يَٰبَنِيٓ ءَادَمَ خُذُواْ زِينَتَكُمۡ عِندَ كُلِّ مَسۡجِدٖ وَكُلُواْ وَٱشۡرَبُواْ وَلَا تُسۡرِفُوٓاْۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلۡمُسۡرِفِينَ ﴿31﴾۞يَٰبَنِيٓ ءَادَمَ خُذُواْ زِينَتَكُمۡ عِندَ كُلِّ مَسۡجِدٖ وَكُلُواْ وَٱشۡرَبُواْ وَلَا تُسۡرِفُوٓاْۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلۡمُسۡرِفِينَ
ئهی نهوهی ئادهم، خۆتان بڕازێننهوه به پۆشاک لهبهر کردن، لهکاتی ههموو نوێژو چوونه ناو مزگهوتێکدا، بخۆن و بخۆنهوه (له نازو نیعمهتهکان) بهڵام زیادهڕهوی مهکهن، چونکه بهڕاستی خوا له سنوور دهرچووان و زیادهڕهوانی خۆش ناوێت.
قُلۡ مَنۡ حَرَّمَ زِينَةَ ٱللَّهِ ٱلَّتِيٓ أَخۡرَجَ لِعِبَادِهِۦ وَٱلطَّيِّبَٰتِ مِنَ ٱلرِّزۡقِۚ قُلۡ هِيَ لِلَّذِينَ ءَامَنُواْ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا خَالِصَةٗ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۗ كَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ ٱلۡأٓيَٰتِ لِقَوۡمٖ يَعۡلَمُونَ ﴿32﴾قُلۡ مَنۡ حَرَّمَ زِينَةَ ٱللَّهِ ٱلَّتِيٓ أَخۡرَجَ لِعِبَادِهِۦ وَٱلطَّيِّبَٰتِ مِنَ ٱلرِّزۡقِۚ قُلۡ هِيَ لِلَّذِينَ ءَامَنُواْ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا خَالِصَةٗ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۗ كَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ ٱلۡأٓيَٰتِ لِقَوۡمٖ يَعۡلَمُونَ
(ئهی پێغهمبهر(صلى الله عليه وسلم) پێیان) بڵێ: ئهوه کێیه پۆشاک و زینهت و جوانیه خواییهکانی له بهندهکانی حهرام کردوه که له بنهڕهتدا خۆی بۆی بهدیهێناون؟ ههروهها ئهوه کێیه ڕزق و ڕۆزیه چاک و پاکهکانی حهرام کردوه؟! بهو خهڵکه بڵێ: ههموو ئهو شتانه بۆ ئیماندارانه له ژیانی دنیاداو له کاتێکدا پاڵفتهن له ڕۆژی قیامهتدا، ئا بهو شێوهیه ئایهت و فهرمانهکان ڕوون دهکهینهوه بۆ کهسانێک که بزانن و هوشیار بن.
قُلۡ إِنَّمَا حَرَّمَ رَبِّيَ ٱلۡفَوَٰحِشَ مَا ظَهَرَ مِنۡهَا وَمَا بَطَنَ وَٱلۡإِثۡمَ وَٱلۡبَغۡيَ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّ وَأَن تُشۡرِكُواْ بِٱللَّهِ مَا لَمۡ يُنَزِّلۡ بِهِۦ سُلۡطَٰنٗا وَأَن تَقُولُواْ عَلَى ٱللَّهِ مَا لَا تَعۡلَمُونَ ﴿33﴾قُلۡ إِنَّمَا حَرَّمَ رَبِّيَ ٱلۡفَوَٰحِشَ مَا ظَهَرَ مِنۡهَا وَمَا بَطَنَ وَٱلۡإِثۡمَ وَٱلۡبَغۡيَ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّ وَأَن تُشۡرِكُواْ بِٱللَّهِ مَا لَمۡ يُنَزِّلۡ بِهِۦ سُلۡطَٰنٗا وَأَن تَقُولُواْ عَلَى ٱللَّهِ مَا لَا تَعۡلَمُونَ
پێیان بڵێ: بهڕاستی پهروهردگارم ههرچی گوناهو خراپهیه حهرامی کردووه چ ئهوانهی ئاشکران، چ ئهوانهی پهنهانن، ههروهها ههموو گوناهو داخوازی و دهستدرێژیهکی بهناحهقی حهرام کردووه، شتێک بکهن بهشهریک و هاوهڵ بۆ خوا که هیچ دهسهڵاتی پێنهداوه، ههروهها حهرامی کردووه له خۆتانهوه بهناوی خواوه، دوور له ههموو زانیاری و زانستێک شت بڵێن.
وَلِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٞۖ فَإِذَا جَآءَ أَجَلُهُمۡ لَا يَسۡتَأۡخِرُونَ سَاعَةٗ وَلَا يَسۡتَقۡدِمُونَ ﴿34﴾وَلِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٞۖ فَإِذَا جَآءَ أَجَلُهُمۡ لَا يَسۡتَأۡخِرُونَ سَاعَةٗ وَلَا يَسۡتَقۡدِمُونَ
بۆ ههموو نهتهوهیهک تهمهنێکی سنووردار ههیه، (لهکاتی دیاریکراودا کۆتایی بهدهوری دههێنرێت)، جا کاتێک کۆتایی تهمهنیان هات، ئهوه نه تاوێک دوا دهکهون نه تاوێکیش پێش دهکهون.
يَٰبَنِيٓ ءَادَمَ إِمَّا يَأۡتِيَنَّكُمۡ رُسُلٞ مِّنكُمۡ يَقُصُّونَ عَلَيۡكُمۡ ءَايَٰتِي فَمَنِ ٱتَّقَىٰ وَأَصۡلَحَ فَلَا خَوۡفٌ عَلَيۡهِمۡ وَلَا هُمۡ يَحۡزَنُونَ ﴿35﴾يَٰبَنِيٓ ءَادَمَ إِمَّا يَأۡتِيَنَّكُمۡ رُسُلٞ مِّنكُمۡ يَقُصُّونَ عَلَيۡكُمۡ ءَايَٰتِي فَمَنِ ٱتَّقَىٰ وَأَصۡلَحَ فَلَا خَوۡفٌ عَلَيۡهِمۡ وَلَا هُمۡ يَحۡزَنُونَ
ئهی نهوهی ئادهم، ئهگهر پێغهمبهرانتان له خۆتان بۆ هات که ئایهت و فهرمانهکانی منیان بهسهردا دهخوێننهوه، جا ئهو کهسهی به تهقواو له خوا ترس بێت ئهوه ترسیان لهسهر نیه و دڵگران و غهمبار نابن.
وَٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَا وَٱسۡتَكۡبَرُواْ عَنۡهَآ أُوْلَـٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ ﴿36﴾وَٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَا وَٱسۡتَكۡبَرُواْ عَنۡهَآ أُوْلَـٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ
(بهڵام) ئهوانهش بڕوایان بهئایهت و فهرمانهکانی ئێمه نهبووه، لووت بهرز بوون بهرامبهریان ئا ئهوانه نیشتهجێی ناو ئاگری دۆزهخن و بهههمیشهیی تیایدان.
فَمَنۡ أَظۡلَمُ مِمَّنِ ٱفۡتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًا أَوۡ كَذَّبَ بِـَٔايَٰتِهِۦٓۚ أُوْلَـٰٓئِكَ يَنَالُهُمۡ نَصِيبُهُم مِّنَ ٱلۡكِتَٰبِۖ حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءَتۡهُمۡ رُسُلُنَا يَتَوَفَّوۡنَهُمۡ قَالُوٓاْ أَيۡنَ مَا كُنتُمۡ تَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِۖ قَالُواْ ضَلُّواْ عَنَّا وَشَهِدُواْ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِمۡ أَنَّهُمۡ كَانُواْ كَٰفِرِينَ ﴿37﴾فَمَنۡ أَظۡلَمُ مِمَّنِ ٱفۡتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًا أَوۡ كَذَّبَ بِـَٔايَٰتِهِۦٓۚ أُوْلَـٰٓئِكَ يَنَالُهُمۡ نَصِيبُهُم مِّنَ ٱلۡكِتَٰبِۖ حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءَتۡهُمۡ رُسُلُنَا يَتَوَفَّوۡنَهُمۡ قَالُوٓاْ أَيۡنَ مَا كُنتُمۡ تَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِۖ قَالُواْ ضَلُّواْ عَنَّا وَشَهِدُواْ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِمۡ أَنَّهُمۡ كَانُواْ كَٰفِرِينَ
جا کێ لهوه ستهمکارتره که بهدهم خواوه درۆ ههڵدهبهستێت، یان بڕوای بهئایهتهکانی نههێناوه، ئا ئهوانه ئهوهی که بۆیان بڕیار دراوه له دنیادا دهستیان دهکهوێت، ههتا ئهو کاتهی فریشته نێردراوهکانمان بۆیان دێن گیانیان دهکێشن، ئهوسا پێیان دهڵێن: کوان ئهوانهی جگهله خوا هانا و هاوارتان بۆ دهبردن و دهتانپهرستن؟! (بهسهرسامیهوه) دهڵێن: (نازانین) لێمان ون بوون، (ئهوسا بهناچاریی) شایهتی له خۆیان دهدهن که بهڕاستی ئهوان ههر بێ باوهڕ بوون.
قَالَ ٱدۡخُلُواْ فِيٓ أُمَمٖ قَدۡ خَلَتۡ مِن قَبۡلِكُم مِّنَ ٱلۡجِنِّ وَٱلۡإِنسِ فِي ٱلنَّارِۖ كُلَّمَا دَخَلَتۡ أُمَّةٞ لَّعَنَتۡ أُخۡتَهَاۖ حَتَّىٰٓ إِذَا ٱدَّارَكُواْ فِيهَا جَمِيعٗا قَالَتۡ أُخۡرَىٰهُمۡ لِأُولَىٰهُمۡ رَبَّنَا هَـٰٓؤُلَآءِ أَضَلُّونَا فَـَٔاتِهِمۡ عَذَابٗا ضِعۡفٗا مِّنَ ٱلنَّارِۖ قَالَ لِكُلّٖ ضِعۡفٞ وَلَٰكِن لَّا تَعۡلَمُونَ ﴿38﴾قَالَ ٱدۡخُلُواْ فِيٓ أُمَمٖ قَدۡ خَلَتۡ مِن قَبۡلِكُم مِّنَ ٱلۡجِنِّ وَٱلۡإِنسِ فِي ٱلنَّارِۖ كُلَّمَا دَخَلَتۡ أُمَّةٞ لَّعَنَتۡ أُخۡتَهَاۖ حَتَّىٰٓ إِذَا ٱدَّارَكُواْ فِيهَا جَمِيعٗا قَالَتۡ أُخۡرَىٰهُمۡ لِأُولَىٰهُمۡ رَبَّنَا هَـٰٓؤُلَآءِ أَضَلُّونَا فَـَٔاتِهِمۡ عَذَابٗا ضِعۡفٗا مِّنَ ٱلنَّارِۖ قَالَ لِكُلّٖ ضِعۡفٞ وَلَٰكِن لَّا تَعۡلَمُونَ
(ئهوسا خوا فهرمانیدا) و فهرمووی: ده بچنه ڕیزی ئهو کۆمهڵانهوه که پێش ئێوه ههبوون (لهگومڕاکان) لهدهستهی پهری و ئادهمیزادهکان لهناو دۆزهخدا، ههر کاتێک ههر کۆمهڵ و دهستهیهک دهچنه ناوی نهفرین دهکهن له هاوئاین و هاو بیرانیان، ههتا ئهو کاتهی ههموویان کۆ دهکرێنهوه و بهسهریهکدا دهدرێن له ناویدا، شوێنکهوتهکان ڕوو بهگهورهکانیان دهڵێن: پهروهردگارا ئا ئهوانه ئێمهیان گومڕاکرد، ده تۆش لهناو دۆزهخدا سزای دوو بهرامبهریان بده!! (خوای گهورهش فهرمووی): بۆ ههموو لایهک (سزاو تۆڵه) دوو بهرامبهره بهڵام ئێوه پێی نازانن.
