وَأَنَّ عَذَابِي هُوَ ٱلۡعَذَابُ ٱلۡأَلِيمُ ﴿50﴾وَأَنَّ عَذَابِي هُوَ ٱلۡعَذَابُ ٱلۡأَلِيمُ
بێگومان ههر سزاو تۆڵهی منیش، سزاو ئازارێکی زۆر به ئێشه (ئامادهم کردووه بۆ بێ باوهڕو سهرکهش و یاخیهکان).
وَأَنَّ عَذَابِي هُوَ ٱلۡعَذَابُ ٱلۡأَلِيمُ ﴿50﴾وَأَنَّ عَذَابِي هُوَ ٱلۡعَذَابُ ٱلۡأَلِيمُ
بێگومان ههر سزاو تۆڵهی منیش، سزاو ئازارێکی زۆر به ئێشه (ئامادهم کردووه بۆ بێ باوهڕو سهرکهش و یاخیهکان).
وَنَبِّئۡهُمۡ عَن ضَيۡفِ إِبۡرَٰهِيمَ ﴿51﴾وَنَبِّئۡهُمۡ عَن ضَيۡفِ إِبۡرَٰهِيمَ
ههروهها ههواڵیان بدهرێ دهربارهی میوانهکانی ئیبراهیم علیه السلام
إِذۡ دَخَلُواْ عَلَيۡهِ فَقَالُواْ سَلَٰمٗا قَالَ إِنَّا مِنكُمۡ وَجِلُونَ ﴿52﴾إِذۡ دَخَلُواْ عَلَيۡهِ فَقَالُواْ سَلَٰمٗا قَالَ إِنَّا مِنكُمۡ وَجِلُونَ
کاتێك کتوپر خۆیان کرد به ماڵداو وتیان: سڵاو (ئیبراهیم دوای وهڵامدانهوهی سڵاوهکهیان) وتی: (ئێوه کێن؟) بهڕاستی ئێمه لێتان دهترسین!!.
قَالُواْ لَا تَوۡجَلۡ إِنَّا نُبَشِّرُكَ بِغُلَٰمٍ عَلِيمٖ ﴿53﴾قَالُواْ لَا تَوۡجَلۡ إِنَّا نُبَشِّرُكَ بِغُلَٰمٍ عَلِيمٖ
فریشتهکان وتیان: مهترسه (ئێمه له لایهن خواوه ڕهوانه کراوین) و بێگومان ئێمه مژدهی (له دایك بوونی) کوڕێکی زۆر زانات پێ دهدهین.
قَالَ أَبَشَّرۡتُمُونِي عَلَىٰٓ أَن مَّسَّنِيَ ٱلۡكِبَرُ فَبِمَ تُبَشِّرُونَ ﴿54﴾قَالَ أَبَشَّرۡتُمُونِي عَلَىٰٓ أَن مَّسَّنِيَ ٱلۡكِبَرُ فَبِمَ تُبَشِّرُونَ
ئیبراهیم وتی: ئایا مژدهم دهدهنێ له کاتێکدا که ئاوا پیری یهخهی پێگرتووم!.. جا بهچی مژدهم دهدهنێ؟!
قَالُواْ بَشَّرۡنَٰكَ بِٱلۡحَقِّ فَلَا تَكُن مِّنَ ٱلۡقَٰنِطِينَ ﴿55﴾قَالُواْ بَشَّرۡنَٰكَ بِٱلۡحَقِّ فَلَا تَكُن مِّنَ ٱلۡقَٰنِطِينَ
فریشتهکان وتیان: بهڕاستی مژدهت دهدهینێ، کهواته نهکهیت لهو کهسانه بیت که نائومێدن (له بهخششهکانی خوا).
قَالَ وَمَن يَقۡنَطُ مِن رَّحۡمَةِ رَبِّهِۦٓ إِلَّا ٱلضَّآلُّونَ ﴿56﴾قَالَ وَمَن يَقۡنَطُ مِن رَّحۡمَةِ رَبِّهِۦٓ إِلَّا ٱلضَّآلُّونَ
ئیبراهیم وتی: ئایا کێ نائومێد دهبێت له ڕهحمهت و بهخششهکانی پهروهردگاری، مهگهر کهسانێك که گومڕاو سهرگهردانن.
قَالَ فَمَا خَطۡبُكُمۡ أَيُّهَا ٱلۡمُرۡسَلُونَ ﴿57﴾قَالَ فَمَا خَطۡبُكُمۡ أَيُّهَا ٱلۡمُرۡسَلُونَ
(ئینجا دوای ئهوهی دڵنیابوو لێیان) وتی: ئهی فریشته نێرراوهکان چ کارێکی گرنگتان به دهستهوهیه؟! (جگه لهم مژدهیه)
قَالُوٓاْ إِنَّآ أُرۡسِلۡنَآ إِلَىٰ قَوۡمٖ مُّجۡرِمِينَ ﴿58﴾قَالُوٓاْ إِنَّآ أُرۡسِلۡنَآ إِلَىٰ قَوۡمٖ مُّجۡرِمِينَ
فریشتهکان وتیان: بهڕاستی ئێمه نیردراوین بۆ سهر قهوم و هۆزێکی زۆر تاوانبار.
إِلَّآ ءَالَ لُوطٍ إِنَّا لَمُنَجُّوهُمۡ أَجۡمَعِينَ ﴿59﴾إِلَّآ ءَالَ لُوطٍ إِنَّا لَمُنَجُّوهُمۡ أَجۡمَعِينَ
بهڵام خانهوادهی لوط ههموویان ڕزگار دهکهین.
إِلَّا ٱمۡرَأَتَهُۥ قَدَّرۡنَآ إِنَّهَا لَمِنَ ٱلۡغَٰبِرِينَ ﴿60﴾إِلَّا ٱمۡرَأَتَهُۥ قَدَّرۡنَآ إِنَّهَا لَمِنَ ٱلۡغَٰبِرِينَ
جگه هاوسهرهکهی، بهڕاستی بڕیارمانداوه ئهویش له ڕیزی تیاچووهکاندا بمێنێتهوه چونکه بێ باوهڕه.
فَلَمَّا جَآءَ ءَالَ لُوطٍ ٱلۡمُرۡسَلُونَ ﴿61﴾فَلَمَّا جَآءَ ءَالَ لُوطٍ ٱلۡمُرۡسَلُونَ
ئینجا (دوای ئهوهی ئیبراهیمیان بهجێ هێشت، فریشتهکان بهرهو شارهکهی لوط ڕۆیشتن) کاتێك ئهو فرستادانه هاتنه ناو خانهوادهی لوط...
قَالَ إِنَّكُمۡ قَوۡمٞ مُّنكَرُونَ ﴿62﴾قَالَ إِنَّكُمۡ قَوۡمٞ مُّنكَرُونَ
پێی وتن: (داوای لێبوردن دهکهین، جهنابتان کێن؟) بهڕاستی ئێوه کهسانێکی نهناسراون...
قَالُواْ بَلۡ جِئۡنَٰكَ بِمَا كَانُواْ فِيهِ يَمۡتَرُونَ ﴿63﴾قَالُواْ بَلۡ جِئۡنَٰكَ بِمَا كَانُواْ فِيهِ يَمۡتَرُونَ
دوای ئهوهی فریشتهکان خۆیان پێناساند وتیان: دڵت هیچ نهکات بهڵکو ئێمه هاتووین بۆ لای تۆ بۆ ئهوهی ئهو ههڕهشانهی تۆ دهتکردو ئهو بێ ڕهوشتانه گومانیان لێدهکرد، بیهێنینه دی...
وَأَتَيۡنَٰكَ بِٱلۡحَقِّ وَإِنَّا لَصَٰدِقُونَ ﴿64﴾وَأَتَيۡنَٰكَ بِٱلۡحَقِّ وَإِنَّا لَصَٰدِقُونَ
ئهمڕۆ ئیتر بۆ بهرپاکردنی ئهو ڕاستیه هاتووین و بێگومان ڕاستیش دهڵێین...
فَأَسۡرِ بِأَهۡلِكَ بِقِطۡعٖ مِّنَ ٱلَّيۡلِ وَٱتَّبِعۡ أَدۡبَٰرَهُمۡ وَلَا يَلۡتَفِتۡ مِنكُمۡ أَحَدٞ وَٱمۡضُواْ حَيۡثُ تُؤۡمَرُونَ ﴿65﴾فَأَسۡرِ بِأَهۡلِكَ بِقِطۡعٖ مِّنَ ٱلَّيۡلِ وَٱتَّبِعۡ أَدۡبَٰرَهُمۡ وَلَا يَلۡتَفِتۡ مِنكُمۡ أَحَدٞ وَٱمۡضُواْ حَيۡثُ تُؤۡمَرُونَ
بهشێکی شهو بمێنێت خۆت و خانهوادهت دهرچن و تۆ دوایان بکهوه، با هیچ کامتان ئاوڕ نهداتهوه، بڕۆن بهرهو ئهو شوێنهی که فهرمانتان پێ دهدرێت.
وَقَضَيۡنَآ إِلَيۡهِ ذَٰلِكَ ٱلۡأَمۡرَ أَنَّ دَابِرَ هَـٰٓؤُلَآءِ مَقۡطُوعٞ مُّصۡبِحِينَ ﴿66﴾وَقَضَيۡنَآ إِلَيۡهِ ذَٰلِكَ ٱلۡأَمۡرَ أَنَّ دَابِرَ هَـٰٓؤُلَآءِ مَقۡطُوعٞ مُّصۡبِحِينَ
ئێمه نیگامان نارد بۆ لای _لوط_ و بڕیارماندا که بهڕاستی له کاتی بهرهبهیاندا دوای ئهوانه بڕاوهو دهیاریان نهماوه.
وَجَآءَ أَهۡلُ ٱلۡمَدِينَةِ يَسۡتَبۡشِرُونَ ﴿67﴾وَجَآءَ أَهۡلُ ٱلۡمَدِينَةِ يَسۡتَبۡشِرُونَ
ئهوسا خهڵکی ناپوخت و بێ ڕهوشتی ئهو شاره (زانیان به میوانه بهڕێزهکان) هاتن (بهگرمهو گاڵتهوهو) مژدهی ناپوختیان بهیهکتری دهدا!
قَالَ إِنَّ هَـٰٓؤُلَآءِ ضَيۡفِي فَلَا تَفۡضَحُونِ ﴿68﴾قَالَ إِنَّ هَـٰٓؤُلَآءِ ضَيۡفِي فَلَا تَفۡضَحُونِ
لوط وتی: بهڕاستی ئهوانه میوانی منن و حهیای من مهبهن، شهرمهزارم مهکهن و ئابڕووم مهبهن.
وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَلَا تُخۡزُونِ ﴿69﴾وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَلَا تُخۡزُونِ
له خوا بترسن و ڕیسوام مهکهن (له شهڕواڵ پیسی کۆڵ بدهن).
قَالُوٓاْ أَوَلَمۡ نَنۡهَكَ عَنِ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿70﴾قَالُوٓاْ أَوَلَمۡ نَنۡهَكَ عَنِ ٱلۡعَٰلَمِينَ
(شهڕواڵ پیس و ناپوختهکان) وتیان: ئایا ڕێگری ئهوهمان لێ نهکردیت که حهقی کهست نهبێت و بهرگری له کهس نهکهیت!
قَالَ هَـٰٓؤُلَآءِ بَنَاتِيٓ إِن كُنتُمۡ فَٰعِلِينَ ﴿71﴾قَالَ هَـٰٓؤُلَآءِ بَنَاتِيٓ إِن كُنتُمۡ فَٰعِلِينَ
لوط وتی: ئا ئهوانه (ئافرهتانی شار) ههموو وهك کچی منن( ئهگهر دهتانهوێت ئهوانهتان لێ ماره دهکهم، تا ئارهزووی خۆتان له ڕێگهی دروستی خۆیهوه ئهنجام بدهن) ئهگهر ئاماده بن.
لَعَمۡرُكَ إِنَّهُمۡ لَفِي سَكۡرَتِهِمۡ يَعۡمَهُونَ ﴿72﴾لَعَمۡرُكَ إِنَّهُمۡ لَفِي سَكۡرَتِهِمۡ يَعۡمَهُونَ
(ئهی محمد صلی الله علیه وسلم) سوێند به گیانی تۆ ئهوانه له سهرخۆشی خۆیاندا بۆ گوناه لهسهر گهردانیدا دهتلێنهوه.
