Al-Baqarah 2:1الٓمٓ ﴿١﴾
چهند پیتێك له سهرهتای ههندێ له سوورهتهكانی قورئاندا هاتوون ژمارهیان (14) پیته، نیوهی كۆی پیتهكانی زمانی عهرهبین، بۆ سهلماندنی (اعجاز) و مهزنی و گرنگی قورئان كه له توانای هیچ كهسدا نیه بهو پیتانه كتێبێكی ئاوا بێ وێنه دابنێت، بهرادهیهك ههتا ئهگهر ههموو گرۆی ئادهمیزاد و پهری كۆببنهوه بۆ ئهو مهبهسته بێگومان ناتوانن، ههروهها چهندهها نهێنی تریشی تێدایه، زاناكان له ههندێكی دواون، ههندێكیشیان وتوویانه: ههر خوا خۆی زانایه به نهێنی ئهو پیتانه.
Al-Baqarah 2:211سَلۡ بَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ كَمۡ ءَاتَيۡنَٰهُم مِّنۡ ءَايَةِۭ بَيِّنَةٖۗ وَمَن يُبَدِّلۡ نِعۡمَةَ ٱللَّهِ مِنۢ بَعۡدِ مَا جَآءَتۡهُ فَإِنَّ ٱللَّهَ شَدِيدُ ٱلۡعِقَابِ ﴿٢١١﴾
(ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) له نهوهی ئیسرائیل بپرسه: چهنده بهڵگهی ڕوون و ئاشکرامان پێ بهخشیوون؟ جا ئهوهی نیعمهتی خوا بگۆڕێت، (له یهکخواناسی لابدات) دوای ئهوهی بۆی هاتووه، ئهوه بهڕاستی خوا تۆڵهی زۆر سهخت و به ئازاره (لهو جۆره کهسانه).
Al-Baqarah 2:246أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلۡمَلَإِ مِنۢ بَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ مِنۢ بَعۡدِ مُوسَىٰٓ إِذۡ قَالُواْ لِنَبِيّٖ لَّهُمُ ٱبۡعَثۡ لَنَا مَلِكٗا نُّقَٰتِلۡ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِۖ قَالَ هَلۡ عَسَيۡتُمۡ إِن كُتِبَ عَلَيۡكُمُ ٱلۡقِتَالُ أَلَّا تُقَٰتِلُواْۖ قَالُواْ وَمَا لَنَآ أَلَّا نُقَٰتِلَ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ وَقَدۡ أُخۡرِجۡنَا مِن دِيَٰرِنَا وَأَبۡنَآئِنَاۖ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيۡهِمُ ٱلۡقِتَالُ تَوَلَّوۡاْ إِلَّا قَلِيلٗا مِّنۡهُمۡۚ وَٱللَّهُ عَلِيمُۢ بِٱلظَّـٰلِمِينَ ﴿٢٤٦﴾
ئایا نهتبیستووه و نهتڕوانیوهته بهسهرهاتی دهستهیهک له گهوره پیاوانی نهوهی ئیسرائیل له دوای موسا لهکاتێکدا به پێغهمبهرهکهی خۆیانیان وت: پاشایهک، سهرکردهیهکمان بۆ دیاری بکه و بینێره تا له پێناوی خوادا بجهنگین، پێغهمبهرهکه وتی: باشه؛ ئهی ئهگهر جهنگتان لهسهر بڕیاردراو خهریک بوو یهخهتان بگرێت و پهشیمان بوونهوه و نهجهنگان؟ (له وهڵامدا) وتیان: چیمانه که له پێناوی خوادا نهجهنگین، له کاتێکیشدا ئهوهته دهربهدهرکراوین و له ماڵ و منداڵ و وڵاتمان بووین، کهچی کاتێک جهنگیان لهسهر بڕیاردا، تهنها کهمێکیان نهبێت ئهوانی تر ههموویان پشتیان ههڵکردو پهشیمان بوونهوه، خوایش زاناو بهئاگایه به ستهمکاران.