وَقَالَتۡ أُولَىٰهُمۡ لِأُخۡرَىٰهُمۡ فَمَا كَانَ لَكُمۡ عَلَيۡنَا مِن فَضۡلٖ فَذُوقُواْ ٱلۡعَذَابَ بِمَا كُنتُمۡ تَكۡسِبُونَ ﴿39﴾وَقَالَتۡ أُولَىٰهُمۡ لِأُخۡرَىٰهُمۡ فَمَا كَانَ لَكُمۡ عَلَيۡنَا مِن فَضۡلٖ فَذُوقُواْ ٱلۡعَذَابَ بِمَا كُنتُمۡ تَكۡسِبُونَ
(پاشان) دهسته پێشوهکان به دوایینهکان دهڵێن: وهنهبێت ئێوه هیچ ڕێزو فهزڵێکتان ههبێت بهسهر ئێمهدا، ده ئێوهش بچێژن سزاو ئازار بههۆی ئهو کارو کردهوه نالهبارانهوه که ئهنجامتان دهدا.
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَا وَٱسۡتَكۡبَرُواْ عَنۡهَا لَا تُفَتَّحُ لَهُمۡ أَبۡوَٰبُ ٱلسَّمَآءِ وَلَا يَدۡخُلُونَ ٱلۡجَنَّةَ حَتَّىٰ يَلِجَ ٱلۡجَمَلُ فِي سَمِّ ٱلۡخِيَاطِۚ وَكَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُجۡرِمِينَ ﴿40﴾إِنَّ ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَا وَٱسۡتَكۡبَرُواْ عَنۡهَا لَا تُفَتَّحُ لَهُمۡ أَبۡوَٰبُ ٱلسَّمَآءِ وَلَا يَدۡخُلُونَ ٱلۡجَنَّةَ حَتَّىٰ يَلِجَ ٱلۡجَمَلُ فِي سَمِّ ٱلۡخِيَاطِۚ وَكَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُجۡرِمِينَ
بێگومان ئهوانهی بڕوایان به ئایهت و فهرمانهکانی ئێمه نههێناوه و خۆیان له ئاستیدا بهگهوره داناوه، ئهوانه دهروازهکانی ئاسمانیان بۆ ناکرێتهوه و ناچنه بهههشتهوه ههتا وشتر ئهچێت بهناو کونی دهرزیدا، ئا بهو شێوهیه ئێمه پاداشتی تاوانباران دهدهینهوه و تۆڵهیان لێدهسێنین.
لَهُم مِّن جَهَنَّمَ مِهَادٞ وَمِن فَوۡقِهِمۡ غَوَاشٖۚ وَكَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلظَّـٰلِمِينَ ﴿41﴾لَهُم مِّن جَهَنَّمَ مِهَادٞ وَمِن فَوۡقِهِمۡ غَوَاشٖۚ وَكَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلظَّـٰلِمِينَ
ئهوانه (لهناو دۆزهخدا) ڕایهخی ئاگرینیان ههیه، له سهروشیانهوه(سهقف و بهتانی و لێفهی) ئاگرین داپۆشهریانه، (سهرو خواریان ئاگره) بێگومان ههر بهو شێوهیه پاداشتی ستهمکاران دهدهینهوه و تۆڵهیان لێ دهسێنین.
وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ لَا نُكَلِّفُ نَفۡسًا إِلَّا وُسۡعَهَآ أُوْلَـٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَنَّةِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ ﴿42﴾وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ لَا نُكَلِّفُ نَفۡسًا إِلَّا وُسۡعَهَآ أُوْلَـٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَنَّةِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ
(له لایهکی ترهوه) ئهوانهی که باوهڕیان هێناوهو کاروکردهوه چاکهکانیان ئهنجامداوه (بهمهرجێک) ئێمه له توانای ههرکهس زیاتر داخوازی ناکهین، ئهوانه خاوهن و نیشتهجێی بهههشتن و ژیانیان بهردهوام و ههمیشهییه تیایدا.
وَنَزَعۡنَا مَا فِي صُدُورِهِم مِّنۡ غِلّٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهِمُ ٱلۡأَنۡهَٰرُۖ وَقَالُواْ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ ٱلَّذِي هَدَىٰنَا لِهَٰذَا وَمَا كُنَّا لِنَهۡتَدِيَ لَوۡلَآ أَنۡ هَدَىٰنَا ٱللَّهُۖ لَقَدۡ جَآءَتۡ رُسُلُ رَبِّنَا بِٱلۡحَقِّۖ وَنُودُوٓاْ أَن تِلۡكُمُ ٱلۡجَنَّةُ أُورِثۡتُمُوهَا بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ﴿43﴾وَنَزَعۡنَا مَا فِي صُدُورِهِم مِّنۡ غِلّٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهِمُ ٱلۡأَنۡهَٰرُۖ وَقَالُواْ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ ٱلَّذِي هَدَىٰنَا لِهَٰذَا وَمَا كُنَّا لِنَهۡتَدِيَ لَوۡلَآ أَنۡ هَدَىٰنَا ٱللَّهُۖ لَقَدۡ جَآءَتۡ رُسُلُ رَبِّنَا بِٱلۡحَقِّۖ وَنُودُوٓاْ أَن تِلۡكُمُ ٱلۡجَنَّةُ أُورِثۡتُمُوهَا بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ
(ههر له دهروازهی بهههشتدا) ههرچی بوغزو کینهیهک له دڵ و دهروون و سینهیاندا بوو ئێمه دامان ڕێی (تا به سینهیهکی ساف و دڵ و دهروونێکی بێگهردهوه بچنه ناو بهههشتهوه) کهچهندهها ڕووبار بهژێر درهختهکانیداو به بهردهم کۆشکهکانیدا ڕهوان و جاری دهبێت، (ئهوسا ئیتر ههمووان بهیهک دهنگ و یهک ئاواز) دهڵێن: سوپاس و ستایش بۆ ئهو خوایهی که هیدایهت و ڕێنموویی کردین بۆ ئهم جێگهو ڕێگه خۆشه، ئهگهر ئهو خوایه هیدایهت و ڕێنموویی نهکردینایه ههرگیز ڕێگای هیدایهتمان نهدهزانی و ئهم پاداشتهمان وهرنهدهگرت، سوێند بهخوا بهڕاستی پێغهمبهرانی پهروهردگارمان به حهق و ڕاستیهوه هاتن، ئهوسا بانگیان لێکرا: ئهوه ئهو بهههشتهیه که پێتان دراوه بههۆی ئهو کارو کردهوانه که ئهنجامتان دهدا.
وَنَادَىٰٓ أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَنَّةِ أَصۡحَٰبَ ٱلنَّارِ أَن قَدۡ وَجَدۡنَا مَا وَعَدَنَا رَبُّنَا حَقّٗا فَهَلۡ وَجَدتُّم مَّا وَعَدَ رَبُّكُمۡ حَقّٗاۖ قَالُواْ نَعَمۡۚ فَأَذَّنَ مُؤَذِّنُۢ بَيۡنَهُمۡ أَن لَّعۡنَةُ ٱللَّهِ عَلَى ٱلظَّـٰلِمِينَ ﴿44﴾وَنَادَىٰٓ أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَنَّةِ أَصۡحَٰبَ ٱلنَّارِ أَن قَدۡ وَجَدۡنَا مَا وَعَدَنَا رَبُّنَا حَقّٗا فَهَلۡ وَجَدتُّم مَّا وَعَدَ رَبُّكُمۡ حَقّٗاۖ قَالُواْ نَعَمۡۚ فَأَذَّنَ مُؤَذِّنُۢ بَيۡنَهُمۡ أَن لَّعۡنَةُ ٱللَّهِ عَلَى ٱلظَّـٰلِمِينَ
(پاشان) نیشتهجێیانی بهههشت بانگی نیشتهجێکانی دۆزهخیان کرد: بهڕاستی ئهو بهڵێنهی که پهروهردگارمان پێی دابووین دهستمانکهوت و پێی بهخشین، ئایا ئێوهش ئهو بهڵێنهی که پهروهدگارتان دابووی بهڕاستی دهستانکهوت؟! (له وهڵامدا بهدڵ شکاوی و غهم و پهژارهیهکی زۆرهوه) وتیان: بهڵێ.. ئهوسا جاڕچیهک جاڕیدا له نێوانیاندا و هاواری کرد: نهفرهتی خوا له ستهمکاران بێت...
ٱلَّذِينَ يَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَيَبۡغُونَهَا عِوَجٗا وَهُم بِٱلۡأٓخِرَةِ كَٰفِرُونَ ﴿45﴾ٱلَّذِينَ يَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَيَبۡغُونَهَا عِوَجٗا وَهُم بِٱلۡأٓخِرَةِ كَٰفِرُونَ
ئهوانهی که به نهرمه بڕی بهرههڵستی ڕێبازی خوا دهکهن و کۆسپ و تهگهره دهخهنه ڕێگهی و ڕێبازی خوایان به خوارو خێچی دهوێت، لهکاتێکدا ههمیشه ئهوان بێ بڕوان به زیندوو بوونهوه و لێپرسینهوه.
وَبَيۡنَهُمَا حِجَابٞۚ وَعَلَى ٱلۡأَعۡرَافِ رِجَالٞ يَعۡرِفُونَ كُلَّۢا بِسِيمَىٰهُمۡۚ وَنَادَوۡاْ أَصۡحَٰبَ ٱلۡجَنَّةِ أَن سَلَٰمٌ عَلَيۡكُمۡۚ لَمۡ يَدۡخُلُوهَا وَهُمۡ يَطۡمَعُونَ ﴿46﴾وَبَيۡنَهُمَا حِجَابٞۚ وَعَلَى ٱلۡأَعۡرَافِ رِجَالٞ يَعۡرِفُونَ كُلَّۢا بِسِيمَىٰهُمۡۚ وَنَادَوۡاْ أَصۡحَٰبَ ٱلۡجَنَّةِ أَن سَلَٰمٌ عَلَيۡكُمۡۚ لَمۡ يَدۡخُلُوهَا وَهُمۡ يَطۡمَعُونَ
لهنێوان بهههشتی و دۆزهخیهکاندا دیوارو پهردهیهک ههیه، بهسهر شوێنه بهرزهکانیشهوه کهسانێکی مهرد ههن ههردوولا بهچاکی دهناسن بههۆی ناونیشانهکانیانهوه (کاتێک ڕوو دهکهنه بهههشت) بانگ دهکهن له نیشتهجێکانی و دهڵێن: سڵاوتان لێ بێت (خۆشی له خۆتان)، ئهوانه هێشتا نهچوونهته ناوی باڵام بههیوان و ئومێدیان ههیه.
وَإِذَا صُرِفَتۡ أَبۡصَٰرُهُمۡ تِلۡقَآءَ أَصۡحَٰبِ ٱلنَّارِ قَالُواْ رَبَّنَا لَا تَجۡعَلۡنَا مَعَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلظَّـٰلِمِينَ ﴿47﴾۞وَإِذَا صُرِفَتۡ أَبۡصَٰرُهُمۡ تِلۡقَآءَ أَصۡحَٰبِ ٱلنَّارِ قَالُواْ رَبَّنَا لَا تَجۡعَلۡنَا مَعَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلظَّـٰلِمِينَ
کاتێکیش ڕوویان بهرهو ڕووی دۆزهخیان وهردهچهرخێنرێت دهڵێن: پهروهدگارا مهمانگێڕه لهگهڵ دهستهی ستهمکاراندا.
وَنَادَىٰٓ أَصۡحَٰبُ ٱلۡأَعۡرَافِ رِجَالٗا يَعۡرِفُونَهُم بِسِيمَىٰهُمۡ قَالُواْ مَآ أَغۡنَىٰ عَنكُمۡ جَمۡعُكُمۡ وَمَا كُنتُمۡ تَسۡتَكۡبِرُونَ ﴿48﴾وَنَادَىٰٓ أَصۡحَٰبُ ٱلۡأَعۡرَافِ رِجَالٗا يَعۡرِفُونَهُم بِسِيمَىٰهُمۡ قَالُواْ مَآ أَغۡنَىٰ عَنكُمۡ جَمۡعُكُمۡ وَمَا كُنتُمۡ تَسۡتَكۡبِرُونَ
ئهوانهی که لهسهر شوێنه بهرزهکانن بانگی کهسانێک دهکهن (له دۆزهخیان) که بهڕواڵهت و سیمایاندا دهیانناسن و پێیان دهڵێن: (خۆ ئیستا لاتان ڕوونه) که دارو دهستهو هێزو توانا و ماڵ و سامانتان فریاتان نهکهوت؟! ههروهها فیز و لووت بهرزی و خۆ فش کردنهوهتان بههاناتانهوه نههات!!