فَأَخَذَتۡهُمُ ٱلصَّيۡحَةُ مُشۡرِقِينَ ﴿73﴾فَأَخَذَتۡهُمُ ٱلصَّيۡحَةُ مُشۡرِقِينَ
جا ههر له بهرهبهیاندا دهنگه سامناکهکهو بوومهلهرزهیهك یهخهی پێگرتن.
فَجَعَلۡنَا عَٰلِيَهَا سَافِلَهَا وَأَمۡطَرۡنَا عَلَيۡهِمۡ حِجَارَةٗ مِّن سِجِّيلٍ ﴿74﴾فَجَعَلۡنَا عَٰلِيَهَا سَافِلَهَا وَأَمۡطَرۡنَا عَلَيۡهِمۡ حِجَارَةٗ مِّن سِجِّيلٍ
ئینجا شارهکهمان ژێرهو ژوور کردو به سهنگگڵ بهرد بارانمان کردن.
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّلۡمُتَوَسِّمِينَ ﴿75﴾إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّلۡمُتَوَسِّمِينَ
بێگومان ئا لهو بهسهرهاتهدا بهڵگهو نیشانهی زۆر ههیه بۆ کهسانێك که پهندو ئامۆژگاری وهرگرن.
وَإِنَّهَا لَبِسَبِيلٖ مُّقِيمٍ ﴿76﴾وَإِنَّهَا لَبِسَبِيلٖ مُّقِيمٍ
بێگومان ئهو شاره وێرانه دهکهوێته سهره ڕێیهکی بهردهوامی کاروانچیانهوه( نیشانهی خهشم و قینی خوایه له بێ ڕهوشتان، تا خهڵکی تێفکرن).
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿77﴾إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّلۡمُؤۡمِنِينَ
بهڕاستی لهو بهسهرهاتهدا بهڵگهو نیشانهیهکی ڕوون و ئاشکرا دهردهکهوێت بۆ ئیمانداران (که هێزو دهسهڵاتی پهروهردگاریان بێ سنووره و له کاتی لهباردا دهیخاته کارو شارو دێهاتی خوانهناسان و بێ ڕهوشتان و کاول دهکات).
وَإِن كَانَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡأَيۡكَةِ لَظَٰلِمِينَ ﴿78﴾وَإِن كَانَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡأَيۡكَةِ لَظَٰلِمِينَ
دانیشتوانی باخچهو باخ و باخاتهکانیش (وهکو قهومی لوط) ستهمکار بوون.
فَٱنتَقَمۡنَا مِنۡهُمۡ وَإِنَّهُمَا لَبِإِمَامٖ مُّبِينٖ ﴿79﴾فَٱنتَقَمۡنَا مِنۡهُمۡ وَإِنَّهُمَا لَبِإِمَامٖ مُّبِينٖ
ئێمه تۆڵهمان لهوانیش سهند، ههردوو شوێنهوارهکه به ئاشکرا دیارن(چیمان بهسهر هێناون).
وَلَقَدۡ كَذَّبَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡحِجۡرِ ٱلۡمُرۡسَلِينَ ﴿80﴾وَلَقَدۡ كَذَّبَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡحِجۡرِ ٱلۡمُرۡسَلِينَ
سوێند بهخوا دانیشتوانی (حجر) یش بڕوایان به بهرنامهی پێغهمبهران نهکرد(حجر: شوێنێکه له نێوان تهبووك و مهدینهدا، قهومی ثهمود، تیادا ژیاوه).
وَءَاتَيۡنَٰهُمۡ ءَايَٰتِنَا فَكَانُواْ عَنۡهَا مُعۡرِضِينَ ﴿81﴾وَءَاتَيۡنَٰهُمۡ ءَايَٰتِنَا فَكَانُواْ عَنۡهَا مُعۡرِضِينَ
ئێمه نیشانهو بهڵگهکانی خۆمانمان پێبهخشین کهچی ئهوان گوێیان پێنهداو پشتیان تێکرد.
وَكَانُواْ يَنۡحِتُونَ مِنَ ٱلۡجِبَالِ بُيُوتًا ءَامِنِينَ ﴿82﴾وَكَانُواْ يَنۡحِتُونَ مِنَ ٱلۡجِبَالِ بُيُوتًا ءَامِنِينَ
ئهوانه له چیاکاندا خانووبهرهیان دهتاشی و، به ئاسوودهییهوه ژیانیان تێدا دهبرده سهر.
فَأَخَذَتۡهُمُ ٱلصَّيۡحَةُ مُصۡبِحِينَ ﴿83﴾فَأَخَذَتۡهُمُ ٱلصَّيۡحَةُ مُصۡبِحِينَ
ئینجا ئهوانیش دهنگێکی سامناك و بوومهلهرزهیهکی سهخت یهخهی پێگرتن له بهرهبهیاندا.
فَمَآ أَغۡنَىٰ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ ﴿84﴾فَمَآ أَغۡنَىٰ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ
ئهو کارو کردهوهی که دهیانکرد فریایان نهکهوت و (له تۆڵهی خوایی نهیپاڕاستن).
وَمَا خَلَقۡنَا ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَمَا بَيۡنَهُمَآ إِلَّا بِٱلۡحَقِّۗ وَإِنَّ ٱلسَّاعَةَ لَأٓتِيَةٞۖ فَٱصۡفَحِ ٱلصَّفۡحَ ٱلۡجَمِيلَ ﴿85﴾وَمَا خَلَقۡنَا ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَمَا بَيۡنَهُمَآ إِلَّا بِٱلۡحَقِّۗ وَإِنَّ ٱلسَّاعَةَ لَأٓتِيَةٞۖ فَٱصۡفَحِ ٱلصَّفۡحَ ٱلۡجَمِيلَ
ئێمه ئاسمانهکان و زهوی و ههرچی له نێوانیاندایه دروستمان نهکردووه، بۆ مهبهستی چهسپاندنی حهق و ڕاستی نهبێت (هیچ شتێك له دروست کراوان بێ مهبهست نیه، هیچ شتێك بێ ئامانج نیه..)، بهڕاستی ڕۆژی قیامهتیش بهڕێوهیهو ههر دێت و تۆ (ئهی پێغهمبهر، ئهی ئیماندار) بهشێوازێکی جوان چاوپۆشی بکهو لێبورده به (له ڕهفتاری نادروستی نهفامان).
إِنَّ رَبَّكَ هُوَ ٱلۡخَلَّـٰقُ ٱلۡعَلِيمُ ﴿86﴾إِنَّ رَبَّكَ هُوَ ٱلۡخَلَّـٰقُ ٱلۡعَلِيمُ
بهڕاستی پهروهردگاری تۆ ههر خۆی بهدیهێنهرێکی شارهزاو زاناو لێزانه.
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَٰكَ سَبۡعٗا مِّنَ ٱلۡمَثَانِي وَٱلۡقُرۡءَانَ ٱلۡعَظِيمَ ﴿87﴾وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَٰكَ سَبۡعٗا مِّنَ ٱلۡمَثَانِي وَٱلۡقُرۡءَانَ ٱلۡعَظِيمَ
سوێند بێت ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم ئێمه حهوت ئایهتمان پێداویت (که بریتی یه له سوورهتی فاتحه) ههروهها قورئانی گهورهو مهزنیشمان پێ بهخشیوویت.
لَا تَمُدَّنَّ عَيۡنَيۡكَ إِلَىٰ مَا مَتَّعۡنَا بِهِۦٓ أَزۡوَٰجٗا مِّنۡهُمۡ وَلَا تَحۡزَنۡ عَلَيۡهِمۡ وَٱخۡفِضۡ جَنَاحَكَ لِلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿88﴾لَا تَمُدَّنَّ عَيۡنَيۡكَ إِلَىٰ مَا مَتَّعۡنَا بِهِۦٓ أَزۡوَٰجٗا مِّنۡهُمۡ وَلَا تَحۡزَنۡ عَلَيۡهِمۡ وَٱخۡفِضۡ جَنَاحَكَ لِلۡمُؤۡمِنِينَ
جا تۆ نهکهیت چاوهکانت ببڕیته ئهو کهسانهی که له ههندێك نازو نیعمهتی دنیا بههرهوهرمان کردوون، خهفهت مهخۆ لێیان (کاتێك دهبینیت شوێنی حهق ناکهون)، باڵی بهزهیی نهوی بکه بۆ ئیمانداران (واته خۆشت بوێن و بهسۆز به بۆیان).
وَقُلۡ إِنِّيٓ أَنَا ٱلنَّذِيرُ ٱلۡمُبِينُ ﴿89﴾وَقُلۡ إِنِّيٓ أَنَا ٱلنَّذِيرُ ٱلۡمُبِينُ
بڵێ: بهڕاستی من بێدارخهرهوهیهکی ئاشکراو دیارم (ئهگهر سهرکهشی بکهن سهرئهنجامی سامناك چاوهڕێتانه).
كَمَآ أَنزَلۡنَا عَلَى ٱلۡمُقۡتَسِمِينَ ﴿90﴾كَمَآ أَنزَلۡنَا عَلَى ٱلۡمُقۡتَسِمِينَ
ههروهك کتێبی ئاسمانیمان دابهزانده سهر بهش بهشکهران (که مهبهست جوولهکهو گاوڕه، باوهڕ به ههندێکی دهکهن و پهیڕهوی ههندێکی ناکهن، یاخود بهشێکی زۆریان دهستکاری کردووه).
ٱلَّذِينَ جَعَلُواْ ٱلۡقُرۡءَانَ عِضِينَ ﴿91﴾ٱلَّذِينَ جَعَلُواْ ٱلۡقُرۡءَانَ عِضِينَ
ئهوانهی ڕایان دهربارهی قورئان جۆراو جۆره، به ههندێکی باوهڕیان ههیهو، ههندێکی ناچێته مێشکیانهوه، یاخود ههندێکی پهیڕهوی دهکهن و ههندێکی پهیڕهوی ناکهن.
فَوَرَبِّكَ لَنَسۡـَٔلَنَّهُمۡ أَجۡمَعِينَ ﴿92﴾فَوَرَبِّكَ لَنَسۡـَٔلَنَّهُمۡ أَجۡمَعِينَ
سوێند به پهروهردگارت پرسیار له ههموویان دهکهین بهگشتی ( له بیرو باوهڕی ههموویان دهکۆڵینهوه).
عَمَّا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ﴿93﴾عَمَّا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ
لهو کارو کردهوانهی که دهیانکرد.
فَٱصۡدَعۡ بِمَا تُؤۡمَرُ وَأَعۡرِضۡ عَنِ ٱلۡمُشۡرِكِينَ ﴿94﴾فَٱصۡدَعۡ بِمَا تُؤۡمَرُ وَأَعۡرِضۡ عَنِ ٱلۡمُشۡرِكِينَ
ههر فهرمانێکت پێدراوه (ئهی محمد صلی الله علیه وسلم به ڕێك و پێکی) ئهنجامی بدهو گوێ مهده به بوختان و ڕهفتاری موشریك و هاوهڵگهران.
إِنَّا كَفَيۡنَٰكَ ٱلۡمُسۡتَهۡزِءِينَ ﴿95﴾إِنَّا كَفَيۡنَٰكَ ٱلۡمُسۡتَهۡزِءِينَ
ئێمه تۆ دهپارێزین (له شهڕو پیلانی) گاڵتهچی و گاڵتهجاڕان.
ٱلَّذِينَ يَجۡعَلُونَ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَۚ فَسَوۡفَ يَعۡلَمُونَ ﴿96﴾ٱلَّذِينَ يَجۡعَلُونَ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَۚ فَسَوۡفَ يَعۡلَمُونَ
ئهوانهی لهگهڵ خوای گهورهدا خوایهکی تر بڕیار دهدهن، جا له ئایندهدا ههموو ڕاستیهکان بۆ ڕوون دهبێتهوهو دهیزانن.
وَلَقَدۡ نَعۡلَمُ أَنَّكَ يَضِيقُ صَدۡرُكَ بِمَا يَقُولُونَ ﴿97﴾وَلَقَدۡ نَعۡلَمُ أَنَّكَ يَضِيقُ صَدۡرُكَ بِمَا يَقُولُونَ
سوێند به خوا ئێمه چاك دهزانین که بهڕاستی دڵی تۆ تهنگ دهبێت بهو گوفتاره نابهجێیهی که خوانهناسان دهیڵێن.
