مَّثَلُ ٱلۡجَنَّةِ ٱلَّتِي وُعِدَ ٱلۡمُتَّقُونَۖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۖ أُكُلُهَا دَآئِمٞ وَظِلُّهَاۚ تِلۡكَ عُقۡبَى ٱلَّذِينَ ٱتَّقَواْۚ وَّعُقۡبَى ٱلۡكَٰفِرِينَ ٱلنَّارُ ﴿35﴾۞مَّثَلُ ٱلۡجَنَّةِ ٱلَّتِي وُعِدَ ٱلۡمُتَّقُونَۖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۖ أُكُلُهَا دَآئِمٞ وَظِلُّهَاۚ تِلۡكَ عُقۡبَى ٱلَّذِينَ ٱتَّقَواْۚ وَّعُقۡبَى ٱلۡكَٰفِرِينَ ٱلنَّارُ
وێنهی نمونهیی ئهو بهههشتهی بهڵێن دراوه به پارێزگاران (که جوان و ڕازاوهیه) چهندهها ڕووبار ڕهوان و جاریه (بهژێر درهختهکان و به بهردهم کۆشکهکانیدا)، خواردن و خواردنهوهی (ههمهجۆر و ههمهڕهنگی) بهردهوامه هاوڕێ لهگهڵ سێبهری خۆش و (ههوای سازگارو شنهی شهماڵدا) ئهوهیه سهر ئهنجامی ئهوانهی لهتوڕهیی خوا خۆیان پاڕاست، سهر ئهنجامی بێ باوهڕو خوانهناسانیش ئاگری دۆزهخه.
وَٱلَّذِينَ ءَاتَيۡنَٰهُمُ ٱلۡكِتَٰبَ يَفۡرَحُونَ بِمَآ أُنزِلَ إِلَيۡكَۖ وَمِنَ ٱلۡأَحۡزَابِ مَن يُنكِرُ بَعۡضَهُۥۚ قُلۡ إِنَّمَآ أُمِرۡتُ أَنۡ أَعۡبُدَ ٱللَّهَ وَلَآ أُشۡرِكَ بِهِۦٓۚ إِلَيۡهِ أَدۡعُواْ وَإِلَيۡهِ مَـَٔابِ ﴿36﴾وَٱلَّذِينَ ءَاتَيۡنَٰهُمُ ٱلۡكِتَٰبَ يَفۡرَحُونَ بِمَآ أُنزِلَ إِلَيۡكَۖ وَمِنَ ٱلۡأَحۡزَابِ مَن يُنكِرُ بَعۡضَهُۥۚ قُلۡ إِنَّمَآ أُمِرۡتُ أَنۡ أَعۡبُدَ ٱللَّهَ وَلَآ أُشۡرِكَ بِهِۦٓۚ إِلَيۡهِ أَدۡعُواْ وَإِلَيۡهِ مَـَٔابِ
دهستهیهك لهوانهی که کتێبی ئاسمانیان پێ بهخشیوون (شوینکهوتهی حهق و ڕاستین) دڵخۆش و شادمان دهبن بهو قورئانهی که بۆ تۆ دابهزێنراوه، ههندێ گرۆ دهستهی تریش ههیه ئینکاری ههندێکی دهکات.. پێیان بڵێ: بهڕاستی من فهرمانی ئهوهم پێ دراوه که تهنها خوا بپهرستم و هیچ شهریك و هاوهڵیشی بۆ بڕیار نهدهم، ههر بۆ لای ئهو خهڵك بانگ بکهم، گهڕانهوهش ههر بۆ لای ئهوه.
وَكَذَٰلِكَ أَنزَلۡنَٰهُ حُكۡمًا عَرَبِيّٗاۚ وَلَئِنِ ٱتَّبَعۡتَ أَهۡوَآءَهُم بَعۡدَ مَا جَآءَكَ مِنَ ٱلۡعِلۡمِ مَا لَكَ مِنَ ٱللَّهِ مِن وَلِيّٖ وَلَا وَاقٖ ﴿37﴾وَكَذَٰلِكَ أَنزَلۡنَٰهُ حُكۡمًا عَرَبِيّٗاۚ وَلَئِنِ ٱتَّبَعۡتَ أَهۡوَآءَهُم بَعۡدَ مَا جَآءَكَ مِنَ ٱلۡعِلۡمِ مَا لَكَ مِنَ ٱللَّهِ مِن وَلِيّٖ وَلَا وَاقٖ
ههر بهو شێوهیه (پێشتر کتێبی ئاسمانیمان به زمانی جۆراو جۆر ڕهوانه کردووه) قورئانمان وهکو داوهرێك بهعهرهبیهکی پاراو دابهزاندووه، سوێند بهخوا ئهگهر شوێنی ئارهزووهکانی ئهوان بکهویت، دوای ئهوهی زانستی و زانیاری تهواوت (لهلایهن خواوه) بۆ هات، ئهوه هیچ پشتیوان و پارێزهرێکت نی یه له سزای خوا بتپارێزێت.
وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا رُسُلٗا مِّن قَبۡلِكَ وَجَعَلۡنَا لَهُمۡ أَزۡوَٰجٗا وَذُرِّيَّةٗۚ وَمَا كَانَ لِرَسُولٍ أَن يَأۡتِيَ بِـَٔايَةٍ إِلَّا بِإِذۡنِ ٱللَّهِۗ لِكُلِّ أَجَلٖ كِتَابٞ ﴿38﴾وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا رُسُلٗا مِّن قَبۡلِكَ وَجَعَلۡنَا لَهُمۡ أَزۡوَٰجٗا وَذُرِّيَّةٗۚ وَمَا كَانَ لِرَسُولٍ أَن يَأۡتِيَ بِـَٔايَةٍ إِلَّا بِإِذۡنِ ٱللَّهِۗ لِكُلِّ أَجَلٖ كِتَابٞ
سوێند بهخوا بێگومان پێش تۆ پێغهمبهرانی ترمان ڕهوانه کردووه و هاوسهرو نهوهشمان پێداون، هیچ پێغهمبهرێکیش بۆی نهبووه بهویستی خۆی موعجیزه نیشان بدات ئهگهر ویستی خوای لهسهر نهبووبێت، بۆ ههموو کارو ڕووداوێکیش بڕیارێکی تایبهت ههیه.
يَمۡحُواْ ٱللَّهُ مَا يَشَآءُ وَيُثۡبِتُۖ وَعِندَهُۥٓ أُمُّ ٱلۡكِتَٰبِ ﴿39﴾يَمۡحُواْ ٱللَّهُ مَا يَشَآءُ وَيُثۡبِتُۖ وَعِندَهُۥٓ أُمُّ ٱلۡكِتَٰبِ
خوا ویستی نهمانی لهسهر ههرچییهك بێت، لهناوی دهبات و دهیکوژێنێتهوه، یان دهیهێڵێتهوه و پایهداری دهکات، سهرچاوهی تۆمارکراوی ههموو ڕووداوهکان لای ئهو زاتهیه، (یاخود خوا ئایینه پێشووهکان له مهیداندا ناهێڵێت و دواههمین ئاین و بهرنامهی که ئایینی ئیسلامه دهیچهسپێنێت و پایهداری دهکات).
وَإِن مَّا نُرِيَنَّكَ بَعۡضَ ٱلَّذِي نَعِدُهُمۡ أَوۡ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِنَّمَا عَلَيۡكَ ٱلۡبَلَٰغُ وَعَلَيۡنَا ٱلۡحِسَابُ ﴿40﴾وَإِن مَّا نُرِيَنَّكَ بَعۡضَ ٱلَّذِي نَعِدُهُمۡ أَوۡ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِنَّمَا عَلَيۡكَ ٱلۡبَلَٰغُ وَعَلَيۡنَا ٱلۡحِسَابُ
جا ئهگهر ههندێ له ههڕهشهکانی خۆمانیان بۆ پێش بهێنین و نیشانت بدهین، یاخود بتمرێنین و سهرئهنجامی ئهوان نهبینیت، خهفهت مهخۆ چونکه بهڕاستی تۆ تهنها گهیاندنی پهیامهکهت لهسهره، لێپرسینهوهش لهسهر ئێمهیه.
أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّا نَأۡتِي ٱلۡأَرۡضَ نَنقُصُهَا مِنۡ أَطۡرَافِهَاۚ وَٱللَّهُ يَحۡكُمُ لَا مُعَقِّبَ لِحُكۡمِهِۦۚ وَهُوَ سَرِيعُ ٱلۡحِسَابِ ﴿41﴾أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّا نَأۡتِي ٱلۡأَرۡضَ نَنقُصُهَا مِنۡ أَطۡرَافِهَاۚ وَٱللَّهُ يَحۡكُمُ لَا مُعَقِّبَ لِحُكۡمِهِۦۚ وَهُوَ سَرِيعُ ٱلۡحِسَابِ
ئایا خوا نهناسان نهیانبینیوه، ئێمه چۆن ئهم لاو ئهو لای زهوی کهم دهکهینهوه (دهسهڵاتی خوانهناسان ناهێڵین له ڕۆژههڵات و ڕۆژئاوای زهویدا، سهرئهنجام بهرنامه و ئوممهتی میانهڕه و سهر دهخهین) خوا خۆی داوهریی دهکات و (گۆڕانکاریهکان تاوتۆی دهکات)، کهس ناتوانێت موحاسهبهی بکات و کۆسپ و تهگهره بهێنێته ڕێی وئهوزاته زۆر بهخێراییههموو شتێك تاوتۆی دهکات و له ههمووان دهپرسێتهوه.
وَقَدۡ مَكَرَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ فَلِلَّهِ ٱلۡمَكۡرُ جَمِيعٗاۖ يَعۡلَمُ مَا تَكۡسِبُ كُلُّ نَفۡسٖۗ وَسَيَعۡلَمُ ٱلۡكُفَّـٰرُ لِمَنۡ عُقۡبَى ٱلدَّارِ ﴿42﴾وَقَدۡ مَكَرَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ فَلِلَّهِ ٱلۡمَكۡرُ جَمِيعٗاۖ يَعۡلَمُ مَا تَكۡسِبُ كُلُّ نَفۡسٖۗ وَسَيَعۡلَمُ ٱلۡكُفَّـٰرُ لِمَنۡ عُقۡبَى ٱلدَّارِ
بێگومان خوا نهناسان پێش ئهمانیش پیلانیان گێڕا، بهمهرجێك پیلانهکانیان ههر ههمووی لای خوا ڕوون و ئاشکرایه، دهزانێت ههر کهس چی دهکات و چی دهستپێشخهری دهکات، بێ باوهڕ خوانهناسانیش لهئایندهدا دهزانن که سهرئهنجامی ئهم جیهانه و ئهو جیهانیش بۆ کێ دهبێت.
وَيَقُولُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَسۡتَ مُرۡسَلٗاۚ قُلۡ كَفَىٰ بِٱللَّهِ شَهِيدَۢا بَيۡنِي وَبَيۡنَكُمۡ وَمَنۡ عِندَهُۥ عِلۡمُ ٱلۡكِتَٰبِ ﴿43﴾وَيَقُولُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَسۡتَ مُرۡسَلٗاۚ قُلۡ كَفَىٰ بِٱللَّهِ شَهِيدَۢا بَيۡنِي وَبَيۡنَكُمۡ وَمَنۡ عِندَهُۥ عِلۡمُ ٱلۡكِتَٰبِ
ئهوانهش که بێ باوهڕ بوون دهڵێن: تۆ پێغهمبهرو ڕهوانه کراوی خوا نیت، له وهڵامیاندا بڵێ: ههر خوا بهسه که شایهت بێت له نێوان منیش و ئێوهشدا، ههروهها ئهو کهسهش که شارهزای قورئان و کتێبه ئاسمانیهکانه.
الٓرۚ كِتَٰبٌ أَنزَلۡنَٰهُ إِلَيۡكَ لِتُخۡرِجَ ٱلنَّاسَ مِنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِ بِإِذۡنِ رَبِّهِمۡ إِلَىٰ صِرَٰطِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡحَمِيدِ ﴿1﴾الٓرۚ كِتَٰبٌ أَنزَلۡنَٰهُ إِلَيۡكَ لِتُخۡرِجَ ٱلنَّاسَ مِنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِ بِإِذۡنِ رَبِّهِمۡ إِلَىٰ صِرَٰطِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡحَمِيدِ
سهرنجی سهرهتای سورهتی (البقرة) بده، ئهم قورئانه کتێبێکه دامانبهزاندووه بۆت ئهی محمد صلی الله علیه وسلم تا خهڵکی له تاریکیهکانی (بێ باوهڕی و نهزانی و سهرلێشێواوی) دهربهێنێت، بهرهو نوورو ڕێبازی ڕۆشنایی ئیمان، بهویستی پهروهردگاریان، تا دهگهنه ڕێبازی ڕاستی خوای باڵادهست و شایستهی سوپاسگوزاری.