أَهَـٰٓؤُلَآءِ ٱلَّذِينَ أَقۡسَمۡتُمۡ لَا يَنَالُهُمُ ٱللَّهُ بِرَحۡمَةٍۚ ٱدۡخُلُواْ ٱلۡجَنَّةَ لَا خَوۡفٌ عَلَيۡكُمۡ وَلَآ أَنتُمۡ تَحۡزَنُونَ ﴿49﴾أَهَـٰٓؤُلَآءِ ٱلَّذِينَ أَقۡسَمۡتُمۡ لَا يَنَالُهُمُ ٱللَّهُ بِرَحۡمَةٍۚ ٱدۡخُلُواْ ٱلۡجَنَّةَ لَا خَوۡفٌ عَلَيۡكُمۡ وَلَآ أَنتُمۡ تَحۡزَنُونَ
ئایا ئهوانه ئهو کهسانهن کهکاتی خۆی سوێندتان دهخوارد ڕهحمهتی خوا نایانگرێتهوه! (ئهوهته خوا پێیان دهفهرموێت): ده بچنه بهههشتهوه، نه ترس و بیمتان لهسهره نهغهم و پهژارهش دهخۆن.
وَنَادَىٰٓ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِ أَصۡحَٰبَ ٱلۡجَنَّةِ أَنۡ أَفِيضُواْ عَلَيۡنَا مِنَ ٱلۡمَآءِ أَوۡ مِمَّا رَزَقَكُمُ ٱللَّهُۚ قَالُوٓاْ إِنَّ ٱللَّهَ حَرَّمَهُمَا عَلَى ٱلۡكَٰفِرِينَ ﴿50﴾وَنَادَىٰٓ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِ أَصۡحَٰبَ ٱلۡجَنَّةِ أَنۡ أَفِيضُواْ عَلَيۡنَا مِنَ ٱلۡمَآءِ أَوۡ مِمَّا رَزَقَكُمُ ٱللَّهُۚ قَالُوٓاْ إِنَّ ٱللَّهَ حَرَّمَهُمَا عَلَى ٱلۡكَٰفِرِينَ
(دۆزهخیان بهدهم ئاهو ناڵهو غهم و پهژارهوه) هاواریان له بهههشتیان کردو لێیان پاڕانهوهو وتیان: نهختێک ئاومان بهسهردا بڕێژن، یان بهشمان بدهن لهو ڕزق و ڕۆزیانهی که خوا پێی بهخشیوون (بهههشتیهکان له وهڵامیاندا) وتیان: بهڕاستی خوا خواردن و خواردنهوهی بهههشتی لهسهر بێ باوهڕان حهرام کردووه...
ٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُواْ دِينَهُمۡ لَهۡوٗا وَلَعِبٗا وَغَرَّتۡهُمُ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَاۚ فَٱلۡيَوۡمَ نَنسَىٰهُمۡ كَمَا نَسُواْ لِقَآءَ يَوۡمِهِمۡ هَٰذَا وَمَا كَانُواْ بِـَٔايَٰتِنَا يَجۡحَدُونَ ﴿51﴾ٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُواْ دِينَهُمۡ لَهۡوٗا وَلَعِبٗا وَغَرَّتۡهُمُ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَاۚ فَٱلۡيَوۡمَ نَنسَىٰهُمۡ كَمَا نَسُواْ لِقَآءَ يَوۡمِهِمۡ هَٰذَا وَمَا كَانُواْ بِـَٔايَٰتِنَا يَجۡحَدُونَ
ئهوانهی کهکاتی خۆی ئاینهکهیان بهگهمهو گاڵته گرتبوو، ژیانی دنیا غهڕاو سهرگهردانی کردبوون و خهڵهتاندنی، جا ئێمه ئهمڕۆ ئهوانه فهرامۆش دهکهین، ههروهکو ئهوان ئهم ڕۆژهیان فهرامۆش کرد و لهبیر خۆیان بردبۆوه، ههروهها بههۆی ئهوهشهوه که دژی ئایهتهکانی ئێمه دهوهستان و ئینکاری و بهربهرهکانیان دهکرد.
وَلَقَدۡ جِئۡنَٰهُم بِكِتَٰبٖ فَصَّلۡنَٰهُ عَلَىٰ عِلۡمٍ هُدٗى وَرَحۡمَةٗ لِّقَوۡمٖ يُؤۡمِنُونَ ﴿52﴾وَلَقَدۡ جِئۡنَٰهُم بِكِتَٰبٖ فَصَّلۡنَٰهُ عَلَىٰ عِلۡمٍ هُدٗى وَرَحۡمَةٗ لِّقَوۡمٖ يُؤۡمِنُونَ
سوێند بێت بهخوا بهڕاستی ئێمه کتێبێکمان بۆ هێنان ههموو شتێکمان لهسهر بنچینهی زانستی و زانیاری تێدا ڕوون کردۆتهوه، هیدایهت و ڕهحمهت و ڕێنموویشه بۆ ئهو کهسانهی که باوهڕی پێدههێنن.
هَلۡ يَنظُرُونَ إِلَّا تَأۡوِيلَهُۥۚ يَوۡمَ يَأۡتِي تَأۡوِيلُهُۥ يَقُولُ ٱلَّذِينَ نَسُوهُ مِن قَبۡلُ قَدۡ جَآءَتۡ رُسُلُ رَبِّنَا بِٱلۡحَقِّ فَهَل لَّنَا مِن شُفَعَآءَ فَيَشۡفَعُواْ لَنَآ أَوۡ نُرَدُّ فَنَعۡمَلَ غَيۡرَ ٱلَّذِي كُنَّا نَعۡمَلُۚ قَدۡ خَسِرُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ وَضَلَّ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَفۡتَرُونَ ﴿53﴾هَلۡ يَنظُرُونَ إِلَّا تَأۡوِيلَهُۥۚ يَوۡمَ يَأۡتِي تَأۡوِيلُهُۥ يَقُولُ ٱلَّذِينَ نَسُوهُ مِن قَبۡلُ قَدۡ جَآءَتۡ رُسُلُ رَبِّنَا بِٱلۡحَقِّ فَهَل لَّنَا مِن شُفَعَآءَ فَيَشۡفَعُواْ لَنَآ أَوۡ نُرَدُّ فَنَعۡمَلَ غَيۡرَ ٱلَّذِي كُنَّا نَعۡمَلُۚ قَدۡ خَسِرُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ وَضَلَّ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَفۡتَرُونَ
ئایا (بێ باوهڕان) چاوهڕێی چی دهکهن جگه له پێشهاتن و ڕوودانی ههڕهشه قورئانیهکان نهبێت؟ جا ئهو ڕۆژهی که (بهڵێن و ههڕهشهکان) دێته دی، ئهوانهی پێشتر فهرامۆشیان کردبوو دهڵێن: بهڕاستی پێغهمبهرانی پهروهردگارمان حهقیقهت و ڕاستهقینهیان هێنابوو (کهچی ئێمه بڕوامان پێنهکردن و بهکهساسیهوه دهڵێن): ئایا ئهوه کهسێک نیه تکامان بۆ بکات؟ (بهڵکو خوا بمانبهخشێت)، یاخود بگهڕێینهوه بۆ دنیاو کارو کردهوهی چاک بکهین نهک ئهوهی که ئهوسا دهمانکرد، بهڕاستی ئهوانه خۆیان دۆڕاندو ههرچیان ههڵبهستبوو و باوهڕیان پێی ههبوو، لێیان ون بوو.
إِنَّ رَبَّكُمُ ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٖ ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰ عَلَى ٱلۡعَرۡشِۖ يُغۡشِي ٱلَّيۡلَ ٱلنَّهَارَ يَطۡلُبُهُۥ حَثِيثٗا وَٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَ وَٱلنُّجُومَ مُسَخَّرَٰتِۭ بِأَمۡرِهِۦٓۗ أَلَا لَهُ ٱلۡخَلۡقُ وَٱلۡأَمۡرُۗ تَبَارَكَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿54﴾إِنَّ رَبَّكُمُ ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٖ ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰ عَلَى ٱلۡعَرۡشِۖ يُغۡشِي ٱلَّيۡلَ ٱلنَّهَارَ يَطۡلُبُهُۥ حَثِيثٗا وَٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَ وَٱلنُّجُومَ مُسَخَّرَٰتِۭ بِأَمۡرِهِۦٓۗ أَلَا لَهُ ٱلۡخَلۡقُ وَٱلۡأَمۡرُۗ تَبَارَكَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ
بێگومان پهروهردگارتان (الله)یه که دروستکاری ئاسمانهکان و زهویه له ماوهی شهش ڕۆژدا (مهگهر ههر خۆیشی بزانێت ئهو ڕۆژانه ماوهیان چهنده)، پاشان لهسهر عهرش و تهختی فهرمانڕهوایی وهستا (ئهڵبهته چۆنیهتیی وهستان و تهختی فهرمانڕهوایهتی و گهلێ شتی لهو بابهتانه لهرادهی بۆچوونی ئێمه بهدهره، تهفسیری ئهم ئایهتهیان له پێشهوا مالیک و ئهحمهد پرسیووه، له وهڵامدا وتوویانه: وهستانهکه حهقیقهتی ههیه، چۆنیهتیهکهی شاراوهیه، پرسیار کردن دهربارهی بیدعهیه، باوهڕ بوون پێی واجبه)، بهشهو، ڕۆژ دادهپۆشێت؛ لهکاتێکدا بهشێنهیی عهوداڵه بهدوایدا، خۆرو مانگ و ئهستێرهکان (ههر ههموویان) به فهرمانی خوا کهوتوونهته گهڕو له فهرمانی دهرناچن، ئاگادار بن و بزانن و تێفکرن که: ههرچی دروستکردن و بڕیاردانه ههر بۆ ئهوه، (کهواته دهبا ههمووان فهرمانبهرداری ئهو بین و له فهرمانی دهرنهچین)، موبارهک و پیرۆزو گهورهیه زاتی (الله) پهروهردگاری جیهانیان.
ٱدۡعُواْ رَبَّكُمۡ تَضَرُّعٗا وَخُفۡيَةًۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلۡمُعۡتَدِينَ ﴿55﴾ٱدۡعُواْ رَبَّكُمۡ تَضَرُّعٗا وَخُفۡيَةًۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلۡمُعۡتَدِينَ
هاناو هاوار بکهن له پهروهردگارتان بهپاڕانهوهی بهکوڵ، بهنهێنی (لهکات و شوێنی لهباردا) چونکه بهڕاستی ئهو زاته دهست درێژکارانی خۆش ناوێت ( مهبهست ئهوانهن که هاناو هاوار بۆ غهیری خوا دهبهن).
وَلَا تُفۡسِدُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ بَعۡدَ إِصۡلَٰحِهَا وَٱدۡعُوهُ خَوۡفٗا وَطَمَعًاۚ إِنَّ رَحۡمَتَ ٱللَّهِ قَرِيبٞ مِّنَ ٱلۡمُحۡسِنِينَ ﴿56﴾وَلَا تُفۡسِدُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ بَعۡدَ إِصۡلَٰحِهَا وَٱدۡعُوهُ خَوۡفٗا وَطَمَعًاۚ إِنَّ رَحۡمَتَ ٱللَّهِ قَرِيبٞ مِّنَ ٱلۡمُحۡسِنِينَ
(خهڵکینه) فهساد و گوناه و تاوان ئهنجام مهدهن له زهویدا دوای ئهوهی چاکهکاریی ڕهنگی گرتووهو (خهڵکی خهریکن خووی پێوه دهگرن)، بهردهوام هاناو هاوار بۆ خوا بهرن له ترسی سزای دۆزهخ و بهئومێدی بهدهستهێنانی بهههشت، بهڕاستی ڕهحمهتی خوا نزیکه له چاکهکاران و چاکهخوازانهوه.