فَسَبِّحۡ بِحَمۡدِ رَبِّكَ وَكُن مِّنَ ٱلسَّـٰجِدِينَ ﴿98﴾فَسَبِّحۡ بِحَمۡدِ رَبِّكَ وَكُن مِّنَ ٱلسَّـٰجِدِينَ
(جا له ههموو کاتێکدا، به تایبهت له کاتی دڵ تهنگیدا) تهسبیحات و سوپاس و ستایشی پهروهردگارت بکهو له ڕیزی سوژده بهراندابه.
وَٱعۡبُدۡ رَبَّكَ حَتَّىٰ يَأۡتِيَكَ ٱلۡيَقِينُ ﴿99﴾وَٱعۡبُدۡ رَبَّكَ حَتَّىٰ يَأۡتِيَكَ ٱلۡيَقِينُ
بهردهوامیش پهروهردگارت بپهرسته ههتا مردن یهخهت پێدهگرێت ( ئهو کاته ئیتر بهیهك جاریی ڕزگارت دهبێت له ههموو ناخۆشیهکان).
أَتَىٰٓ أَمۡرُ ٱللَّهِ فَلَا تَسۡتَعۡجِلُوهُۚ سُبۡحَٰنَهُۥ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ ﴿1﴾أَتَىٰٓ أَمۡرُ ٱللَّهِ فَلَا تَسۡتَعۡجِلُوهُۚ سُبۡحَٰنَهُۥ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ
فهرمانی خوا بهڕێوهیه و واگهیشت، پهلهی لێمهکهن و پهلهتان نهبێت، پاکی و بڵندی بۆ ئهو زاتهیه لهوهی که هاوهڵگهران دهیکهنه هاوهڵ و شهریك بۆ خوا.
يُنَزِّلُ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةَ بِٱلرُّوحِ مِنۡ أَمۡرِهِۦ عَلَىٰ مَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦٓ أَنۡ أَنذِرُوٓاْ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّآ أَنَا۠ فَٱتَّقُونِ ﴿2﴾يُنَزِّلُ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةَ بِٱلرُّوحِ مِنۡ أَمۡرِهِۦ عَلَىٰ مَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦٓ أَنۡ أَنذِرُوٓاْ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّآ أَنَا۠ فَٱتَّقُونِ
پهروهردگار، خۆی فریشتهکان به ڕهحمهت و ژیانهوه (که وهحی ئاسمانیه) دهنێرێت بۆ ههرکهس بیهوێت له بهندهکانی (که پێغهمبهرانن)، فهرمانیان پێدهدات که: خهڵکی بێدار بکهنهوه لهوهی که بهڕاستی جگه له من خوایهکی تر نیه، لهبهر ئهوه له خهشم و قینم خۆتان بپارێزن (چونکه لهو کهسانه خۆش نابم که غهیری من دهپهرستن).
خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ بِٱلۡحَقِّۚ تَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ ﴿3﴾خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ بِٱلۡحَقِّۚ تَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ
(ئهو زاته) ئاسمانهکان و زهوی لهسهر بنچینهی حهق و ڕاستی دروست کردووه، بهرزو بڵنده لهوهی (نهفامان) شهریك و هاوبهشی بۆ بڕیار بدهن.
خَلَقَ ٱلۡإِنسَٰنَ مِن نُّطۡفَةٖ فَإِذَا هُوَ خَصِيمٞ مُّبِينٞ ﴿4﴾خَلَقَ ٱلۡإِنسَٰنَ مِن نُّطۡفَةٖ فَإِذَا هُوَ خَصِيمٞ مُّبِينٞ
ئادهمیزادیشی له تاکه نوتفهیهك بهدیهێناوه، کهچی ئهو، دوای ماوهیهك که خۆی ناسیووه بووهته دوژمنێکی ئاشکرا (بێ ئهوهی هیچ خراپهیهکمان بۆی بووبێت جگه له چاکه).
وَٱلۡأَنۡعَٰمَ خَلَقَهَاۖ لَكُمۡ فِيهَا دِفۡءٞ وَمَنَٰفِعُ وَمِنۡهَا تَأۡكُلُونَ ﴿5﴾وَٱلۡأَنۡعَٰمَ خَلَقَهَاۖ لَكُمۡ فِيهَا دِفۡءٞ وَمَنَٰفِعُ وَمِنۡهَا تَأۡكُلُونَ
ماڵاتیشی دروستکردووه بۆ خزمهتی ئێوه، (له خوری و موو پێستیان جۆرهها پۆشاك و ڕایهخ دروست دهکهن) که گهرمیتان پێ دهبهخشێت (له سهرماو سۆڵهدا)، ههروهها جۆرهها سوودی تری لێ وهردهگرن له شیرو گۆشتهکهشی دهخۆن...
وَلَكُمۡ فِيهَا جَمَالٌ حِينَ تُرِيحُونَ وَحِينَ تَسۡرَحُونَ ﴿6﴾وَلَكُمۡ فِيهَا جَمَالٌ حِينَ تُرِيحُونَ وَحِينَ تَسۡرَحُونَ
کاتێك ماڵاتهکان دههێننهوه له ئێواراندا (به تێری و شیرهوه)، له بهرهبهیانهکانیشدا که له ماڵ دهریان دهکهن، دیمهنێکی جوانتان بۆ دهنوێنن (دهروونی ئیماندار دهخرۆشێنن، بهجیاوازی شێوازو قهبارهو دهنگ و ڕهنگ و یاری و گهمهیان).
وَتَحۡمِلُ أَثۡقَالَكُمۡ إِلَىٰ بَلَدٖ لَّمۡ تَكُونُواْ بَٰلِغِيهِ إِلَّا بِشِقِّ ٱلۡأَنفُسِۚ إِنَّ رَبَّكُمۡ لَرَءُوفٞ رَّحِيمٞ ﴿7﴾وَتَحۡمِلُ أَثۡقَالَكُمۡ إِلَىٰ بَلَدٖ لَّمۡ تَكُونُواْ بَٰلِغِيهِ إِلَّا بِشِقِّ ٱلۡأَنفُسِۚ إِنَّ رَبَّكُمۡ لَرَءُوفٞ رَّحِيمٞ
ههندێك لهو ماڵاتانه بارو کهل و پهلی سهنگینتان ههڵدهگرن بۆ وڵات و شوێنێك که ئێوه دوای زهحمهت و ماندوو بوونێکی زۆر نهبێت پێی نهدهگهیشتن، بهڕاستی پهروهردگارتان زاتێکی زۆر به سۆزو میهرهبانه (بۆ نهوهکانی ئادهم).
وَٱلۡخَيۡلَ وَٱلۡبِغَالَ وَٱلۡحَمِيرَ لِتَرۡكَبُوهَا وَزِينَةٗۚ وَيَخۡلُقُ مَا لَا تَعۡلَمُونَ ﴿8﴾وَٱلۡخَيۡلَ وَٱلۡبِغَالَ وَٱلۡحَمِيرَ لِتَرۡكَبُوهَا وَزِينَةٗۚ وَيَخۡلُقُ مَا لَا تَعۡلَمُونَ
ههروهها چهندهها جۆری ئهسپ و ماین و هێسترو گوێدرێژی بۆ بهدیهێناون تا بۆ سواری و گواستنهوه بهکاری بهێنن، سهرهڕای دیمهنی قهشهنگیان (بهتایبهت ئهسپ و ماین، که له سهردهمی زانستی و تهکنهلۆژیادا ههر بهکار دێن)و شتی تریش دروست دهکات که ئێسته ئێوه نایزانن (ئهم ئاماژه قورئانیه، ههموو هۆیهکانی گواستنهوهی ئاسمانی و دهریایی و زهمینی دهگرێتهوه که ئادهمیزاد پهی پێ بردووهو پهی پێ دهبات، چونکه ئادهمیزاد خۆی و زانیاری و زانستهکهی و کهرهسته خاوهکان، ههر ههمووی بهخششی خوای بهدیهێنهری تواناو زانایه).
وَعَلَى ٱللَّهِ قَصۡدُ ٱلسَّبِيلِ وَمِنۡهَا جَآئِرٞۚ وَلَوۡ شَآءَ لَهَدَىٰكُمۡ أَجۡمَعِينَ ﴿9﴾وَعَلَى ٱللَّهِ قَصۡدُ ٱلسَّبِيلِ وَمِنۡهَا جَآئِرٞۚ وَلَوۡ شَآءَ لَهَدَىٰكُمۡ أَجۡمَعِينَ
ڕوونکردنهوهی ڕێبازی ڕاست و بهرنامهی دروست لهسهر خوایه (دهبێت وریا بن) ههندێك ڕێبازی لارو چهوت و ناڕێکیش ههیه، خۆ ئهگهر بیویستایه هیدایهتی ههر ههمووتانی دهدا بهگشتی (سهرپشکی نه دهکردن، بهڵام ڕێزی لێناون).
هُوَ ٱلَّذِيٓ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗۖ لَّكُم مِّنۡهُ شَرَابٞ وَمِنۡهُ شَجَرٞ فِيهِ تُسِيمُونَ ﴿10﴾هُوَ ٱلَّذِيٓ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗۖ لَّكُم مِّنۡهُ شَرَابٞ وَمِنۡهُ شَجَرٞ فِيهِ تُسِيمُونَ
(پهروهردگار) ئهو زاتهیه که له ئاسمانهوه بارانتان بۆ دهبارێنێت که لێی دهخۆنهوه، ههروهها تێکهڵ به جۆرهها شهربهت و شلهمهنیش دهیخۆنهوه و دهبێته هۆی ڕوان و گهشهکردنی درهخت و گژوگیاو ماڵاتی تیادا دهلهوهڕێنن.
يُنۢبِتُ لَكُم بِهِ ٱلزَّرۡعَ وَٱلزَّيۡتُونَ وَٱلنَّخِيلَ وَٱلۡأَعۡنَٰبَ وَمِن كُلِّ ٱلثَّمَرَٰتِۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ ﴿11﴾يُنۢبِتُ لَكُم بِهِ ٱلزَّرۡعَ وَٱلزَّيۡتُونَ وَٱلنَّخِيلَ وَٱلۡأَعۡنَٰبَ وَمِن كُلِّ ٱلثَّمَرَٰتِۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ
ههر بهو بارانه خوای گهوره جۆرهها کشتوکاڵ دههێنێته بهرههم بۆتان، هاوڕێ لهگهڵ زهیتون و خورماو جۆرهها ترێ، له ههموو جۆره بهروبوومێکیش، بهڕاستی ئا لهوهدا بهڵگهو نیشانهی تهواو ههیه بۆ کهسانێك که بیربکهنهوه.
وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلَّيۡلَ وَٱلنَّهَارَ وَٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ وَٱلنُّجُومُ مُسَخَّرَٰتُۢ بِأَمۡرِهِۦٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَعۡقِلُونَ ﴿12﴾وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلَّيۡلَ وَٱلنَّهَارَ وَٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ وَٱلنُّجُومُ مُسَخَّرَٰتُۢ بِأَمۡرِهِۦٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَعۡقِلُونَ
ههروهها شهوو ڕۆژو خۆرو مانگی بۆ ئێوه ڕام هێناوه، ئهستێرهکانیش به فهرمانی ئهو زاته ڕام هێنراون، به ڕاستی ئا لهو دیاردهو دروست کراوانهدا بهڵگهو نیشانهی زۆر ههن بۆ کهسانێك که عهقڵ و ژیریان بخهنهکار.
وَمَا ذَرَأَ لَكُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ مُخۡتَلِفًا أَلۡوَٰنُهُۥٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّقَوۡمٖ يَذَّكَّرُونَ ﴿13﴾وَمَا ذَرَأَ لَكُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ مُخۡتَلِفًا أَلۡوَٰنُهُۥٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّقَوۡمٖ يَذَّكَّرُونَ
ههروهها شتی زۆرو جۆراو جۆرو ههمهڕهنگی له زهویدا بۆ بهدیهێناون، که بهڕاستی ئا لهوهشدا بهڵگه ههیه بۆ کهسانێك که یاداوهری وهردهگرن.