ٱللَّهِ ٱلَّذِي لَهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۗ وَوَيۡلٞ لِّلۡكَٰفِرِينَ مِنۡ عَذَابٖ شَدِيدٍ ﴿2﴾ٱللَّهِ ٱلَّذِي لَهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۗ وَوَيۡلٞ لِّلۡكَٰفِرِينَ مِنۡ عَذَابٖ شَدِيدٍ
ئهو خوایهی که ههرچی له ئاسمانهکان و ههرچی له زهویدا ههیه ههر ئهو خاوهنیانه، هاوار و ئاهو ناڵه بۆ ئهو کهسانهی که بێ باوهڕن له سزایهکی زۆر توندو تیژ....
ٱلَّذِينَ يَسۡتَحِبُّونَ ٱلۡحَيَوٰةَ ٱلدُّنۡيَا عَلَى ٱلۡأٓخِرَةِ وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَيَبۡغُونَهَا عِوَجًاۚ أُوْلَـٰٓئِكَ فِي ضَلَٰلِۭ بَعِيدٖ ﴿3﴾ٱلَّذِينَ يَسۡتَحِبُّونَ ٱلۡحَيَوٰةَ ٱلدُّنۡيَا عَلَى ٱلۡأٓخِرَةِ وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَيَبۡغُونَهَا عِوَجًاۚ أُوْلَـٰٓئِكَ فِي ضَلَٰلِۭ بَعِيدٖ
ئهوانهی که ژیانی دنیایان له به نرخترو خۆشهویستره له ژیانی جیهانی دوایی، ههمیشه بهربهست دهخهنه بهر ڕێبازی خواو دهیانهوێت له ڕێڕهوی خۆی دهربچێت و بترازێت، (یاخود پهسهنده لایان، بهڵام بهمهرجێك له خزمهت پلان و نهخشهی ئهواندا بێت) ئا ئهوانه له گومڕاییهکی قووڵ و بێ سهرو بندا سهرگهردانن و دهمێننهوه.
وَمَآ أَرۡسَلۡنَا مِن رَّسُولٍ إِلَّا بِلِسَانِ قَوۡمِهِۦ لِيُبَيِّنَ لَهُمۡۖ فَيُضِلُّ ٱللَّهُ مَن يَشَآءُ وَيَهۡدِي مَن يَشَآءُۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ﴿4﴾وَمَآ أَرۡسَلۡنَا مِن رَّسُولٍ إِلَّا بِلِسَانِ قَوۡمِهِۦ لِيُبَيِّنَ لَهُمۡۖ فَيُضِلُّ ٱللَّهُ مَن يَشَآءُ وَيَهۡدِي مَن يَشَآءُۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ
ئێمه هیچ فرستادیهکمان ڕهوانه نهکردووه تهنها بهزمانی قهومهکهی نهبێت، (یهکێك بووه له خۆیان و به زمانی ئهوان دواوه) تا ههموو شتێکیان بۆ ڕوون بکاتهوه، ئینجا خوای گهوره ئهو کهسهی گومڕا کردووه که وستوویهتی (چونکه گوێی بۆ بانگهوازی حهق نهگرتووه)، ئهوهش که وستویهتی هیدایهتی داوه (پهروهردگار پاڵپشتی ژیرو هۆشمهندانه)، ئهو زاتهش باڵا دهسته (ویستی ئهو له سهروو ههموو ویستهکانهوهیه)، دانایه و (دهزانێت کێ شایستهی ئهو ڕهحمهته بهنرخهیه).
وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا مُوسَىٰ بِـَٔايَٰتِنَآ أَنۡ أَخۡرِجۡ قَوۡمَكَ مِنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِ وَذَكِّرۡهُم بِأَيَّىٰمِ ٱللَّهِۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّكُلِّ صَبَّارٖ شَكُورٖ ﴿5﴾وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا مُوسَىٰ بِـَٔايَٰتِنَآ أَنۡ أَخۡرِجۡ قَوۡمَكَ مِنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِ وَذَكِّرۡهُم بِأَيَّىٰمِ ٱللَّهِۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّكُلِّ صَبَّارٖ شَكُورٖ
سوێند بهخوا بهڕاستی ئێمه موسامان ڕهوانه کرد، هاوڕێ لهگهڵ موعجیزهی زۆردا (فهرمانما پێدا) که قهوم و عهشیرتت له تاریکیهکان ڕزگار بکهو بهرهو نوورو ڕووناکی بیانبه، ڕۆژهکانی خوایان بهێنهرهوه یاد (ئهو ڕۆژانهی که تۆڵهی له بێ باوهڕان سهند و ئیماندارانی سهرسهخت)، بێگومان ئا لهو بهسهرهاتانهدا بهڵگه و نیشانهی زۆر ههن، بۆ ههموو ئهو کهسانهی که زۆر خۆگرن (لهکاتی تهنگانهدا)، زۆر سوپاسگوزاریشن (لهکاتی خۆشیدا).
وَإِذۡ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوۡمِهِ ٱذۡكُرُواْ نِعۡمَةَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ إِذۡ أَنجَىٰكُم مِّنۡ ءَالِ فِرۡعَوۡنَ يَسُومُونَكُمۡ سُوٓءَ ٱلۡعَذَابِ وَيُذَبِّحُونَ أَبۡنَآءَكُمۡ وَيَسۡتَحۡيُونَ نِسَآءَكُمۡۚ وَفِي ذَٰلِكُم بَلَآءٞ مِّن رَّبِّكُمۡ عَظِيمٞ ﴿6﴾وَإِذۡ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوۡمِهِ ٱذۡكُرُواْ نِعۡمَةَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ إِذۡ أَنجَىٰكُم مِّنۡ ءَالِ فِرۡعَوۡنَ يَسُومُونَكُمۡ سُوٓءَ ٱلۡعَذَابِ وَيُذَبِّحُونَ أَبۡنَآءَكُمۡ وَيَسۡتَحۡيُونَ نِسَآءَكُمۡۚ وَفِي ذَٰلِكُم بَلَآءٞ مِّن رَّبِّكُمۡ عَظِيمٞ
(یادیان بهێنهرهوه) کاتێك موسا به قهومهکهی وت: یادی نازو نیعمهتهکانی خوا بکهنهوه لهسهرتان، کاتێك له دارو دهستهی فیرعهون ڕزگاری کردن که بهناخۆشترین شێوه سزای دهدات، کوڕانی ئێوهیان سهر دهبڕی و ئافرهتانی ئێوهیان دههێشتهوه (بۆ کارهکهری)، بێگومان ئا لهو پێشهاتانهدا بهڵاو تاقی کردنهوهیهکی گهوره لهلایهن پهروهردگارتانهوه بۆتان ساز درابوو.
وَإِذۡ تَأَذَّنَ رَبُّكُمۡ لَئِن شَكَرۡتُمۡ لَأَزِيدَنَّكُمۡۖ وَلَئِن كَفَرۡتُمۡ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٞ ﴿7﴾وَإِذۡ تَأَذَّنَ رَبُّكُمۡ لَئِن شَكَرۡتُمۡ لَأَزِيدَنَّكُمۡۖ وَلَئِن كَفَرۡتُمۡ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٞ
لهیادتان بێت که: پهروهردگارتان بڕیاری داوه، سوێند بهخوا ئهگهر سوپاسگوزارو شوکرانه بژێر بن، ڕزق و ڕۆزی و نازو نیعمهتتان بهسهردا دهڕێژێنم و زیادی دهکهم، بهڵام: ئهگهر ناشوکرو سوپاس ناپهزێڕ بن، بهڕاستی ئهو کاته ئیتر تۆڵه و سزای من زۆر به ئازار دهبێت.
وَقَالَ مُوسَىٰٓ إِن تَكۡفُرُوٓاْ أَنتُمۡ وَمَن فِي ٱلۡأَرۡضِ جَمِيعٗا فَإِنَّ ٱللَّهَ لَغَنِيٌّ حَمِيدٌ ﴿8﴾وَقَالَ مُوسَىٰٓ إِن تَكۡفُرُوٓاْ أَنتُمۡ وَمَن فِي ٱلۡأَرۡضِ جَمِيعٗا فَإِنَّ ٱللَّهَ لَغَنِيٌّ حَمِيدٌ
موسا وتی: خهڵکینه ئهگهر ئێوه و ههموو دانیشتوانی سهر زهوی بهگشتی خوانهناس و بێ باوهڕ بن، ئهوه بێگومان ههر خۆتان زهرهر دهکهن، چونکه خوا ههر خۆی بێ نیازه و شایستهی سوپاسه.
أَلَمۡ يَأۡتِكُمۡ نَبَؤُاْ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكُمۡ قَوۡمِ نُوحٖ وَعَادٖ وَثَمُودَ وَٱلَّذِينَ مِنۢ بَعۡدِهِمۡ لَا يَعۡلَمُهُمۡ إِلَّا ٱللَّهُۚ جَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَرَدُّوٓاْ أَيۡدِيَهُمۡ فِيٓ أَفۡوَٰهِهِمۡ وَقَالُوٓاْ إِنَّا كَفَرۡنَا بِمَآ أُرۡسِلۡتُم بِهِۦ وَإِنَّا لَفِي شَكّٖ مِّمَّا تَدۡعُونَنَآ إِلَيۡهِ مُرِيبٖ ﴿9﴾أَلَمۡ يَأۡتِكُمۡ نَبَؤُاْ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكُمۡ قَوۡمِ نُوحٖ وَعَادٖ وَثَمُودَ وَٱلَّذِينَ مِنۢ بَعۡدِهِمۡ لَا يَعۡلَمُهُمۡ إِلَّا ٱللَّهُۚ جَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَرَدُّوٓاْ أَيۡدِيَهُمۡ فِيٓ أَفۡوَٰهِهِمۡ وَقَالُوٓاْ إِنَّا كَفَرۡنَا بِمَآ أُرۡسِلۡتُم بِهِۦ وَإِنَّا لَفِي شَكّٖ مِّمَّا تَدۡعُونَنَآ إِلَيۡهِ مُرِيبٖ
باشه، ئایا ههواڵی قهومه پێشووهکانتان پێ نهگهشتووه، قهومی (نوح و عاد و ثمود)، ئهوانهش که له دوای ئهوان هاتوون، تهنها خوا نهبێت کهس نازانێت چهنده بوون و چیان بهسهر هاتووه، ئهوانه فرستادهکانیان به بهڵگهی زۆرهوه هاتن دووپاتیان دهکردهوه که پێغهمبهری پهروهردگارن، کهچی خوانهناسان یان بهدهستیان ئاماژهیان دهکرد بۆ پێغهمبهران که بێدهنگ بن، یاخود دهستیان دهبرد بۆ دهمی خۆیان و (دهیانکرده فیکه و هۆسه و گاڵتهجاڕی) و دهیانوت: بێگومان ئێمه باوهڕمان بهم پهیام و بهرنامهیه نیه که به ئێوهدا ڕهوانه کراوه، بهڕاستی ئێمهش له دوو دڵیهکدان که خهڵکیش دهخاته گومانهوه لهوهی که ئێوه بهنگهوازی ئێمهی بۆ دهکهن.