وَهُوَ ٱلَّذِي يُرۡسِلُ ٱلرِّيَٰحَ بُشۡرَۢا بَيۡنَ يَدَيۡ رَحۡمَتِهِۦۖ حَتَّىٰٓ إِذَآ أَقَلَّتۡ سَحَابٗا ثِقَالٗا سُقۡنَٰهُ لِبَلَدٖ مَّيِّتٖ فَأَنزَلۡنَا بِهِ ٱلۡمَآءَ فَأَخۡرَجۡنَا بِهِۦ مِن كُلِّ ٱلثَّمَرَٰتِۚ كَذَٰلِكَ نُخۡرِجُ ٱلۡمَوۡتَىٰ لَعَلَّكُمۡ تَذَكَّرُونَ ﴿57﴾وَهُوَ ٱلَّذِي يُرۡسِلُ ٱلرِّيَٰحَ بُشۡرَۢا بَيۡنَ يَدَيۡ رَحۡمَتِهِۦۖ حَتَّىٰٓ إِذَآ أَقَلَّتۡ سَحَابٗا ثِقَالٗا سُقۡنَٰهُ لِبَلَدٖ مَّيِّتٖ فَأَنزَلۡنَا بِهِ ٱلۡمَآءَ فَأَخۡرَجۡنَا بِهِۦ مِن كُلِّ ٱلثَّمَرَٰتِۚ كَذَٰلِكَ نُخۡرِجُ ٱلۡمَوۡتَىٰ لَعَلَّكُمۡ تَذَكَّرُونَ
ههر ئهو خوایهیه که بای شهماڵ (ههڵگری ههڵمی ئاو) دهنێرێت لهکاتێکدا مژدهیه (بۆ خهڵک) لهنێوان دوودهستی ڕهحمهتی پهروهردگاردا، ههتا وای لێدێت که ئهو بایه ههوری سهنگین ههڵدهگرێت، ئهوسا دهینێرین بۆ ناوچهو وڵاتێکی مردوو، جا بههۆی ئهو ئاوهوه ههرچی بهروبوومه دهری دههێنین، جا ههر ئابهو شێوهیه مردووانیش لهناخی زهوی دهردههێنین و زیندوو دهکهینهوه، بۆ ئهوهی یاداوهری وهربگرن.
وَٱلۡبَلَدُ ٱلطَّيِّبُ يَخۡرُجُ نَبَاتُهُۥ بِإِذۡنِ رَبِّهِۦۖ وَٱلَّذِي خَبُثَ لَا يَخۡرُجُ إِلَّا نَكِدٗاۚ كَذَٰلِكَ نُصَرِّفُ ٱلۡأٓيَٰتِ لِقَوۡمٖ يَشۡكُرُونَ ﴿58﴾وَٱلۡبَلَدُ ٱلطَّيِّبُ يَخۡرُجُ نَبَاتُهُۥ بِإِذۡنِ رَبِّهِۦۖ وَٱلَّذِي خَبُثَ لَا يَخۡرُجُ إِلَّا نَكِدٗاۚ كَذَٰلِكَ نُصَرِّفُ ٱلۡأٓيَٰتِ لِقَوۡمٖ يَشۡكُرُونَ
وڵاتی بهپیت و چاک و ئاوهدان، دارو درهخت و ڕووهکی تێدا دهڕوێت بهفهرمانی پهروهردگاری، ئهوهش که زۆنگ و پیس و بێ کهڵک بێت، شتی بێ سوود و بێ فهڕ نهبێت، هیچی لێ پهیدا نابێت، ئا بهو شێوهیه بهڵگهو نیشانهی جۆراوجۆر دههێنینهوه بۆ کهسانێک که دڵسۆزن و سوپاسی خوا دهکهن.
لَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا نُوحًا إِلَىٰ قَوۡمِهِۦ فَقَالَ يَٰقَوۡمِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنۡ إِلَٰهٍ غَيۡرُهُۥٓ إِنِّيٓ أَخَافُ عَلَيۡكُمۡ عَذَابَ يَوۡمٍ عَظِيمٖ ﴿59﴾لَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا نُوحًا إِلَىٰ قَوۡمِهِۦ فَقَالَ يَٰقَوۡمِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنۡ إِلَٰهٍ غَيۡرُهُۥٓ إِنِّيٓ أَخَافُ عَلَيۡكُمۡ عَذَابَ يَوۡمٍ عَظِيمٖ
سوێند به خوا بهڕاستی ئێمه - نوح - مان ڕهوانه کرد بۆ سهر قهومهکهی، جا ئهویش پێی وتن: ئهی گهل و هۆزم ئێوه ههر خوا بپهرستن، چونکه جگه لهو زاته خوایهکی ترتان نیه، بهڕاستی من دهترسم لهرۆژێکی گهورهدا تووشی بهڵاو سزایهکی زۆر سهخت ببن.
قَالَ ٱلۡمَلَأُ مِن قَوۡمِهِۦٓ إِنَّا لَنَرَىٰكَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ ﴿60﴾قَالَ ٱلۡمَلَأُ مِن قَوۡمِهِۦٓ إِنَّا لَنَرَىٰكَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ
دهستهی دهسهڵاتداری قهومهکهی وتیان: بهڕاستی ئێمه تۆ لهنێو گومڕاییهکی ئاشکرادا دهبینین!!
قَالَ يَٰقَوۡمِ لَيۡسَ بِي ضَلَٰلَةٞ وَلَٰكِنِّي رَسُولٞ مِّن رَّبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿61﴾قَالَ يَٰقَوۡمِ لَيۡسَ بِي ضَلَٰلَةٞ وَلَٰكِنِّي رَسُولٞ مِّن رَّبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ
نوح وتی: ئهی قهوم و هۆزم من هیچ گومڕاییهکم نیه بهڵکو من پێغهمبهرێکم و له لایهن پهروهردگاری جیهانیانهوه ڕهوانهکراوم...
أُبَلِّغُكُمۡ رِسَٰلَٰتِ رَبِّي وَأَنصَحُ لَكُمۡ وَأَعۡلَمُ مِنَ ٱللَّهِ مَا لَا تَعۡلَمُونَ ﴿62﴾أُبَلِّغُكُمۡ رِسَٰلَٰتِ رَبِّي وَأَنصَحُ لَكُمۡ وَأَعۡلَمُ مِنَ ٱللَّهِ مَا لَا تَعۡلَمُونَ
پهیامهکانی پهروهردگارمتان پێ ڕادهگهیهنم، من دڵسۆزیتان لهگهڵ دهکهم، ئهوهی من دهیزانم دهربارهی گهورهیی و باڵادهستی خوا، ئێوه نایزانن...
أَوَعَجِبۡتُمۡ أَن جَآءَكُمۡ ذِكۡرٞ مِّن رَّبِّكُمۡ عَلَىٰ رَجُلٖ مِّنكُمۡ لِيُنذِرَكُمۡ وَلِتَتَّقُواْ وَلَعَلَّكُمۡ تُرۡحَمُونَ ﴿63﴾أَوَعَجِبۡتُمۡ أَن جَآءَكُمۡ ذِكۡرٞ مِّن رَّبِّكُمۡ عَلَىٰ رَجُلٖ مِّنكُمۡ لِيُنذِرَكُمۡ وَلِتَتَّقُواْ وَلَعَلَّكُمۡ تُرۡحَمُونَ
ئایا ئێوه سهرسام بوون لههاتنی بهرنامه و یادخهرهوهیهک لهلایهن پهروهردگارتانهوه بۆ سهر پیاوێکی (ڕاستگۆ) له خۆتان؟ تا بێدارتان بکاتهوهو دینداری و خواناسی بکهن، بۆ ئهوهی سهرئهنجام ڕهحمتان پێ بکرێت.
فَكَذَّبُوهُ فَأَنجَيۡنَٰهُ وَٱلَّذِينَ مَعَهُۥ فِي ٱلۡفُلۡكِ وَأَغۡرَقۡنَا ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَآۚ إِنَّهُمۡ كَانُواْ قَوۡمًا عَمِينَ ﴿64﴾فَكَذَّبُوهُ فَأَنجَيۡنَٰهُ وَٱلَّذِينَ مَعَهُۥ فِي ٱلۡفُلۡكِ وَأَغۡرَقۡنَا ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَآۚ إِنَّهُمۡ كَانُواْ قَوۡمًا عَمِينَ
(دوای ٩٥٠ ساڵ ههوڵ و کۆشش) ههر بهرنامهکهیان به درۆزانی و بڕوایان پێ نهکرد، جا ئێمهش خۆی و ئهو ئیماندارانهی لهگهڵیدا بوون له کهشتیهکهدا ڕزگارمان کردن و ئهوانهی بڕوایان نههێنا بهئایهت و فهرمانهکانمان نوقمی زریانهکهمان کردن، چونکه بهڕاستی ئهوان گهلێکی کوێرو نابینا بوون (له ئاستی ڕاستیهکاندا).
وَإِلَىٰ عَادٍ أَخَاهُمۡ هُودٗاۚ قَالَ يَٰقَوۡمِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنۡ إِلَٰهٍ غَيۡرُهُۥٓۚ أَفَلَا تَتَّقُونَ ﴿65﴾۞وَإِلَىٰ عَادٍ أَخَاهُمۡ هُودٗاۚ قَالَ يَٰقَوۡمِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنۡ إِلَٰهٍ غَيۡرُهُۥٓۚ أَفَلَا تَتَّقُونَ
بۆ قهومی (عاد)یش (هود)ی برایانمان نارد (ههروهکو نوح) وتی: ئهی گهل و عهشیرهتم ههر خوا بپهرستن چونکه جگه لهو زاته خوایهکی ترتان نیه، ئایا ئهوه له خوا ناترسن؟!
قَالَ ٱلۡمَلَأُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِن قَوۡمِهِۦٓ إِنَّا لَنَرَىٰكَ فِي سَفَاهَةٖ وَإِنَّا لَنَظُنُّكَ مِنَ ٱلۡكَٰذِبِينَ ﴿66﴾قَالَ ٱلۡمَلَأُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِن قَوۡمِهِۦٓ إِنَّا لَنَرَىٰكَ فِي سَفَاهَةٖ وَإِنَّا لَنَظُنُّكَ مِنَ ٱلۡكَٰذِبِينَ
ئهو دهسهڵاتدارانهی که بێ بڕوا بوون له قهومهکهی وتیان: بهڕاستی ئێمه تۆ له نێو نهفامیدا دهبینین ( تۆ ناگۆڕێیت و پێش ناکهویت) و بهڕاستی ئێمه وادهزانین تۆ یهکێکیت له درۆزنهکان.
قَالَ يَٰقَوۡمِ لَيۡسَ بِي سَفَاهَةٞ وَلَٰكِنِّي رَسُولٞ مِّن رَّبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿67﴾قَالَ يَٰقَوۡمِ لَيۡسَ بِي سَفَاهَةٞ وَلَٰكِنِّي رَسُولٞ مِّن رَّبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ
(هود) فهرمووی: ئهی قهوم و عهشیرهتم من هیچ گێلی و نهفامیهکم پێوه نیه، بهڵکو من فرستادهیهکم لهلایهن پهروهردگاری ههموو جیهانیانهوه...
أُبَلِّغُكُمۡ رِسَٰلَٰتِ رَبِّي وَأَنَا۠ لَكُمۡ نَاصِحٌ أَمِينٌ ﴿68﴾أُبَلِّغُكُمۡ رِسَٰلَٰتِ رَبِّي وَأَنَا۠ لَكُمۡ نَاصِحٌ أَمِينٌ
پهیامهکانی پهروهردگاری خۆمتان پێ ڕادهگهیهنم و من بۆ ئێوه دڵسۆزو ئهمینم.
أَوَعَجِبۡتُمۡ أَن جَآءَكُمۡ ذِكۡرٞ مِّن رَّبِّكُمۡ عَلَىٰ رَجُلٖ مِّنكُمۡ لِيُنذِرَكُمۡۚ وَٱذۡكُرُوٓاْ إِذۡ جَعَلَكُمۡ خُلَفَآءَ مِنۢ بَعۡدِ قَوۡمِ نُوحٖ وَزَادَكُمۡ فِي ٱلۡخَلۡقِ بَصۜۡطَةٗۖ فَٱذۡكُرُوٓاْ ءَالَآءَ ٱللَّهِ لَعَلَّكُمۡ تُفۡلِحُونَ ﴿69﴾أَوَعَجِبۡتُمۡ أَن جَآءَكُمۡ ذِكۡرٞ مِّن رَّبِّكُمۡ عَلَىٰ رَجُلٖ مِّنكُمۡ لِيُنذِرَكُمۡۚ وَٱذۡكُرُوٓاْ إِذۡ جَعَلَكُمۡ خُلَفَآءَ مِنۢ بَعۡدِ قَوۡمِ نُوحٖ وَزَادَكُمۡ فِي ٱلۡخَلۡقِ بَصۜۡطَةٗۖ فَٱذۡكُرُوٓاْ ءَالَآءَ ٱللَّهِ لَعَلَّكُمۡ تُفۡلِحُونَ
ئایا ئێوه سهرسام بوون له هاتنی بهرنامه و یادخهرهوهیهک لهلایهن پهروهردگارتانهوه بۆ سهر پیاوێکی (ڕاستگۆ) له خۆتان؟ تا بێدارتانبکاتهوه، جا یادی ئهو کاته بکهنهوه که خوا ئێوهی کرده جێنشین له دوای قهومی نوح، له ڕووی جهستهوه زیاد لهوان گهوره و تێرو تهواو بهدیهێنان کهواته یادی نازو نیعمهتهکانی خوا بکهن بۆ ئهوهی سهرفراز بن.
قَالُوٓاْ أَجِئۡتَنَا لِنَعۡبُدَ ٱللَّهَ وَحۡدَهُۥ وَنَذَرَ مَا كَانَ يَعۡبُدُ ءَابَآؤُنَا فَأۡتِنَا بِمَا تَعِدُنَآ إِن كُنتَ مِنَ ٱلصَّـٰدِقِينَ ﴿70﴾قَالُوٓاْ أَجِئۡتَنَا لِنَعۡبُدَ ٱللَّهَ وَحۡدَهُۥ وَنَذَرَ مَا كَانَ يَعۡبُدُ ءَابَآؤُنَا فَأۡتِنَا بِمَا تَعِدُنَآ إِن كُنتَ مِنَ ٱلصَّـٰدِقِينَ
(کهچی قهومی نالهبار له وهڵامیدا) وتیان: ئایا تۆ هاتویته لامان بۆ ئهوهی تهنها خوا بپهرستین و واز لهو پهرستراوانه بهێنین (که ساڵههایه) باو و باپیرانمان دهیانپهرستن؟! (به گاڵته و بێ باوهڕیهوه وتیان): کهوابوو ئهگهر تۆ له ڕاستگۆیانیت ئهو بهڵێنانهی که پێمان دهدهیت بۆمان پێش بهێنه!!
قَالَ قَدۡ وَقَعَ عَلَيۡكُم مِّن رَّبِّكُمۡ رِجۡسٞ وَغَضَبٌۖ أَتُجَٰدِلُونَنِي فِيٓ أَسۡمَآءٖ سَمَّيۡتُمُوهَآ أَنتُمۡ وَءَابَآؤُكُم مَّا نَزَّلَ ٱللَّهُ بِهَا مِن سُلۡطَٰنٖۚ فَٱنتَظِرُوٓاْ إِنِّي مَعَكُم مِّنَ ٱلۡمُنتَظِرِينَ ﴿71﴾قَالَ قَدۡ وَقَعَ عَلَيۡكُم مِّن رَّبِّكُمۡ رِجۡسٞ وَغَضَبٌۖ أَتُجَٰدِلُونَنِي فِيٓ أَسۡمَآءٖ سَمَّيۡتُمُوهَآ أَنتُمۡ وَءَابَآؤُكُم مَّا نَزَّلَ ٱللَّهُ بِهَا مِن سُلۡطَٰنٖۚ فَٱنتَظِرُوٓاْ إِنِّي مَعَكُم مِّنَ ٱلۡمُنتَظِرِينَ
هود فهرمووی: ئیتر ئهوه بهڵاو ناخۆشی و خهشمی خوا کهوته سهرتان، ئایا ئهوه ڕاسته ئێوه موجادهلهو دهمه دهمێم لهگهڵ دهکهن لهسهر کۆمهڵێک بت و پهیکهر که خۆتان و باوو باپیرانتان ناوتان ناون؟ بێگومان هیچ پهیوهندیهکیان به خواوه نیه، هیچ بهڵگهیهک لهلایهن خواوه دانهبهزیوه که ئهوانه بچوکترین کاریان بهدهست بێت، ئێوه چاوهڕێی بن، منیش لهگهڵتاندا له چاوهڕوانانم.
فَأَنجَيۡنَٰهُ وَٱلَّذِينَ مَعَهُۥ بِرَحۡمَةٖ مِّنَّا وَقَطَعۡنَا دَابِرَ ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَاۖ وَمَا كَانُواْ مُؤۡمِنِينَ ﴿72﴾فَأَنجَيۡنَٰهُ وَٱلَّذِينَ مَعَهُۥ بِرَحۡمَةٖ مِّنَّا وَقَطَعۡنَا دَابِرَ ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَاۖ وَمَا كَانُواْ مُؤۡمِنِينَ
ئینجا (دوای دابهزینی خهشمی خوایی) هودو ئهو ئیماندارانهی لهگهڵی بوون، بهرهحمهتێکی تایبهتی خۆمان، ڕزگارمان کردن، ئهوانهش که ئایهت و ههڕهشهکانی ئێمهیان بهدرۆ دهزانی دوابڕاومان کردن و ئهوانهش باوهڕدار نهبوون به مژدهکانمان.
وَإِلَىٰ ثَمُودَ أَخَاهُمۡ صَٰلِحٗاۚ قَالَ يَٰقَوۡمِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنۡ إِلَٰهٍ غَيۡرُهُۥۖ قَدۡ جَآءَتۡكُم بَيِّنَةٞ مِّن رَّبِّكُمۡۖ هَٰذِهِۦ نَاقَةُ ٱللَّهِ لَكُمۡ ءَايَةٗۖ فَذَرُوهَا تَأۡكُلۡ فِيٓ أَرۡضِ ٱللَّهِۖ وَلَا تَمَسُّوهَا بِسُوٓءٖ فَيَأۡخُذَكُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ ﴿73﴾وَإِلَىٰ ثَمُودَ أَخَاهُمۡ صَٰلِحٗاۚ قَالَ يَٰقَوۡمِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنۡ إِلَٰهٍ غَيۡرُهُۥۖ قَدۡ جَآءَتۡكُم بَيِّنَةٞ مِّن رَّبِّكُمۡۖ هَٰذِهِۦ نَاقَةُ ٱللَّهِ لَكُمۡ ءَايَةٗۖ فَذَرُوهَا تَأۡكُلۡ فِيٓ أَرۡضِ ٱللَّهِۖ وَلَا تَمَسُّوهَا بِسُوٓءٖ فَيَأۡخُذَكُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ
بۆ سهر قهومی (ثمود)یش (صاڵح)ی برایانمان نارد (ئهویش پێی وتن): ئهی گهلهکهم خوا بپهرستن چونکه جگه لهو خوایهکی ترتان نیه، ئهوهتا بهڕاستی موعجیزهی ئاشکراتان لهلایهن پهروهردگارتانهوه بۆ هاتووه، ئهمه وشترێکه لهلایهن خواوه بهتایبهت بۆ ئێوهی بهدیهێناوه (لهسهر داخوازیی خۆتان) که موعجیزهیهکی ئاشکرایه، وازی لێ بهێنن با بلهوهڕێت له زهوی خواداو دهست درێژی مهکهنه سهرو ئازاری مهدهن (چونکه ههر ئازارتاندا) سزاو بهڵایهکی بهئێش و ئازار داوێن گیرتان دهبێت.
وَٱذۡكُرُوٓاْ إِذۡ جَعَلَكُمۡ خُلَفَآءَ مِنۢ بَعۡدِ عَادٖ وَبَوَّأَكُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ تَتَّخِذُونَ مِن سُهُولِهَا قُصُورٗا وَتَنۡحِتُونَ ٱلۡجِبَالَ بُيُوتٗاۖ فَٱذۡكُرُوٓاْ ءَالَآءَ ٱللَّهِ وَلَا تَعۡثَوۡاْ فِي ٱلۡأَرۡضِ مُفۡسِدِينَ ﴿74﴾وَٱذۡكُرُوٓاْ إِذۡ جَعَلَكُمۡ خُلَفَآءَ مِنۢ بَعۡدِ عَادٖ وَبَوَّأَكُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ تَتَّخِذُونَ مِن سُهُولِهَا قُصُورٗا وَتَنۡحِتُونَ ٱلۡجِبَالَ بُيُوتٗاۖ فَٱذۡكُرُوٓاْ ءَالَآءَ ٱللَّهِ وَلَا تَعۡثَوۡاْ فِي ٱلۡأَرۡضِ مُفۡسِدِينَ
یادی ئهو کاتهش بکهنهوه که خوا ئێوهی کرده جێنشین له دوای قهومی عاد، ژیانی لهسهر زهویدا بۆ ئاسان کردن، له دهشتهکاندا کۆشک و تهلار دروست دهکهن، له شاخ و کێوهکانیشدا ژوور دادهتاشن، کهواته یادی نازو نیعمهتهکانی خوا بکهن و تۆوی خراپه و فهسادو گوناه لهسهر زهویدا مهچێنن.
قَالَ ٱلۡمَلَأُ ٱلَّذِينَ ٱسۡتَكۡبَرُواْ مِن قَوۡمِهِۦ لِلَّذِينَ ٱسۡتُضۡعِفُواْ لِمَنۡ ءَامَنَ مِنۡهُمۡ أَتَعۡلَمُونَ أَنَّ صَٰلِحٗا مُّرۡسَلٞ مِّن رَّبِّهِۦۚ قَالُوٓاْ إِنَّا بِمَآ أُرۡسِلَ بِهِۦ مُؤۡمِنُونَ ﴿75﴾قَالَ ٱلۡمَلَأُ ٱلَّذِينَ ٱسۡتَكۡبَرُواْ مِن قَوۡمِهِۦ لِلَّذِينَ ٱسۡتُضۡعِفُواْ لِمَنۡ ءَامَنَ مِنۡهُمۡ أَتَعۡلَمُونَ أَنَّ صَٰلِحٗا مُّرۡسَلٞ مِّن رَّبِّهِۦۚ قَالُوٓاْ إِنَّا بِمَآ أُرۡسِلَ بِهِۦ مُؤۡمِنُونَ
(دوای ئهو یادخستنهوانهی صاڵح پێغهمبهر) دهستهی دهسهڵاتداران، ئهوانهی لووت بهرزیان کرد له قهومهکهی وتیان بهوانهی که چهوسێنراونهتهوه، لهوانهیان که باوهڕیان هێناوه: باشه ئێوه دهزانن که صاڵح لهلایهن پهروهردگاریهوه ڕهوانه کراوه؟! ئیمانداران وتیان: به دڵنیاییهوه ئێمه باوهڕدارین بهو پهیامهی که بهودا ڕهوانه کراوه.
قَالَ ٱلَّذِينَ ٱسۡتَكۡبَرُوٓاْ إِنَّا بِٱلَّذِيٓ ءَامَنتُم بِهِۦ كَٰفِرُونَ ﴿76﴾قَالَ ٱلَّذِينَ ٱسۡتَكۡبَرُوٓاْ إِنَّا بِٱلَّذِيٓ ءَامَنتُم بِهِۦ كَٰفِرُونَ
(بهڵام) ئهوانهی که خۆیان بهزل و گهوره دهزانی وتیان: بهڕاستی ئێمه بێ بڕواین بهوهی ئێوه بڕواتان پێ هێناوه!
فَعَقَرُواْ ٱلنَّاقَةَ وَعَتَوۡاْ عَنۡ أَمۡرِ رَبِّهِمۡ وَقَالُواْ يَٰصَٰلِحُ ٱئۡتِنَا بِمَا تَعِدُنَآ إِن كُنتَ مِنَ ٱلۡمُرۡسَلِينَ ﴿77﴾فَعَقَرُواْ ٱلنَّاقَةَ وَعَتَوۡاْ عَنۡ أَمۡرِ رَبِّهِمۡ وَقَالُواْ يَٰصَٰلِحُ ٱئۡتِنَا بِمَا تَعِدُنَآ إِن كُنتَ مِنَ ٱلۡمُرۡسَلِينَ
یهکسهر (چوون) وشترهکهیان سهربڕی و له فهرمانی پهروهردگاریان یاخی بوون و وتیان: ئهی صاڵح ئهگهر تۆ له پێغهمبهرانیت ئادهی ئهو ههڕهشانهی که لێمان دهیکهیت بۆمان پێش بهێنه.