وَهُوَ ٱلَّذِي سَخَّرَ ٱلۡبَحۡرَ لِتَأۡكُلُواْ مِنۡهُ لَحۡمٗا طَرِيّٗا وَتَسۡتَخۡرِجُواْ مِنۡهُ حِلۡيَةٗ تَلۡبَسُونَهَاۖ وَتَرَى ٱلۡفُلۡكَ مَوَاخِرَ فِيهِ وَلِتَبۡتَغُواْ مِن فَضۡلِهِۦ وَلَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ﴿14﴾وَهُوَ ٱلَّذِي سَخَّرَ ٱلۡبَحۡرَ لِتَأۡكُلُواْ مِنۡهُ لَحۡمٗا طَرِيّٗا وَتَسۡتَخۡرِجُواْ مِنۡهُ حِلۡيَةٗ تَلۡبَسُونَهَاۖ وَتَرَى ٱلۡفُلۡكَ مَوَاخِرَ فِيهِ وَلِتَبۡتَغُواْ مِن فَضۡلِهِۦ وَلَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ
ههر ئهو زاتهیه که دهریای بۆ بار هێناون تا گۆشتی تهڕو تازهی لێ بخۆن، تا له ئاویدا جۆرهها گهوههرو مرواری دهربهێنن و له دهست و ملی بکهن، ههروهها کهشتیهکان دهبینیت دهریا لهت دهکهن، تا فهزڵ و بهخششی تری پهروهردگار بهدهست بهێنن، بۆ ئهوهی سوپاسگوزاریش بکهن.
وَأَلۡقَىٰ فِي ٱلۡأَرۡضِ رَوَٰسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمۡ وَأَنۡهَٰرٗا وَسُبُلٗا لَّعَلَّكُمۡ تَهۡتَدُونَ ﴿15﴾وَأَلۡقَىٰ فِي ٱلۡأَرۡضِ رَوَٰسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمۡ وَأَنۡهَٰرٗا وَسُبُلٗا لَّعَلَّكُمۡ تَهۡتَدُونَ
ههر خوا لهسهر ڕووکاری زهوی چیاکانی چهسپاندووه تا لهنگهری بگرێت و ئێوه ئهلهرزێنێت و لارتان ئهکاتهوهو ژێرهو ژوور نهبن، ههروهها چهم و ڕووبارو ڕێگهوبانی تیادا بهدیهێناوه، بۆ ئهوهی ڕێ دهرکه ن و به مهرامی خۆتان بگهن.
وَعَلَٰمَٰتٖۚ وَبِٱلنَّجۡمِ هُمۡ يَهۡتَدُونَ ﴿16﴾وَعَلَٰمَٰتٖۚ وَبِٱلنَّجۡمِ هُمۡ يَهۡتَدُونَ
ههروهها نیشانهی زۆرو زهبهندی له زهویدا دابین کردووه (وهکو کهژو کێوهکان و، چهم و ڕووبارهکان و بهرزی و نشێوهکان، تا ون نهبن، له شهوگاریشدا)و بههۆی ئهستێرهکانهوه خهڵکی ڕێی خۆیان دهربکهن.
أَفَمَن يَخۡلُقُ كَمَن لَّا يَخۡلُقُۚ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ ﴿17﴾أَفَمَن يَخۡلُقُ كَمَن لَّا يَخۡلُقُۚ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ
(باشه ئهی هۆشمهندهکان) ئایا ئهو زاتهی ئهم ههموو دروستکراوه سهر سوڕهێنهرانهی بهدیهێناوه، وهکو ئهو کهسه وایه که ناتوانێت هیچ بهدی بهێنێت، ئایا ئهوه بۆ لێکی نادانهوهو یاداوهری وهرناگرن؟
وَإِن تَعُدُّواْ نِعۡمَةَ ٱللَّهِ لَا تُحۡصُوهَآۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَغَفُورٞ رَّحِيمٞ ﴿18﴾وَإِن تَعُدُّواْ نِعۡمَةَ ٱللَّهِ لَا تُحۡصُوهَآۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَغَفُورٞ رَّحِيمٞ
خۆ ئهگهر بێن و بتانهوێت نازو نیعمهتهکانی خوا بژمێرن، بۆتان ناژمێردرێت (له ئهندامهکانی دهرهوه و ناوهوهی خۆتان و ئهو ڕزق و ڕۆزیانهی که دهیخۆن و ئهو پۆشاك و ڕایهخ و ناوماڵهی بهکاری دههێنن... هتد، سهرهڕای ههزاران ههزار دروستکراوانی تری دیارو نادیار له جیهانی مادده و ڕووهك و گیاندارو... هتد)، سهرهڕای کهم سوپاسیتان لهو ههموو نازو نیعمهته بێ شوماره) بهڕاستی خوای پهروهردگار ههر لێخۆش بوو میهرهبانه.
وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ مَا تُسِرُّونَ وَمَا تُعۡلِنُونَ ﴿19﴾وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ مَا تُسِرُّونَ وَمَا تُعۡلِنُونَ
ههروهها ئهو خوایه دهزانێت چی دهشارنهوهو چیش دهردهخهن و ئاشکرای دهکهن له (گفتوگۆو نیهت و کارو کردهوهتان).
وَٱلَّذِينَ يَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ لَا يَخۡلُقُونَ شَيۡـٔٗا وَهُمۡ يُخۡلَقُونَ ﴿20﴾وَٱلَّذِينَ يَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ لَا يَخۡلُقُونَ شَيۡـٔٗا وَهُمۡ يُخۡلَقُونَ
ئهو بت و کهس و شتانهی که هاواریان لێ دهکهن و دهیانپهرستن جگه له خوا، هیچیان پێ دروست ناکرێت، له کاتێکدا که خۆیان دروست دهکرێن.
أَمۡوَٰتٌ غَيۡرُ أَحۡيَآءٖۖ وَمَا يَشۡعُرُونَ أَيَّانَ يُبۡعَثُونَ ﴿21﴾أَمۡوَٰتٌ غَيۡرُ أَحۡيَآءٖۖ وَمَا يَشۡعُرُونَ أَيَّانَ يُبۡعَثُونَ
ئهوانه مردوون و زیندوو نین، ههستیش ناکهن کهی خۆیان و خهڵکی زیندوو دهکرێنهوه.
إِلَٰهُكُمۡ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞۚ فَٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِ قُلُوبُهُم مُّنكِرَةٞ وَهُم مُّسۡتَكۡبِرُونَ ﴿22﴾إِلَٰهُكُمۡ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞۚ فَٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِ قُلُوبُهُم مُّنكِرَةٞ وَهُم مُّسۡتَكۡبِرُونَ
ئهو پهروهردگارهی ئێوه (که حهق وایه ههر ئهو بپهرستن) خوایهکی تاك و تهنهایه، جا ئهوانهی باوهڕیان به قیامهت نیه دڵهکانیان ههمیشه ئینکاری ههموو ڕاستیهك دهکات، له کاتێکدا ئهوانه خۆیان به گهوره دهزانن و فیز دهکهن.
لَا جَرَمَ أَنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعۡلِنُونَۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلۡمُسۡتَكۡبِرِينَ ﴿23﴾لَا جَرَمَ أَنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعۡلِنُونَۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلۡمُسۡتَكۡبِرِينَ
شتێکی ڕاستهو گومانی تێدانیه که خوای گهوره ئاگایه بهوهی پهنهانی دهکهن و دهیشارنهوه، بهوهش که دهری دهخهن و ئاشکرای دهکهن، بهڕاستی ئهو زاته ئهو کهسانهی خۆش ناوێت که لووت بهرزو خۆ به گهوره دهنوێنن.
وَإِذَا قِيلَ لَهُم مَّاذَآ أَنزَلَ رَبُّكُمۡ قَالُوٓاْ أَسَٰطِيرُ ٱلۡأَوَّلِينَ ﴿24﴾وَإِذَا قِيلَ لَهُم مَّاذَآ أَنزَلَ رَبُّكُمۡ قَالُوٓاْ أَسَٰطِيرُ ٱلۡأَوَّلِينَ
خۆ ئهگهر به (بێ باوهڕان) بوترێت: ئهوه پهروهردگارتان چی دابهزاندووه؟! ئهوه (بێ شهرمانه) دهڵێن: چیرۆك و داستانی کۆن و خهیاڵیی پێشینانه!!
لِيَحۡمِلُوٓاْ أَوۡزَارَهُمۡ كَامِلَةٗ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ وَمِنۡ أَوۡزَارِ ٱلَّذِينَ يُضِلُّونَهُم بِغَيۡرِ عِلۡمٍۗ أَلَا سَآءَ مَا يَزِرُونَ ﴿25﴾لِيَحۡمِلُوٓاْ أَوۡزَارَهُمۡ كَامِلَةٗ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ وَمِنۡ أَوۡزَارِ ٱلَّذِينَ يُضِلُّونَهُم بِغَيۡرِ عِلۡمٍۗ أَلَا سَآءَ مَا يَزِرُونَ
ئهوانه دهبێت له ڕۆژی قیامهتدا کۆڵی گوناهو تاوانی خۆیان به تهواوی ههڵگرن، ههروهها له گوناهی ئهوانهش ههڵدهگرن که گومڕایان کردوون بێ زانستی و زانیاری (بێ ئهوهی له کۆڵ و باری ئهوان کهم بێتهوه)، ئاگاداربن! چهند خراپ و ناشرینه ئهوباره گرانهی که ههڵی دهگرن (چ گیرێکیان خواردوه).
قَدۡ مَكَرَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ فَأَتَى ٱللَّهُ بُنۡيَٰنَهُم مِّنَ ٱلۡقَوَاعِدِ فَخَرَّ عَلَيۡهِمُ ٱلسَّقۡفُ مِن فَوۡقِهِمۡ وَأَتَىٰهُمُ ٱلۡعَذَابُ مِنۡ حَيۡثُ لَا يَشۡعُرُونَ ﴿26﴾قَدۡ مَكَرَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ فَأَتَى ٱللَّهُ بُنۡيَٰنَهُم مِّنَ ٱلۡقَوَاعِدِ فَخَرَّ عَلَيۡهِمُ ٱلسَّقۡفُ مِن فَوۡقِهِمۡ وَأَتَىٰهُمُ ٱلۡعَذَابُ مِنۡ حَيۡثُ لَا يَشۡعُرُونَ
بێگومان پێش ئهمانیش (خوا نهناسانی) پێشوو پیلانیان گێڕا (دژ به ئایینی خوا)، ئینجا خوای بهدهسهڵاتیش کۆشك و تهلارو نهخشهیانی له بن و بێخ دهرهێنا، سهقفهکهشی له سهرهوه داڕمان بهسهریانداو له شوێنێکهوه بهڵاو سزا یهخهی پێگرتن که ههستیان پێ نهدهکردو بهتهمای نهبوون (ئهڵبهته ئهم ههڕهشهیه پیلانگێڕانی ههموو سهردهمێك دهگرێتهوه).
ثُمَّ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ يُخۡزِيهِمۡ وَيَقُولُ أَيۡنَ شُرَكَآءِيَ ٱلَّذِينَ كُنتُمۡ تُشَـٰٓقُّونَ فِيهِمۡۚ قَالَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ إِنَّ ٱلۡخِزۡيَ ٱلۡيَوۡمَ وَٱلسُّوٓءَ عَلَى ٱلۡكَٰفِرِينَ ﴿27﴾ثُمَّ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ يُخۡزِيهِمۡ وَيَقُولُ أَيۡنَ شُرَكَآءِيَ ٱلَّذِينَ كُنتُمۡ تُشَـٰٓقُّونَ فِيهِمۡۚ قَالَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ إِنَّ ٱلۡخِزۡيَ ٱلۡيَوۡمَ وَٱلسُّوٓءَ عَلَى ٱلۡكَٰفِرِينَ
لهوهو دواش له ڕۆژی قیامهتدا خوا ئهو پیلانگێڕانه خهجاڵهت و ڕیسوا دهکات و پێیان دهڵێت: کوان و له کوێن هاوهڵهکانم؟ ئهوانهی که دژایهتی سهرسهختتان دهکرد له بارهیانهوه، (ئیمانداران) ئهوانهی که زانیاری و زانستی خوا ناسیان پێدراوه دهڵێن: بهڕاستی ئهمڕۆ سهرشۆڕی و خهجاڵهتی و نههامهتی و سزا لهسهر بێ باوهڕانه.