قَالَتۡ رُسُلُهُمۡ أَفِي ٱللَّهِ شَكّٞ فَاطِرِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ يَدۡعُوكُمۡ لِيَغۡفِرَ لَكُم مِّن ذُنُوبِكُمۡ وَيُؤَخِّرَكُمۡ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗىۚ قَالُوٓاْ إِنۡ أَنتُمۡ إِلَّا بَشَرٞ مِّثۡلُنَا تُرِيدُونَ أَن تَصُدُّونَا عَمَّا كَانَ يَعۡبُدُ ءَابَآؤُنَا فَأۡتُونَا بِسُلۡطَٰنٖ مُّبِينٖ ﴿10﴾۞قَالَتۡ رُسُلُهُمۡ أَفِي ٱللَّهِ شَكّٞ فَاطِرِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ يَدۡعُوكُمۡ لِيَغۡفِرَ لَكُم مِّن ذُنُوبِكُمۡ وَيُؤَخِّرَكُمۡ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗىۚ قَالُوٓاْ إِنۡ أَنتُمۡ إِلَّا بَشَرٞ مِّثۡلُنَا تُرِيدُونَ أَن تَصُدُّونَا عَمَّا كَانَ يَعۡبُدُ ءَابَآؤُنَا فَأۡتُونَا بِسُلۡطَٰنٖ مُّبِينٖ
پێغهمبهرانیان وتیان: باشه، ئاخر گومان له چی دهکهن؟ ئایا له خوای پهروهردگاردا گومان ههیه؟! بهدیهێنهری ئاسمانهکان و زهوی؟! ئهو زاته بانگتان دهکات بۆ ئهوهی لێتان خۆش ببێت، بۆ ئهوهی ههڵهو گوناههکانتان چاوپۆشی بکات و مۆڵهتیشیتان دهدات تا کاتێکی دیاریکراو، کهچی (خوا نهناسان ڕوو بهپێغهمبهران) وتیان: ئێوه تهنها بهشهرن وهکو ئێمه هیچی تر نین (لهباتی سوپاسی خوا بکهن که ئهوهنده ئادهمیزاد ڕێزداره، نوێنهر له خۆیان ههڵدهبژێرێت)، کهچی ڕهخنهیان گرت و وتیان: ئێوه دهتانهوێت ڕێگرو دژ بهوه بن که باو و باپیرانمان دهیانپهرست (دهی ئهگهر ڕاست دهکهن) بهڵگهیهکی ئاشکرامان بۆ بهێنن و نیشانمان بدهن؟!
قَالَتۡ لَهُمۡ رُسُلُهُمۡ إِن نَّحۡنُ إِلَّا بَشَرٞ مِّثۡلُكُمۡ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ يَمُنُّ عَلَىٰ مَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦۖ وَمَا كَانَ لَنَآ أَن نَّأۡتِيَكُم بِسُلۡطَٰنٍ إِلَّا بِإِذۡنِ ٱللَّهِۚ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلۡيَتَوَكَّلِ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ ﴿11﴾قَالَتۡ لَهُمۡ رُسُلُهُمۡ إِن نَّحۡنُ إِلَّا بَشَرٞ مِّثۡلُكُمۡ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ يَمُنُّ عَلَىٰ مَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦۖ وَمَا كَانَ لَنَآ أَن نَّأۡتِيَكُم بِسُلۡطَٰنٍ إِلَّا بِإِذۡنِ ٱللَّهِۚ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلۡيَتَوَكَّلِ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ
پێغهمبهرانیان پییان وتن: ئێمه تهنها بهشهرێکین وهکو ئێوه و هیچی تر، بهڵام خوا ویستی ههر کهسێکی ببێت له بهندهکانی خۆی منهت دهخاتهسهری (ههڵیاندهبژێرێ بۆ گهیاندنی پهیامه پیرۆزهکهی)، ئێمه بۆمان نهبووه هیچ بهڵگه و موعجیزهیهکتان بۆ بهێنین مهگهر به ویست و مۆڵهتی خوا نهبێت، دهبا ئهوانهی که ئیماندارن ههر پشت بهخوا ببهستن.
وَمَا لَنَآ أَلَّا نَتَوَكَّلَ عَلَى ٱللَّهِ وَقَدۡ هَدَىٰنَا سُبُلَنَاۚ وَلَنَصۡبِرَنَّ عَلَىٰ مَآ ءَاذَيۡتُمُونَاۚ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلۡيَتَوَكَّلِ ٱلۡمُتَوَكِّلُونَ ﴿12﴾وَمَا لَنَآ أَلَّا نَتَوَكَّلَ عَلَى ٱللَّهِ وَقَدۡ هَدَىٰنَا سُبُلَنَاۚ وَلَنَصۡبِرَنَّ عَلَىٰ مَآ ءَاذَيۡتُمُونَاۚ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلۡيَتَوَكَّلِ ٱلۡمُتَوَكِّلُونَ
جا ئهوه چیمان ههیه ئێمه ئهگهر پشت به پهروهردگاری مهزن نهبهستین، لهکاتێکدا که بهڕاستی ئهو زاته هیدایهت و ڕێنموویی کردووین بۆ ههموو ڕێگهو ڕێبازێکی چاك و بهسوود، مهرج بێت له بهرامبهر ئهو ههموو نهخۆشی و ئازارهوه که ئێوه بۆ ئێمهتان پێش هێنه، خۆگرو بهئارام بین، دهبا ئهوانهی که پشتیوانیان پێویسته ههر پشت بهخوا ببهستن.
وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لِرُسُلِهِمۡ لَنُخۡرِجَنَّكُم مِّنۡ أَرۡضِنَآ أَوۡ لَتَعُودُنَّ فِي مِلَّتِنَاۖ فَأَوۡحَىٰٓ إِلَيۡهِمۡ رَبُّهُمۡ لَنُهۡلِكَنَّ ٱلظَّـٰلِمِينَ ﴿13﴾وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لِرُسُلِهِمۡ لَنُخۡرِجَنَّكُم مِّنۡ أَرۡضِنَآ أَوۡ لَتَعُودُنَّ فِي مِلَّتِنَاۖ فَأَوۡحَىٰٓ إِلَيۡهِمۡ رَبُّهُمۡ لَنُهۡلِكَنَّ ٱلظَّـٰلِمِينَ
ئهوانهش که بێ باوهڕ بوون به پێغهمبهرانی خۆیانیان وت: (ئهگهر کۆڵ نهدهن) بهڕاستی له وڵاتمان دهرتان دهکهین، یان دهبێت بێنهوه ڕیزی ئاینهکهی ئێمه، ئهوسا پهروهردگاریان پهیامی بۆ ناردن که: دڵنیابن ئێمه ستهمکاران (بهم زووانه) لهناو دهبهین و دهیانفهوتێنین...
وَلَنُسۡكِنَنَّكُمُ ٱلۡأَرۡضَ مِنۢ بَعۡدِهِمۡۚ ذَٰلِكَ لِمَنۡ خَافَ مَقَامِي وَخَافَ وَعِيدِ ﴿14﴾وَلَنُسۡكِنَنَّكُمُ ٱلۡأَرۡضَ مِنۢ بَعۡدِهِمۡۚ ذَٰلِكَ لِمَنۡ خَافَ مَقَامِي وَخَافَ وَعِيدِ
بێگومان نیشتهجێتان دهکهین لهو وڵاتهدا له دوای ئهوان، ئهوهش بۆ ههموو ئهو کهسانهیه که له وهستانیان له بهردهم دهسهڵاتی مندا دهترسن و ههڕهشهکانی من بیم و ترسیان ههیه.
وَٱسۡتَفۡتَحُواْ وَخَابَ كُلُّ جَبَّارٍ عَنِيدٖ ﴿15﴾وَٱسۡتَفۡتَحُواْ وَخَابَ كُلُّ جَبَّارٍ عَنِيدٖ
ئهوسا ئیتر پێغهمبهران داوای سهرکهوتنیان له پهروهردگاریان کردو ههموو زۆردارو ستهمکارو سهرسهخت و دڵ ڕهشێك نائومێد و مایهپووچ بوو.
مِّن وَرَآئِهِۦ جَهَنَّمُ وَيُسۡقَىٰ مِن مَّآءٖ صَدِيدٖ ﴿16﴾مِّن وَرَآئِهِۦ جَهَنَّمُ وَيُسۡقَىٰ مِن مَّآءٖ صَدِيدٖ
(ههریهك لهوانه) له داهاتوودا دۆزهخ چاوهڕێیهتی و تیایدا کێم و زووخاوی دهرخوارد دهدرێت....
يَتَجَرَّعُهُۥ وَلَا يَكَادُ يُسِيغُهُۥ وَيَأۡتِيهِ ٱلۡمَوۡتُ مِن كُلِّ مَكَانٖ وَمَا هُوَ بِمَيِّتٖۖ وَمِن وَرَآئِهِۦ عَذَابٌ غَلِيظٞ ﴿17﴾يَتَجَرَّعُهُۥ وَلَا يَكَادُ يُسِيغُهُۥ وَيَأۡتِيهِ ٱلۡمَوۡتُ مِن كُلِّ مَكَانٖ وَمَا هُوَ بِمَيِّتٖۖ وَمِن وَرَآئِهِۦ عَذَابٌ غَلِيظٞ
جا ئهو کێم و زووخاوه قوم قوم بهناچاری دهخواتهوه و بهئاسانی بۆی قوت نادرێت، مهرگیش له ههموو لایهکهوه هێرشی بۆ دههێنێت، کهچی ناشمرێت، لهوهودواش سزاو ئازاری ههمهجۆرو ناخۆش و گران یهخهی بهرنادات.
مَّثَلُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِرَبِّهِمۡۖ أَعۡمَٰلُهُمۡ كَرَمَادٍ ٱشۡتَدَّتۡ بِهِ ٱلرِّيحُ فِي يَوۡمٍ عَاصِفٖۖ لَّا يَقۡدِرُونَ مِمَّا كَسَبُواْ عَلَىٰ شَيۡءٖۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلضَّلَٰلُ ٱلۡبَعِيدُ ﴿18﴾مَّثَلُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِرَبِّهِمۡۖ أَعۡمَٰلُهُمۡ كَرَمَادٍ ٱشۡتَدَّتۡ بِهِ ٱلرِّيحُ فِي يَوۡمٍ عَاصِفٖۖ لَّا يَقۡدِرُونَ مِمَّا كَسَبُواْ عَلَىٰ شَيۡءٖۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلضَّلَٰلُ ٱلۡبَعِيدُ
نموونهی ئهوانهی که باوهڕیان نههێناوه بهپهروهردگاریان، کردهوهکانیان وهکو خۆڵهمێشێك وایه که له ڕهشهبایهکی سهخت له ڕۆژێکی گهردهلوودا بهتوندی لێی بدات، لهو ههوڵ و کۆششهی که داویانه بۆ دنیا هیچیان دهست ناکهوێت، ئا ئهوهیه گومڕایهك که له حهق و ڕاستیهوه دووره.
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ بِٱلۡحَقِّۚ إِن يَشَأۡ يُذۡهِبۡكُمۡ وَيَأۡتِ بِخَلۡقٖ جَدِيدٖ ﴿19﴾أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ بِٱلۡحَقِّۚ إِن يَشَأۡ يُذۡهِبۡكُمۡ وَيَأۡتِ بِخَلۡقٖ جَدِيدٖ
ئایا نهتبینیوه و نهتزانیوه که بێگومان خوا ئاسمانهکان و زهوی لهسهر بنچینهی حهق و ڕاستی بهدیهێناوه، ئهگهر بیهوێت ئهوه ئێوه لهناودهبات و ناتانهێڵێت و کهسانی تازه دههێنێته کایهوه.
وَمَا ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ بِعَزِيزٖ ﴿20﴾وَمَا ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ بِعَزِيزٖ
ئهو گۆڕانکاری و ئهو جۆره شتانه لای خوای بهدهسهڵات گران نیه و زۆر ئاسانه.