Al-Baqarah 2:247وَقَالَ لَهُمۡ نَبِيُّهُمۡ إِنَّ ٱللَّهَ قَدۡ بَعَثَ لَكُمۡ طَالُوتَ مَلِكٗاۚ قَالُوٓاْ أَنَّىٰ يَكُونُ لَهُ ٱلۡمُلۡكُ عَلَيۡنَا وَنَحۡنُ أَحَقُّ بِٱلۡمُلۡكِ مِنۡهُ وَلَمۡ يُؤۡتَ سَعَةٗ مِّنَ ٱلۡمَالِۚ قَالَ إِنَّ ٱللَّهَ ٱصۡطَفَىٰهُ عَلَيۡكُمۡ وَزَادَهُۥ بَسۡطَةٗ فِي ٱلۡعِلۡمِ وَٱلۡجِسۡمِۖ وَٱللَّهُ يُؤۡتِي مُلۡكَهُۥ مَن يَشَآءُۚ وَٱللَّهُ وَٰسِعٌ عَلِيمٞ ﴿٢٤٧﴾
ئینجا پێغهمبهرهکهیان (بهوانهی که ئامادهی جهنگ بوون) وتی: ئهوه ئیتر خوا به ڕاستی بڕیاری داوهو طالوطی ڕهوانه کردووه که پاشا و سهرکردهتان بێت، کهچی (ههندێکیان) وتیان: چۆن ئهو ببێته سهرکرده بهسهرمانهو، ئێمه شایستهترین به سهرکردهیی لهو، ئهو ماڵ و سامانێکی زۆری نیه! (جوولهکه ههمیشه ماڵ و سامان دهکهنه پێوهر له ههموو شتێکدا)، (پێغهمبهرهکه له وهڵامیاندا) وتی: بهڕاستی خوا (طالوط)ی ههڵبژاردووه و پهسهندی کردووه بهسهرتانداو زانست و زانیاری زۆرو لاشهیهکی بههێزو گهورهشی داوهتێ، خوای گهورهش پاشایهتی دهبهخشێت به ههر کهس که بیهوێت و (شایسته بێت) و خوا فراوانگیرو زانایه.
Al-Baqarah 2:248وَقَالَ لَهُمۡ نَبِيُّهُمۡ إِنَّ ءَايَةَ مُلۡكِهِۦٓ أَن يَأۡتِيَكُمُ ٱلتَّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٞ مِّن رَّبِّكُمۡ وَبَقِيَّةٞ مِّمَّا تَرَكَ ءَالُ مُوسَىٰ وَءَالُ هَٰرُونَ تَحۡمِلُهُ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لَّكُمۡ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ ﴿٢٤٨﴾
ئهوسا پێغهمبهرهکهیان پێی وتن: بهڕاستی نیشانهی پاشایهتی طالوط ئهوهیه: سندووقهکهتان بۆ دێتهوهو، ئاسوودهیی و ئارامی تێدایه له لایهن پهروهردگارتانهوهیه، ههروهها ههندێک پاشماوهی بهنرخ و کهلپوری تێدایه لهوهی که بنهماڵهی موسا و بنهماڵهی هاروون بهجێیان هێشتووهو لهکاتێکدا که فریشته ههڵیدهگرن و دهیهێننهوه بۆتان، بهڕاستی ههر لهوهدا بهڵگهو نیشانهی تهواو ههیه بۆتان ئهگهر باوهڕدارن.
Ali 'Imran 3:64قُلۡ يَـٰٓأَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ تَعَالَوۡاْ إِلَىٰ كَلِمَةٖ سَوَآءِۭ بَيۡنَنَا وَبَيۡنَكُمۡ أَلَّا نَعۡبُدَ إِلَّا ٱللَّهَ وَلَا نُشۡرِكَ بِهِۦ شَيۡـٔٗا وَلَا يَتَّخِذَ بَعۡضُنَا بَعۡضًا أَرۡبَابٗا مِّن دُونِ ٱللَّهِۚ فَإِن تَوَلَّوۡاْ فَقُولُواْ ٱشۡهَدُواْ بِأَنَّا مُسۡلِمُونَ ﴿٦٤﴾
(ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) بڵێ: ئهی ئهوانهی کتێبتان بۆ ڕهوانهکراوه وهرن بهدهم بانگهواز و بهرنامهیهکهوه که هاوبهش و هاوسهنگه له نێوان ئێمهش و ئێوهشدا (ئهویش ئهمهیه): جگه له (الله) کهسی تر نهپهرستین، هیچ جۆره هاوهڵێکی بۆ بڕیار نهدهین، هیچ لایهکمان لاکهی ترمان (بهپیرۆز و فهرمانڕهوا دانهنێین) لهجیاتی ئهو زاته و نهیپهرستین (خۆ ئهگهر لهم بانگهوازدا) سهرپێچیان کردو گوێیان پێنهدا، ئهوه پێیان بڵێ: که ئێوه بهشایهت بن که ئێمه موسڵمانین و ملکهچی فهرمانی پهروهردگارین.