فَأَخَذَتۡهُمُ ٱلرَّجۡفَةُ فَأَصۡبَحُواْ فِي دَارِهِمۡ جَٰثِمِينَ ﴿78﴾فَأَخَذَتۡهُمُ ٱلرَّجۡفَةُ فَأَصۡبَحُواْ فِي دَارِهِمۡ جَٰثِمِينَ
ئینجا یهکسهر (دوای سهربڕینی وشترهکه) بوومهلهرزهیهک و دهنگێکی سامناک گرتنی و پێچانیهوه و دوا به دوای ئهو ههموو له ماڵهکانیاندا بهچۆکدا هاتن و هێزی ئهژنۆیان شکاو تیاچوون.
فَتَوَلَّىٰ عَنۡهُمۡ وَقَالَ يَٰقَوۡمِ لَقَدۡ أَبۡلَغۡتُكُمۡ رِسَالَةَ رَبِّي وَنَصَحۡتُ لَكُمۡ وَلَٰكِن لَّا تُحِبُّونَ ٱلنَّـٰصِحِينَ ﴿79﴾فَتَوَلَّىٰ عَنۡهُمۡ وَقَالَ يَٰقَوۡمِ لَقَدۡ أَبۡلَغۡتُكُمۡ رِسَالَةَ رَبِّي وَنَصَحۡتُ لَكُمۡ وَلَٰكِن لَّا تُحِبُّونَ ٱلنَّـٰصِحِينَ
(جا صاڵح پێغهمبهر، پشتی لێههڵکردن) و وتی: ئهی قهوم و عهشیرهتم سوێند به خوا بهڕاستی پهیامی پهروهردگارم بهچاکی پێڕاگهیاندن و دڵسۆزیم لهگهڵ کردن، بهڵام (بهداخهوه) ئێوه دڵسۆزانتان خۆش ناوێت.
وَلُوطًا إِذۡ قَالَ لِقَوۡمِهِۦٓ أَتَأۡتُونَ ٱلۡفَٰحِشَةَ مَا سَبَقَكُم بِهَا مِنۡ أَحَدٖ مِّنَ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿80﴾وَلُوطًا إِذۡ قَالَ لِقَوۡمِهِۦٓ أَتَأۡتُونَ ٱلۡفَٰحِشَةَ مَا سَبَقَكُم بِهَا مِنۡ أَحَدٖ مِّنَ ٱلۡعَٰلَمِينَ
یادی (لوت پێغهمبهریش) بکه کاتێک به قهومهکهی وت: چۆن ئێوه گوناهو تاوانێکی وا دهکهن که تا ئێستا هیچ کهس پێش ئێوه له جیهاندا گوناهو تاوانی وای نهکردوه؟!
إِنَّكُمۡ لَتَأۡتُونَ ٱلرِّجَالَ شَهۡوَةٗ مِّن دُونِ ٱلنِّسَآءِۚ بَلۡ أَنتُمۡ قَوۡمٞ مُّسۡرِفُونَ ﴿81﴾إِنَّكُمۡ لَتَأۡتُونَ ٱلرِّجَالَ شَهۡوَةٗ مِّن دُونِ ٱلنِّسَآءِۚ بَلۡ أَنتُمۡ قَوۡمٞ مُّسۡرِفُونَ
چونکه بهڕاستی ئێوه ئارهزووی (جنسی) خۆتان لهگهڵ پیاواندا ئهنجام دهدهن لهباتی ژنانی هاوسهرتان، نهخێر ئێوه قهومێکی ناپوخت و سنوور بهزێن و زیادهڕهون.
وَمَا كَانَ جَوَابَ قَوۡمِهِۦٓ إِلَّآ أَن قَالُوٓاْ أَخۡرِجُوهُم مِّن قَرۡيَتِكُمۡۖ إِنَّهُمۡ أُنَاسٞ يَتَطَهَّرُونَ ﴿82﴾وَمَا كَانَ جَوَابَ قَوۡمِهِۦٓ إِلَّآ أَن قَالُوٓاْ أَخۡرِجُوهُم مِّن قَرۡيَتِكُمۡۖ إِنَّهُمۡ أُنَاسٞ يَتَطَهَّرُونَ
وهڵامی قهومه نالهبارهکهی تهنها ئهوهبوو که وتیان: ئهوانه شار بهدهرکهن چونکه ئهوانه کهسانێکن خۆیان پاک ڕادهگرن (داوێن پاکن و وهک ئێمه ناکهن)!!
فَأَنجَيۡنَٰهُ وَأَهۡلَهُۥٓ إِلَّا ٱمۡرَأَتَهُۥ كَانَتۡ مِنَ ٱلۡغَٰبِرِينَ ﴿83﴾فَأَنجَيۡنَٰهُ وَأَهۡلَهُۥٓ إِلَّا ٱمۡرَأَتَهُۥ كَانَتۡ مِنَ ٱلۡغَٰبِرِينَ
ئێمهش لوت و خانهوادهکهیمان ڕزگار کرد، جگه له هاوسهرهکهی، چونکه ئهویش لهو کهسانه بوو که تیاچوون (لهبهر ئهوهی باوهڕی به لوت پێغهمبهر نهبوو).
وَأَمۡطَرۡنَا عَلَيۡهِم مَّطَرٗاۖ فَٱنظُرۡ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُجۡرِمِينَ ﴿84﴾وَأَمۡطَرۡنَا عَلَيۡهِم مَّطَرٗاۖ فَٱنظُرۡ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُجۡرِمِينَ
ئهوسا (بهردمان) بهسهرداباراندن، جا تهماشا بکهو سهرنج بدهو پهند وهرگرهو بزانه، سهرئهنجامی تاوانباران وبێ ڕهوشتان چۆن بوو.
وَإِلَىٰ مَدۡيَنَ أَخَاهُمۡ شُعَيۡبٗاۚ قَالَ يَٰقَوۡمِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنۡ إِلَٰهٍ غَيۡرُهُۥۖ قَدۡ جَآءَتۡكُم بَيِّنَةٞ مِّن رَّبِّكُمۡۖ فَأَوۡفُواْ ٱلۡكَيۡلَ وَٱلۡمِيزَانَ وَلَا تَبۡخَسُواْ ٱلنَّاسَ أَشۡيَآءَهُمۡ وَلَا تُفۡسِدُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ بَعۡدَ إِصۡلَٰحِهَاۚ ذَٰلِكُمۡ خَيۡرٞ لَّكُمۡ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ ﴿85﴾وَإِلَىٰ مَدۡيَنَ أَخَاهُمۡ شُعَيۡبٗاۚ قَالَ يَٰقَوۡمِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنۡ إِلَٰهٍ غَيۡرُهُۥۖ قَدۡ جَآءَتۡكُم بَيِّنَةٞ مِّن رَّبِّكُمۡۖ فَأَوۡفُواْ ٱلۡكَيۡلَ وَٱلۡمِيزَانَ وَلَا تَبۡخَسُواْ ٱلنَّاسَ أَشۡيَآءَهُمۡ وَلَا تُفۡسِدُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ بَعۡدَ إِصۡلَٰحِهَاۚ ذَٰلِكُمۡ خَيۡرٞ لَّكُمۡ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ
بۆ هۆزی مهدیهنیش (شعیب)ی برایانمان نارد، ئهویش پێی وتن: ئهی قهوم و هۆزو گهلم تهنها خوا بپهرستن، چونکه جگه لهو زاته خوایهکی ترتان نیه، ئهوهته بهڕاستی بهڵگهو نیشانهی ڕوونتان لهلایهن پهروهردگارتانهوه بۆ هاتووه، کهوابوو له کێشانه و پێوانهدا (فێڵ و تهڵهکه مهکهن) و مافی خۆی بدهنێ، شتی خهڵکی سووک مهکهن و بێ نرخ تهماشای مهکهن، تۆوی فهساد و تاوانباری و گوناه له زهویدا مهچێنن دوای چاکساز بوونی، ئهوانه چاکتره بۆتان ئهگهر ئێوه باوهڕدارن.
وَلَا تَقۡعُدُواْ بِكُلِّ صِرَٰطٖ تُوعِدُونَ وَتَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ مَنۡ ءَامَنَ بِهِۦ وَتَبۡغُونَهَا عِوَجٗاۚ وَٱذۡكُرُوٓاْ إِذۡ كُنتُمۡ قَلِيلٗا فَكَثَّرَكُمۡۖ وَٱنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُفۡسِدِينَ ﴿86﴾وَلَا تَقۡعُدُواْ بِكُلِّ صِرَٰطٖ تُوعِدُونَ وَتَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ مَنۡ ءَامَنَ بِهِۦ وَتَبۡغُونَهَا عِوَجٗاۚ وَٱذۡكُرُوٓاْ إِذۡ كُنتُمۡ قَلِيلٗا فَكَثَّرَكُمۡۖ وَٱنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُفۡسِدِينَ
ههروهها لهسهر هیچ ڕێگهیهک دامهنیشن ههڕهشه له خهڵکی بکهن و ئهوانهی که باوهڕیان هێناوه بهخوا قهدهغهیان بکهن لهگرتنی ڕێبازی خواو بتانهوێت ڕێبازی خوا بهلاری و لهوێری پیشان بدرێت و پیاده بکهن، یادی ئهو کاتهش بکهن که کهم و لاواز بوون، ئینجا خوا زۆرو بههێزی کردن، تهماشا بکهن و سهرنج بدهن و بزانن چۆن بوو سهرهئهنجامی ئهوانهی چێنهری تۆوی خراپهن.
وَإِن كَانَ طَآئِفَةٞ مِّنكُمۡ ءَامَنُواْ بِٱلَّذِيٓ أُرۡسِلۡتُ بِهِۦ وَطَآئِفَةٞ لَّمۡ يُؤۡمِنُواْ فَٱصۡبِرُواْ حَتَّىٰ يَحۡكُمَ ٱللَّهُ بَيۡنَنَاۚ وَهُوَ خَيۡرُ ٱلۡحَٰكِمِينَ ﴿87﴾وَإِن كَانَ طَآئِفَةٞ مِّنكُمۡ ءَامَنُواْ بِٱلَّذِيٓ أُرۡسِلۡتُ بِهِۦ وَطَآئِفَةٞ لَّمۡ يُؤۡمِنُواْ فَٱصۡبِرُواْ حَتَّىٰ يَحۡكُمَ ٱللَّهُ بَيۡنَنَاۚ وَهُوَ خَيۡرُ ٱلۡحَٰكِمِينَ
خۆ ئهگهر دهستهیهک له ئێوه باوهڕی هێنابێت بهو بهرنامهیهی که پێی ڕهوانه کراوم و ئهگهر دهستهیهکیش باوهڕیان نههێنا بوو، ئهوه خۆتان بگرن و چاوهڕێ بن ههتا خوا خۆی داوهری دهکات له نێوانمانداو ههر ئهو زاته خۆی چاکترینی دادوهرانه.
قَالَ ٱلۡمَلَأُ ٱلَّذِينَ ٱسۡتَكۡبَرُواْ مِن قَوۡمِهِۦ لَنُخۡرِجَنَّكَ يَٰشُعَيۡبُ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مَعَكَ مِن قَرۡيَتِنَآ أَوۡ لَتَعُودُنَّ فِي مِلَّتِنَاۚ قَالَ أَوَلَوۡ كُنَّا كَٰرِهِينَ ﴿88﴾۞قَالَ ٱلۡمَلَأُ ٱلَّذِينَ ٱسۡتَكۡبَرُواْ مِن قَوۡمِهِۦ لَنُخۡرِجَنَّكَ يَٰشُعَيۡبُ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مَعَكَ مِن قَرۡيَتِنَآ أَوۡ لَتَعُودُنَّ فِي مِلَّتِنَاۚ قَالَ أَوَلَوۡ كُنَّا كَٰرِهِينَ
دهستهی دهسهڵاتداران، ئهوانهی لووت بهرزیان کرد له قهومهکهی وتیان: ئهی شوعهیب سوێند به خوا خۆت و ئهوانهی باوهڕیان هێناوه له گهڵتدا له شارهکهماندا دهرتان دهکهین، یان به ئارهزووی خۆتان بگهڕێنهوه نێو ئاینهکهمان، ئیمانداران وتیان: ئایا ئهگهر حهزیشی لێ نهکهین بهدڵیشمان نهبێت؟!