ٱلَّذِينَ تَتَوَفَّىٰهُمُ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ ظَالِمِيٓ أَنفُسِهِمۡۖ فَأَلۡقَوُاْ ٱلسَّلَمَ مَا كُنَّا نَعۡمَلُ مِن سُوٓءِۭۚ بَلَىٰٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ﴿28﴾ٱلَّذِينَ تَتَوَفَّىٰهُمُ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ ظَالِمِيٓ أَنفُسِهِمۡۖ فَأَلۡقَوُاْ ٱلسَّلَمَ مَا كُنَّا نَعۡمَلُ مِن سُوٓءِۭۚ بَلَىٰٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ
ئهوانهی که فریشتهکان له سهرهمهرگدا گیانیان دهکێشن، له کاتێکدا که بهردهوامن لهسهر ستهم له خۆیان (بههۆی بێ باوهڕی و یاخی بونیانهوه) ئینجا به ناچاری تهسلیمن و دهڵێن: ئێمه هیچ گوناهو ههڵهیهکمان نهکردووه، فریشتهکان دهڵێن: نهخێر وا نی یه (ئهوه ئێوه له بیرتان کردووه) ئهگینا بهڕاستی خوا ئاگادارو زانایه بهههموو ئهو کارو کردهوانهی که دهتانکرد و ئهنجامتان دهدا.
فَٱدۡخُلُوٓاْ أَبۡوَٰبَ جَهَنَّمَ خَٰلِدِينَ فِيهَاۖ فَلَبِئۡسَ مَثۡوَى ٱلۡمُتَكَبِّرِينَ ﴿29﴾فَٱدۡخُلُوٓاْ أَبۡوَٰبَ جَهَنَّمَ خَٰلِدِينَ فِيهَاۖ فَلَبِئۡسَ مَثۡوَى ٱلۡمُتَكَبِّرِينَ
کهواته له دهروازهکانی دۆزهخهوه بچنه ژوورهوه و بۆ ههمیشهیی و نهبڕاوهش تیادا بن، ئای که جێگهو ڕێگهی خۆ بهزل زانهکان ناخۆش و نا لهبارو ناسۆره.
وَقِيلَ لِلَّذِينَ ٱتَّقَوۡاْ مَاذَآ أَنزَلَ رَبُّكُمۡۚ قَالُواْ خَيۡرٗاۗ لِّلَّذِينَ أَحۡسَنُواْ فِي هَٰذِهِ ٱلدُّنۡيَا حَسَنَةٞۚ وَلَدَارُ ٱلۡأٓخِرَةِ خَيۡرٞۚ وَلَنِعۡمَ دَارُ ٱلۡمُتَّقِينَ ﴿30﴾۞وَقِيلَ لِلَّذِينَ ٱتَّقَوۡاْ مَاذَآ أَنزَلَ رَبُّكُمۡۚ قَالُواْ خَيۡرٗاۗ لِّلَّذِينَ أَحۡسَنُواْ فِي هَٰذِهِ ٱلدُّنۡيَا حَسَنَةٞۚ وَلَدَارُ ٱلۡأٓخِرَةِ خَيۡرٞۚ وَلَنِعۡمَ دَارُ ٱلۡمُتَّقِينَ
لهو لاشهوه بهو کهسانه دهوترێت که خواناسی و پارێزکاریان کردووه: پهروهردگارتان چی ڕهوانه کردووه؟ چ بهرنامهو کتێبێکی دابهزاندووه؟، ههمووان دهڵێن: خێرو بهرهکهت، (بۆ ههردوو جیهان)، بۆ ئهو کهسانهی که لهم جیهانهدا چاکهیان کردووه، چاکه دێتهوه ڕێیان، بێگومان جێگهو ڕێگهی ئهو جیهان خۆشترو چاکترو سازگارترو پڕ له نازو نیعمهتتره (بهراورد ناکرێت لهگهڵ دنیادا) ئای کهچهنده جێگهو ڕێگهو کۆشك و تهلاری خواناس و پارێزکاران سازگارو خۆش و جوان و ڕازاوهیه...
جَنَّـٰتُ عَدۡنٖ يَدۡخُلُونَهَا تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۖ لَهُمۡ فِيهَا مَا يَشَآءُونَۚ كَذَٰلِكَ يَجۡزِي ٱللَّهُ ٱلۡمُتَّقِينَ ﴿31﴾جَنَّـٰتُ عَدۡنٖ يَدۡخُلُونَهَا تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۖ لَهُمۡ فِيهَا مَا يَشَآءُونَۚ كَذَٰلِكَ يَجۡزِي ٱللَّهُ ٱلۡمُتَّقِينَ
(ئهو جێگهو ڕێگهیه) باخهکانی بهههشتی_عهدنه_ بهختهوهران دهچنه ناوی، چهندهها ڕووبار به بهردهم کۆشکهکان و بهژێر درهختهکاندا جاری و ڕهوانه، ههرچیهك بخوازن و ههرچی ئارهزوو بکهن و ههرچی داوا بکهن، بۆیان ئامادهیه تیایدا، ئا بهو شێوهیه خوای میهرهبان پاداشتی خواناس و پارێزکاران دهداتهوه...
ٱلَّذِينَ تَتَوَفَّىٰهُمُ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلَٰمٌ عَلَيۡكُمُ ٱدۡخُلُواْ ٱلۡجَنَّةَ بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ﴿32﴾ٱلَّذِينَ تَتَوَفَّىٰهُمُ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلَٰمٌ عَلَيۡكُمُ ٱدۡخُلُواْ ٱلۡجَنَّةَ بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ
ئهوانهی که له سهرهمهرگدا فریشتهکان دێن بۆ لایان له کاتێکدا گیانی پاك و پیرۆزیان دهکێشن (که دووره له بێ باوهڕی)و پێیان دهڵێن: سڵاوتان لێ بێت (ئیتر ڕزگارتان بوو، ئیتر ناخۆشی نهما) ده بچنه ناو ئهو بهههشتهوه، به هۆی ئهو کارو کردهوانهوه که کاتی خۆی دهتانکرد.
هَلۡ يَنظُرُونَ إِلَّآ أَن تَأۡتِيَهُمُ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ أَوۡ يَأۡتِيَ أَمۡرُ رَبِّكَۚ كَذَٰلِكَ فَعَلَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۚ وَمَا ظَلَمَهُمُ ٱللَّهُ وَلَٰكِن كَانُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ ﴿33﴾هَلۡ يَنظُرُونَ إِلَّآ أَن تَأۡتِيَهُمُ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ أَوۡ يَأۡتِيَ أَمۡرُ رَبِّكَۚ كَذَٰلِكَ فَعَلَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۚ وَمَا ظَلَمَهُمُ ٱللَّهُ وَلَٰكِن كَانُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ
ئایا خوا نهناسان چاوهڕێی چی دهکهن؟ مهگهر ههر چاوهڕێی ئهوه بن کتوپڕ فریشتهی گیانکێشان یهخهیان پێدهگرێت، یان فهرمانی پهروهردگارت دهربچێت بۆ تۆڵه سهندن، ههروهها ئهوانهی پێش ئهمانیش ههر ڕهفتاری وا نالهباریان کردووه، جا وهنهبێت خوا ستهمی لێکردبن بهڵکو ههر خۆیان ستهم له خۆیان دهکرد.
فَأَصَابَهُمۡ سَيِّـَٔاتُ مَا عَمِلُواْ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ ﴿34﴾فَأَصَابَهُمۡ سَيِّـَٔاتُ مَا عَمِلُواْ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ
سهرهنجام ههرچی گوناهو خراپهیهکیان ئهنجام دابوو هاتهوه ڕێیان، ئهو ههڕهشهو دۆزهخهی که گاڵتهیان پێدهکرد یهخهی پێگرتن و دهوری دان.
وَقَالَ ٱلَّذِينَ أَشۡرَكُواْ لَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ مَا عَبَدۡنَا مِن دُونِهِۦ مِن شَيۡءٖ نَّحۡنُ وَلَآ ءَابَآؤُنَا وَلَا حَرَّمۡنَا مِن دُونِهِۦ مِن شَيۡءٖۚ كَذَٰلِكَ فَعَلَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۚ فَهَلۡ عَلَى ٱلرُّسُلِ إِلَّا ٱلۡبَلَٰغُ ٱلۡمُبِينُ ﴿35﴾وَقَالَ ٱلَّذِينَ أَشۡرَكُواْ لَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ مَا عَبَدۡنَا مِن دُونِهِۦ مِن شَيۡءٖ نَّحۡنُ وَلَآ ءَابَآؤُنَا وَلَا حَرَّمۡنَا مِن دُونِهِۦ مِن شَيۡءٖۚ كَذَٰلِكَ فَعَلَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۚ فَهَلۡ عَلَى ٱلرُّسُلِ إِلَّا ٱلۡبَلَٰغُ ٱلۡمُبِينُ
ئهوانهی هاوهڵیان داناوه بۆ خوا دهڵێن: ئهگهر خوا ویستی لهسهر بوایه هیچ شتێکمان له جیاتی ئهو نهدهپهرست، نه ئێمهو نه باوو باپیرانمان، هیچ شتێکیشمان له خۆمان حهرام نهدهکرد به بێ ئهو، خوا نهناسانی پێش ئهمانیش ههروایان دهکردو ههر وایان دهوت، مهگهر ئهرکی سهرشانی پێغهمبهران ههر ئهوه نیه که ئایینی خوا به ڕوونی ڕابگهیهنن؟
وَلَقَدۡ بَعَثۡنَا فِي كُلِّ أُمَّةٖ رَّسُولًا أَنِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ وَٱجۡتَنِبُواْ ٱلطَّـٰغُوتَۖ فَمِنۡهُم مَّنۡ هَدَى ٱللَّهُ وَمِنۡهُم مَّنۡ حَقَّتۡ عَلَيۡهِ ٱلضَّلَٰلَةُۚ فَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَٱنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُكَذِّبِينَ ﴿36﴾وَلَقَدۡ بَعَثۡنَا فِي كُلِّ أُمَّةٖ رَّسُولًا أَنِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ وَٱجۡتَنِبُواْ ٱلطَّـٰغُوتَۖ فَمِنۡهُم مَّنۡ هَدَى ٱللَّهُ وَمِنۡهُم مَّنۡ حَقَّتۡ عَلَيۡهِ ٱلضَّلَٰلَةُۚ فَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَٱنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُكَذِّبِينَ
سوێند به خوا بێگومان ئێمه لهناو ههر گهل و نهتهوهیهکدا پێغهمبهرێکمان ڕهوانهکردووهو پێمان ڕاگهیاندووه که پێیان بڵێت: تهنها خوا بپهرستن، خۆتان دووره پهرێز بگرن له ههموو پهرستراوێکی تر، جا ههبوو لهو خهڵکه (که بیرو هۆش و ژیری خۆی خستهکارو بهشوێن ڕاستیدا دهگهڕا) خوایش هیدایهتی دهدا، ههشیان بوو خۆی شایستهی گومڕایی دهکردو بهسهریدا دهچهسپا، کهوابوو بگهڕێن بهسهر زهویداو سهرنج بدهن، بزانن چۆن بوو سهرهنجامی ئهو کهسانهی بڕوایان به بهرنامهی ئێمه نهبوو.
إِن تَحۡرِصۡ عَلَىٰ هُدَىٰهُمۡ فَإِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي مَن يُضِلُّۖ وَمَا لَهُم مِّن نَّـٰصِرِينَ ﴿37﴾إِن تَحۡرِصۡ عَلَىٰ هُدَىٰهُمۡ فَإِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي مَن يُضِلُّۖ وَمَا لَهُم مِّن نَّـٰصِرِينَ
خۆ ئهگهر تۆ زۆر سوور بیت لهسهر هیدایهتدانی ئهوان، ئهوه تۆ ناتوانیت، چونکه بهڕاستی خوا ڕێنموونی کهسێك ناکات که خهڵك گومڕا بکات، ئهوانه (له قیامهتدا) هیچ جۆره پشتیوانێکیان نیه.