وَبَرَزُواْ لِلَّهِ جَمِيعٗا فَقَالَ ٱلضُّعَفَـٰٓؤُاْ لِلَّذِينَ ٱسۡتَكۡبَرُوٓاْ إِنَّا كُنَّا لَكُمۡ تَبَعٗا فَهَلۡ أَنتُم مُّغۡنُونَ عَنَّا مِنۡ عَذَابِ ٱللَّهِ مِن شَيۡءٖۚ قَالُواْ لَوۡ هَدَىٰنَا ٱللَّهُ لَهَدَيۡنَٰكُمۡۖ سَوَآءٌ عَلَيۡنَآ أَجَزِعۡنَآ أَمۡ صَبَرۡنَا مَا لَنَا مِن مَّحِيصٖ ﴿21﴾وَبَرَزُواْ لِلَّهِ جَمِيعٗا فَقَالَ ٱلضُّعَفَـٰٓؤُاْ لِلَّذِينَ ٱسۡتَكۡبَرُوٓاْ إِنَّا كُنَّا لَكُمۡ تَبَعٗا فَهَلۡ أَنتُم مُّغۡنُونَ عَنَّا مِنۡ عَذَابِ ٱللَّهِ مِن شَيۡءٖۚ قَالُواْ لَوۡ هَدَىٰنَا ٱللَّهُ لَهَدَيۡنَٰكُمۡۖ سَوَآءٌ عَلَيۡنَآ أَجَزِعۡنَآ أَمۡ صَبَرۡنَا مَا لَنَا مِن مَّحِيصٖ
(ئهو ڕۆژهی که قیامهت بهرپا دهبێت) ههمووان لهبهردهم دهسهڵاتی خوادا دهردهکهون، ئینجا لاوازو بێ دهسهڵاتهکان (ئهوانهی کوێرانه شوێن ملهوڕو ستهمکاران کهوتبوون) دهڵێن: بهوانهی که خۆیان بهزل و گهوره دانابوو، بێگومان خۆ ئێمه شوێن ئێوه کهوتبووین! (ئێمه گوێڕایهڵ و فهرمانبهرداری ئێوه بووین!) جا ئایا ئێوه ئهمڕۆ ناتوانن ههوڵێك بدهن تائهندازهیهك سزای خوا لهسهرمان کهم ببێتهوه، لهوهڵامیاندا وتیان: ئهگهر خوا هیدایهتی ئێمهی بدایه، ئێمهش هیدایهتی ئێوهمان دهدا، (ئهڵبهت ڕوون و ئاشکرایه کهئهوانه به دهسهڵاتدارو بێ دهسهڵاتیانهوه له دنیادا نهك هیدایهتیان نهدهویست بهڵکو دژی دهوهستان و پیلانیان دهگێڕا، ئیتر چۆن خوای گهروره هیدایهتی ئهو جۆره کهسانه دهدات، خۆ هیدایهت بهزۆر نیه) ئێستهش بۆ ئێمه چوونیهكه، هاوارو ئاهو ناڵه بکهین، یان دان بهخۆدا بگرین، چارمان نیه و ڕزگار بوونمان ئهستهمه.
وَقَالَ ٱلشَّيۡطَٰنُ لَمَّا قُضِيَ ٱلۡأَمۡرُ إِنَّ ٱللَّهَ وَعَدَكُمۡ وَعۡدَ ٱلۡحَقِّ وَوَعَدتُّكُمۡ فَأَخۡلَفۡتُكُمۡۖ وَمَا كَانَ لِيَ عَلَيۡكُم مِّن سُلۡطَٰنٍ إِلَّآ أَن دَعَوۡتُكُمۡ فَٱسۡتَجَبۡتُمۡ لِيۖ فَلَا تَلُومُونِي وَلُومُوٓاْ أَنفُسَكُمۖ مَّآ أَنَا۠ بِمُصۡرِخِكُمۡ وَمَآ أَنتُم بِمُصۡرِخِيَّ إِنِّي كَفَرۡتُ بِمَآ أَشۡرَكۡتُمُونِ مِن قَبۡلُۗ إِنَّ ٱلظَّـٰلِمِينَ لَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ ﴿22﴾وَقَالَ ٱلشَّيۡطَٰنُ لَمَّا قُضِيَ ٱلۡأَمۡرُ إِنَّ ٱللَّهَ وَعَدَكُمۡ وَعۡدَ ٱلۡحَقِّ وَوَعَدتُّكُمۡ فَأَخۡلَفۡتُكُمۡۖ وَمَا كَانَ لِيَ عَلَيۡكُم مِّن سُلۡطَٰنٍ إِلَّآ أَن دَعَوۡتُكُمۡ فَٱسۡتَجَبۡتُمۡ لِيۖ فَلَا تَلُومُونِي وَلُومُوٓاْ أَنفُسَكُمۖ مَّآ أَنَا۠ بِمُصۡرِخِكُمۡ وَمَآ أَنتُم بِمُصۡرِخِيَّ إِنِّي كَفَرۡتُ بِمَآ أَشۡرَكۡتُمُونِ مِن قَبۡلُۗ إِنَّ ٱلظَّـٰلِمِينَ لَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ
(کاتێ ههمووشت تهواو دهبێت بهههشتیهکان دهچنه بهههشتهوه و دۆزهخیهکان دهخرێنه دۆزهخهوه) شهیتان (بهفهرمانی خوا) دێته قسهو (ڕوو به پهیڕهوانی) دهڵێت: بهڕاستی خوا بهڵێنی ڕاست و دروستی پێ ڕاگهیاندبوون منیش بهڵێنی درۆو نادروستم پێدان و جا توانیم گومڕاتان بکهم و له ڕێبازی ڕاست و وێڵتان بکهم، وهنهبێت من هیچ زۆرو دهسهڵاتێکم بهسهر ئێوهدا ههبووبێت، جگه لهوهی (بهوهسوه سهوخهتهرهو خهیاڵ) بانگم کردن (بۆ خوانهناسی و تاوان) ئێوهش بهدهممهوه هاتن و بهقسهتان کردم، ئیتر سهرزهنشت و لۆمهی من مهکهن، بهڵکو سهرزهنشت و لۆمهی خۆتان بکهن (که ئاوا گێلانه، بێ بیرکردنهوه بهقسهتان کردم، ئهمڕۆ) من ناتوانم بههاناو هاواری ئێوهوه بێم، ئێوهش ناتوانن به هاناو هاواری منهوه بێن، بێگومان من باوهڕم نهبوو بهوهی که کاتی خۆی منتان کردبوو بهشهرێك و هاوبهش له پێشدا، بهڕاستی ئهمڕۆ ستهمکاران سزای زۆر بهئێش دهدرێن.
وَأُدۡخِلَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ جَنَّـٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَا بِإِذۡنِ رَبِّهِمۡۖ تَحِيَّتُهُمۡ فِيهَا سَلَٰمٌ ﴿23﴾وَأُدۡخِلَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ جَنَّـٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَا بِإِذۡنِ رَبِّهِمۡۖ تَحِيَّتُهُمۡ فِيهَا سَلَٰمٌ
(لهولاشهوه) ئهوانهی ئیمان و باوهڕیان هێنابوو، کارو کردهوه چاکهکانیان ئهنجام دابوو بهرهو بهههشت بهڕێ کران، چهندهها ڕووبار بهژێر درهختهکان و بهبهردهم کۆشکهکانیدا دهڕوات، لهوجێگهو ڕێگه خۆشهدا ژیانی ههمیشهیی و بهردهوام دهبهنه سهر بهفهرمان و ڕهزامهندی پهروهردگاریان و چاك و چۆنیان لهو بهههشتهدا _سڵاوکردنه_.
أَلَمۡ تَرَ كَيۡفَ ضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلٗا كَلِمَةٗ طَيِّبَةٗ كَشَجَرَةٖ طَيِّبَةٍ أَصۡلُهَا ثَابِتٞ وَفَرۡعُهَا فِي ٱلسَّمَآءِ ﴿24﴾أَلَمۡ تَرَ كَيۡفَ ضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلٗا كَلِمَةٗ طَيِّبَةٗ كَشَجَرَةٖ طَيِّبَةٍ أَصۡلُهَا ثَابِتٞ وَفَرۡعُهَا فِي ٱلسَّمَآءِ
ئایا نهتانبینیوه و نهتانزانیوه چۆن خوا نموونه دههێنێتهوه بهگوفتاری چاك و پاك، کهوهك درهختی چاك و بهردار وایه، ڕهگی بهتوندی داکوتاوه له زهویدا، لق و پۆپهکانیشی بهئاسماندا بڵاوبونهتهوه.
تُؤۡتِيٓ أُكُلَهَا كُلَّ حِينِۭ بِإِذۡنِ رَبِّهَاۗ وَيَضۡرِبُ ٱللَّهُ ٱلۡأَمۡثَالَ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمۡ يَتَذَكَّرُونَ ﴿25﴾تُؤۡتِيٓ أُكُلَهَا كُلَّ حِينِۭ بِإِذۡنِ رَبِّهَاۗ وَيَضۡرِبُ ٱللَّهُ ٱلۡأَمۡثَالَ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمۡ يَتَذَكَّرُونَ
ئهو درهخته ههموو کات و دهمێك بهرو بوومی (پاكو جوان و بێگهردی) دهبهخشێت به ویستی پهروهردگاری، جا خوای پهروهردگار ئهم نموونانه دههێنێتهوه بۆ خهڵکی، بهڵکو یاداوهری وهرگرن (لهڕاستیدا دین و بهرنامهی خوا درهختێکی ئاوا پیرۆزه، ڕهگ و ڕیشاڵی خێر بهخشه، چونکه خاکی زهوی له داماڵین دهپارێزێت، لق و پۆپی بهسووده، سێبهر دهکات، گهڵاوگوڵ بۆ داوو دهرمان و ماڵات، بهروبوومی بۆ ئادهمیزاد، باڵندهکان بهئاوازی خۆش لهسهری دهخوێنن و تهسبیحات دهکهن و دڵخۆشمان دهکهن، ئۆکسجین دهبهخشێت... هتد).
وَمَثَلُ كَلِمَةٍ خَبِيثَةٖ كَشَجَرَةٍ خَبِيثَةٍ ٱجۡتُثَّتۡ مِن فَوۡقِ ٱلۡأَرۡضِ مَا لَهَا مِن قَرَارٖ ﴿26﴾وَمَثَلُ كَلِمَةٍ خَبِيثَةٖ كَشَجَرَةٍ خَبِيثَةٍ ٱجۡتُثَّتۡ مِن فَوۡقِ ٱلۡأَرۡضِ مَا لَهَا مِن قَرَارٖ
نموونهی قسهو گوفتاری پیس و ناپوختیش وهکو درهختی زرو پیس و بێ سوود وایه، که ههڵکێشرابێت و لهسهر ڕووکاری زهوی فڕێ درابێت، بههیچ بارێکدا خۆی نهگرێت (بۆ سووتاندن نهبێت بۆ هیچی تر چاك نیه، ئهم نموونهیهش ئاماژهیه بۆ ههموو سهرگهردانێك که له دنیادا خێر نهداتهوه، له قیامهتیشدا شوێنکهوتوانیان له دۆزهخهوه سهریان دهردهچێت).
يُثَبِّتُ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ بِٱلۡقَوۡلِ ٱلثَّابِتِ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَفِي ٱلۡأٓخِرَةِۖ وَيُضِلُّ ٱللَّهُ ٱلظَّـٰلِمِينَۚ وَيَفۡعَلُ ٱللَّهُ مَا يَشَآءُ ﴿27﴾يُثَبِّتُ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ بِٱلۡقَوۡلِ ٱلثَّابِتِ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَفِي ٱلۡأٓخِرَةِۖ وَيُضِلُّ ٱللَّهُ ٱلظَّـٰلِمِينَۚ وَيَفۡعَلُ ٱللَّهُ مَا يَشَآءُ
خوای گهوره ئهوانهی باوهڕیان هێناوه پایهدار دهکات لهسهر گوفتاری بهجێ و دروستیان له ژیانی دنیادا، لهسهرهمهرگ و له قیامهتیشدا، (باوهڕی دامهزراو فریایان دهکهوێت و) گوفتاریان ڕێك و پێك و دامهزراو دهبێت و بهئیمانهوه دهمرن، لهولاشهوه ههر ئهو خوایه ستهمکاران گومڕا دهکات و ئهوهی پهروهردگار بیهوێت ههر ئهوه پێش دێت و دهکرێت.
أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ بَدَّلُواْ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ كُفۡرٗا وَأَحَلُّواْ قَوۡمَهُمۡ دَارَ ٱلۡبَوَارِ ﴿28﴾۞أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ بَدَّلُواْ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ كُفۡرٗا وَأَحَلُّواْ قَوۡمَهُمۡ دَارَ ٱلۡبَوَارِ
ئایا سهرنجی ئهوانه نادهیت که نازو نیعمهتهکانی خوایان به حهرام گێڕاوه (بۆ گوناهو خراپه باکاری دههێنن) و بوونهته هۆی سهرگهردانی و تیاچوونی قهومهکهی خۆیان.
جَهَنَّمَ يَصۡلَوۡنَهَاۖ وَبِئۡسَ ٱلۡقَرَارُ ﴿29﴾جَهَنَّمَ يَصۡلَوۡنَهَاۖ وَبِئۡسَ ٱلۡقَرَارُ
(ئهوانه) سهرئهنجام دهچنه ناو دۆزهخ، که جێگهیهکی زۆر ناخۆشه بۆ نیشتهجێ بوون.