قَدِ ٱفۡتَرَيۡنَا عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًا إِنۡ عُدۡنَا فِي مِلَّتِكُم بَعۡدَ إِذۡ نَجَّىٰنَا ٱللَّهُ مِنۡهَاۚ وَمَا يَكُونُ لَنَآ أَن نَّعُودَ فِيهَآ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ رَبُّنَاۚ وَسِعَ رَبُّنَا كُلَّ شَيۡءٍ عِلۡمًاۚ عَلَى ٱللَّهِ تَوَكَّلۡنَاۚ رَبَّنَا ٱفۡتَحۡ بَيۡنَنَا وَبَيۡنَ قَوۡمِنَا بِٱلۡحَقِّ وَأَنتَ خَيۡرُ ٱلۡفَٰتِحِينَ ﴿89﴾قَدِ ٱفۡتَرَيۡنَا عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًا إِنۡ عُدۡنَا فِي مِلَّتِكُم بَعۡدَ إِذۡ نَجَّىٰنَا ٱللَّهُ مِنۡهَاۚ وَمَا يَكُونُ لَنَآ أَن نَّعُودَ فِيهَآ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ رَبُّنَاۚ وَسِعَ رَبُّنَا كُلَّ شَيۡءٍ عِلۡمًاۚ عَلَى ٱللَّهِ تَوَكَّلۡنَاۚ رَبَّنَا ٱفۡتَحۡ بَيۡنَنَا وَبَيۡنَ قَوۡمِنَا بِٱلۡحَقِّ وَأَنتَ خَيۡرُ ٱلۡفَٰتِحِينَ
بهڕاستی ئێمه درۆمان بهناوی خواوه ههڵبهستووه، ئهگهر پهشیمان ببینهوه و بگهڕێینهوه ناو ئاینهکهی ئێوه، دوای ئهوهی که خوا له دهست (ئهو خورافاته) ڕزگاری کردین، ئێمه بۆمان نیه بگهڕێینهوه بۆ ناو ئاینی ئێوه مهگهر ویستی خوای پهروهردگارمانی لهسهر بێت، زانست و زانیاری پهروهردگارمان فراوانهو ههموو شتێکی گرتۆتهوه، ههر بهخوا پشت و پهنامان بهستووه، پهروهردگارا خۆت داوهری بکه لهسهر بنچینهی حهق وڕاستی لهنێوان ئێمه و قهوم و گهلماندا، چونکه تۆ چاکترینی دادوهرانی.
وَقَالَ ٱلۡمَلَأُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِن قَوۡمِهِۦ لَئِنِ ٱتَّبَعۡتُمۡ شُعَيۡبًا إِنَّكُمۡ إِذٗا لَّخَٰسِرُونَ ﴿90﴾وَقَالَ ٱلۡمَلَأُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِن قَوۡمِهِۦ لَئِنِ ٱتَّبَعۡتُمۡ شُعَيۡبًا إِنَّكُمۡ إِذٗا لَّخَٰسِرُونَ
دهستهی دهسهڵاتداران له گهلی شوعهیب ئهوانهی که بێ باوهڕ بوون وتیان: سوێند به خوا ئهگهر ئێوه شوێنی شوعهیب بکهون، بهڕاستی ئهو کاته ئێوه له زهرهرمهندانن.
فَأَخَذَتۡهُمُ ٱلرَّجۡفَةُ فَأَصۡبَحُواْ فِي دَارِهِمۡ جَٰثِمِينَ ﴿91﴾فَأَخَذَتۡهُمُ ٱلرَّجۡفَةُ فَأَصۡبَحُواْ فِي دَارِهِمۡ جَٰثِمِينَ
ئینجا یهکسهر بوومهلهرزهیهک و دهنگێکی سامناک گرتنی و پێچانیهوه و دوابهدوای ئهوه ههموو له ماڵهکانیاندا به چۆکدا هاتن و هێزی ئهژنۆیان شکاو تیاچوون.
ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ شُعَيۡبٗا كَأَن لَّمۡ يَغۡنَوۡاْ فِيهَاۚ ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ شُعَيۡبٗا كَانُواْ هُمُ ٱلۡخَٰسِرِينَ ﴿92﴾ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ شُعَيۡبٗا كَأَن لَّمۡ يَغۡنَوۡاْ فِيهَاۚ ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ شُعَيۡبٗا كَانُواْ هُمُ ٱلۡخَٰسِرِينَ
ئهوانهی که بهرنامهی شوعهیبیان بهدرۆزانی و باوهڕیان پێی نهبوو (لهناو بران) ههروهک لهو ناوهدا نهبووبن و نهژیابن وابوو، ئهوانهی که شوعهیبیان بهدرۆزانی و باوهڕیان پێی نهبوو تهنها ئهوان زهرهرمهند و ماڵوێران بوون.
فَتَوَلَّىٰ عَنۡهُمۡ وَقَالَ يَٰقَوۡمِ لَقَدۡ أَبۡلَغۡتُكُمۡ رِسَٰلَٰتِ رَبِّي وَنَصَحۡتُ لَكُمۡۖ فَكَيۡفَ ءَاسَىٰ عَلَىٰ قَوۡمٖ كَٰفِرِينَ ﴿93﴾فَتَوَلَّىٰ عَنۡهُمۡ وَقَالَ يَٰقَوۡمِ لَقَدۡ أَبۡلَغۡتُكُمۡ رِسَٰلَٰتِ رَبِّي وَنَصَحۡتُ لَكُمۡۖ فَكَيۡفَ ءَاسَىٰ عَلَىٰ قَوۡمٖ كَٰفِرِينَ
جا شوعهیب پێغهمبهر، پشتی لێههڵکردن و وتی: ئهی قهوم و عهشیرهتم سوێند به خوا بهڕاستی پهیامهکانی پهروهردگارم بهچاکی پێڕاگهیاندن و دڵسۆزیم لهگهڵ کردن، ئیتر من چۆن خهم بخۆم بۆ قهومێک که بێ باوهڕن.
وَمَآ أَرۡسَلۡنَا فِي قَرۡيَةٖ مِّن نَّبِيٍّ إِلَّآ أَخَذۡنَآ أَهۡلَهَا بِٱلۡبَأۡسَآءِ وَٱلضَّرَّآءِ لَعَلَّهُمۡ يَضَّرَّعُونَ ﴿94﴾وَمَآ أَرۡسَلۡنَا فِي قَرۡيَةٖ مِّن نَّبِيٍّ إِلَّآ أَخَذۡنَآ أَهۡلَهَا بِٱلۡبَأۡسَآءِ وَٱلضَّرَّآءِ لَعَلَّهُمۡ يَضَّرَّعُونَ
له هیچ شارو وڵاتێکدا هیچ پێغهمبهرێکمان نهناردوه ( که خهڵکهکهی بدرۆیان زانی بێت و بهگوێیان نهکردبێت) مهگهر خهڵکی ئهو شوێنهمان بهتهنگانه و نهخۆشی گیرۆده کردوه، بۆ ئهوهی (دابچڵهکێن و تێفکرن) و دهست بکهن بهنزاو پاڕانهوهو لاڵانهوه.
ثُمَّ بَدَّلۡنَا مَكَانَ ٱلسَّيِّئَةِ ٱلۡحَسَنَةَ حَتَّىٰ عَفَواْ وَّقَالُواْ قَدۡ مَسَّ ءَابَآءَنَا ٱلضَّرَّآءُ وَٱلسَّرَّآءُ فَأَخَذۡنَٰهُم بَغۡتَةٗ وَهُمۡ لَا يَشۡعُرُونَ ﴿95﴾ثُمَّ بَدَّلۡنَا مَكَانَ ٱلسَّيِّئَةِ ٱلۡحَسَنَةَ حَتَّىٰ عَفَواْ وَّقَالُواْ قَدۡ مَسَّ ءَابَآءَنَا ٱلضَّرَّآءُ وَٱلسَّرَّآءُ فَأَخَذۡنَٰهُم بَغۡتَةٗ وَهُمۡ لَا يَشۡعُرُونَ
پاشان شوێنی تهنگانهو ناخۆشیهکهمان گۆڕی بهشوێنی خۆشی و کامهرانی، ههتا بهتهواوی له ههموو ڕویهکهوه زیادیان کردو کهوتنه خۆشیهوه و (وایان لێهات که خۆشی و ناخۆشی بهتاقیکردنهوه دانهنێن) جا وتیان: بهڕاستی ناخۆشی و خۆشی تووشی باوو باپیرانیشمان بووه (ئهمه شتێکی ئاساییه!!) ئێمهش کتوپڕ گرتمانن لهکاتێکدا ئهوان ههستیان به خۆیان نهکرد لهناومان بردن و تهخت و تاراجیانمان تێکدا.
وَلَوۡ أَنَّ أَهۡلَ ٱلۡقُرَىٰٓ ءَامَنُواْ وَٱتَّقَوۡاْ لَفَتَحۡنَا عَلَيۡهِم بَرَكَٰتٖ مِّنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِ وَلَٰكِن كَذَّبُواْ فَأَخَذۡنَٰهُم بِمَا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ ﴿96﴾وَلَوۡ أَنَّ أَهۡلَ ٱلۡقُرَىٰٓ ءَامَنُواْ وَٱتَّقَوۡاْ لَفَتَحۡنَا عَلَيۡهِم بَرَكَٰتٖ مِّنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِ وَلَٰكِن كَذَّبُواْ فَأَخَذۡنَٰهُم بِمَا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ
خۆ ئهگهر خهڵکی شارهکان بهڕاستی باوهڕیان بهێنایهو خۆیان بپاڕاستایه، ئهوا بێگومان ئێمه دهرگای فهڕو بهرهکهتی ئاسمان و زهوییان لهسهر دهکردنهوه، بهڵام ئهوان که پهیام و پێغهمبهرانی ئێمهیان بهدرۆزانی، جا ئێمهش بههۆی ئهو کاروکردهوانهی که دهیانکرد گرتمانن و لهناومان بردن.
أَفَأَمِنَ أَهۡلُ ٱلۡقُرَىٰٓ أَن يَأۡتِيَهُم بَأۡسُنَا بَيَٰتٗا وَهُمۡ نَآئِمُونَ ﴿97﴾أَفَأَمِنَ أَهۡلُ ٱلۡقُرَىٰٓ أَن يَأۡتِيَهُم بَأۡسُنَا بَيَٰتٗا وَهُمۡ نَآئِمُونَ
جا ئایا خهڵکی شارهکان لهوه دڵنیان و ناترسن که تۆڵهی ئێمه بێت بۆیان له شهودا له کاتێکدا که ئهوان نوستوون؟!
أَوَأَمِنَ أَهۡلُ ٱلۡقُرَىٰٓ أَن يَأۡتِيَهُم بَأۡسُنَا ضُحٗى وَهُمۡ يَلۡعَبُونَ ﴿98﴾أَوَأَمِنَ أَهۡلُ ٱلۡقُرَىٰٓ أَن يَأۡتِيَهُم بَأۡسُنَا ضُحٗى وَهُمۡ يَلۡعَبُونَ
ئایا خهڵکی شارهکان دڵنیاشن و ناترسن لهوهی که تۆڵهی ئێمه بێت بۆیان له چێشتهنگاودا، لهکاتێکدا ئهوان سهرگهرمی یاری و گهمهن.
أَفَأَمِنُواْ مَكۡرَ ٱللَّهِۚ فَلَا يَأۡمَنُ مَكۡرَ ٱللَّهِ إِلَّا ٱلۡقَوۡمُ ٱلۡخَٰسِرُونَ ﴿99﴾أَفَأَمِنُواْ مَكۡرَ ٱللَّهِۚ فَلَا يَأۡمَنُ مَكۡرَ ٱللَّهِ إِلَّا ٱلۡقَوۡمُ ٱلۡخَٰسِرُونَ
جا ئایا دڵنیاو بێباک بوون له نهخشهو پلانی خوا (لهسهر ئاستی تاک و کۆمهڵ یان لهسهر ئاستی حوکمهت و گهلان)؟! جا کهس بێباک نابێت له نهخشه و پلانی خوا جگه له قهومی خهسارهتمهندان نهبێت.
