُ فِيهِ خَيۡرٗا كَثِيرٗا
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه دروست نیه بۆتان ژنان به زۆر بکهنه میراتی خۆتان و دهستیان بهسهردا بگرن، (وهکو کهلوپهلی تری ناوماڵ)، ناچاریان مهکهن تا ههندێک مارهییتان بۆ بگهڕێننهوه، مهگهر ئهوان گوناهێکی ئاشکراو دیار ئهنجام بدهن، هاوژینییان بهجوانی لهگهڵدا بهرنهسهر، خۆ ئهگهر خۆشتان نهویستن و لێیان بێزار بوون، ئهوه دوور نیه و دهشێت حهزتان له شتێک نهبێت و خوا بیکات بهمایهی خێرو بێری زۆرو بێ سنوور.
وَإِنۡ أَرَدتُّمُ ٱسۡتِبۡدَالَ زَوۡجٖ مَّكَانَ زَوۡجٖ وَءَاتَيۡتُمۡ إِحۡدَىٰهُنَّ قِنطَارٗا فَلَا تَأۡخُذُواْ مِنۡهُ شَيۡـًٔاۚ أَتَأۡخُذُونَهُۥ بُهۡتَٰنٗا وَإِثۡمٗا مُّبِينٗا ﴿20﴾وَإِنۡ أَرَدتُّمُ ٱسۡتِبۡدَالَ زَوۡجٖ مَّكَانَ زَوۡجٖ وَءَاتَيۡتُمۡ إِحۡدَىٰهُنَّ قِنطَارٗا فَلَا تَأۡخُذُواْ مِنۡهُ شَيۡـًٔاۚ أَتَأۡخُذُونَهُۥ بُهۡتَٰنٗا وَإِثۡمٗا مُّبِينٗا
خۆ ئهگهر ویستتان هاوسهرێک بخهنه جێگهی هاوسهرێکی ترو مارهییهکهی (ئاڵتون و سامانێکی) زۆرتان پێدا بوو، ئهوه نابێت هیچ شتێکی لێ بگێڕنهوه و لێی کهم بکهنهوه، ئایا ئهو مارهییهی که پێتانداوه وهریدهگرنهوه لێیان بهدروست کردنی بوختانێکی ناڕهواو گوناهو ستهمێکی ئاشکرا؟!
وَكَيۡفَ تَأۡخُذُونَهُۥ وَقَدۡ أَفۡضَىٰ بَعۡضُكُمۡ إِلَىٰ بَعۡضٖ وَأَخَذۡنَ مِنكُم مِّيثَٰقًا غَلِيظٗا ﴿21﴾وَكَيۡفَ تَأۡخُذُونَهُۥ وَقَدۡ أَفۡضَىٰ بَعۡضُكُمۡ إِلَىٰ بَعۡضٖ وَأَخَذۡنَ مِنكُم مِّيثَٰقًا غَلِيظٗا
جا چۆن دروسته مارهییان لێوهربگرنهوه، لهکاتێکدا ئێوه چوونهته لای یهکترو ژنانیش پهیمان و بهڵێنێکی گهورهو گرنگیان لێ وهرگرتوون (لهکاتی مارهکردنیاندا).
وَلَا تَنكِحُواْ مَا نَكَحَ ءَابَآؤُكُم مِّنَ ٱلنِّسَآءِ إِلَّا مَا قَدۡ سَلَفَۚ إِنَّهُۥ كَانَ فَٰحِشَةٗ وَمَقۡتٗا وَسَآءَ سَبِيلًا ﴿22﴾وَلَا تَنكِحُواْ مَا نَكَحَ ءَابَآؤُكُم مِّنَ ٱلنِّسَآءِ إِلَّا مَا قَدۡ سَلَفَۚ إِنَّهُۥ كَانَ فَٰحِشَةٗ وَمَقۡتٗا وَسَآءَ سَبِيلًا
نهکهن ئهو ئافرهتانه ماره بکهن که پێشتر باوکتان مارهی کردبوو، مهگهر ئهوهی که ڕابوورد (لهسهردهمی نهفامیدا پێش حهرام کردنی) بهڕاستی ئهو کاره گوناهێکی گهوره و ناشرین و ناپهسهنده و ڕێبازێکی خراپه.