وَجَعَلُواْ لِلَّهِ أَندَادٗا لِّيُضِلُّواْ عَن سَبِيلِهِۦۗ قُلۡ تَمَتَّعُواْ فَإِنَّ مَصِيرَكُمۡ إِلَى ٱلنَّارِ ﴿30﴾وَجَعَلُواْ لِلَّهِ أَندَادٗا لِّيُضِلُّواْ عَن سَبِيلِهِۦۗ قُلۡ تَمَتَّعُواْ فَإِنَّ مَصِيرَكُمۡ إِلَى ٱلنَّارِ
خوانهناسان هاوهڵ و شهریکیان بۆ خوا بڕیاردا، بۆ ئهوهی خهڵك وێڵ بکهن له بهرنامهو ئاین و ڕێبازی خوا، پێیان بڵێ: ڕابوێرن و ژیان بهسهربهرن، چونکه سهرئهنجامتان بهرهو دۆزهخه.
قُل لِّعِبَادِيَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ يُقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُنفِقُواْ مِمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡ سِرّٗا وَعَلَانِيَةٗ مِّن قَبۡلِ أَن يَأۡتِيَ يَوۡمٞ لَّا بَيۡعٞ فِيهِ وَلَا خِلَٰلٌ ﴿31﴾قُل لِّعِبَادِيَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ يُقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُنفِقُواْ مِمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡ سِرّٗا وَعَلَانِيَةٗ مِّن قَبۡلِ أَن يَأۡتِيَ يَوۡمٞ لَّا بَيۡعٞ فِيهِ وَلَا خِلَٰلٌ
(ئهی محمد صلی الله علیه وسلم) بهو بهندانهم که باوهڕیان هێناوه بڵێ: با نوێژهکانیان به چاکی ئهنجام بدهن و لهو ڕزق و ڕۆزیهی که پێمان بهخشیوون ببهخشن بهنهێنی (بۆ ئهوهی ڕیاو ڕووپامایی تێکهڵ نهبێت) و بهئاشکرا (بۆ هاندانی کهسانی تر)، پێش ئهوهی ڕۆژێك بێت نه کڕینی تیادایه، نهفرۆشتن (تا بههۆی پارهو سامانهوه خۆتان دهرباز بکهن) نه دۆستایهتیشی تێدایه (تا دۆستان و هاوهڵان ههوڵێك بدهن).
ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَأَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَخۡرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ رِزۡقٗا لَّكُمۡۖ وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلۡفُلۡكَ لِتَجۡرِيَ فِي ٱلۡبَحۡرِ بِأَمۡرِهِۦۖ وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلۡأَنۡهَٰرَ ﴿32﴾ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَأَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَخۡرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ رِزۡقٗا لَّكُمۡۖ وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلۡفُلۡكَ لِتَجۡرِيَ فِي ٱلۡبَحۡرِ بِأَمۡرِهِۦۖ وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلۡأَنۡهَٰرَ
خوا ئهو زاتهیه که ئاسمانهکان و زهوی بهدیهێناوه، له ئاسمانهوه بارانی باراندووه بههۆیهوه بهروبوومی لهناخی زهوی بۆ ئێوه دهرهێناوه، ههروهها کهشتی له دهریادا بۆ ئێوه بار هێناوه تا فهرمانی ئهو زاته بڕوات (بهسهریهوه، ههر خوایه بهدیهێنهری ئهو ماده سهرهتاییانهی که کهشتی لێ دروست دهکرێت، ههر ئهوزاتهیه بهدیهێنهری وزهو ئاوو ههوا... هتد)، ههروهها ڕووبارهکانیشی بۆ ڕام کردوون (که جۆرهها سوودیان ههیه بۆتان).
وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَ دَآئِبَيۡنِۖ وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلَّيۡلَ وَٱلنَّهَارَ ﴿33﴾وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَ دَآئِبَيۡنِۖ وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلَّيۡلَ وَٱلنَّهَارَ
خۆرو مانگیشی بۆ ڕام هێناون که بهردهوام له چهرخ و خولدان، شهو و ڕۆژیشی بۆ خزمهتگوزاری ئێوه ڕام هێنا.
وَءَاتَىٰكُم مِّن كُلِّ مَا سَأَلۡتُمُوهُۚ وَإِن تَعُدُّواْ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ لَا تُحۡصُوهَآۗ إِنَّ ٱلۡإِنسَٰنَ لَظَلُومٞ كَفَّارٞ ﴿34﴾وَءَاتَىٰكُم مِّن كُلِّ مَا سَأَلۡتُمُوهُۚ وَإِن تَعُدُّواْ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ لَا تُحۡصُوهَآۗ إِنَّ ٱلۡإِنسَٰنَ لَظَلُومٞ كَفَّارٞ
لهههرچی شتێك داواتان کردبێت و پێوستان بێت، پێی بهخشیوون، خۆ ئهگهر نازو نیعمهت و بهخششهکانی خوا ئاماژه بکهن، ناتوانن بیانژمێرن (بهڵکو یهك نیعمهت ناژمێردرێت، ئهوهنده لق و پۆپی لێ دهبێتهوه)، بهڕاستی زۆربهی ئینسانهکان زۆر ستهمکارو خوانهناس و سپڵهن.
وَإِذۡ قَالَ إِبۡرَٰهِيمُ رَبِّ ٱجۡعَلۡ هَٰذَا ٱلۡبَلَدَ ءَامِنٗا وَٱجۡنُبۡنِي وَبَنِيَّ أَن نَّعۡبُدَ ٱلۡأَصۡنَامَ ﴿35﴾وَإِذۡ قَالَ إِبۡرَٰهِيمُ رَبِّ ٱجۡعَلۡ هَٰذَا ٱلۡبَلَدَ ءَامِنٗا وَٱجۡنُبۡنِي وَبَنِيَّ أَن نَّعۡبُدَ ٱلۡأَصۡنَامَ
(بهیاد بێنه) کاتێك ئیبراهیم نزای کردو وتی: پهروهردگارا، باڵی هێمنی و ئاسایش بکێشه بهسهر ئهم شارو وڵاتهداو خۆم و نهوهکانیشم بپارێزه لهوهی که بتهکان بپهرهستین.
رَبِّ إِنَّهُنَّ أَضۡلَلۡنَ كَثِيرٗا مِّنَ ٱلنَّاسِۖ فَمَن تَبِعَنِي فَإِنَّهُۥ مِنِّيۖ وَمَنۡ عَصَانِي فَإِنَّكَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ﴿36﴾رَبِّ إِنَّهُنَّ أَضۡلَلۡنَ كَثِيرٗا مِّنَ ٱلنَّاسِۖ فَمَن تَبِعَنِي فَإِنَّهُۥ مِنِّيۖ وَمَنۡ عَصَانِي فَإِنَّكَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ
پهروهردگارا، بهڕاستی ئهو بتانه زۆر کهسیان گومڕا کردو، زۆر خهڵکیان سهرلێشێواو کرد، جا ئهوهی شوێنی من بکهوێته و بهگوێی من بکات، ئهوه بێگومان له پهیڕهوانی منه، ئهوهش که لێم یاخی دهبێت، ئهوه بێگومان تۆ زۆر لێخۆش بوو میهرهبانیت.
رَّبَّنَآ إِنِّيٓ أَسۡكَنتُ مِن ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيۡرِ ذِي زَرۡعٍ عِندَ بَيۡتِكَ ٱلۡمُحَرَّمِ رَبَّنَا لِيُقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ فَٱجۡعَلۡ أَفۡـِٔدَةٗ مِّنَ ٱلنَّاسِ تَهۡوِيٓ إِلَيۡهِمۡ وَٱرۡزُقۡهُم مِّنَ ٱلثَّمَرَٰتِ لَعَلَّهُمۡ يَشۡكُرُونَ ﴿37﴾رَّبَّنَآ إِنِّيٓ أَسۡكَنتُ مِن ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيۡرِ ذِي زَرۡعٍ عِندَ بَيۡتِكَ ٱلۡمُحَرَّمِ رَبَّنَا لِيُقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ فَٱجۡعَلۡ أَفۡـِٔدَةٗ مِّنَ ٱلنَّاسِ تَهۡوِيٓ إِلَيۡهِمۡ وَٱرۡزُقۡهُم مِّنَ ٱلثَّمَرَٰتِ لَعَلَّهُمۡ يَشۡكُرُونَ
پهروهردگارا بهڕاستی من ههندێ له وهچه و خێزانم له دۆڵێکی وشکی بێ کشتوکاڵدا جێنشین کردووه، لهپاڵ ماڵه پیرۆزهکهتدا، له پاڵ (بیت الحرام) دا، پهروهردگارا، بۆیه لێره نیشتهجێم کردن تا بهچاکی نوێژو خواپهرستی ئهنجام بدهن، جاداواکارم دڵی ههندێك لهو خهڵکه کهمهندکێش بکهیت بۆ لایان و له ڕزق و ڕۆزی جۆراو جۆر بههرهمهندیان بکهیت، بۆئهوهی سوپاسگوزاری بکهن.
رَبَّنَآ إِنَّكَ تَعۡلَمُ مَا نُخۡفِي وَمَا نُعۡلِنُۗ وَمَا يَخۡفَىٰ عَلَى ٱللَّهِ مِن شَيۡءٖ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَا فِي ٱلسَّمَآءِ ﴿38﴾رَبَّنَآ إِنَّكَ تَعۡلَمُ مَا نُخۡفِي وَمَا نُعۡلِنُۗ وَمَا يَخۡفَىٰ عَلَى ٱللَّهِ مِن شَيۡءٖ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَا فِي ٱلسَّمَآءِ
پهروهردگارا، بهڕاستی تۆ دهزانیت چی دهشارینهوه و چی ئاشکرا دهکهین (له کارو کردهوهمان) و هیچ شتێك له زهوی و له ئاسماندا له خوای گهوره پهنهان نابێت.
ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ ٱلَّذِي وَهَبَ لِي عَلَى ٱلۡكِبَرِ إِسۡمَٰعِيلَ وَإِسۡحَٰقَۚ إِنَّ رَبِّي لَسَمِيعُ ٱلدُّعَآءِ ﴿39﴾ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ ٱلَّذِي وَهَبَ لِي عَلَى ٱلۡكِبَرِ إِسۡمَٰعِيلَ وَإِسۡحَٰقَۚ إِنَّ رَبِّي لَسَمِيعُ ٱلدُّعَآءِ
سوپاس و ستایش بۆ ئهو خوایهی که له تهمهنی پیریدا ئیسماعیل و ئیسحاقی پێ بهخشیم، بهڕاستی پهروهردگارم بیسهری دوعا و نزایه.
رَبِّ ٱجۡعَلۡنِي مُقِيمَ ٱلصَّلَوٰةِ وَمِن ذُرِّيَّتِيۚ رَبَّنَا وَتَقَبَّلۡ دُعَآءِ ﴿40﴾رَبِّ ٱجۡعَلۡنِي مُقِيمَ ٱلصَّلَوٰةِ وَمِن ذُرِّيَّتِيۚ رَبَّنَا وَتَقَبَّلۡ دُعَآءِ
پهروهردگارا، خۆم و نهوهکانم بگێڕه لهو کهسانهی که ئهنجامدهری نوێژ بین بهچاکی، پهروهردگارا، دوعاو نزام گیرا بکه.
رَبَّنَا ٱغۡفِرۡ لِي وَلِوَٰلِدَيَّ وَلِلۡمُؤۡمِنِينَ يَوۡمَ يَقُومُ ٱلۡحِسَابُ ﴿41﴾رَبَّنَا ٱغۡفِرۡ لِي وَلِوَٰلِدَيَّ وَلِلۡمُؤۡمِنِينَ يَوۡمَ يَقُومُ ٱلۡحِسَابُ
پهروهردگارا، لهخۆم و دایک و باوکم و ئیمانداران خۆش ببه، لهو ڕۆژهدا که لێپرسینهوه بهرپا دهبێت.
وَلَا تَحۡسَبَنَّ ٱللَّهَ غَٰفِلًا عَمَّا يَعۡمَلُ ٱلظَّـٰلِمُونَۚ إِنَّمَا يُؤَخِّرُهُمۡ لِيَوۡمٖ تَشۡخَصُ فِيهِ ٱلۡأَبۡصَٰرُ ﴿42﴾وَلَا تَحۡسَبَنَّ ٱللَّهَ غَٰفِلًا عَمَّا يَعۡمَلُ ٱلظَّـٰلِمُونَۚ إِنَّمَا يُؤَخِّرُهُمۡ لِيَوۡمٖ تَشۡخَصُ فِيهِ ٱلۡأَبۡصَٰرُ
(ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم) واگومان مهبه که خوا بێ ئاگایه لهو کاروکردهوهیهی ستهمکاران دهیکهن، بهڕاستی خوا سزاکهیان دوا دهخات بۆ ڕۆژیك که چاوهکانیان تیایدا ئهبڵهق دهبن (جاری وایش ههیه ههر له دنیادا ستهمکاران ڕیسوا دهکات و تۆڵهیان لێدهسێنێت).