وَأَقۡسَمُواْ بِٱللَّهِ جَهۡدَ أَيۡمَٰنِهِمۡ لَا يَبۡعَثُ ٱللَّهُ مَن يَمُوتُۚ بَلَىٰ وَعۡدًا عَلَيۡهِ حَقّٗا وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ ﴿38﴾وَأَقۡسَمُواْ بِٱللَّهِ جَهۡدَ أَيۡمَٰنِهِمۡ لَا يَبۡعَثُ ٱللَّهُ مَن يَمُوتُۚ بَلَىٰ وَعۡدًا عَلَيۡهِ حَقّٗا وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ
بێ باوهڕان سوێندیان دهخواردو جهختیان لهسهر سوێندهکهیان دهکردو دهیانوت: ئهوهی بمرێت خوا زیندووی ناکاتهوه! نهخێر، زیندووی دهکاتهوه، ئهوه بهڵێنێکی ڕاست و دروستی خوایه و لێی پاشگهز نابێتهوه، بهڵام زۆربهی خهڵکی ئهم ڕاستیه نازانن و بڕوای پێناکهن.
لِيُبَيِّنَ لَهُمُ ٱلَّذِي يَخۡتَلِفُونَ فِيهِ وَلِيَعۡلَمَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَنَّهُمۡ كَانُواْ كَٰذِبِينَ ﴿39﴾لِيُبَيِّنَ لَهُمُ ٱلَّذِي يَخۡتَلِفُونَ فِيهِ وَلِيَعۡلَمَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَنَّهُمۡ كَانُواْ كَٰذِبِينَ
بێگومان خوا ههمووان زیندوو دهکاتهوه تا بۆیان ڕوون بکاتهوه و بۆیان دهربخات، ئهوهی ئهوان کێشهیان لهسهری ههبوو، بڕوایان پێی نهبوو هاته دی، تا ئهوانهی که بێ باوهڕ بوون بێگومان ئهوان درۆزن بوون.
إِنَّمَا قَوۡلُنَا لِشَيۡءٍ إِذَآ أَرَدۡنَٰهُ أَن نَّقُولَ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ ﴿40﴾إِنَّمَا قَوۡلُنَا لِشَيۡءٍ إِذَآ أَرَدۡنَٰهُ أَن نَّقُولَ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ
بهڕاستی کاتێك زیندوو کردنهوهو بهدیهێنانی ههر شتێکمان بوێت، تهنها ئهوهندهی دهوێت پێی بڵێین ببه! دهستبهجێ ئهویش دهبێت.
وَٱلَّذِينَ هَاجَرُواْ فِي ٱللَّهِ مِنۢ بَعۡدِ مَا ظُلِمُواْ لَنُبَوِّئَنَّهُمۡ فِي ٱلدُّنۡيَا حَسَنَةٗۖ وَلَأَجۡرُ ٱلۡأٓخِرَةِ أَكۡبَرُۚ لَوۡ كَانُواْ يَعۡلَمُونَ ﴿41﴾وَٱلَّذِينَ هَاجَرُواْ فِي ٱللَّهِ مِنۢ بَعۡدِ مَا ظُلِمُواْ لَنُبَوِّئَنَّهُمۡ فِي ٱلدُّنۡيَا حَسَنَةٗۖ وَلَأَجۡرُ ٱلۡأٓخِرَةِ أَكۡبَرُۚ لَوۡ كَانُواْ يَعۡلَمُونَ
ئهو کهسانهی لهبهر خواو بۆ خوا کۆچیان کرد (بۆ پاڕاستنی ئیمانهکهیان) دوای ئهوهی که ستهمیان لێکرابوو، ئهوه ههر له دنیادا بهچاکی و ڕێزهوه نیشتهجێیان دهکهین، بێگومان پاداشتی ئهو جیهان گهورهترو فراوانتره بۆیان، ئهگهر دهیانزانی.
ٱلَّذِينَ صَبَرُواْ وَعَلَىٰ رَبِّهِمۡ يَتَوَكَّلُونَ ﴿42﴾ٱلَّذِينَ صَبَرُواْ وَعَلَىٰ رَبِّهِمۡ يَتَوَكَّلُونَ
ئهوانهش ئهوانهن که به ئارام و خۆگر بوون و پشت به پهروهردگاریان دهبهستن.
وَمَآ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ إِلَّا رِجَالٗا نُّوحِيٓ إِلَيۡهِمۡۖ فَسۡـَٔلُوٓاْ أَهۡلَ ٱلذِّكۡرِ إِن كُنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ ﴿43﴾وَمَآ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ إِلَّا رِجَالٗا نُّوحِيٓ إِلَيۡهِمۡۖ فَسۡـَٔلُوٓاْ أَهۡلَ ٱلذِّكۡرِ إِن كُنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ
ئێمهش پێش تۆ جگه له پیاوانی (ڕاستگۆو چاك و پاك نهبێت) کهسی ترمان ڕهوانه نهکردووه و وهحیمان بۆ نهناردووه، ئهگهر ههر بڕوا ناکهن و نایزانن ده ئێوه له شارهزایان بپرسن؟ (که ڕهوانه کراوانی ئێمه پیاوانێکی ناسراو بوون لهناو قهومهکانیاندا).
بِٱلۡبَيِّنَٰتِ وَٱلزُّبُرِۗ وَأَنزَلۡنَآ إِلَيۡكَ ٱلذِّكۡرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيۡهِمۡ وَلَعَلَّهُمۡ يَتَفَكَّرُونَ ﴿44﴾بِٱلۡبَيِّنَٰتِ وَٱلزُّبُرِۗ وَأَنزَلۡنَآ إِلَيۡكَ ٱلذِّكۡرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيۡهِمۡ وَلَعَلَّهُمۡ يَتَفَكَّرُونَ
ئێمه ئهوانمان ڕهوانه کردووه هاوڕێ لهگهڵ بهڵگهو نیشانهو (موعجیزه) ی زۆرو کتێبی ئاسمانیداو ئێمه قورئانمان بۆ تۆ دابهزاند، تا بۆ خهڵکی ئهوه ڕوون بکهیتهوه که بۆیان هێنراوهته خوارهوه، بۆ ئهوهی بیرێك بکهنهوهو تێفکرن.
أَفَأَمِنَ ٱلَّذِينَ مَكَرُواْ ٱلسَّيِّـَٔاتِ أَن يَخۡسِفَ ٱللَّهُ بِهِمُ ٱلۡأَرۡضَ أَوۡ يَأۡتِيَهُمُ ٱلۡعَذَابُ مِنۡ حَيۡثُ لَا يَشۡعُرُونَ ﴿45﴾أَفَأَمِنَ ٱلَّذِينَ مَكَرُواْ ٱلسَّيِّـَٔاتِ أَن يَخۡسِفَ ٱللَّهُ بِهِمُ ٱلۡأَرۡضَ أَوۡ يَأۡتِيَهُمُ ٱلۡعَذَابُ مِنۡ حَيۡثُ لَا يَشۡعُرُونَ
جا ئایا ئهوانهی که چهندهها پیلان و نهخشهی خراپیان کێشاوه دڵنیان لهوهی که خوا نایانبات به ناخی زهویدا، یاخود له لایهکهوه سزاو تۆڵهیان بۆ بێت که ههر ههستی پێنهکهن؟!...
أَوۡ يَأۡخُذَهُمۡ فِي تَقَلُّبِهِمۡ فَمَا هُم بِمُعۡجِزِينَ ﴿46﴾أَوۡ يَأۡخُذَهُمۡ فِي تَقَلُّبِهِمۡ فَمَا هُم بِمُعۡجِزِينَ
یاخود له کاتی هاتوچۆو سهرگهرم بوونیان به کاروبارهوه له ناویان ببات، ئهوانیش دهستهوسانکهری خوانین؟!...
أَوۡ يَأۡخُذَهُمۡ عَلَىٰ تَخَوُّفٖ فَإِنَّ رَبَّكُمۡ لَرَءُوفٞ رَّحِيمٌ ﴿47﴾أَوۡ يَأۡخُذَهُمۡ عَلَىٰ تَخَوُّفٖ فَإِنَّ رَبَّكُمۡ لَرَءُوفٞ رَّحِيمٌ
یاخود (پهروهردگار بهتوانایه) له کاتی ترس و ناخۆشی و بیمدا.. بیانگرێت و له ناویان بهرێت، بهڵام (مۆڵهت دهدات تا بهڵکو ڕووبکهنه ئیمان) چونکه بهڕاستی پهروهردگارتان بهسۆزو میهرهبانه.
أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ إِلَىٰ مَا خَلَقَ ٱللَّهُ مِن شَيۡءٖ يَتَفَيَّؤُاْ ظِلَٰلُهُۥ عَنِ ٱلۡيَمِينِ وَٱلشَّمَآئِلِ سُجَّدٗا لِّلَّهِ وَهُمۡ دَٰخِرُونَ ﴿48﴾أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ إِلَىٰ مَا خَلَقَ ٱللَّهُ مِن شَيۡءٖ يَتَفَيَّؤُاْ ظِلَٰلُهُۥ عَنِ ٱلۡيَمِينِ وَٱلشَّمَآئِلِ سُجَّدٗا لِّلَّهِ وَهُمۡ دَٰخِرُونَ
ئایا ئهوه نهیانڕوانیوهته ئهو شته بێ شومارانهی که خوا دروستی کردووه؟ که سێبهرهکهی بهلای ڕاست و بهلای چهپیانهوه دهسوڕێتهوه، له کاتێکدا ههموویان ملکهچ و فهرمانبهردان بۆ پهروهردگار، له حاڵێکیشدا خاوهن سێبهرهکان ملکهچ و زهلیلی ویستی خواین.
وَلِلَّهِۤ يَسۡجُدُۤ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ مِن دَآبَّةٖ وَٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ وَهُمۡ لَا يَسۡتَكۡبِرُونَ ﴿49﴾وَلِلَّهِۤ يَسۡجُدُۤ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ مِن دَآبَّةٖ وَٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ وَهُمۡ لَا يَسۡتَكۡبِرُونَ
ههرچی له ئاسمانهکان و ههرچی له زهویدا ههیه سوژده دهبهن بۆ خوای بهدیهێنهریان، ههروهها ههموو زیندهوهران، فریشتهکانیش به تایبهت سوژده دهبهن بۆ خواو خۆ بهگهوره نازانن له هیچ فهرمانێکی خوا لانادهن.
يَخَافُونَ رَبَّهُم مِّن فَوۡقِهِمۡ وَيَفۡعَلُونَ مَا يُؤۡمَرُونَ۩ ﴿50﴾يَخَافُونَ رَبَّهُم مِّن فَوۡقِهِمۡ وَيَفۡعَلُونَ مَا يُؤۡمَرُونَ۩
(جگه لهوهش) ئهو فریشتانه له پهروهردگاریان دهترسن که فهرمانڕهوایه بهسهریانهوه، ههرچی فهرمانێکمان پێ بدرێت بهچاکی ئهنجامی دهدهن.
وَقَالَ ٱللَّهُ لَا تَتَّخِذُوٓاْ إِلَٰهَيۡنِ ٱثۡنَيۡنِۖ إِنَّمَا هُوَ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞ فَإِيَّـٰيَ فَٱرۡهَبُونِ ﴿51﴾۞وَقَالَ ٱللَّهُ لَا تَتَّخِذُوٓاْ إِلَٰهَيۡنِ ٱثۡنَيۡنِۖ إِنَّمَا هُوَ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞ فَإِيَّـٰيَ فَٱرۡهَبُونِ
خوا فهرموویهتی: ههرگیز نهکهن دوو دانه خوا بۆ خۆتان بڕیار بدهن، چونکه ئهو خوایهی که پێویسته ئێوه بیپهرستن بێگومان خوایهکی تاك و تهنهایه، کهوابوو بیم و ترستان با ههر له من بێت.
وَلَهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَلَهُ ٱلدِّينُ وَاصِبًاۚ أَفَغَيۡرَ ٱللَّهِ تَتَّقُونَ ﴿52﴾وَلَهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَلَهُ ٱلدِّينُ وَاصِبًاۚ أَفَغَيۡرَ ٱللَّهِ تَتَّقُونَ
ههرچی له ئاسمانهکان و زهویدا ههیه ههر ئهو زاته خاوهنیانه، ههمیشهو بهردهوام ههر ئهو زاتهیه که شایستهی ئهوه بێت ئاین و بهرنامهو فهرمانڕهوایی لهو وهربگیرێت و ملکهچی ههر بۆ ئهو بکرێت، ئایا ڕهوایه بێجگه له خوا له کهسی تر بپهرستن و حسابی بۆ بکهن؟
وَمَا بِكُم مِّن نِّعۡمَةٖ فَمِنَ ٱللَّهِۖ ثُمَّ إِذَا مَسَّكُمُ ٱلضُّرُّ فَإِلَيۡهِ تَجۡـَٔرُونَ ﴿53﴾وَمَا بِكُم مِّن نِّعۡمَةٖ فَمِنَ ٱللَّهِۖ ثُمَّ إِذَا مَسَّكُمُ ٱلضُّرُّ فَإِلَيۡهِ تَجۡـَٔرُونَ
ههرچی نازو نیعمهتێکتان ههیه ههمووی بههرهو بهخششی خوایه، پاشان کاتێك ناخۆشی و بهڵایهکتان بۆ پێشهات، ئهوه هاناو هاوارو پهنا ههر بۆ لای ئهو دهبهن و ههر لهو زاته دهپاڕێنهوه.
ثُمَّ إِذَا كَشَفَ ٱلضُّرَّ عَنكُمۡ إِذَا فَرِيقٞ مِّنكُم بِرَبِّهِمۡ يُشۡرِكُونَ ﴿54﴾ثُمَّ إِذَا كَشَفَ ٱلضُّرَّ عَنكُمۡ إِذَا فَرِيقٞ مِّنكُم بِرَبِّهِمۡ يُشۡرِكُونَ
لهوهودوا کاتێك بهڵاو ناخۆشی لهسهر لابردن، دهستبهجێ دهستهیهك له ئێوه هاوهڵ و شهریك بۆ پهروهردگاریان بڕیار دهدهن!!
لِيَكۡفُرُواْ بِمَآ ءَاتَيۡنَٰهُمۡۚ فَتَمَتَّعُواْ فَسَوۡفَ تَعۡلَمُونَ ﴿55﴾لِيَكۡفُرُواْ بِمَآ ءَاتَيۡنَٰهُمۡۚ فَتَمَتَّعُواْ فَسَوۡفَ تَعۡلَمُونَ
(وازیان لێ بهێنه) با ناشوکرو سوپاس ناپهرێز بن له بهرامبهر ئهو ههموو بهخشش و نازو نیعمهتانهوه که پێمان بهخشیوون، با جارێ ڕابوێرن ئینجا له ئایندهدا دهزانن چیتان بهسهر دێت!!
وَيَجۡعَلُونَ لِمَا لَا يَعۡلَمُونَ نَصِيبٗا مِّمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡۗ تَٱللَّهِ لَتُسۡـَٔلُنَّ عَمَّا كُنتُمۡ تَفۡتَرُونَ ﴿56﴾وَيَجۡعَلُونَ لِمَا لَا يَعۡلَمُونَ نَصِيبٗا مِّمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡۗ تَٱللَّهِ لَتُسۡـَٔلُنَّ عَمَّا كُنتُمۡ تَفۡتَرُونَ
خوا نهناسان، ههندێك لهو شتانهی که ئێمه پێمان بهخشیوون، دادهنێن و بڕیار دهدهن بۆ ئهوانهی که نهزان و نهفام و بێ دهسهڵاتن (که بتهکانن)، سوێند به خوا بێگومان پرسیارتان لێدهکرێت دهربارهی ههموو ئهو درۆو پڕو پاگهندهیهی که ههڵتان دهبهست.
وَيَجۡعَلُونَ لِلَّهِ ٱلۡبَنَٰتِ سُبۡحَٰنَهُۥ وَلَهُم مَّا يَشۡتَهُونَ ﴿57﴾وَيَجۡعَلُونَ لِلَّهِ ٱلۡبَنَٰتِ سُبۡحَٰنَهُۥ وَلَهُم مَّا يَشۡتَهُونَ
ئهو نهفامانه کچان دهدهنه پاڵ خوا (گوایه فریشتهکان کچی خوان)، پاکی و بێگهردی شایستهی ئهو زاتهیه هیچ پێویستیهکی به کچ و کوڕ نیه له کاتێکدا بۆ خۆیان حهز بهچی دهکهن ئهوه بۆ خۆیان دادهنێن!!
وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُم بِٱلۡأُنثَىٰ ظَلَّ وَجۡهُهُۥ مُسۡوَدّٗا وَهُوَ كَظِيمٞ ﴿58﴾وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُم بِٱلۡأُنثَىٰ ظَلَّ وَجۡهُهُۥ مُسۡوَدّٗا وَهُوَ كَظِيمٞ
خۆ ئهگهر مژدهی بوونی کچ بدرێت به یهکێك لهو نهفامانه، ڕووی گرژو تاڵ دهبێت و ڕهش دادهگیرسێت و سینهی پڕ دهبێت له خهم و پهژاره...
يَتَوَٰرَىٰ مِنَ ٱلۡقَوۡمِ مِن سُوٓءِ مَا بُشِّرَ بِهِۦٓۚ أَيُمۡسِكُهُۥ عَلَىٰ هُونٍ أَمۡ يَدُسُّهُۥ فِي ٱلتُّرَابِۗ أَلَا سَآءَ مَا يَحۡكُمُونَ ﴿59﴾يَتَوَٰرَىٰ مِنَ ٱلۡقَوۡمِ مِن سُوٓءِ مَا بُشِّرَ بِهِۦٓۚ أَيُمۡسِكُهُۥ عَلَىٰ هُونٍ أَمۡ يَدُسُّهُۥ فِي ٱلتُّرَابِۗ أَلَا سَآءَ مَا يَحۡكُمُونَ
له داخ و خهفهتی ئهو مژده ناخۆشه، خۆی دهشارێتهوه له خهڵکی و بهتهنها (بیر دهکاتهوه): ئایا بیهێڵێتهوه به زهلیلی و سووکی و بێ نرخی، یاخود زینده بهچاڵی بکات و بیخاته توێی خاکهوه، ئاگاداربن؟! ئای که چهنده خراپه ئهو بڕیارهی که دهیدهن!! (وهچهو نهوهی خۆیان زینده بهچاڵ دهکهن).
لِلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِ مَثَلُ ٱلسَّوۡءِۖ وَلِلَّهِ ٱلۡمَثَلُ ٱلۡأَعۡلَىٰۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ﴿60﴾لِلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِ مَثَلُ ٱلسَّوۡءِۖ وَلِلَّهِ ٱلۡمَثَلُ ٱلۡأَعۡلَىٰۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ
سیفهت و ناونیشانی ناشرین و نزم و خراپ شایستهی ئهوانهیه که باوهڕ به قیامهت ناکهن، خوای پهروهردگاریش خاوهنی ههموو سیفاتی بهرزو بڵندو پیرۆزهو ئهو زاته ههر خۆیشی باڵادهست و دانایه.
وَلَوۡ يُؤَاخِذُ ٱللَّهُ ٱلنَّاسَ بِظُلۡمِهِم مَّا تَرَكَ عَلَيۡهَا مِن دَآبَّةٖ وَلَٰكِن يُؤَخِّرُهُمۡ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗىۖ فَإِذَا جَآءَ أَجَلُهُمۡ لَا يَسۡتَـٔۡخِرُونَ سَاعَةٗ وَلَا يَسۡتَقۡدِمُونَ ﴿61﴾وَلَوۡ يُؤَاخِذُ ٱللَّهُ ٱلنَّاسَ بِظُلۡمِهِم مَّا تَرَكَ عَلَيۡهَا مِن دَآبَّةٖ وَلَٰكِن يُؤَخِّرُهُمۡ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗىۖ فَإِذَا جَآءَ أَجَلُهُمۡ لَا يَسۡتَـٔۡخِرُونَ سَاعَةٗ وَلَا يَسۡتَقۡدِمُونَ
خۆ ئهگهر خوا خهڵکی لهناو ببات و بیانپێچێتهوه بههۆی ستهمیانهوه (ئهوهنده گوناهو تاوان زۆره) زیندهوهر لهسهر زهویدا نایهڵێت (یهعنی ههر زهوی خاپوور دهکات بهههموو گیانلهبهرانهوه، بهڵام ئهو خوایه ئارامی و خۆگریی بێ سنووره) لهبهر ئهوه تا کاتێکی دیاری کراو مۆڵهتی ئهو خهڵکه دهدات و دوایان دهخات، جا کاتێك کاته دیاری کراوهکهیان هات، نهتاوێك دوا دهکهون، نهتاوێك پێشیش دهکهون (بهڵکو له چرکهی دیاری کراوی خۆیدا لهناو دهبرێن).
وَيَجۡعَلُونَ لِلَّهِ مَا يَكۡرَهُونَۚ وَتَصِفُ أَلۡسِنَتُهُمُ ٱلۡكَذِبَ أَنَّ لَهُمُ ٱلۡحُسۡنَىٰۚ لَا جَرَمَ أَنَّ لَهُمُ ٱلنَّارَ وَأَنَّهُم مُّفۡرَطُونَ ﴿62﴾وَيَجۡعَلُونَ لِلَّهِ مَا يَكۡرَهُونَۚ وَتَصِفُ أَلۡسِنَتُهُمُ ٱلۡكَذِبَ أَنَّ لَهُمُ ٱلۡحُسۡنَىٰۚ لَا جَرَمَ أَنَّ لَهُمُ ٱلنَّارَ وَأَنَّهُم مُّفۡرَطُونَ
خوا نهناسان ئهوهی بۆ خۆیان پێیان خۆش نیهو نایانهوێت بۆ خوای بڕیار دهدهن، (گوایه فریشتهکان کچن و کچی خوایشن) و له کاتێکدا زمانیان باس و خواسی درۆ دهکات که بێگومان بهنیازن لهو دنیاش بهههشت و خۆشی بۆ ئهوان بێت، شتێکی ڕاستهو گومانی تێدانیه ئاگری دۆزهخ بۆ ئهوانه و بهڕاستی بهپهله فڕێ دهدرێنه ناوی و فهرامۆش دهکرێن.
تَٱللَّهِ لَقَدۡ أَرۡسَلۡنَآ إِلَىٰٓ أُمَمٖ مِّن قَبۡلِكَ فَزَيَّنَ لَهُمُ ٱلشَّيۡطَٰنُ أَعۡمَٰلَهُمۡ فَهُوَ وَلِيُّهُمُ ٱلۡيَوۡمَ وَلَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ ﴿63﴾تَٱللَّهِ لَقَدۡ أَرۡسَلۡنَآ إِلَىٰٓ أُمَمٖ مِّن قَبۡلِكَ فَزَيَّنَ لَهُمُ ٱلشَّيۡطَٰنُ أَعۡمَٰلَهُمۡ فَهُوَ وَلِيُّهُمُ ٱلۡيَوۡمَ وَلَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ
سوێند به خوا پێش تۆ بۆ گهل و قهومهکانی تریش پێغهمبهرانمان ڕهوانه کردووه، بهڵام شهیتان کارو کردهوهی (نادروست و ههڵهیانی) بۆ ڕازاندوونهتهوه، ئهمڕۆ له دنیادا ههر ئهو پشتیوانیانه و سزای بهئێش بۆ ئهو جۆره قهوم و کهسه نا لهبارو ناحاڵیانه ئاماده کراوه.
وَمَآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ إِلَّا لِتُبَيِّنَ لَهُمُ ٱلَّذِي ٱخۡتَلَفُواْ فِيهِ وَهُدٗى وَرَحۡمَةٗ لِّقَوۡمٖ يُؤۡمِنُونَ ﴿64﴾وَمَآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ إِلَّا لِتُبَيِّنَ لَهُمُ ٱلَّذِي ٱخۡتَلَفُواْ فِيهِ وَهُدٗى وَرَحۡمَةٗ لِّقَوۡمٖ يُؤۡمِنُونَ
ئێمه ئهم قورئانهمانهمان دانهبهزاندووهته سهر تۆ تهنها بۆ ئهوه نهبێت که ههرچی ئهو خهڵکه کێشهی لهسهر ههیه (له بابهتهکانی دنیاو دین) بۆیان ڕوون بکهینهوه و بیکهینه هۆی هیدایهت و ڕهحمهتیش بۆ ئهو کهسانهی که ئیمان و باوهڕ دههێنن.