حُرِّمَتۡ عَلَيۡكُمۡ أُمَّهَٰتُكُمۡ وَبَنَاتُكُمۡ وَأَخَوَٰتُكُمۡ وَعَمَّـٰتُكُمۡ وَخَٰلَٰتُكُمۡ وَبَنَاتُ ٱلۡأَخِ وَبَنَاتُ ٱلۡأُخۡتِ وَأُمَّهَٰتُكُمُ ٱلَّـٰتِيٓ أَرۡضَعۡنَكُمۡ وَأَخَوَٰتُكُم مِّنَ ٱلرَّضَٰعَةِ وَأُمَّهَٰتُ نِسَآئِكُمۡ وَرَبَـٰٓئِبُكُمُ ٱلَّـٰتِي فِي حُجُورِكُم مِّن نِّسَآئِكُمُ ٱلَّـٰتِي دَخَلۡتُم بِهِنَّ فَإِن لَّمۡ تَكُونُواْ دَخَلۡتُم بِهِنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡكُمۡ وَحَلَـٰٓئِلُ أَبۡنَآئِكُمُ ٱلَّذِينَ مِنۡ أَصۡلَٰبِكُمۡ وَأَن تَجۡمَعُواْ بَيۡنَ ٱلۡأُخۡتَيۡنِ إِلَّا مَا قَدۡ سَلَفَۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ غَفُورٗا رَّحِيمٗا ﴿23﴾حُرِّمَتۡ عَلَيۡكُمۡ أُمَّهَٰتُكُمۡ وَبَنَاتُكُمۡ وَأَخَوَٰتُكُمۡ وَعَمَّـٰتُكُمۡ وَخَٰلَٰتُكُمۡ وَبَنَاتُ ٱلۡأَخِ وَبَنَاتُ ٱلۡأُخۡتِ وَأُمَّهَٰتُكُمُ ٱلَّـٰتِيٓ أَرۡضَعۡنَكُمۡ وَأَخَوَٰتُكُم مِّنَ ٱلرَّضَٰعَةِ وَأُمَّهَٰتُ نِسَآئِكُمۡ وَرَبَـٰٓئِبُكُمُ ٱلَّـٰتِي فِي حُجُورِكُم مِّن نِّسَآئِكُمُ ٱلَّـٰتِي دَخَلۡتُم بِهِنَّ فَإِن لَّمۡ تَكُونُواْ دَخَلۡتُم بِهِنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡكُمۡ وَحَلَـٰٓئِلُ أَبۡنَآئِكُمُ ٱلَّذِينَ مِنۡ أَصۡلَٰبِكُمۡ وَأَن تَجۡمَعُواْ بَيۡنَ ٱلۡأُخۡتَيۡنِ إِلَّا مَا قَدۡ سَلَفَۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ غَفُورٗا رَّحِيمٗا
(ئیمانداران، ئهم ئافرهتانه) مارهکردنیان حهرامکراوه لهسهرتان: دایکانتان، کچهکانتان، خوشکهکانتان، پورهکانتان (خوشکی باوک)، پورهکانتان (خوشکی دایک)، برازاتان، خوشکهزاتان، ئهو دایکانهی که شیریان داونهتێ، خوشکه شیریهکانتان، دایکی هاوسهرتان (خهسوو)، ئهو کچانهی له پیاوێکی ترن و لای ئێوه دهژین و پهروهرده دهبن و لهو ژنانهتانن که چوونهته لایان (واته زڕ کچهکانتان)، خۆ ئهگهر نهچووبنه لای دایکی ئهو جۆره کچانه ئهوه هیچ گوناهتان لهسهر نی یه (مارهیان بکهن)، (ههروهها حهرامه) هاوسهری ئهو کوڕانهتان ماره بکهن که لهپشتی خۆتانن (واته بوکهکانتان)، (ههروهها حهرامه) دوو خوشکیش پێکهوه بکهنه هاوسهری خۆتان له یهک کاتدا، جگه لهوانهی که ڕابوورد، بهڕاستی خوا ههمیشهو بهردهوام لێخۆشبوو میهرهبانه.