مُهۡطِعِينَ مُقۡنِعِي رُءُوسِهِمۡ لَا يَرۡتَدُّ إِلَيۡهِمۡ طَرۡفُهُمۡۖ وَأَفۡـِٔدَتُهُمۡ هَوَآءٞ ﴿43﴾مُهۡطِعِينَ مُقۡنِعِي رُءُوسِهِمۡ لَا يَرۡتَدُّ إِلَيۡهِمۡ طَرۡفُهُمۡۖ وَأَفۡـِٔدَتُهُمۡ هَوَآءٞ
به پهله و شپرزهییهوه دێن، سهریان بهرز کردۆتهوه و له ترس و سامناکی ئهو ڕۆژهدا چاویان ناتروکێت، دڵه ڕاوکێیانهو دڵ و دهروونیان بهتاڵه و هیچ حاڵی نین.
وَأَنذِرِ ٱلنَّاسَ يَوۡمَ يَأۡتِيهِمُ ٱلۡعَذَابُ فَيَقُولُ ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ رَبَّنَآ أَخِّرۡنَآ إِلَىٰٓ أَجَلٖ قَرِيبٖ نُّجِبۡ دَعۡوَتَكَ وَنَتَّبِعِ ٱلرُّسُلَۗ أَوَلَمۡ تَكُونُوٓاْ أَقۡسَمۡتُم مِّن قَبۡلُ مَا لَكُم مِّن زَوَالٖ ﴿44﴾وَأَنذِرِ ٱلنَّاسَ يَوۡمَ يَأۡتِيهِمُ ٱلۡعَذَابُ فَيَقُولُ ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ رَبَّنَآ أَخِّرۡنَآ إِلَىٰٓ أَجَلٖ قَرِيبٖ نُّجِبۡ دَعۡوَتَكَ وَنَتَّبِعِ ٱلرُّسُلَۗ أَوَلَمۡ تَكُونُوٓاْ أَقۡسَمۡتُم مِّن قَبۡلُ مَا لَكُم مِّن زَوَالٖ
ئهی محمد صلی الله علیه وسلم خهڵك بترسێنه و بێداریان بکهرهوه لهو ڕۆژهی که سزاو ئازار یهخهیان پێ دهگرێت، جا ئهوانهی که ستهمیان کردووه دهڵێن: پهروهردگارا بۆ ماوهیهکی کهم و نزیك مۆڵهتمان بدا (بمانگێڕهوه بۆ دنیا) تا به دهم بانگهوازهکهتهوه بچین و شوێنی پێغهمبهران بکهین، (بهڵام تازه کار لهکار ترازاوهو گهڕانهوه ئهستهمه، بۆیه پێیان دهوترێت) مهگهر کاتی خۆی سوێندتان نهدهخوارد که دنیا بهردهوامهو ئێوه تیاچونتان نابێت؟!.
وَسَكَنتُمۡ فِي مَسَٰكِنِ ٱلَّذِينَ ظَلَمُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ وَتَبَيَّنَ لَكُمۡ كَيۡفَ فَعَلۡنَا بِهِمۡ وَضَرَبۡنَا لَكُمُ ٱلۡأَمۡثَالَ ﴿45﴾وَسَكَنتُمۡ فِي مَسَٰكِنِ ٱلَّذِينَ ظَلَمُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ وَتَبَيَّنَ لَكُمۡ كَيۡفَ فَعَلۡنَا بِهِمۡ وَضَرَبۡنَا لَكُمُ ٱلۡأَمۡثَالَ
ئێوه کاتی خۆیشی نیشتهجێ بوون له ماڵ و حاڵ و شوێنی ئهوانهدا که ستهمیان له خۆیان کردو (ڕێگهی ئیمان و خواناسیان نهگرت) بۆتان دهرکهوت که چیمان پێکردن و چیمان بهسهر هێنان و نموونه و باسی زۆرمان بۆ هێناونهتهوه (دهربارهی سهرئهنجامیان).
وَقَدۡ مَكَرُواْ مَكۡرَهُمۡ وَعِندَ ٱللَّهِ مَكۡرُهُمۡ وَإِن كَانَ مَكۡرُهُمۡ لِتَزُولَ مِنۡهُ ٱلۡجِبَالُ ﴿46﴾وَقَدۡ مَكَرُواْ مَكۡرَهُمۡ وَعِندَ ٱللَّهِ مَكۡرُهُمۡ وَإِن كَانَ مَكۡرُهُمۡ لِتَزُولَ مِنۡهُ ٱلۡجِبَالُ
بێگومان (خوانهناسان) پیلان و تهڵهکهی خۆیانیان گێڕا، فێڵ و فڕی زۆریان کرد، بهڵام ههموو پیلان و فێڵیان لای خوا ئاشکراو دیاره (بهسهر خۆیاندا دهشکێتهوه) ههرچهنده پیلان و فێڵیان کێوهکانیش له بن بهێنێت.
فَلَا تَحۡسَبَنَّ ٱللَّهَ مُخۡلِفَ وَعۡدِهِۦ رُسُلَهُۥٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٞ ذُو ٱنتِقَامٖ ﴿47﴾فَلَا تَحۡسَبَنَّ ٱللَّهَ مُخۡلِفَ وَعۡدِهِۦ رُسُلَهُۥٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٞ ذُو ٱنتِقَامٖ
کهواته، وا حساب مهکه (ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم، ئهی ئیماندار) خوای گهوره بهڵێنی خۆی بۆ پێغهمبهران ناباته سهر (به سهرخستن و مانهوهی بهرنامهیان له دنیاداو سهرفرازی ههمیشهییان له بهههشتی بهریندا) چونکه بهڕاستی خوا باڵادهسته و خاوهنی تۆڵهیه (له ستهمکارو خوانهناسان).
يَوۡمَ تُبَدَّلُ ٱلۡأَرۡضُ غَيۡرَ ٱلۡأَرۡضِ وَٱلسَّمَٰوَٰتُۖ وَبَرَزُواْ لِلَّهِ ٱلۡوَٰحِدِ ٱلۡقَهَّارِ ﴿48﴾يَوۡمَ تُبَدَّلُ ٱلۡأَرۡضُ غَيۡرَ ٱلۡأَرۡضِ وَٱلسَّمَٰوَٰتُۖ وَبَرَزُواْ لِلَّهِ ٱلۡوَٰحِدِ ٱلۡقَهَّارِ
له ڕۆژێکدا که ئهم زهویه دهگۆڕێت به زهویهکی ترو ههروهها ئاسمانهکانیش دهگۆڕێن به شێوهو شێوازێکی ترو ههموو ئهو خهڵکه دهردهکهون و ئامادهن له بهردهم دادگای خوای تاك و تهنهاو بهدهسهڵات و خهشیمگیر له کافران.
وَتَرَى ٱلۡمُجۡرِمِينَ يَوۡمَئِذٖ مُّقَرَّنِينَ فِي ٱلۡأَصۡفَادِ ﴿49﴾وَتَرَى ٱلۡمُجۡرِمِينَ يَوۡمَئِذٖ مُّقَرَّنِينَ فِي ٱلۡأَصۡفَادِ
لهو ڕۆژهدا تاوانباران و گوناهکاران دهبینێت کۆت و زنجیر کراوهته دهست و پێ و گهردنیان و بهیهکهوه بهستراون.
سَرَابِيلُهُم مِّن قَطِرَانٖ وَتَغۡشَىٰ وُجُوهَهُمُ ٱلنَّارُ ﴿50﴾سَرَابِيلُهُم مِّن قَطِرَانٖ وَتَغۡشَىٰ وُجُوهَهُمُ ٱلنَّارُ
کراسهکانیان له قهترانه (که ماددهیهکی ڕهشی بۆن ناخۆشه و بهخێرایش دهسووتێت) و بڵێسهی ئاگریش ڕووخساریانی داپۆشیوه (زۆر له سهغڵهتیدان).
لِيَجۡزِيَ ٱللَّهُ كُلَّ نَفۡسٖ مَّا كَسَبَتۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَرِيعُ ٱلۡحِسَابِ ﴿51﴾لِيَجۡزِيَ ٱللَّهُ كُلَّ نَفۡسٖ مَّا كَسَبَتۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَرِيعُ ٱلۡحِسَابِ
(ئهم تۆڵه سهندنه له ستهمکاران) بۆ ئهوهیه که خوا پاداشتی ههر کهسێك بهگوێرهی ئهوهی کردویهتی بداتهوه، چونکه بهڕاستی خوای گهوره بهخێرایی لێپرسینهوهکان ئهنجام دهدات.
هَٰذَا بَلَٰغٞ لِّلنَّاسِ وَلِيُنذَرُواْ بِهِۦ وَلِيَعۡلَمُوٓاْ أَنَّمَا هُوَ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞ وَلِيَذَّكَّرَ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ ﴿52﴾هَٰذَا بَلَٰغٞ لِّلنَّاسِ وَلِيُنذَرُواْ بِهِۦ وَلِيَعۡلَمُوٓاْ أَنَّمَا هُوَ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞ وَلِيَذَّكَّرَ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ
ئهم (قورئانه) ڕاگهیاندنێکه بۆ خهڵکی بهگشتی تا بههۆیهوه وریا بکرێنهوه و ئامۆژگاری پێ وهربگرن، بۆ ئهوهی بزانن بێگومان ئهو زاته خوایهکی تاك و تهنیایه، (ههروهها بۆ ئهوهیه که) خاوهنی بیرو هۆشهکان یاداوهری وهربگرن و تێفکرن (له ههوڵی ئهوهدا بن خۆشیان و خهڵکیش له سزای دۆزهخ ڕزگار بکهن).
الٓرۚ تِلۡكَ ءَايَٰتُ ٱلۡكِتَٰبِ وَقُرۡءَانٖ مُّبِينٖ ﴿1﴾الٓرۚ تِلۡكَ ءَايَٰتُ ٱلۡكِتَٰبِ وَقُرۡءَانٖ مُّبِينٖ
سهرنجی سهرهتای سورهتی (البقرة) بده، ئهو ئایهتانهی لهم سوورهتهدا هاتووه چهند ئایهتێکی ئهو قورئانه ڕوون و ئاشکرایهیه.
رُّبَمَا يَوَدُّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَوۡ كَانُواْ مُسۡلِمِينَ ﴿2﴾رُّبَمَا يَوَدُّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَوۡ كَانُواْ مُسۡلِمِينَ
ئهوانهی که بێ باوهڕ بوون (له ئایندهیهکی نزیکدا) ئاواتهخواز دهبن که خۆزگه موسڵمان بوونایه، خۆزگه ئیماندار بوونایه.
ذَرۡهُمۡ يَأۡكُلُواْ وَيَتَمَتَّعُواْ وَيُلۡهِهِمُ ٱلۡأَمَلُۖ فَسَوۡفَ يَعۡلَمُونَ ﴿3﴾ذَرۡهُمۡ يَأۡكُلُواْ وَيَتَمَتَّعُواْ وَيُلۡهِهِمُ ٱلۡأَمَلُۖ فَسَوۡفَ يَعۡلَمُونَ
(ئهی محمد صلی الله علیه وسلم، ئهی ئیماندار) جارێ وازیان لێبهێنه با بخۆن و ڕابوێرن و هیواو ئاواتیان سهر گهرم و بێ ئاگایان بکات، سهرهنجام خۆیان دهبیننهوه (چیان بهسهر دێت).
وَمَآ أَهۡلَكۡنَا مِن قَرۡيَةٍ إِلَّا وَلَهَا كِتَابٞ مَّعۡلُومٞ ﴿4﴾وَمَآ أَهۡلَكۡنَا مِن قَرۡيَةٍ إِلَّا وَلَهَا كِتَابٞ مَّعۡلُومٞ
هیچ شارو شارۆچکهیهکمان وێران نهکردووه که لهو کاتهدا نامهو کتێبێکی دیاری کراوی نهبووبێت.