Ali 'Imran 3:65يَـٰٓأَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ لِمَ تُحَآجُّونَ فِيٓ إِبۡرَٰهِيمَ وَمَآ أُنزِلَتِ ٱلتَّوۡرَىٰةُ وَٱلۡإِنجِيلُ إِلَّا مِنۢ بَعۡدِهِۦٓۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ ﴿٦٥﴾
ئهی خاوهن کتێبهکان، ئێوه بۆ له ئیبراهیم دهدوێن و (ههریهکهتان وادادهنێت که لهسهر ئاینی ئهوه) خۆ تهورات و ئینجیل دوای ئهو ڕهوانه کراون، ئهوه بۆ عهقڵ و ژیرتان ناخهنهکارو تاکهی ژیرنابن؟!
Ali 'Imran 3:66هَـٰٓأَنتُمۡ هَـٰٓؤُلَآءِ حَٰجَجۡتُمۡ فِيمَا لَكُم بِهِۦ عِلۡمٞ فَلِمَ تُحَآجُّونَ فِيمَا لَيۡسَ لَكُم بِهِۦ عِلۡمٞۚ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ وَأَنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ ﴿٦٦﴾
ئهوه ئێوهن موجادهلهو باس و خواستان لهسهر ئهو شتانه دهکرد که زانیاریتان دهربارهی ههبوو.. کهوابوو بۆچی دهم لهو شتانهشهوه دهدهن که هیچ زانیاریتان دهربارهی نی یه؟ دیاره ههر خوا ئهو شتانه دهزانێت، ئێوه نایزانن.
Ali 'Imran 3:67مَا كَانَ إِبۡرَٰهِيمُ يَهُودِيّٗا وَلَا نَصۡرَانِيّٗا وَلَٰكِن كَانَ حَنِيفٗا مُّسۡلِمٗا وَمَا كَانَ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ ﴿٦٧﴾
(ئاشکرایه) که ئیبراهیم نه جوولهکه بووه و نهگاور، بهڵکو ملکهچ و فهرمانبهردارو موسڵمان بووه و له دهستهی موشریک و هاوهڵگهران نهبووه.
Ali 'Imran 3:68إِنَّ أَوۡلَى ٱلنَّاسِ بِإِبۡرَٰهِيمَ لَلَّذِينَ ٱتَّبَعُوهُ وَهَٰذَا ٱلنَّبِيُّ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْۗ وَٱللَّهُ وَلِيُّ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿٦٨﴾
نزیکترین کهس له ئیبراهیمهوه: ئهو کهسانهن که له سهردهمی خۆیدا شوێنی کهوتبوون، ههروهها ئهم پێغهمبهرهش (صلی الله علیه وسلم) و ئهوانهی که باوهڕیان هێناوه (به پێغهمبهرایهتی ئیبراهیم و موسا و عیسا و محمد و ههموو پێغهمبهران بهگشتی علیهم السلام)، بێگومان خوا یارو یاوهرو پشتگیری ئیماندارانه.
Ali 'Imran 3:69وَدَّت طَّآئِفَةٞ مِّنۡ أَهۡلِ ٱلۡكِتَٰبِ لَوۡ يُضِلُّونَكُمۡ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّآ أَنفُسَهُمۡ وَمَا يَشۡعُرُونَ ﴿٦٩﴾
دهستهیهک لهخاوهن کتێبهکان ئاواتهخوازن و (له ههوڵدان) که گومڕاتان بکهن، لهکاتێکدا ئهوانه ههر خۆیان گومڕا دهکهن و ههستیشی پێناکهن و (خۆیان دهخهڵهتێنن).
Ali 'Imran 3:70يَـٰٓأَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ لِمَ تَكۡفُرُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَأَنتُمۡ تَشۡهَدُونَ ﴿٧٠﴾
ئهی خاوهن کتێبهکان بۆ بڕواتان نی یه بهئایهتهکانی خوا (که ههمووی بهڵگهن لهسهر ڕاستی پێغهمبهرایهتی محمد (صلی الله علیه وسلم) لهکاتێکدا ئێوه بهئاشکرا (نیشانهی پێغهمبهرایهتی ئهو) دهبینن (له کتێبهکانتاندا).
Ali 'Imran 3:71يَـٰٓأَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ لِمَ تَلۡبِسُونَ ٱلۡحَقَّ بِٱلۡبَٰطِلِ وَتَكۡتُمُونَ ٱلۡحَقَّ وَأَنتُمۡ تَعۡلَمُونَ ﴿٧١﴾
ئهی خاوهن کتێبهکان بۆچی بهرگی بهتاڵ و ناحهقی دهکهن بهبهری حهق و ڕاستیداو حهق و ڕاستی دهشارنهوه، لهکاتێکدا خۆتان چاک دهزانن (کهحهق و ڕاستی کامهیه).