وَٱلۡمُحۡصَنَٰتُ مِنَ ٱلنِّسَآءِ إِلَّا مَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُكُمۡۖ كِتَٰبَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡۚ وَأُحِلَّ لَكُم مَّا وَرَآءَ ذَٰلِكُمۡ أَن تَبۡتَغُواْ بِأَمۡوَٰلِكُم مُّحۡصِنِينَ غَيۡرَ مُسَٰفِحِينَۚ فَمَا ٱسۡتَمۡتَعۡتُم بِهِۦ مِنۡهُنَّ فَـَٔاتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةٗۚ وَلَا جُنَاحَ عَلَيۡكُمۡ فِيمَا تَرَٰضَيۡتُم بِهِۦ مِنۢ بَعۡدِ ٱلۡفَرِيضَةِۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمٗا ﴿24﴾۞وَٱلۡمُحۡصَنَٰتُ مِنَ ٱلنِّسَآءِ إِلَّا مَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُكُمۡۖ كِتَٰبَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡۚ وَأُحِلَّ لَكُم مَّا وَرَآءَ ذَٰلِكُمۡ أَن تَبۡتَغُواْ بِأَمۡوَٰلِكُم مُّحۡصِنِينَ غَيۡرَ مُسَٰفِحِينَۚ فَمَا ٱسۡتَمۡتَعۡتُم بِهِۦ مِنۡهُنَّ فَـَٔاتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةٗۚ وَلَا جُنَاحَ عَلَيۡكُمۡ فِيمَا تَرَٰضَيۡتُم بِهِۦ مِنۢ بَعۡدِ ٱلۡفَرِيضَةِۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمٗا
(ههروهها حهرامه) لێتان ئهو ئافرهتانهی که مێردیان ههیه جگه له کهنیزهکتان (لهو زهمانهدا باو بووه، جا ئهم سنوورانه) خوا بڕیاریداوه لهسهرتان، جگه لهوانهی که باسکران، حهڵاڵه بۆتان بههۆی ماڵ و دارایتانهوه هاوسهر بگرن (تا چوار ئافرهت) تا پاک داوێن بن و له سنووری ڕهوشتی بهرز دهرنهچن، جا لهگهڵ ههر ئافرهتێکدا هاوسهریتان گرت ئهوه فهرزه که مارهییهکهیان بدهنێ و هیچ گوناهیش نیه له سهرتان له کهم کردنهوهی ئهو مارهییهی لهسهری ڕێککهوتبوون له دوای دیاریکردنی، بهڕاستی خوا ههمیشهو بهردهوام زاناو دانایه.
وَمَن لَّمۡ يَسۡتَطِعۡ مِنكُمۡ طَوۡلًا أَن يَنكِحَ ٱلۡمُحۡصَنَٰتِ ٱلۡمُؤۡمِنَٰتِ فَمِن مَّا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُكُم مِّن فَتَيَٰتِكُمُ ٱلۡمُؤۡمِنَٰتِۚ وَٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِإِيمَٰنِكُمۚ بَعۡضُكُم مِّنۢ بَعۡضٖۚ فَٱنكِحُوهُنَّ بِإِذۡنِ أَهۡلِهِنَّ وَءَاتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ بِٱلۡمَعۡرُوفِ مُحۡصَنَٰتٍ غَيۡرَ مُسَٰفِحَٰتٖ وَلَا مُتَّخِذَٰتِ أَخۡدَانٖۚ فَإِذَآ أُحۡصِنَّ فَإِنۡ أَتَيۡنَ بِفَٰحِشَةٖ فَعَلَيۡهِنَّ نِصۡفُ مَا عَلَى ٱلۡمُحۡصَنَٰتِ مِنَ ٱلۡعَذَابِۚ ذَٰلِكَ لِمَنۡ خَشِيَ ٱلۡعَنَتَ مِنكُمۡۚ وَأَن تَصۡبِرُواْ خَيۡرٞ لَّكُمۡۗ وَٱللَّهُ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ﴿25﴾وَمَن لَّمۡ يَسۡتَطِعۡ مِنكُمۡ طَوۡلًا أَن يَنكِحَ ٱلۡمُحۡصَنَٰتِ ٱلۡمُؤۡمِنَٰتِ فَمِن مَّا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُكُم مِّن فَتَيَٰتِكُمُ ٱلۡمُؤۡمِنَٰتِۚ وَٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِإِيمَٰنِكُمۚ بَعۡضُكُم مِّنۢ بَعۡضٖۚ فَٱنكِحُوهُنَّ بِإِذۡنِ أَهۡلِهِنَّ وَءَاتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ بِٱلۡمَعۡرُوفِ مُحۡصَنَٰتٍ غَيۡرَ مُسَٰفِحَٰتٖ وَلَا مُتَّخِذَٰتِ أَخۡدَانٖۚ فَإِذَآ أُحۡصِنَّ فَإِنۡ أَتَيۡنَ بِفَٰحِشَةٖ فَعَلَيۡهِنَّ نِصۡفُ مَا عَلَى ٱلۡمُحۡصَنَٰتِ مِنَ ٱلۡعَذَابِۚ ذَٰلِكَ لِمَنۡ خَشِيَ ٱلۡعَنَتَ مِنكُمۡۚ وَأَن تَصۡبِرُواْ خَيۡرٞ لَّكُمۡۗ وَٱللَّهُ غَفُورٞ رَّحِيمٞ
ئهوهش که نهیتوانی له ئێوه لهبهر دهست کورتی، ئافرهتانی سهربهستی باوهڕدا ماره بکات، ئهوه با له کچهکهنیزهکه ئیماندارهکانتان بخوازێت، خوایش زانایه که ڕادهی ئیمانتان چهنده و چۆنه، ئێوه ههندێکتان له ههندێکتانن (ههمووتان له ئادهم و حهوان و ئهم جیاوازیه چینایهتیه شتێکی کاتی یه)، لهبهرئهوه ئهو کهنیزهکانه ماره بکهن لهسهر ڕهزامهندی کهس و کارو خاوهنهکانیان و مارهییان بهچاکی پێ بدهن، لهکاتێکدا ئهو کهنیزهکانهش پێویسته پاک داوێن بن و دووربن له داوێن پیسی و دۆست گرتنهوه، خۆ ئهگهر شوویان کردو لهوهودوا داوێن پیسیهکانیان ئهنجامدا ئهوه نیوهی سزای ئافرهتانی سهربهست دهدرێن (چونکه ئازادیی تهواویان نهبووه لهو سهردهمهدا)، لهبهر ئهوه مارهکردنیان بۆ ئهوانهتانه که دهترسێت تووشی ههڵهو گوناهـ ببێت، خۆڕاگریتان (تا خوا دهرووتان لێدهکاتهوه) چاکتره بۆتان، خوایش لێخۆشبوو و میهرهبانه.
يُرِيدُ ٱللَّهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمۡ وَيَهۡدِيَكُمۡ سُنَنَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكُمۡ وَيَتُوبَ عَلَيۡكُمۡۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٞ ﴿26﴾يُرِيدُ ٱللَّهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمۡ وَيَهۡدِيَكُمۡ سُنَنَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكُمۡ وَيَتُوبَ عَلَيۡكُمۡۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٞ
بێگومان خوا دهیهوێت (بهم شێوهیه) ههموو شتێکتان بۆ ڕوون بکاتهوه و ڕێنموویتان بکات بۆ ئهو یاساو بهرنامانهی پێش خۆتان (که پێغهمبهران هێناویانه له جیهانی کۆمهڵایهتی و پهیوهندیهکان و... هتد) و تهوبه و پهشیمانیشتان لێ وهربگرێت، خوا زاناو دانایه.
وَٱللَّهُ يُرِيدُ أَن يَتُوبَ عَلَيۡكُمۡ وَيُرِيدُ ٱلَّذِينَ يَتَّبِعُونَ ٱلشَّهَوَٰتِ أَن تَمِيلُواْ مَيۡلًا عَظِيمٗا ﴿27﴾وَٱللَّهُ يُرِيدُ أَن يَتُوبَ عَلَيۡكُمۡ وَيُرِيدُ ٱلَّذِينَ يَتَّبِعُونَ ٱلشَّهَوَٰتِ أَن تَمِيلُواْ مَيۡلًا عَظِيمٗا
بێگومان خوا دهیهوێت تهوبه و پهشیمانیتان لێ وهربگرێت و له ههڵهکانتان خۆش بێت، (بهڵام) ئهوانهی شوێن ئارهزهووات و ههوهسبازی کهوتوون دهیانهوێت ئێوه لابدهن به لادانێکی گهوره.