مَّا تَسۡبِقُ مِنۡ أُمَّةٍ أَجَلَهَا وَمَا يَسۡتَـٔۡخِرُونَ ﴿5﴾مَّا تَسۡبِقُ مِنۡ أُمَّةٍ أَجَلَهَا وَمَا يَسۡتَـٔۡخِرُونَ
هیچ میللهت و گهلێك پێش کاتی دیاری کراوی لهناو بردنی خۆی ناکهوێت و (ههرگیز) دواش ناکهوێت.
وَقَالُواْ يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِي نُزِّلَ عَلَيۡهِ ٱلذِّكۡرُ إِنَّكَ لَمَجۡنُونٞ ﴿6﴾وَقَالُواْ يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِي نُزِّلَ عَلَيۡهِ ٱلذِّكۡرُ إِنَّكَ لَمَجۡنُونٞ
(خوا نهناسان به گاڵتهوه به پێغهمبهریان صلی الله علیه وسلم) دهوت: ئهی ئهو کهسهی که قورئانت دابهزێنراوهته سهر بێگومان تۆ شێتی!!
لَّوۡمَا تَأۡتِينَا بِٱلۡمَلَـٰٓئِكَةِ إِن كُنتَ مِنَ ٱلصَّـٰدِقِينَ ﴿7﴾لَّوۡمَا تَأۡتِينَا بِٱلۡمَلَـٰٓئِكَةِ إِن كُنتَ مِنَ ٱلصَّـٰدِقِينَ
ئهوه بۆچی فریشتهت بۆ نههێناین ئهگهر تۆ له دهستهی ڕاستگۆیانیت (تا شایهتی لهسهر ڕاستی تۆ بدهن)!
مَا نُنَزِّلُ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةَ إِلَّا بِٱلۡحَقِّ وَمَا كَانُوٓاْ إِذٗا مُّنظَرِينَ ﴿8﴾مَا نُنَزِّلُ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةَ إِلَّا بِٱلۡحَقِّ وَمَا كَانُوٓاْ إِذٗا مُّنظَرِينَ
(خوای گهورهش بۆ پهرچدانهوهیان دهفهرموێت) ئێمه فریشته دانابهزێنین تهنها بۆ چهسپاندنی حهق و پشتگیری ڕاستی نهبێت، ئهو کاتهش (که دابهزین، خوانهناسان) مۆڵهت نادرێن و (لهناو دهبرێن).
إِنَّا نَحۡنُ نَزَّلۡنَا ٱلذِّكۡرَ وَإِنَّا لَهُۥ لَحَٰفِظُونَ ﴿9﴾إِنَّا نَحۡنُ نَزَّلۡنَا ٱلذِّكۡرَ وَإِنَّا لَهُۥ لَحَٰفِظُونَ
بهڕاستی ههر ئێمه قورئانمان دابهزاندووهو بێگومان ههر ئێمهش پارێزگاری دهکهین و (نایهڵین دهستی خیانهتکار هیچ جۆره دهستێکی تێ بخات و ههموو ههوڵێك بۆ دهستکاری کردنی نهزۆکه).
وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ فِي شِيَعِ ٱلۡأَوَّلِينَ ﴿10﴾وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ فِي شِيَعِ ٱلۡأَوَّلِينَ
سوێند به خوا بهڕاستی ئێمه پێغهمبهرانمان پێش تۆ ڕهوانه کردووه، بۆ سهر گهل و هۆزو میللهتانی پێشوو.
وَمَا يَأۡتِيهِم مِّن رَّسُولٍ إِلَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ ﴿11﴾وَمَا يَأۡتِيهِم مِّن رَّسُولٍ إِلَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ
خوا نهناسان هیچ پێغهمبهرێکیان بۆ نههاتووه که گاڵتهیان پێ نهکردبێت.
كَذَٰلِكَ نَسۡلُكُهُۥ فِي قُلُوبِ ٱلۡمُجۡرِمِينَ ﴿12﴾كَذَٰلِكَ نَسۡلُكُهُۥ فِي قُلُوبِ ٱلۡمُجۡرِمِينَ
ئا بهو شێوهیه ئێمه قورئان دهدهین به گوێ و دڵی تاوانباران و تاوانکاراندا (تا بهڵگه بێت لهسهریان).
لَا يُؤۡمِنُونَ بِهِۦ وَقَدۡ خَلَتۡ سُنَّةُ ٱلۡأَوَّلِينَ ﴿13﴾لَا يُؤۡمِنُونَ بِهِۦ وَقَدۡ خَلَتۡ سُنَّةُ ٱلۡأَوَّلِينَ
له کاتێکدا باوهڕی پێ ناهێنن و ههر لهسهر بهرنامهی پێشینان دهڕۆن.
وَلَوۡ فَتَحۡنَا عَلَيۡهِم بَابٗا مِّنَ ٱلسَّمَآءِ فَظَلُّواْ فِيهِ يَعۡرُجُونَ ﴿14﴾وَلَوۡ فَتَحۡنَا عَلَيۡهِم بَابٗا مِّنَ ٱلسَّمَآءِ فَظَلُّواْ فِيهِ يَعۡرُجُونَ
(ئهو بێ باوهڕانه) ئهگهر دهروازهیهکمان له ئاسمانهوه بۆ بکردنایهتهوه تا پیادا سهربکهون و تێپهر ببن و (نهێنی دروستکراوانی ئێمه ببینن، ههر باوهڕ ناهێنن)...
لَقَالُوٓاْ إِنَّمَا سُكِّرَتۡ أَبۡصَٰرُنَا بَلۡ نَحۡنُ قَوۡمٞ مَّسۡحُورُونَ ﴿15﴾لَقَالُوٓاْ إِنَّمَا سُكِّرَتۡ أَبۡصَٰرُنَا بَلۡ نَحۡنُ قَوۡمٞ مَّسۡحُورُونَ
ئهوه دهیانوت: بێگومان چاوبهستمان لێکراوه، یاخود ئێمه کهسانێکی جادوو لێکراوین!!
وَلَقَدۡ جَعَلۡنَا فِي ٱلسَّمَآءِ بُرُوجٗا وَزَيَّنَّـٰهَا لِلنَّـٰظِرِينَ ﴿16﴾وَلَقَدۡ جَعَلۡنَا فِي ٱلسَّمَآءِ بُرُوجٗا وَزَيَّنَّـٰهَا لِلنَّـٰظِرِينَ
سوێند به خوا بهڕاستی ئێمه له ئاسماندا چهند خولگهیهکی گهورهمان بهدی هێناوه بۆ ئهستێرهکان و ڕازاندوومانهتهوه بۆ ئهوانهی که به وردی تهماشای دهکهن (تا گهورهیی دهسهڵاتی پهروهردگاریان بۆ دهربکهوێت).
وَحَفِظۡنَٰهَا مِن كُلِّ شَيۡطَٰنٖ رَّجِيمٍ ﴿17﴾وَحَفِظۡنَٰهَا مِن كُلِّ شَيۡطَٰنٖ رَّجِيمٍ
ههروهها پاڕاستوومانه له (پیلان و دهست درێژی) ههموو شهیتانێکی ڕهجم کراوو نهفرین لێکراو.
إِلَّا مَنِ ٱسۡتَرَقَ ٱلسَّمۡعَ فَأَتۡبَعَهُۥ شِهَابٞ مُّبِينٞ ﴿18﴾إِلَّا مَنِ ٱسۡتَرَقَ ٱلسَّمۡعَ فَأَتۡبَعَهُۥ شِهَابٞ مُّبِينٞ
مهگهر شهیتانێك بهرز ببێتهوهو به ههواڵێك بزانێت و بیدزێت، ئهوسا خێرا پارچه ئاگرێکی ئاشکرای بۆ دهکشێت و تهفرو تونای دهکات.
وَٱلۡأَرۡضَ مَدَدۡنَٰهَا وَأَلۡقَيۡنَا فِيهَا رَوَٰسِيَ وَأَنۢبَتۡنَا فِيهَا مِن كُلِّ شَيۡءٖ مَّوۡزُونٖ ﴿19﴾وَٱلۡأَرۡضَ مَدَدۡنَٰهَا وَأَلۡقَيۡنَا فِيهَا رَوَٰسِيَ وَأَنۢبَتۡنَا فِيهَا مِن كُلِّ شَيۡءٖ مَّوۡزُونٖ
زهویشمان ڕاخستووه، چیاو کێوهکانمان لهسهر داناوه، له ههموو جۆره ڕووهك و بهرو بوومێکمان تیایدا ڕواندووه بهشێوهیهکی ڕێك و پێك و بهئهندازهی پێویست و دیاری کراو.
وَجَعَلۡنَا لَكُمۡ فِيهَا مَعَٰيِشَ وَمَن لَّسۡتُمۡ لَهُۥ بِرَٰزِقِينَ ﴿20﴾وَجَعَلۡنَا لَكُمۡ فِيهَا مَعَٰيِشَ وَمَن لَّسۡتُمۡ لَهُۥ بِرَٰزِقِينَ
لهسهر زهویشدا بژێوی ڕۆژانهمان بۆ ئێوه دابین کردووه، ههروهها بۆ ئهوانهش که ئێوه ناتوانن ڕۆزیان بۆ دابین بکهن.
وَإِن مِّن شَيۡءٍ إِلَّا عِندَنَا خَزَآئِنُهُۥ وَمَا نُنَزِّلُهُۥٓ إِلَّا بِقَدَرٖ مَّعۡلُومٖ ﴿21﴾وَإِن مِّن شَيۡءٍ إِلَّا عِندَنَا خَزَآئِنُهُۥ وَمَا نُنَزِّلُهُۥٓ إِلَّا بِقَدَرٖ مَّعۡلُومٖ
هیچ شتێك نی یه (له بههرهو نازو نیعمهتهکان) که گهنجینهکانی لای ئێمه نهبێت و ئێمه نایبهخشین بهئهندازهی دیاریکراو له کاتی لهباردا نهبێت.
وَأَرۡسَلۡنَا ٱلرِّيَٰحَ لَوَٰقِحَ فَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَسۡقَيۡنَٰكُمُوهُ وَمَآ أَنتُمۡ لَهُۥ بِخَٰزِنِينَ ﴿22﴾وَأَرۡسَلۡنَا ٱلرِّيَٰحَ لَوَٰقِحَ فَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَسۡقَيۡنَٰكُمُوهُ وَمَآ أَنتُمۡ لَهُۥ بِخَٰزِنِينَ
(یهکێك له بهخششهکانی خوا ئهوهیه) ئێمه شنهبامان ناردووه که پیتێنهری ڕووهك و دارو درهخته، ههروهها بارانمان له ئاسمانهوه باراندووهو ئێوهی پێ تێراو دهکهین (سهرهڕای کشتوکاڵ و زیندوهران) بێ ئهوهی ئێوه ئهو ئاوانهتان زهخیره کردبێت (ئێمه لهژێر زهویدا بۆمان دابین کردوون، بههۆی کانی، یاخود بیرهوه دهستتان دهکهوێت).
وَإِنَّا لَنَحۡنُ نُحۡيِۦ وَنُمِيتُ وَنَحۡنُ ٱلۡوَٰرِثُونَ ﴿23﴾وَإِنَّا لَنَحۡنُ نُحۡيِۦ وَنُمِيتُ وَنَحۡنُ ٱلۡوَٰرِثُونَ
بهڕاستی ههر ئێمه ژیان دهبهخشین و مردنیش پێش دههێنین، سهرئهنجام ههر ئێمهش خاوهنی ههموو جیهانین.
وَلَقَدۡ عَلِمۡنَا ٱلۡمُسۡتَقۡدِمِينَ مِنكُمۡ وَلَقَدۡ عَلِمۡنَا ٱلۡمُسۡتَـٔۡخِرِينَ ﴿24﴾وَلَقَدۡ عَلِمۡنَا ٱلۡمُسۡتَقۡدِمِينَ مِنكُمۡ وَلَقَدۡ عَلِمۡنَا ٱلۡمُسۡتَـٔۡخِرِينَ
سوێند به خوا بێگومان ئێمه ئاگادارین له پێشینانی ئێوه، ههروهها ئاگادارین له نهوهکانی داهاتوویش.
وَإِنَّ رَبَّكَ هُوَ يَحۡشُرُهُمۡۚ إِنَّهُۥ حَكِيمٌ عَلِيمٞ ﴿25﴾وَإِنَّ رَبَّكَ هُوَ يَحۡشُرُهُمۡۚ إِنَّهُۥ حَكِيمٌ عَلِيمٞ
بهڕاستی پهروهردگاری تۆ ههر خۆی ههمووان کۆ دهکاتهوهو بێگومان ههر ئهو زاته داناو زانایه.