Ali 'Imran 3:72وَقَالَت طَّآئِفَةٞ مِّنۡ أَهۡلِ ٱلۡكِتَٰبِ ءَامِنُواْ بِٱلَّذِيٓ أُنزِلَ عَلَى ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَجۡهَ ٱلنَّهَارِ وَٱكۡفُرُوٓاْ ءَاخِرَهُۥ لَعَلَّهُمۡ يَرۡجِعُونَ ﴿٧٢﴾
دهستهیهک له خاوهن کتێبهکان (جووهکان) وتیان بهتاقمێکیان: ئێوه له سهرهتای ڕۆژدا (بهدرۆوه) ئیمان و باوهڕ بهێنن بهو (قورئانهی) بۆ ئیمانداران ڕهوانه کراوه، بهڵام لهکۆتایی ڕۆژداو دهمهو ئێواره پهشیمان ببنهوه (تا دوودڵی و گومانیان تێدا دروست ببێت) بۆ ئهوهی پاشگهز ببنهوه.
Ali 'Imran 3:73وَلَا تُؤۡمِنُوٓاْ إِلَّا لِمَن تَبِعَ دِينَكُمۡ قُلۡ إِنَّ ٱلۡهُدَىٰ هُدَى ٱللَّهِ أَن يُؤۡتَىٰٓ أَحَدٞ مِّثۡلَ مَآ أُوتِيتُمۡ أَوۡ يُحَآجُّوكُمۡ عِندَ رَبِّكُمۡۗ قُلۡ إِنَّ ٱلۡفَضۡلَ بِيَدِ ٱللَّهِ يُؤۡتِيهِ مَن يَشَآءُۗ وَٱللَّهُ وَٰسِعٌ عَلِيمٞ ﴿٧٣﴾
(ههروهها دهڵێن): بڕوا مهکهن و متمانه مهکهن بهکهس جگه بهوکهسانهی که شوێنی ئاینی ئێوه کهوتوون! (ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) پێیان) بڵێ: که بهڕاستی ههر هیدایهت و ڕێنموویی خوایی هیدایهت و ڕێنمویی یه، (کهچی جووهکان بهیهکتر دهڵێن): دان بهوهدا مهنێن کهکهس وهکو ئێوهی پێبهخشراوه، باسی (تهورات و دواههمین پێغهمبهریش مهکهن)!! تا لای پهروهردگارتان (سبهی له قیامهتدا) قسهیان زاڵ نهبێت بهسهرتاندا!! (ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) تۆش) بڵێ: بهڕاستی ههرچی ڕێزو بهخشش و فهزڵ ههیه بهدهست خوایهو دهیبهخشێت بهو کهسانهی که دهیهوێت و (شایستهن) و خوا فراوانگیرو زانایه.
Ali 'Imran 3:74يَخۡتَصُّ بِرَحۡمَتِهِۦ مَن يَشَآءُۗ وَٱللَّهُ ذُو ٱلۡفَضۡلِ ٱلۡعَظِيمِ ﴿٧٤﴾
ئهو خوایه ڕهحمهت و میهرهبانی خۆی تایبهت دهکات بۆ ههر کهسێک بیهوێت و (شایسته بێت) و خوا خاوهنی ڕێزو بهخشش و فهزڵی زۆر گهوره و بێ ئهندازهیه.
Ali 'Imran 3:75۞وَمِنۡ أَهۡلِ ٱلۡكِتَٰبِ مَنۡ إِن تَأۡمَنۡهُ بِقِنطَارٖ يُؤَدِّهِۦٓ إِلَيۡكَ وَمِنۡهُم مَّنۡ إِن تَأۡمَنۡهُ بِدِينَارٖ لَّا يُؤَدِّهِۦٓ إِلَيۡكَ إِلَّا مَا دُمۡتَ عَلَيۡهِ قَآئِمٗاۗ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ قَالُواْ لَيۡسَ عَلَيۡنَا فِي ٱلۡأُمِّيِّـۧنَ سَبِيلٞ وَيَقُولُونَ عَلَى ٱللَّهِ ٱلۡكَذِبَ وَهُمۡ يَعۡلَمُونَ ﴿٧٥﴾
له شوێنکهوتووانی کتێبه ئاسمانیهکان کهسانێک ههن ئهگهر ماڵ و داراییهکی زۆری بهئهمانهت لهلا دابنێیت (ههر کاتێک داوای بکهیت) بۆت دهگێڕێتهوه بهتهواویی، ههشیانه ئهگهر دینارێکی بهئهمانهت لادابنێیت بۆت نایگێڕێتهوه مهگهر به سهریهوه ڕاوهستابیت و کۆڵی لێنهدهیت، ئهوانه بۆیه وادهکهن چونکه دهڵێن: له بهرامبهر دهستهی نهخوێندهواراندا (مهبهستیان موسڵمانانه) لێپرسراو نابین (ئهگهر فێڵیان لێبکهین و ماڵیان بخۆین)، ئهوانه بهدهم خواوه درۆ ههڵدهبهستن و دهشزانن که درۆ دهکهن...