يُرِيدُ ٱللَّهُ أَن يُخَفِّفَ عَنكُمۡۚ وَخُلِقَ ٱلۡإِنسَٰنُ ضَعِيفٗا ﴿28﴾يُرِيدُ ٱللَّهُ أَن يُخَفِّفَ عَنكُمۡۚ وَخُلِقَ ٱلۡإِنسَٰنُ ضَعِيفٗا
خوا دهیهوێت (بهم بهرنامه و ڕێبازانه) بارتان سووک بکات و کار ئاسانیتان بۆ بکات (چونکه) ئادهمیزاد به لاوازی دروست کراوه (له بهرامبهر ئارهزووهکانیهوه خۆڕاگرنیه).
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَأۡكُلُوٓاْ أَمۡوَٰلَكُم بَيۡنَكُم بِٱلۡبَٰطِلِ إِلَّآ أَن تَكُونَ تِجَٰرَةً عَن تَرَاضٖ مِّنكُمۡۚ وَلَا تَقۡتُلُوٓاْ أَنفُسَكُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِكُمۡ رَحِيمٗا ﴿29﴾يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَأۡكُلُوٓاْ أَمۡوَٰلَكُم بَيۡنَكُم بِٱلۡبَٰطِلِ إِلَّآ أَن تَكُونَ تِجَٰرَةً عَن تَرَاضٖ مِّنكُمۡۚ وَلَا تَقۡتُلُوٓاْ أَنفُسَكُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِكُمۡ رَحِيمٗا
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه ماڵ و سامانی یهکتر بهناحهق و بهبێ بهرامبهر مهخۆن لهنێوان خۆتاندا، مهگهر بازرگانیهک بێت و لهسهر ڕهزامهندی ههموولایهکتان بێت، خۆتان مهکوژن و (یهکتر بهناحهق مهکوژن، کاتێک بێزاریی و بێتاقهتی ڕووتان تێدهکات یان تووشی زیانێک دهبن)، بهڕاستی خوا میهرهبانه پێتان.
وَمَن يَفۡعَلۡ ذَٰلِكَ عُدۡوَٰنٗا وَظُلۡمٗا فَسَوۡفَ نُصۡلِيهِ نَارٗاۚ وَكَانَ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرًا ﴿30﴾وَمَن يَفۡعَلۡ ذَٰلِكَ عُدۡوَٰنٗا وَظُلۡمٗا فَسَوۡفَ نُصۡلِيهِ نَارٗاۚ وَكَانَ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرًا
ههر کهسێکیش کاری وابکات (سامانی خهڵکی بهناحهق بخوات یان خۆی یان خهڵک بکوژێت) بهدوژمنایهتی و ستهمکردن، ئهوه له ئایندهدا دهیخهینه دۆزهخهوه و بهئاگر دهیسووتێنین، ئهو کارهش بۆ خوا ههمیشه و بهردهوام ئاسانه.
إِن تَجۡتَنِبُواْ كَبَآئِرَ مَا تُنۡهَوۡنَ عَنۡهُ نُكَفِّرۡ عَنكُمۡ سَيِّـَٔاتِكُمۡ وَنُدۡخِلۡكُم مُّدۡخَلٗا كَرِيمٗا ﴿31﴾إِن تَجۡتَنِبُواْ كَبَآئِرَ مَا تُنۡهَوۡنَ عَنۡهُ نُكَفِّرۡ عَنكُمۡ سَيِّـَٔاتِكُمۡ وَنُدۡخِلۡكُم مُّدۡخَلٗا كَرِيمٗا
ئهگهر خۆتان بپارێزن لهو تاوانه گهورانهی قهدهغه کراوه لێتان، ئهوه له گوناههکانی ترتان چاوپۆشی دهکهین و دهتانخهینه جێیهکی خۆش و سازگارو ڕێزدارهوه (که بهههشتی بهرینه).