وَلَقَدۡ خَلَقۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ مِن صَلۡصَٰلٖ مِّنۡ حَمَإٖ مَّسۡنُونٖ ﴿26﴾وَلَقَدۡ خَلَقۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ مِن صَلۡصَٰلٖ مِّنۡ حَمَإٖ مَّسۡنُونٖ
سوێند بهخوا ئێمه سهرهتا ئینسانمان له قوڕێکی وشك دروست کرد که پێشتر قوڕێکی ڕهشباوو ترشاو بوو.
وَٱلۡجَآنَّ خَلَقۡنَٰهُ مِن قَبۡلُ مِن نَّارِ ٱلسَّمُومِ ﴿27﴾وَٱلۡجَآنَّ خَلَقۡنَٰهُ مِن قَبۡلُ مِن نَّارِ ٱلسَّمُومِ
پهریشمان پێشتر له ئاگرێکی بهتین دروست کرد که به وردیله کونهکاندا تێدهپهڕێت.
وَإِذۡ قَالَ رَبُّكَ لِلۡمَلَـٰٓئِكَةِ إِنِّي خَٰلِقُۢ بَشَرٗا مِّن صَلۡصَٰلٖ مِّنۡ حَمَإٖ مَّسۡنُونٖ ﴿28﴾وَإِذۡ قَالَ رَبُّكَ لِلۡمَلَـٰٓئِكَةِ إِنِّي خَٰلِقُۢ بَشَرٗا مِّن صَلۡصَٰلٖ مِّنۡ حَمَإٖ مَّسۡنُونٖ
یادی ئهوه بکهرهوه کاتێك پهروهردگارت به فریشتهکانی وت: بهڕاستی من دروستکاری بهشهرێکم له قوڕێکی وشك که پێشتر قوڕێکی ڕهشباوو ترشاو بوو.
فَإِذَا سَوَّيۡتُهُۥ وَنَفَخۡتُ فِيهِ مِن رُّوحِي فَقَعُواْ لَهُۥ سَٰجِدِينَ ﴿29﴾فَإِذَا سَوَّيۡتُهُۥ وَنَفَخۡتُ فِيهِ مِن رُّوحِي فَقَعُواْ لَهُۥ سَٰجِدِينَ
جا کاتێك ڕێك و پێك و تهواوم کرد، لهو ڕۆحه تایبهتیهی که من (بهدیهێنهری ئهوم)، پێمبهخشی، ئهوه ههمووتان کڕنووشی بۆ بهرن (کڕنووشی ڕێزو به فهرمانی خوا).
فَسَجَدَ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ كُلُّهُمۡ أَجۡمَعُونَ ﴿30﴾فَسَجَدَ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ كُلُّهُمۡ أَجۡمَعُونَ
ئینجا فریشتهکان (فهرمانی پهروهردگاریان بهجێ هێناو) ههموویان بهگشتی کڕنووشی ڕێزیان برد.
إِلَّآ إِبۡلِيسَ أَبَىٰٓ أَن يَكُونَ مَعَ ٱلسَّـٰجِدِينَ ﴿31﴾إِلَّآ إِبۡلِيسَ أَبَىٰٓ أَن يَكُونَ مَعَ ٱلسَّـٰجِدِينَ
جگه له ئیبلیس (شهیتانی گهوره) سهرپێچی کرد که لهگهڵ کڕنووش بهراندا بێت.
قَالَ يَـٰٓإِبۡلِيسُ مَا لَكَ أَلَّا تَكُونَ مَعَ ٱلسَّـٰجِدِينَ ﴿32﴾قَالَ يَـٰٓإِبۡلِيسُ مَا لَكَ أَلَّا تَكُونَ مَعَ ٱلسَّـٰجِدِينَ
ئهوسا خوا فهرمووی: ئهی ئیبلیس ئهوه بۆ لهگهڵ کڕنووش بهراندا نیت؟!
قَالَ لَمۡ أَكُن لِّأَسۡجُدَ لِبَشَرٍ خَلَقۡتَهُۥ مِن صَلۡصَٰلٖ مِّنۡ حَمَإٖ مَّسۡنُونٖ ﴿33﴾قَالَ لَمۡ أَكُن لِّأَسۡجُدَ لِبَشَرٍ خَلَقۡتَهُۥ مِن صَلۡصَٰلٖ مِّنۡ حَمَإٖ مَّسۡنُونٖ
شهیتان له وهڵامدا وتی: من ئهوهنده (نزم و بچوك) نهبووم کڕنووش بهرم بۆ بهشهرێك که تۆ پێشتر قوڕێکی ڕهشباوو ترشاو بووه؟!
قَالَ فَٱخۡرُجۡ مِنۡهَا فَإِنَّكَ رَجِيمٞ ﴿34﴾قَالَ فَٱخۡرُجۡ مِنۡهَا فَإِنَّكَ رَجِيمٞ
خوا فهرمووی: (چونکه له فهرمانی من سهرپێچیت کرد، دهبێت لهم شوێنه نهمێنیت، که بهههشته یان ئاسمان) کهواته دهرچۆ لێره چونکه بهڕاستی تۆ نهفرین لێکراویت.
وَإِنَّ عَلَيۡكَ ٱللَّعۡنَةَ إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلدِّينِ ﴿35﴾وَإِنَّ عَلَيۡكَ ٱللَّعۡنَةَ إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلدِّينِ
بهڕاستی نهفرینی خوات بهردهوام لهسهره ههتا ڕۆژی دوایی.
قَالَ رَبِّ فَأَنظِرۡنِيٓ إِلَىٰ يَوۡمِ يُبۡعَثُونَ ﴿36﴾قَالَ رَبِّ فَأَنظِرۡنِيٓ إِلَىٰ يَوۡمِ يُبۡعَثُونَ
شهیتان وتی: پهروهردگارا، مۆڵهتم بده ههتا ئهو ڕۆژهی ههمووان زیندوو دهکرێنهوه.
قَالَ فَإِنَّكَ مِنَ ٱلۡمُنظَرِينَ ﴿37﴾قَالَ فَإِنَّكَ مِنَ ٱلۡمُنظَرِينَ
خوایش فهرمووی: دهتۆ له مۆڵهتدراوانیت.
إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡوَقۡتِ ٱلۡمَعۡلُومِ ﴿38﴾إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡوَقۡتِ ٱلۡمَعۡلُومِ
تا ڕۆژی کاته دیاریکراوو زانراوهکه (لای خوا).
قَالَ رَبِّ بِمَآ أَغۡوَيۡتَنِي لَأُزَيِّنَنَّ لَهُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَأُغۡوِيَنَّهُمۡ أَجۡمَعِينَ ﴿39﴾قَالَ رَبِّ بِمَآ أَغۡوَيۡتَنِي لَأُزَيِّنَنَّ لَهُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَأُغۡوِيَنَّهُمۡ أَجۡمَعِينَ
ئیبلیس (به بوغرو کینهو حهسادهتهوه) وتی: پهروهردگارم، مادهم بههۆی ئهم ئینسانهوه منت سهر لێشێواو کرد، شهرت بێت له زهویدا ههموو گوناهو لادان و تاوانێکیان لاجوان و شیرین بکهم و ههر ههموویان سهر لێشێواوو سهرگهردان بکهم.
إِلَّا عِبَادَكَ مِنۡهُمُ ٱلۡمُخۡلَصِينَ ﴿40﴾إِلَّا عِبَادَكَ مِنۡهُمُ ٱلۡمُخۡلَصِينَ
بێجگه له بهنده پوخته و دڵسۆزهکانی خۆت نهبێت (چونکه دڵیان به باوهڕ به تۆو یادی تۆ ئاوهدانه، ههوڵ و کۆششی من بۆ وێڵ کردنیان ناکامه).
قَالَ هَٰذَا صِرَٰطٌ عَلَيَّ مُسۡتَقِيمٌ ﴿41﴾قَالَ هَٰذَا صِرَٰطٌ عَلَيَّ مُسۡتَقِيمٌ
خوای گهوره فهرمووی: ئا ئهوه ڕێگهو ڕێبازێکی ڕاست و دروسته ههر بۆ لای من دێت و ههر من چاودێری دهکهم.
إِنَّ عِبَادِي لَيۡسَ لَكَ عَلَيۡهِمۡ سُلۡطَٰنٌ إِلَّا مَنِ ٱتَّبَعَكَ مِنَ ٱلۡغَاوِينَ ﴿42﴾إِنَّ عِبَادِي لَيۡسَ لَكَ عَلَيۡهِمۡ سُلۡطَٰنٌ إِلَّا مَنِ ٱتَّبَعَكَ مِنَ ٱلۡغَاوِينَ
بهڕاستی بهنده چاك و پاکهکانی من به تۆ فریو نادرێن و تۆ هیچ دهسهڵاتێکت نیه بهسهریاندا، جگه لهوانهی که شوێنت کهوتوون له سهرکهش و یاخی و سهرگهردانهکان.
وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوۡعِدُهُمۡ أَجۡمَعِينَ ﴿43﴾وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوۡعِدُهُمۡ أَجۡمَعِينَ
بێگومان دۆزهخیش بهڵێنگای ههر ههموو ئهوانه بهگشتی.
لَهَا سَبۡعَةُ أَبۡوَٰبٖ لِّكُلِّ بَابٖ مِّنۡهُمۡ جُزۡءٞ مَّقۡسُومٌ ﴿44﴾لَهَا سَبۡعَةُ أَبۡوَٰبٖ لِّكُلِّ بَابٖ مِّنۡهُمۡ جُزۡءٞ مَّقۡسُومٌ
حهوت دهروازهی گهورهی ههیه، ههر دهروازهیهکیشی چهند دهرگاو چهند بهشێکه که دهستهی دۆزهخیان، بهگوێرهی تاوان و گوناهیان ڕاپێچ دهکرێن بۆ ناوی.
إِنَّ ٱلۡمُتَّقِينَ فِي جَنَّـٰتٖ وَعُيُونٍ ﴿45﴾إِنَّ ٱلۡمُتَّقِينَ فِي جَنَّـٰتٖ وَعُيُونٍ
(لهو لاشهوه) بهڕاستی خواناس و پارێزکاران لهناو باخهکانی بهههشت و کانیاوه سازگارهکاندان.
ٱدۡخُلُوهَا بِسَلَٰمٍ ءَامِنِينَ ﴿46﴾ٱدۡخُلُوهَا بِسَلَٰمٍ ءَامِنِينَ
پێیان دهوترێت: فهرموون بچنه ناوی به سهلامهتی و سهلامتان لهسهر بێت، ژیانی پر له ئاسوودهیی تیادا بهرنه سهر.
وَنَزَعۡنَا مَا فِي صُدُورِهِم مِّنۡ غِلٍّ إِخۡوَٰنًا عَلَىٰ سُرُرٖ مُّتَقَٰبِلِينَ ﴿47﴾وَنَزَعۡنَا مَا فِي صُدُورِهِم مِّنۡ غِلٍّ إِخۡوَٰنًا عَلَىٰ سُرُرٖ مُّتَقَٰبِلِينَ
له کاتێکدا ههرچی کینهو بوغزه له دڵ و دهروونیاندا دهرمان کێشاو ئهو بهختهوهرانه برای یهکترن و لهسهر کورسی و قهنهفه ڕازاوهکان له بهرامبهر یهکهوه دانیشتون (له بهیهکگهیشتنهوهیهکی پڕ سۆزو خۆشهویستیدا، تهماشای یهکتر دهکهن و سهلام له یهکتر دهکهن و سوپاس و ستایشی پهروهردگار دهکهن).
لَا يَمَسُّهُمۡ فِيهَا نَصَبٞ وَمَا هُم مِّنۡهَا بِمُخۡرَجِينَ ﴿48﴾لَا يَمَسُّهُمۡ فِيهَا نَصَبٞ وَمَا هُم مِّنۡهَا بِمُخۡرَجِينَ
هیچ جۆره بێ تاقهتی و بێزاری و ناخۆشی و پهستیهك دووچاریان نابێت و هیچ کات ئهوان لهو بهههشته دهرناکرێن.
نَبِّئۡ عِبَادِيٓ أَنِّيٓ أَنَا ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ ﴿49﴾۞نَبِّئۡ عِبَادِيٓ أَنِّيٓ أَنَا ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ
ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم ههواڵ بده به بهندهکانم که ههر من به ڕاستی لێبووردهی میهرهبانم (بۆ باوهڕ داران).