وَٱللَّهُ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَحۡيَا بِهِ ٱلۡأَرۡضَ بَعۡدَ مَوۡتِهَآۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّقَوۡمٖ يَسۡمَعُونَ ﴿65﴾وَٱللَّهُ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَحۡيَا بِهِ ٱلۡأَرۡضَ بَعۡدَ مَوۡتِهَآۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّقَوۡمٖ يَسۡمَعُونَ
ههر خوا بارانی له ئاسمانهوه باراندووهو زهوی پێ زیندوو کردۆتهوه دوای ئهوهی که مردبوو، بهڕاستی ئا لهو دیاردهیهدا نیشانه و بهڵگهی تهواو ههیه بۆ کهسانێك که گوێ بۆ ڕاستی دهگرن.
وَإِنَّ لَكُمۡ فِي ٱلۡأَنۡعَٰمِ لَعِبۡرَةٗۖ نُّسۡقِيكُم مِّمَّا فِي بُطُونِهِۦ مِنۢ بَيۡنِ فَرۡثٖ وَدَمٖ لَّبَنًا خَالِصٗا سَآئِغٗا لِّلشَّـٰرِبِينَ ﴿66﴾وَإِنَّ لَكُمۡ فِي ٱلۡأَنۡعَٰمِ لَعِبۡرَةٗۖ نُّسۡقِيكُم مِّمَّا فِي بُطُونِهِۦ مِنۢ بَيۡنِ فَرۡثٖ وَدَمٖ لَّبَنًا خَالِصٗا سَآئِغٗا لِّلشَّـٰرِبِينَ
بهڕاستی له بوونی ماڵات و (زیندهوهرانی جۆراو جۆردا) پهندو ئامۆژگاری ههیه بۆتان و جێگهی سهرنج و تێڕامانه، له نێوان ئهو شتانهی که له سکیاندا ههیه، له گژو گیای ههرس کراوو خوێندا، شیرێکی پاك و بێگهردو خۆش و بهتام و گهوارا بهرههم دههێنین بۆ ئهوانهی دهیخۆنهوه.
وَمِن ثَمَرَٰتِ ٱلنَّخِيلِ وَٱلۡأَعۡنَٰبِ تَتَّخِذُونَ مِنۡهُ سَكَرٗا وَرِزۡقًا حَسَنًاۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّقَوۡمٖ يَعۡقِلُونَ ﴿67﴾وَمِن ثَمَرَٰتِ ٱلنَّخِيلِ وَٱلۡأَعۡنَٰبِ تَتَّخِذُونَ مِنۡهُ سَكَرٗا وَرِزۡقًا حَسَنًاۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّقَوۡمٖ يَعۡقِلُونَ
له بهروبوومهکانی دار خورما و ڕهزی ترێکانیش (ههندێ جار) شتی سهرخۆشکهر دروست دهکهن، (گهلێ جاریش) بهرههمی چاك و بهسوود (وهکو دۆشاوو مێوژو شهربهت،.. هتد)، بهڕاستی ئالهوهشدا بهڵگهو نیشانهی ئاشکرا ههیه بۆ کهسانێك عهقڵ و ژیری خۆیان دهخهنهکار، (تا بیر بکهنهوه چۆن لهم دارو درهخته ڕهق و تهقانه ئهم بهرههمانه دروست دهبێت، چ کارخانهیهك له ناوکی خورماو ترێ و میوه جۆراو جۆرهکاندا حهشاردراوه تا له بارودۆخی خۆیدا بکهوێته کارو خزمهت به ئادهمیزاد بکات... هتد).
وَأَوۡحَىٰ رَبُّكَ إِلَى ٱلنَّحۡلِ أَنِ ٱتَّخِذِي مِنَ ٱلۡجِبَالِ بُيُوتٗا وَمِنَ ٱلشَّجَرِ وَمِمَّا يَعۡرِشُونَ ﴿68﴾وَأَوۡحَىٰ رَبُّكَ إِلَى ٱلنَّحۡلِ أَنِ ٱتَّخِذِي مِنَ ٱلۡجِبَالِ بُيُوتٗا وَمِنَ ٱلشَّجَرِ وَمِمَّا يَعۡرِشُونَ
پهروهردگاری تۆ (ئهی ئینسان) نیگاو ئیلهامی کردووه بۆ ههنگ که جێگه بۆ خۆی ساز بکات له کون و کهلێنی چیاکاندا، ههروهها له کهلهبهری درهختهکان و لهو شوێنانهش که ئادهمیزاد بۆی ئاماده دهکات.
ثُمَّ كُلِي مِن كُلِّ ٱلثَّمَرَٰتِ فَٱسۡلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلٗاۚ يَخۡرُجُ مِنۢ بُطُونِهَا شَرَابٞ مُّخۡتَلِفٌ أَلۡوَٰنُهُۥ فِيهِ شِفَآءٞ لِّلنَّاسِۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ ﴿69﴾ثُمَّ كُلِي مِن كُلِّ ٱلثَّمَرَٰتِ فَٱسۡلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلٗاۚ يَخۡرُجُ مِنۢ بُطُونِهَا شَرَابٞ مُّخۡتَلِفٌ أَلۡوَٰنُهُۥ فِيهِ شِفَآءٞ لِّلنَّاسِۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ
لهوهودوا (فێرمان کردووه که) له ههموو بهرو بووم و (شیلهی گوڵان و شتی بهسوود) بخوات و پێمان ڕاگهیاندووه: ئهو نهخشانهی که پهروهردگارت بۆی کێشاویت به ملکهچیهوه ئهنجامی بده، (له دروست کردنی شانهو مژینی شیلهو دروستکردنی ههنگوین و پوورهدان بهدهوری شازداو بهخێوکردنی گهراکان... هتد)، جا لهناو سکی ئهو ههنگانهوه شلهیهکی ڕهنگ جیاواز دێته دهرهوه که شیفای تیادایه بۆ (زۆر نهخۆشی) خهڵکی (سهرهڕای تامی شیرین و خۆشی)، بهڕاستی ئالهمهشدا بهڵگهو نیشانهی بههێز ههیه بۆ کهسانێك بیر بکهنهوه (سهرنج بدهن له ههنگ و شانهکانی له فڕین و هاتووچۆی، له ههنگوین و تام و بۆن و ڕهنگی، له..، له.. هتد).
وَٱللَّهُ خَلَقَكُمۡ ثُمَّ يَتَوَفَّىٰكُمۡۚ وَمِنكُم مَّن يُرَدُّ إِلَىٰٓ أَرۡذَلِ ٱلۡعُمُرِ لِكَيۡ لَا يَعۡلَمَ بَعۡدَ عِلۡمٖ شَيۡـًٔاۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٞ قَدِيرٞ ﴿70﴾وَٱللَّهُ خَلَقَكُمۡ ثُمَّ يَتَوَفَّىٰكُمۡۚ وَمِنكُم مَّن يُرَدُّ إِلَىٰٓ أَرۡذَلِ ٱلۡعُمُرِ لِكَيۡ لَا يَعۡلَمَ بَعۡدَ عِلۡمٖ شَيۡـًٔاۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٞ قَدِيرٞ
(خهڵکینه) بهڕاستی ههر خوا دروستی کردوون و پاشان ههر ئهویش دهتانمرێنێت، ههتا تهمهنی درێژ دهبێت و دهبرێتهوه بۆ لاوازترین تهمهن (کهنهفهتی و کهفتهکاری) تاوهکو دهگاته ڕادهیهك که دوای ئهو ههموو زانستی و زانیاری و تێگهیشتنهی که ههی بوو، ههموو شتێکی لهبیر دهچێتهوه و هیچ نازانێت، بهڕاستی ههر خوا زاناو بهدهسهڵاته.
وَٱللَّهُ فَضَّلَ بَعۡضَكُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖ فِي ٱلرِّزۡقِۚ فَمَا ٱلَّذِينَ فُضِّلُواْ بِرَآدِّي رِزۡقِهِمۡ عَلَىٰ مَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُهُمۡ فَهُمۡ فِيهِ سَوَآءٌۚ أَفَبِنِعۡمَةِ ٱللَّهِ يَجۡحَدُونَ ﴿71﴾وَٱللَّهُ فَضَّلَ بَعۡضَكُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖ فِي ٱلرِّزۡقِۚ فَمَا ٱلَّذِينَ فُضِّلُواْ بِرَآدِّي رِزۡقِهِمۡ عَلَىٰ مَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُهُمۡ فَهُمۡ فِيهِ سَوَآءٌۚ أَفَبِنِعۡمَةِ ٱللَّهِ يَجۡحَدُونَ
خوا لهبهخشینی ڕزق و ڕۆزیدا بهشی ههندێکتانی زۆرترداوه له ههندێکی ترتان (بۆ تاقیکردنهوهتان)، جا ئهوانهی که ڕزق و ڕۆزی زیاتریان پێدراوه ئامادهنین که بهندهکانیان و بهردهستهکانیان بهێننه ڕیزی خۆیان و بیانکهنه شهریك (له خانوو بهرهو ماڵ و سامانیاندا)، ئینجا ئهوانیش یهکسان بن تیایدا (ئێوه له ژیانی دنیای خۆتاندا کاری وا ناکهن و بهڕهوای نازانن، ئیتر چۆن بۆ خوای گهوره، بهڕهوای دهزانن که بهندهکانی ببنه شهریکی و یاسادانهر) جا ئایا ئهوانه ئینکاری نازو نیعمهتهکانی خوا دهکهن؟!
وَٱللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّنۡ أَنفُسِكُمۡ أَزۡوَٰجٗا وَجَعَلَ لَكُم مِّنۡ أَزۡوَٰجِكُم بَنِينَ وَحَفَدَةٗ وَرَزَقَكُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَٰتِۚ أَفَبِٱلۡبَٰطِلِ يُؤۡمِنُونَ وَبِنِعۡمَتِ ٱللَّهِ هُمۡ يَكۡفُرُونَ ﴿72﴾وَٱللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّنۡ أَنفُسِكُمۡ أَزۡوَٰجٗا وَجَعَلَ لَكُم مِّنۡ أَزۡوَٰجِكُم بَنِينَ وَحَفَدَةٗ وَرَزَقَكُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَٰتِۚ أَفَبِٱلۡبَٰطِلِ يُؤۡمِنُونَ وَبِنِعۡمَتِ ٱللَّهِ هُمۡ يَكۡفُرُونَ
خوا ههر له خۆتان هاوسهرانی بۆ فهراههم هێناون، ههر له ڕێگهی هاوسهرانتانهوه کوڕو کوڕهزای پێبهخشیوون و له ههموو ڕزق و ڕۆزیهکی چاك و پاك و بهسوود بههرهوهری کردوون، (لهگهڵ ئهو ڕاستیانهدا) ئایا ئهوانه ههر بڕوا بهشتی پووچ و ناحهقی دهکهن و له بهرامبهر نازو نیعمهتهکانی خواوه ئهوانه ههر ناشوکرو سوپاس ناپهزێری و بێ باوهڕ دهبن؟
وَيَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَمۡلِكُ لَهُمۡ رِزۡقٗا مِّنَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ شَيۡـٔٗا وَلَا يَسۡتَطِيعُونَ ﴿73﴾وَيَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَمۡلِكُ لَهُمۡ رِزۡقٗا مِّنَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ شَيۡـٔٗا وَلَا يَسۡتَطِيعُونَ
ئهو (خهڵکه سهرگهردانه) شتێك دهپهرستن له جیاتی خوا، که هیچ جۆره ڕزق و ڕۆزیهکی ئهوانی بهدهست نیه له ئاسمانهکان و زهویدا، ناشتوانن هیچ بهدهست بن!!
فَلَا تَضۡرِبُواْ لِلَّهِ ٱلۡأَمۡثَالَۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ وَأَنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ ﴿74﴾فَلَا تَضۡرِبُواْ لِلَّهِ ٱلۡأَمۡثَالَۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ وَأَنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ
کهوابوو ئێوه ئهی خوا نهناسان نموونه مههێننهوه بۆ خواو بهراوردی ههڵه مهکهن (دهیانوت پیاوانی پاشا خزمهتکاریان ههیه، پیاوانی پاشاش خزمهتکاری پاشان!!)، چونکه خوا خۆی ههموو شتێك چاك دهزانێت، بهڵام ئێوه نهزان و نهفامن.