وَلَا تَتَمَنَّوۡاْ مَا فَضَّلَ ٱللَّهُ بِهِۦ بَعۡضَكُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖۚ لِّلرِّجَالِ نَصِيبٞ مِّمَّا ٱكۡتَسَبُواْۖ وَلِلنِّسَآءِ نَصِيبٞ مِّمَّا ٱكۡتَسَبۡنَۚ وَسۡـَٔلُواْ ٱللَّهَ مِن فَضۡلِهِۦٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٗا ﴿32﴾وَلَا تَتَمَنَّوۡاْ مَا فَضَّلَ ٱللَّهُ بِهِۦ بَعۡضَكُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖۚ لِّلرِّجَالِ نَصِيبٞ مِّمَّا ٱكۡتَسَبُواْۖ وَلِلنِّسَآءِ نَصِيبٞ مِّمَّا ٱكۡتَسَبۡنَۚ وَسۡـَٔلُواْ ٱللَّهَ مِن فَضۡلِهِۦٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٗا
ئاواتهخوازی شتێک مهکهن که خوا بهخشیوویهتی بهههندێکتان و (نهیبهخشیووه بهههندێکتان، چونکه خوا دادپهروهره و یاساکانی له ڕووی زانستی و حیکمهتهوهیه، کاتێک مافی داوه بهپیاوان، له ههندێک ڕووی تریشهوه مافی داوه بهئافرهتان... هتد) پیاوان، بهشێکیان ههیه لهوهی که بهدهستیان هێناوه، ههروهها ئافرهتانیش بهشێکیان ههیه لهوهی که بهدهستیان هێناوه، ههمیشه و بهردهوامیش داوای زیاده بهخشش و بههرهی خوا بکهن، چونکه بهڕاستی خوا بهههموو شتێک زانایه.
وَلِكُلّٖ جَعَلۡنَا مَوَٰلِيَ مِمَّا تَرَكَ ٱلۡوَٰلِدَانِ وَٱلۡأَقۡرَبُونَۚ وَٱلَّذِينَ عَقَدَتۡ أَيۡمَٰنُكُمۡ فَـَٔاتُوهُمۡ نَصِيبَهُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ شَهِيدًا ﴿33﴾وَلِكُلّٖ جَعَلۡنَا مَوَٰلِيَ مِمَّا تَرَكَ ٱلۡوَٰلِدَانِ وَٱلۡأَقۡرَبُونَۚ وَٱلَّذِينَ عَقَدَتۡ أَيۡمَٰنُكُمۡ فَـَٔاتُوهُمۡ نَصِيبَهُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ شَهِيدًا
بۆ ههموو کهسێک و ههموو سامانێک چهند میراتبهرێکمان داناوه لهوهی که له دایک و باوک و خزمان بهجێ ماوه (تا بهدادپهروهریی وهکو دیاریکراوه دابهشی بکهن) و بۆ ئهوانهش که پهیمانتان لهگهڵ بهستوون کهوا میرات لهیهکتر بگرن، مافی ئهوانیش بدهن، بهڕاستی خوا ههمیشهو بهردهوام شایهتێکی ئاگاداره بهسهر ههموو شتێکدا.
