أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّا خَلَقۡنَا لَهُم مِّمَّا عَمِلَتۡ أَيۡدِينَآ أَنۡعَٰمٗا فَهُمۡ لَهَا مَٰلِكُونَ ﴿71﴾أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّا خَلَقۡنَا لَهُم مِّمَّا عَمِلَتۡ أَيۡدِينَآ أَنۡعَٰمٗا فَهُمۡ لَهَا مَٰلِكُونَ
ތިމަންރަސްކަލާނގެ (ޤުދުރަތް ތެރިކަމުގެ (އަތްޕުޅުން) ހައްދަވާ ތަކެތީގެ ތެރޭގައި އެމީހުންނަށް ޓަކައި ނަޢަމު ސޫފިތައް ހައްދަވާފައިވާކަން ފަހެ އެމީހުން ވިސްނާ ފިކުރު ނުކުރަނީ ބާވައެވެ. ނުބަލަނީ ހެއްޔެވެ؟ އެމީހުން އެތަކެތި މިލްކު ކޮއްގެން އެތަކެތީގެ މައްޗަށް ގަދަވެގަނެއެވެ.
وَذَلَّلۡنَٰهَا لَهُمۡ فَمِنۡهَا رَكُوبُهُمۡ وَمِنۡهَا يَأۡكُلُونَ ﴿72﴾وَذَلَّلۡنَٰهَا لَهُمۡ فَمِنۡهَا رَكُوبُهُمۡ وَمِنۡهَا يَأۡكُلُونَ
އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެމީހުންނަށްޓަކައި އެތަކެތި ކިޔަމަން ކުރެއްވީމެވެ. ފަހެ އޭގެތެރޭގައި އެމީހުން އެއަށް ސަވާރުވާ ތަކެތި ވެއެވެ. ޖަމަލުފަދަ ގެރިފަދަ ތަކެތި ވެއެވެ. އަދި އެމީހުން އެތަކެތީން މަސް ކައި ހަދައެވެ.
وَلَهُمۡ فِيهَا مَنَٰفِعُ وَمَشَارِبُۚ أَفَلَا يَشۡكُرُونَ ﴿73﴾وَلَهُمۡ فِيهَا مَنَٰفِعُ وَمَشَارِبُۚ أَفَلَا يَشۡكُرُونَ
އަދި ހިމަނައި ނުގަނެވޭހާ ގިނަ ފައިދާ އެތަކެތީގައި އެމީހުންނަށް ވެއެވެ. (އޭގެ ހަމާއި ކެހެރިޔާއި ސަރުބީޔާ ދަޅާއި އަދި ކަށިތައް ބޭނުން ކުރެވެއެވެ. އަދި ބަރު އުފުލުމަށާއި ދަނޑުގެ މަސައްކަތުގައިވެސް ބޭނުންކޮށް ހަދައެވެ. އަދި އޭގެ ކިރު ގިނަ ގޮތްގޮތަށް ހަދައިގެން ބޮއިހަދައެވެ. މިކަންކަމަށް ފަހެ އެމީހުން ޝުކުރު ނުކުރާނެހެއްޔެވެ؟ (މިމި ކަންކަމަކީ ޝުކުރުކުރުން ޙައްޤުވާ ކަންކަމެވެ.)
وَٱتَّخَذُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ ءَالِهَةٗ لَّعَلَّهُمۡ يُنصَرُونَ ﴿74﴾وَٱتَّخَذُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ ءَالِهَةٗ لَّعَلَّهُمۡ يُنصَرُونَ
އަދި އެމީހުން ﷲ ފިޔަވައި އެހެން އިލާހުންތަކެއް އިޚްތިޔާރުކޮށް އެތަކެއްޗަށް އަޅުކަންކުރީއެވެ. އެއީ އެތަކެތީގެ ފަރާތުން އެމީހުން ނަޞްރާއި މަދަދު އެދިގެންނެވެ. ޝަފާޢަތް ތެރިވާނެކަމުގެ އުއްމީދުގައެވެ.
لَا يَسۡتَطِيعُونَ نَصۡرَهُمۡ وَهُمۡ لَهُمۡ جُندٞ مُّحۡضَرُونَ ﴿75﴾لَا يَسۡتَطِيعُونَ نَصۡرَهُمۡ وَهُمۡ لَهُمۡ جُندٞ مُّحۡضَرُونَ
އެމީހުންނަށް އެއްވެސް ނަޞްރެއްދީ ޝަފާޢަތް ވުމަކީ އެތަކެއްޗަށް ކުޅަދާނަކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި އެބުދުތަކުގެ ނިސްބަތުގައި އެމީހުންނަކީ އެބުދުތައް ބަލަހައްޓާން ޙާޟިރު ވެގެންވާ ސިފައިންނެވެ. (އެކަމަކު ބުދުތަކުގެ ފަރާތުން އެމީހުންނަށް އެއްވެސް އެހީއެއް ނުލިބޭނެއެވެ.)