أَوَلَمۡ يَهۡدِ لِلَّذِينَ يَرِثُونَ ٱلۡأَرۡضَ مِنۢ بَعۡدِ أَهۡلِهَآ أَن لَّوۡ نَشَآءُ أَصَبۡنَٰهُم بِذُنُوبِهِمۡۚ وَنَطۡبَعُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمۡ فَهُمۡ لَا يَسۡمَعُونَ ﴿100﴾أَوَلَمۡ يَهۡدِ لِلَّذِينَ يَرِثُونَ ٱلۡأَرۡضَ مِنۢ بَعۡدِ أَهۡلِهَآ أَن لَّوۡ نَشَآءُ أَصَبۡنَٰهُم بِذُنُوبِهِمۡۚ وَنَطۡبَعُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمۡ فَهُمۡ لَا يَسۡمَعُونَ
ئایا دهریشنهکهوت بۆ ئهوانهی دێن بهدوای دهستهو چینهکانی پێش خۆیان پاش لهناوچوونی ئهوانهی که تیایدا نیشتهجێ بوون که ئهگهر بمانویستایه، ئهوه بههۆی گوناههکانیانهوه تووشمان دهکردن (وهک چۆن خهڵکانی پێش خۆیانمان لهناو برد)و مۆرمان دهنا بهسهر دڵهکانیاندا، جا ئهوان نابیستن.
تِلۡكَ ٱلۡقُرَىٰ نَقُصُّ عَلَيۡكَ مِنۡ أَنۢبَآئِهَاۚ وَلَقَدۡ جَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَمَا كَانُواْ لِيُؤۡمِنُواْ بِمَا كَذَّبُواْ مِن قَبۡلُۚ كَذَٰلِكَ يَطۡبَعُ ٱللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِ ٱلۡكَٰفِرِينَ ﴿101﴾تِلۡكَ ٱلۡقُرَىٰ نَقُصُّ عَلَيۡكَ مِنۡ أَنۢبَآئِهَاۚ وَلَقَدۡ جَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَمَا كَانُواْ لِيُؤۡمِنُواْ بِمَا كَذَّبُواْ مِن قَبۡلُۚ كَذَٰلِكَ يَطۡبَعُ ٱللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِ ٱلۡكَٰفِرِينَ
(ئهی محمد(صلى الله عليه وسلم) ئهو شارو ناوچانه ههندێک له ههواڵ و بهسهرهاتهکانیان بۆ دهگێڕینهوه، سوێند بهخوا بێگومان پێغهمبهرانیان بۆ هات، هاوڕێ لهگهڵ چهندهها موعجیزهدا، ئیتر وهنهبێت ئهوانه باوهڕیان هێنابێت بهوهی که پێشتر بڕوایان پێی نهبوو، ئا بهو شێوهیه خوا مۆر دهنێت بهسهر دڵی بێ باوهڕاندا.
وَمَا وَجَدۡنَا لِأَكۡثَرِهِم مِّنۡ عَهۡدٖۖ وَإِن وَجَدۡنَآ أَكۡثَرَهُمۡ لَفَٰسِقِينَ ﴿102﴾وَمَا وَجَدۡنَا لِأَكۡثَرِهِم مِّنۡ عَهۡدٖۖ وَإِن وَجَدۡنَآ أَكۡثَرَهُمۡ لَفَٰسِقِينَ
بهشی زۆری ئهو خهڵکه سهرگهردانهمان دهست نهکهوت که پهیمان شکێن نهبن و بهڕاستی زۆربهی ئهوانهمان بهدهرچوو له ئاینی خوا دهستکهوت.
ثُمَّ بَعَثۡنَا مِنۢ بَعۡدِهِم مُّوسَىٰ بِـَٔايَٰتِنَآ إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ وَمَلَإِيْهِۦ فَظَلَمُواْ بِهَاۖ فَٱنظُرۡ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُفۡسِدِينَ ﴿103﴾ثُمَّ بَعَثۡنَا مِنۢ بَعۡدِهِم مُّوسَىٰ بِـَٔايَٰتِنَآ إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ وَمَلَإِيْهِۦ فَظَلَمُواْ بِهَاۖ فَٱنظُرۡ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُفۡسِدِينَ
پاشان له دوای ئهو (پێغهمبهرانهی که باسکران) موسامان هاوڕێ لهگهڵ موعجیزهی جۆراو جۆردا بۆ سهر فیرعهون و دارو دهستهکهی ڕهوانهکرد، کهچی ستهمیان لهخۆیان کردو پێی بێ باوهڕ بوون، جا تهماشا بکه و ببینه بزانه چۆن بوو سهرئهنجامی ئهوانهی که چێنهری تۆوی خراپه بوون.
وَقَالَ مُوسَىٰ يَٰفِرۡعَوۡنُ إِنِّي رَسُولٞ مِّن رَّبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿104﴾وَقَالَ مُوسَىٰ يَٰفِرۡعَوۡنُ إِنِّي رَسُولٞ مِّن رَّبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ
موسا وتی: ئهی فیرعهون چاک بزانه و دڵنیابه که من ڕهوانه کراوو فرستادهم لهلایهن پهروهردگاری جیهانیانهوه...
حَقِيقٌ عَلَىٰٓ أَن لَّآ أَقُولَ عَلَى ٱللَّهِ إِلَّا ٱلۡحَقَّۚ قَدۡ جِئۡتُكُم بِبَيِّنَةٖ مِّن رَّبِّكُمۡ فَأَرۡسِلۡ مَعِيَ بَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ ﴿105﴾حَقِيقٌ عَلَىٰٓ أَن لَّآ أَقُولَ عَلَى ٱللَّهِ إِلَّا ٱلۡحَقَّۚ قَدۡ جِئۡتُكُم بِبَيِّنَةٖ مِّن رَّبِّكُمۡ فَأَرۡسِلۡ مَعِيَ بَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ
ههمیشه سوورم لهسهر ئهوهی هیچ شتێک نهڵێم بهناوی خواوه جگه لهوهی حهق و ڕاست نهبێت، بهڕاستی بهبهڵگهیهکی ڕوونهوه لهلایهن پهروهردگارهوه هاتووم بۆ لاتان: کهواته (ئهی فیرعهون) داواکارم نهوهی ئیسرائیل ئازاد بکهیت، با لهگهڵ مندا بن و (دهست مههێنه ڕێگهیان).
قَالَ إِن كُنتَ جِئۡتَ بِـَٔايَةٖ فَأۡتِ بِهَآ إِن كُنتَ مِنَ ٱلصَّـٰدِقِينَ ﴿106﴾قَالَ إِن كُنتَ جِئۡتَ بِـَٔايَةٖ فَأۡتِ بِهَآ إِن كُنتَ مِنَ ٱلصَّـٰدِقِينَ
(فیرعهون بڕوای نهکرد) و وتی: ئهگهر بهڵگهیهکت هێناوه، ده بیخهره ڕوو، ئهگهر تۆ له ڕاستگۆیانیت.
فَأَلۡقَىٰ عَصَاهُ فَإِذَا هِيَ ثُعۡبَانٞ مُّبِينٞ ﴿107﴾فَأَلۡقَىٰ عَصَاهُ فَإِذَا هِيَ ثُعۡبَانٞ مُّبِينٞ
ئینجا موسا دارعهساکهی فڕێداو دهستبهجێ بوو بهمارێکی گهوره و ئاشکرا.
وَنَزَعَ يَدَهُۥ فَإِذَا هِيَ بَيۡضَآءُ لِلنَّـٰظِرِينَ ﴿108﴾وَنَزَعَ يَدَهُۥ فَإِذَا هِيَ بَيۡضَآءُ لِلنَّـٰظِرِينَ
دهستیشی (خسته بن باڵی)ودهری هێنایهوه خێرابوو به (کافوری) سپی و بریقهی دهدایهوه بۆ تهماشاکهران.
قَالَ ٱلۡمَلَأُ مِن قَوۡمِ فِرۡعَوۡنَ إِنَّ هَٰذَا لَسَٰحِرٌ عَلِيمٞ ﴿109﴾قَالَ ٱلۡمَلَأُ مِن قَوۡمِ فِرۡعَوۡنَ إِنَّ هَٰذَا لَسَٰحِرٌ عَلِيمٞ
ههندێک له دهسهڵاتدارانی دارو دهستهی فیرعهون وتیان: بهڕاستی ئهمه جادووگهرێکی زۆر زانایه!!
يُرِيدُ أَن يُخۡرِجَكُم مِّنۡ أَرۡضِكُمۡۖ فَمَاذَا تَأۡمُرُونَ ﴿110﴾يُرِيدُ أَن يُخۡرِجَكُم مِّنۡ أَرۡضِكُمۡۖ فَمَاذَا تَأۡمُرُونَ
(بهم شتانه) دهیهوێت لهوڵات و نیشتمانتان دهرتانپهڕێنێت، جا چ فهرمانێک دهدهن؟!
قَالُوٓاْ أَرۡجِهۡ وَأَخَاهُ وَأَرۡسِلۡ فِي ٱلۡمَدَآئِنِ حَٰشِرِينَ ﴿111﴾قَالُوٓاْ أَرۡجِهۡ وَأَخَاهُ وَأَرۡسِلۡ فِي ٱلۡمَدَآئِنِ حَٰشِرِينَ
وتیان: جارێ وازی لێبهێنه لهگهڵ براکهیدا و چهند پیاوێک بنێره له شارهکاندا تا ههموو جادووگهران کۆ بکهنهوه...
يَأۡتُوكَ بِكُلِّ سَٰحِرٍ عَلِيمٖ ﴿112﴾يَأۡتُوكَ بِكُلِّ سَٰحِرٍ عَلِيمٖ
ههوڵ بدهن ههموو جادووگهرێکی زاناو شارهزات بۆ پهیدا بکهن.
وَجَآءَ ٱلسَّحَرَةُ فِرۡعَوۡنَ قَالُوٓاْ إِنَّ لَنَا لَأَجۡرًا إِن كُنَّا نَحۡنُ ٱلۡغَٰلِبِينَ ﴿113﴾وَجَآءَ ٱلسَّحَرَةُ فِرۡعَوۡنَ قَالُوٓاْ إِنَّ لَنَا لَأَجۡرًا إِن كُنَّا نَحۡنُ ٱلۡغَٰلِبِينَ
(دوای چهند ڕۆژێک) جادووگهران هاتن بۆ لای فیرعهون وتیان: پاداشتێک، شاباشێکمان دهست دهکهوێت ئهگهر ئێمه (لهم ململانێیهدا) بردمانهوه؟!
قَالَ نَعَمۡ وَإِنَّكُمۡ لَمِنَ ٱلۡمُقَرَّبِينَ ﴿114﴾قَالَ نَعَمۡ وَإِنَّكُمۡ لَمِنَ ٱلۡمُقَرَّبِينَ
(فیرعهون) وتی: بهڵێ (ئهی چۆن) ئێوه له نزیکان و بهڕێزان دهبن.
قَالُواْ يَٰمُوسَىٰٓ إِمَّآ أَن تُلۡقِيَ وَإِمَّآ أَن نَّكُونَ نَحۡنُ ٱلۡمُلۡقِينَ ﴿115﴾قَالُواْ يَٰمُوسَىٰٓ إِمَّآ أَن تُلۡقِيَ وَإِمَّآ أَن نَّكُونَ نَحۡنُ ٱلۡمُلۡقِينَ
ئهوسا جادووگهران وتیان: ئهی موسا، یان ئهوهیه تۆ دهست بهکار دهبیت و دایدهبهزێنیت یان ئێمه دهستبهکار دهبین ههمیشه دایدهبهزێنین.
قَالَ أَلۡقُواْۖ فَلَمَّآ أَلۡقَوۡاْ سَحَرُوٓاْ أَعۡيُنَ ٱلنَّاسِ وَٱسۡتَرۡهَبُوهُمۡ وَجَآءُو بِسِحۡرٍ عَظِيمٖ ﴿116﴾قَالَ أَلۡقُواْۖ فَلَمَّآ أَلۡقَوۡاْ سَحَرُوٓاْ أَعۡيُنَ ٱلنَّاسِ وَٱسۡتَرۡهَبُوهُمۡ وَجَآءُو بِسِحۡرٍ عَظِيمٖ
موسا وتی: ده ئێوه دهست بهکاربن و دایبهزێنن، جا کاتێک دایانبهزاند، جادوویان له چاوی خهڵکی کردو ویستیان بیانترسێن و جادوویهکی زۆر گهورهیان پێش هێناو بهرپاکرد.