ٱلرِّجَالُ قَوَّـٰمُونَ عَلَى ٱلنِّسَآءِ بِمَا فَضَّلَ ٱللَّهُ بَعۡضَهُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖ وَبِمَآ أَنفَقُواْ مِنۡ أَمۡوَٰلِهِمۡۚ فَٱلصَّـٰلِحَٰتُ قَٰنِتَٰتٌ حَٰفِظَٰتٞ لِّلۡغَيۡبِ بِمَا حَفِظَ ٱللَّهُۚ وَٱلَّـٰتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَٱهۡجُرُوهُنَّ فِي ٱلۡمَضَاجِعِ وَٱضۡرِبُوهُنَّۖ فَإِنۡ أَطَعۡنَكُمۡ فَلَا تَبۡغُواْ عَلَيۡهِنَّ سَبِيلًاۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيّٗا كَبِيرٗا ﴿34﴾ٱلرِّجَالُ قَوَّـٰمُونَ عَلَى ٱلنِّسَآءِ بِمَا فَضَّلَ ٱللَّهُ بَعۡضَهُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖ وَبِمَآ أَنفَقُواْ مِنۡ أَمۡوَٰلِهِمۡۚ فَٱلصَّـٰلِحَٰتُ قَٰنِتَٰتٌ حَٰفِظَٰتٞ لِّلۡغَيۡبِ بِمَا حَفِظَ ٱللَّهُۚ وَٱلَّـٰتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَٱهۡجُرُوهُنَّ فِي ٱلۡمَضَاجِعِ وَٱضۡرِبُوهُنَّۖ فَإِنۡ أَطَعۡنَكُمۡ فَلَا تَبۡغُواْ عَلَيۡهِنَّ سَبِيلًاۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيّٗا كَبِيرٗا
پیاوان سهرپهرشتیارن بهسهر هاوسهرهکانیانهوه، ئهمهش بههۆی ڕێزو زیاده ئهرکێکهوه که خوا داویهتی بهههندێک بهسهر ههندێکی تردا (سهرهڕای ئهوهی که)پیاوان لهماڵ و سامانیان خهرج دهکهن (له پێناوی ئاسوودهیی و خۆشگوزهرانی ئافرهتاندا)، لهولاشهوه ئافرهتانی ژیرو دیندارو گونجاو ههمیشه گوێڕایهڵی مێردهکانیانن، نهێنی نێوان خۆیان و مێردهکانیان دهپارێزن (بهتایبهت ئهو نهێنیانهی خوا دهیهوێت پارێزراو بن) بههۆی ئهوهی که خوا مافهکانی ئهوانی پاڕاستووه، ئهو ئافرهتانهش ئێوه دهترسن سهرکهشی وسهرپێچی بکهن سهرهتا ئامۆژگاریان بکهن، (ئهگهر سوودی نهبوو) لهناو جێدا پشتیان تێبکهن، (ئهگهر ئهوهش سوودی نهبوو) لێیان بدهن (بهمهرجێک لێدانهکه له دهم و چاو نهبێت و ئاسهوار بهجێنههێڵێت)، ئهگهر بهم هۆیانهوه له لادان و یاخی بوون وازیان هێنا، ئهوه ئیتر ستهمیان لێمهکهن و ڕێگهی تر مهگرنهبهر (بۆ ئازاردانیان) بێگومان خوا بهرزو بڵندو گهورهیه، (ئهگهر ستهمیان لێبکهن تۆڵهتان لێدهسێنێت).
وَإِنۡ خِفۡتُمۡ شِقَاقَ بَيۡنِهِمَا فَٱبۡعَثُواْ حَكَمٗا مِّنۡ أَهۡلِهِۦ وَحَكَمٗا مِّنۡ أَهۡلِهَآ إِن يُرِيدَآ إِصۡلَٰحٗا يُوَفِّقِ ٱللَّهُ بَيۡنَهُمَآۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيمًا خَبِيرٗا ﴿35﴾وَإِنۡ خِفۡتُمۡ شِقَاقَ بَيۡنِهِمَا فَٱبۡعَثُواْ حَكَمٗا مِّنۡ أَهۡلِهِۦ وَحَكَمٗا مِّنۡ أَهۡلِهَآ إِن يُرِيدَآ إِصۡلَٰحٗا يُوَفِّقِ ٱللَّهُ بَيۡنَهُمَآۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيمًا خَبِيرٗا
خۆ ئهگهر ترسان لهوهی نێوان ژن و مێرد بشێوێت (کێشهیان چارهسهر نهکرێت)، دادوهرێک له خزمی پیاوهکه و دادوهرێک له خزمی ژنهکه بنێرن (بۆ ڕێکخستنیان) ئهگهر چاکسازی و ڕێکخستنیان بوێت، ئهوه خوا پێکهاتن فهراههم دههێنێت له نێوان ژن و مێردهکهدا، بێگومان خوا ههمیشهو بهردهوام زاناو ئاگایه.