Ali 'Imran 3:84قُلۡ ءَامَنَّا بِٱللَّهِ وَمَآ أُنزِلَ عَلَيۡنَا وَمَآ أُنزِلَ عَلَىٰٓ إِبۡرَٰهِيمَ وَإِسۡمَٰعِيلَ وَإِسۡحَٰقَ وَيَعۡقُوبَ وَٱلۡأَسۡبَاطِ وَمَآ أُوتِيَ مُوسَىٰ وَعِيسَىٰ وَٱلنَّبِيُّونَ مِن رَّبِّهِمۡ لَا نُفَرِّقُ بَيۡنَ أَحَدٖ مِّنۡهُمۡ وَنَحۡنُ لَهُۥ مُسۡلِمُونَ ﴿٨٤﴾
(ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) ئهی ئیماندار) بڵێ: باوهڕمان هێناوهبهخواو بهوهی بۆمان نێرراوهته خوارهوه و بهوهش که نێرراوهته خوارهوه بۆ سهر ئیبراهیم و ئیسماعیل و ئیسحاق و یهعقوب و نهوهکانی و بهوهش که دراوه به موساو عیساو پێغهمبهران لهلایهن پهروهردگاریانهوه و ئێمه جیاوازیی ناکهین لهنێوان هیچ کامیانداو ههموومان تهسلیم و ملکهچی ئهو پهروهردگارهین.
Ali 'Imran 3:93۞كُلُّ ٱلطَّعَامِ كَانَ حِلّٗا لِّبَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ إِلَّا مَا حَرَّمَ إِسۡرَـٰٓءِيلُ عَلَىٰ نَفۡسِهِۦ مِن قَبۡلِ أَن تُنَزَّلَ ٱلتَّوۡرَىٰةُۚ قُلۡ فَأۡتُواْ بِٱلتَّوۡرَىٰةِ فَٱتۡلُوهَآ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ ﴿٩٣﴾
ههرچی خۆراک ههیه بۆ نهوهی ئیسرائیل حهڵاڵ بوو مهگهر ئهوهی که یهعقوب خۆی لهسهر خۆی حهرام کردبوو پێش ناردنی تهورات، پێیان بڵێ: ده ئێوه تهورات بهێنن و بیخوێننهوه ئهگهر ڕاستگۆن (دیارهکه جولهکه ههر له خۆیانهوه دهمبازی دهکهن و قسه ڕێکدهخهن و شت حهرامدهکهن).
Ali 'Imran 3:98قُلۡ يَـٰٓأَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ لِمَ تَكۡفُرُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَٱللَّهُ شَهِيدٌ عَلَىٰ مَا تَعۡمَلُونَ ﴿٩٨﴾
ئهی پیغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) به خاوهنانی کتێب بڵێ: بۆچی ئێوه باوهڕ ناکهن به ئایهتهکانی خوا، خۆ خوا شایهته لهسهر ههموو ئهو کارو کردهوانهی که ئهنجامی دهدهن.
Ali 'Imran 3:99قُلۡ يَـٰٓأَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ لِمَ تَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ مَنۡ ءَامَنَ تَبۡغُونَهَا عِوَجٗا وَأَنتُمۡ شُهَدَآءُۗ وَمَا ٱللَّهُ بِغَٰفِلٍ عَمَّا تَعۡمَلُونَ ﴿٩٩﴾
(ههروهها) بڵێ: ئهی خاوهنانی کتێب بۆ ڕێدهگرن له بڵاو بوونهوهی ئایینی خواو دهتانهوێت ئهوهی باوهڕی هێناوه ڕێبازی دینداری به چهوتی بگرێت؟ لهکاتێکدا خۆتان شایهتن و چاک دهزانن (ئهوه ڕاست نی یه و چهوته) دڵنیاش بن که خوا غافڵ و بێ ئاگا نیه لهو شتانهی که دهیکهن.