فَلَا يَحۡزُنكَ قَوۡلُهُمۡۘ إِنَّا نَعۡلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعۡلِنُونَ ﴿76﴾فَلَا يَحۡزُنكَ قَوۡلُهُمۡۘ إِنَّا نَعۡلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعۡلِنُونَ
އޭ ރަސޫލުﷲ އެވެ! އެމީހުންގެ ބަސްތަކުންނާއި ވާހަކަތަކުން ކަލޭގެފާނަށް ހިތާމަވެރިކަމެއް އަޔަނުދެއްވާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން އެމީހުން ސިއްރުކުރާ ކަންތަކާއި އަދި އެމީހުން ފައުޅުގައި ކުރާ ކަންތައްވެސް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ.
أَوَلَمۡ يَرَ ٱلۡإِنسَٰنُ أَنَّا خَلَقۡنَٰهُ مِن نُّطۡفَةٖ فَإِذَا هُوَ خَصِيمٞ مُّبِينٞ ﴿77﴾أَوَلَمۡ يَرَ ٱلۡإِنسَٰنُ أَنَّا خَلَقۡنَٰهُ مِن نُّطۡفَةٖ فَإِذَا هُوَ خَصِيمٞ مُّبِينٞ
ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެއިންސާނާ ހައްދަވާފައިވަނީ ކޮންގޮތަކައް ކޮން އެއްޗަކުންކަން އޭނާ ފަހެ ނުބަލަނީ ބާވައެވެ. އެކަމާއި ފިކުރު ނުކުރަނީ ބާވައެވެ؟ ތިމަންރަސްކަލާނގެ އޭނާ ހައްދަވާފައިވަނީ نطفة އަކުންނެވެ. (ދެރަދެރަ) މަނި ފޮދުވަރަކުންނެވެ. ދެންފަހެ އެހައިރުން އޭނާ އެވަނީ ތިމަންރަސްކަލާނގެއާއި އިދިކޮޅު خصم އަކަށެވެ. ދެކޮޅުވެރިއަކަށެވެ. ބަޔާންވެގެންވާ ޢަދާވާތް ތެރިއަކަށެވެ.
وَضَرَبَ لَنَا مَثَلٗا وَنَسِيَ خَلۡقَهُۥۖ قَالَ مَن يُحۡيِ ٱلۡعِظَٰمَ وَهِيَ رَمِيمٞ ﴿78﴾وَضَرَبَ لَنَا مَثَلٗا وَنَسِيَ خَلۡقَهُۥۖ قَالَ مَن يُحۡيِ ٱلۡعِظَٰمَ وَهِيَ رَمِيمٞ
އަދި ޤިޔާމަތް ޤަބޫލް ނުކުރާ އެމީހާ ތިމަން ރަސްކަލާނގެއަށް ޖެހީ މިސާލެކެވެ. (އެކަށިކޮޅު ދިރުއްވުމާމެދު އިންކާރު ކުރުމެވެ.) އެކަމަކު އޭނާގެ ފުރަތަމަ ހެއްދެވުން އޭނާ ހަނދާންނެތިއްޖެއެވެ. އަދި އޭނާ ބުންޏެވެ. "ދުވަސްވެ ފީވެގެންވާ ޙާލު މިކަށި ދިރުވާނީ ކާކު ހެއްޔެވެ"؟ (އާދަމުގެ ދަރިންނަށް އެފަދަ ކަންތައް ނުވާނެތީ އޭނާ އެ ޤިޔާސް ކުރަނީ ﷲ އަށްވެސް އެކަން ނުވާނެ ކަމަށެވެ.)
قُلۡ يُحۡيِيهَا ٱلَّذِيٓ أَنشَأَهَآ أَوَّلَ مَرَّةٖۖ وَهُوَ بِكُلِّ خَلۡقٍ عَلِيمٌ ﴿79﴾قُلۡ يُحۡيِيهَا ٱلَّذِيٓ أَنشَأَهَآ أَوَّلَ مَرَّةٖۖ وَهُوَ بِكُلِّ خَلۡقٍ عَلِيمٌ
(އޭ ރަސޫލުﷲއެވެ!) ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! "އެކަށި ދިރުއްވާނީ އެންމެފުރަތަމަ ނެތުމުގެތެރެއިން އެތަކެހެއްދެވި ކަލާނގެއެވެ. ﷲ އެވެ. އަދި އެކަލާނގެ ހުރިހާ އެއްޗެއް ދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ".
ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُم مِّنَ ٱلشَّجَرِ ٱلۡأَخۡضَرِ نَارٗا فَإِذَآ أَنتُم مِّنۡهُ تُوقِدُونَ ﴿80﴾ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُم مِّنَ ٱلشَّجَرِ ٱلۡأَخۡضَرِ نَارٗا فَإِذَآ أَنتُم مِّنۡهُ تُوقِدُونَ
އެކަލާނގެއީ ފެހި ރޯގަހުން ކަލޭމެންނަށްޓަކައި އަލިފާން ލެއްވިކަލާނގެއެވެ. އޭރުން ދެން ކަލޭމެން އެ އަލިފާން ރޯކުރެއެވެ. ދަންނައެވެ. މަރުވިމީސްތަކުން މަޙްޝަރަށް ފޮނުވޭނެ ކަމުގެ ދަލީލެއްގެ ގޮތުން ފެހިކޮށް ރޯކޮށް ހުންނަގަހުން އަލިފާން ނުކުންނަ މިސާލު ލައްވާފައި އެވަނީ އެކަމާމެދު ވިސްނާ ފިކުރުކުރުމަށްޓަކައެވެ. ފަހެ އެފަދަ ގަހުގައި އަލިފާންލެއްވި ކަލަކަށް މީސްތަކުން މަރުވުމަށްފަހު ދެވަނަފަހަރަށް ދިރުއްވުންވާނީ ކޮން އުނދަގުލަކަށްހެއްޔެވެ؟ مرخ ކިޔާ ގަހަކާއި العفِّار އެވެ ކިޔާ ގަހަކާއި ދެގަހުންކުރެ ކޮންމެ ގަހަކުން ދަނޑިއެއްކަނޑައި އެ ޅަކޮއް އޮއްވައި އެކަތި އަނެކެތީގައި ޖެއްސީމާ އަލީފާން ރޯވާކަމުގައި ވެއެވެ. އަދި އާދައިގެ ގަސްގަހުންވެސް ފޮއިގޮނޑި އެޅީމާ އަލިފާން ނުކުންނަކަމަކީ ޝައްކެއްނެތި އެނގޭ ކަމެކެވެ.
أَوَلَيۡسَ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ بِقَٰدِرٍ عَلَىٰٓ أَن يَخۡلُقَ مِثۡلَهُمۚ بَلَىٰ وَهُوَ ٱلۡخَلَّـٰقُ ٱلۡعَلِيمُ ﴿81﴾أَوَلَيۡسَ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ بِقَٰدِرٍ عَلَىٰٓ أَن يَخۡلُقَ مِثۡلَهُمۚ بَلَىٰ وَهُوَ ٱلۡخَلَّـٰقُ ٱلۡعَلِيمُ
ނެތުމުގެތެރެއިން އުޑުތަކާއި ބިން އެހާ ފުރިހަމަކޮށް ހެއްދެވިފަރާތަކަށް އާދަމުގެ ދަރިން ދެވަނަފަހަރަށް އެފަދަ ގޮތަށް ހެއްދެވުން ކުޅަދާނަވެގެން ފަހެ ނުވާނެ ހެއްޔެވެ؟ ޖަވާބަކަށް ވާނީ އެގޮތަކަށްވެސް އެހެން ނުވާނެއެވެ. ކުޅަދާނަވާނެއެވެ. އެކަލާނގެއީ ހުރިހާތަކެތިހައްދަވާ އަދި ދެނެވޮޑިގެންވާ ކަލާނގެއެވެ.
إِنَّمَآ أَمۡرُهُۥٓ إِذَآ أَرَادَ شَيۡـًٔا أَن يَقُولَ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ ﴿82﴾إِنَّمَآ أَمۡرُهُۥٓ إِذَآ أَرَادَ شَيۡـًٔا أَن يَقُولَ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ
އެކަލާނގެ ކަމެއް ކުރެއްވުމަށް އިރާދަ ކުރައްވަންޏާ އެކަލާނގެ އަމުރުފުޅު ވާކަން ކަށަވަރީ އެކަމަކަށް އެކަލާނގެ އަންގަވާނީ "ވާށޭ" އެހައިރުން އެކަމެއް އެވަނީ އެވެ.
فَسُبۡحَٰنَ ٱلَّذِي بِيَدِهِۦ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيۡءٖ وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ ﴿83﴾فَسُبۡحَٰنَ ٱلَّذِي بِيَدِهِۦ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيۡءٖ وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ
ފަހެ އެކަލާނގެ ޤުދްރަތުގެ އަތްޕުޅުގައި ހުރިހާއެއްޗެއްގެ މިލްކު ވާކަލާނގެ ހުސް طَاهِرُ ވަންތައެވެ. ކަލޭމެން އެނބުރިރުޖޫޢަވުން ވަނީ ހަމަ އެކަލާނގެ ޙަޟްރަތަށެވެ.