Ali 'Imran 3:110كُنتُمۡ خَيۡرَ أُمَّةٍ أُخۡرِجَتۡ لِلنَّاسِ تَأۡمُرُونَ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَتَنۡهَوۡنَ عَنِ ٱلۡمُنكَرِ وَتُؤۡمِنُونَ بِٱللَّهِۗ وَلَوۡ ءَامَنَ أَهۡلُ ٱلۡكِتَٰبِ لَكَانَ خَيۡرٗا لَّهُمۚ مِّنۡهُمُ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ وَأَكۡثَرُهُمُ ٱلۡفَٰسِقُونَ ﴿١١٠﴾
(بهڕاستی) ئێوه چاکترین ئوممهتێکن که (بۆ سوودی) خهڵکی هێنراونهته مهیدانهوه، چونکه فهرمان بهچاکه دهدهن و قهدهغهی خراپه دهکهن و باوهڕی دامهزراوتان بخوا دههێنن، خۆ ئهگهر خاوهنانی کتێب باوهڕیان بهێنایه (به ئاینی ئیسلام) ئهوه چاکتر بوو بۆیان ههیانه ئیماندارن، بهڵام زۆربهیان گوناهبارو تاوانکارن.
Ali 'Imran 3:113۞لَيۡسُواْ سَوَآءٗۗ مِّنۡ أَهۡلِ ٱلۡكِتَٰبِ أُمَّةٞ قَآئِمَةٞ يَتۡلُونَ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ ءَانَآءَ ٱلَّيۡلِ وَهُمۡ يَسۡجُدُونَ ﴿١١٣﴾
(گاور و جوو) ههموویان یهکسان و چوونیهک نین، بهڵکو له خاوهنانی کتێب دهستهیهک له ئیماندارانیان ههن، ئایهتهکانی خوا لهکاتهکانی شهودا دهخوێننهوهو نوێژدهکهن و سوژده دهبهن (موسڵمانن بهههموو واتایهک).
Ali 'Imran 3:199وَإِنَّ مِنۡ أَهۡلِ ٱلۡكِتَٰبِ لَمَن يُؤۡمِنُ بِٱللَّهِ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيۡكُمۡ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيۡهِمۡ خَٰشِعِينَ لِلَّهِ لَا يَشۡتَرُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ ثَمَنٗا قَلِيلًاۚ أُوْلَـٰٓئِكَ لَهُمۡ أَجۡرُهُمۡ عِندَ رَبِّهِمۡۗ إِنَّ ٱللَّهَ سَرِيعُ ٱلۡحِسَابِ ﴿١٩٩﴾
بهڕاستی ههندێ کهس ههن له خاوهنانی کتێب که باوهڕی بهخوا پتهو و دامهزراوه، ههروهها بهو (قورئانهش) که بۆ ئێوه ڕهوانهکراوه و بهو کتێبانهش بۆ خۆیان پێشتر ڕهوانه کراوه، لهکاتێکدا ئهوانه ترسی خوایان له دڵدایه و مهبهستیانه خوا لێیان ڕازی بێت، ئایهتهکانی خوا بهنرخێکی کهم (یاخود بههیچ نرخێک) نافرۆشن، ئهوانه پاداشتی (ئیمان و باوهڕی) خۆیان لای پهروهردگاریان وهردهگرن، بهڕاستی خوا بهخێرایی لێپرسینهوه ئهنجام دهدات (تا بهزوویی بهختهوهران بخاته بهههشتهوه و ناپوختهکانیش له دۆزهخ توند بکات).
An-Nisa 4:46مِّنَ ٱلَّذِينَ هَادُواْ يُحَرِّفُونَ ٱلۡكَلِمَ عَن مَّوَاضِعِهِۦ وَيَقُولُونَ سَمِعۡنَا وَعَصَيۡنَا وَٱسۡمَعۡ غَيۡرَ مُسۡمَعٖ وَرَٰعِنَا لَيَّۢا بِأَلۡسِنَتِهِمۡ وَطَعۡنٗا فِي ٱلدِّينِۚ وَلَوۡ أَنَّهُمۡ قَالُواْ سَمِعۡنَا وَأَطَعۡنَا وَٱسۡمَعۡ وَٱنظُرۡنَا لَكَانَ خَيۡرٗا لَّهُمۡ وَأَقۡوَمَ وَلَٰكِن لَّعَنَهُمُ ٱللَّهُ بِكُفۡرِهِمۡ فَلَا يُؤۡمِنُونَ إِلَّا قَلِيلٗا ﴿٤٦﴾
ههندێک لهوانهی که بوونهته جوو قسه لهجێی خۆیدا دهسکاریی دهکهن و جێ گۆرکێی پێدهکهن و بهئارهزووی خۆیان لێکی دهدهنهوه (به کینهوگاڵتهوه) دهڵێن: بیستمان و بهقسهشمان نهکردیت!! گوێ بگره دهک گوێت لێ نهبێت!! (ههروهها دهیان وت:) (راعنا) و دهمیان بۆ خوار دهکردهوه تا مانایهکی ههڵه ببهخشێت و ببێته تهعنه و ڕهخنه له دین، خۆ ئهگهر بهڕاستی ئهوان بیانوتایه: بیستمان و گوێڕایهڵین و تۆیش گوێمان بۆ بگرهو مۆڵهتمان بده (تا تێبگهین) چاکترو ڕاستترو بهنرختر بوو بۆیان، بهڵام (چونکه پاک نین و دهروون نهخۆشن) خوا نهفرهتی لێ کردوون بههۆی کوفریانهوه، بۆیه باوهڕناهێنن کهمێک نهبێت.
An-Nisa 4:123لَّيۡسَ بِأَمَانِيِّكُمۡ وَلَآ أَمَانِيِّ أَهۡلِ ٱلۡكِتَٰبِۗ مَن يَعۡمَلۡ سُوٓءٗا يُجۡزَ بِهِۦ وَلَا يَجِدۡ لَهُۥ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَلِيّٗا وَلَا نَصِيرٗا ﴿١٢٣﴾
(پاداشت و ڕێزو نرخ) نه به ئارهزووی ئێوهیه، نه به ئارهزووی خاوهنانی کتێبه، ئهوهی خراپهو گوناهێک بکات، ئهوه بههۆیهوه سزا دهدرێت و هیچ کهس و هیچ هێزێکی تری دهست ناکهوێت جگه له خوا پشتگیریی بکات و یارمهتی بدات.
An-Nisa 4:153يَسۡـَٔلُكَ أَهۡلُ ٱلۡكِتَٰبِ أَن تُنَزِّلَ عَلَيۡهِمۡ كِتَٰبٗا مِّنَ ٱلسَّمَآءِۚ فَقَدۡ سَأَلُواْ مُوسَىٰٓ أَكۡبَرَ مِن ذَٰلِكَ فَقَالُوٓاْ أَرِنَا ٱللَّهَ جَهۡرَةٗ فَأَخَذَتۡهُمُ ٱلصَّـٰعِقَةُ بِظُلۡمِهِمۡۚ ثُمَّ ٱتَّخَذُواْ ٱلۡعِجۡلَ مِنۢ بَعۡدِ مَا جَآءَتۡهُمُ ٱلۡبَيِّنَٰتُ فَعَفَوۡنَا عَن ذَٰلِكَۚ وَءَاتَيۡنَا مُوسَىٰ سُلۡطَٰنٗا مُّبِينٗا ﴿١٥٣﴾
ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) خاوهنانی کتێب داوای ئهوهت لێدهکهن که له ئاسمانهوه کتێبێکیان بۆ دابهزێنیت، جا ئهوانه بهڕاستی داوای لهوه گهورهتریان له موسا کرد، وتیان: دهمانهوێت خوامان بهئاشکرا نیشان بدهیت، ئهسا ههوره بروسکهیهک لێیدان له سهرئهنجامی ئهو ستهمه ناڕهوایهو (ئهو داخوازیه نادروسهیاندا) کهچی لهوهودوا گوێرهکه پهرستیانکرد له دوای ئهو ههموو بهڵگه و موعجیزه ئاشکرایانه که بۆیان هات، جا لهوهشیان خۆش بووین و بهڵگهو موعجیزه و بهرنامهی ئاشکرامان بهخشی به موسا (تا ڕێنمووییان بکات).
An-Nisa 4:159وَإِن مِّنۡ أَهۡلِ ٱلۡكِتَٰبِ إِلَّا لَيُؤۡمِنَنَّ بِهِۦ قَبۡلَ مَوۡتِهِۦۖ وَيَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ يَكُونُ عَلَيۡهِمۡ شَهِيدٗا ﴿١٥٩﴾
هیچ کهسێک نیه له خاوهنانی کتێب، که باوهڕ نههێنێت به عیسا پێش ئهوهی گیانی دهربچێت، بهڵکو سوێند بهخوا ههر باوهڕ دههێنێت پێی له پێش مردنیدا (له سهرهمهرگدا پهرده لهسهر چاویان لادهدرێت و گهلێک ڕاستی دهردهکهوێت بۆیان، یاخود کاتێک عیسا دادهبهزێت گاورو جووهکانی ئهو کاته باوهڕی دروستی پێدههێنن) و له ڕۆژی قیامهتیشدا شایهته بهسهریانهوه (که ئهوانهی گومڕا بوون، خۆیان گومڕا بوون و ئهم کاتی خۆی ههر ڕێگهی ڕاستی نیشانداون).
An-Nisa 4:160فَبِظُلۡمٖ مِّنَ ٱلَّذِينَ هَادُواْ حَرَّمۡنَا عَلَيۡهِمۡ طَيِّبَٰتٍ أُحِلَّتۡ لَهُمۡ وَبِصَدِّهِمۡ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ كَثِيرٗا ﴿١٦٠﴾
بههۆی زوڵم و ستهمێک لهلایهن ئهوانهی که بوونهته جوو و بههۆی ئهوهی که زۆر کۆسپیان دهخسته بهر ڕێبازی خوا، ئێمه ههندێک نازو نیعمهتمان لێ حهرام کردن که پێشتر بۆیان حهڵاڵ بوو...
An-Nisa 4:164وَرُسُلٗا قَدۡ قَصَصۡنَٰهُمۡ عَلَيۡكَ مِن قَبۡلُ وَرُسُلٗا لَّمۡ نَقۡصُصۡهُمۡ عَلَيۡكَۚ وَكَلَّمَ ٱللَّهُ مُوسَىٰ تَكۡلِيمٗا ﴿١٦٤﴾
بێگومان بهسهرهاتی ههندێک له پێغهمبهرانمان بۆ گێڕاویتهوه، بهسهرهاتی ههندێکی تریشمان بۆ نهگێڕاویتهوه، بهڕاستی خوای گهوره خۆی لهگهڵ موسادا گفتوگۆی یهکسهری و ڕاستهوخۆی ئهنجامداوه.
An-Nisa 4:171يَـٰٓأَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ لَا تَغۡلُواْ فِي دِينِكُمۡ وَلَا تَقُولُواْ عَلَى ٱللَّهِ إِلَّا ٱلۡحَقَّۚ إِنَّمَا ٱلۡمَسِيحُ عِيسَى ٱبۡنُ مَرۡيَمَ رَسُولُ ٱللَّهِ وَكَلِمَتُهُۥٓ أَلۡقَىٰهَآ إِلَىٰ مَرۡيَمَ وَرُوحٞ مِّنۡهُۖ فَـَٔامِنُواْ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦۖ وَلَا تَقُولُواْ ثَلَٰثَةٌۚ ٱنتَهُواْ خَيۡرٗا لَّكُمۡۚ إِنَّمَا ٱللَّهُ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞۖ سُبۡحَٰنَهُۥٓ أَن يَكُونَ لَهُۥ وَلَدٞۘ لَّهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۗ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ وَكِيلٗا ﴿١٧١﴾
ئهی خاوهنانی کتێب زیادهڕهوی مهکهن له ئاینهکهتاندا، جگه له حهق و ڕاستی هیچی تر به دهم خواوه مهڵێن، بهڕاستی مهسیح، عیسای کوڕی مهریهم جگه لهوهی که فرستادهی خوایه (شتێکی تر نهبووه)، له دایک بوونهکهی بهفهرمانی خوا بووه کهله مهریهمدا (بهرجهسته بوو)، عیسا ڕۆح و گیانێکی (تایبهتیه) لهلایهن خواوه بهخشراوه، ده ئیتر باوهڕی دامهزراو به خوایهتی خواو به پێغهمبهرانی بهێنن، ههرگیز مهڵێن خوا سیانه (لهو گوفتاره نابهجێ یه) واز بهێنن چاکتره و قازانجتانه، چونکه بهڕاستی خوا تهنها یهک تاکه خوایه، پاک و بێگهردو دووره لهوهی که منداڵی ببێت (بوختانی ناقۆڵای وا، چۆن دهکهن)؟! ههرچی له ئاسمانهکان و ههرچی له زهویدا ههیه ههر ههمووی ئهو خاوهنیانه، بێگومان خوا بهسه که بهدیهێنهرو سهرپهرشتیاری (دروستکراوانی بێت).
Al-Ma'idah 5:12۞وَلَقَدۡ أَخَذَ ٱللَّهُ مِيثَٰقَ بَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ وَبَعَثۡنَا مِنۡهُمُ ٱثۡنَيۡ عَشَرَ نَقِيبٗاۖ وَقَالَ ٱللَّهُ إِنِّي مَعَكُمۡۖ لَئِنۡ أَقَمۡتُمُ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَيۡتُمُ ٱلزَّكَوٰةَ وَءَامَنتُم بِرُسُلِي وَعَزَّرۡتُمُوهُمۡ وَأَقۡرَضۡتُمُ ٱللَّهَ قَرۡضًا حَسَنٗا لَّأُكَفِّرَنَّ عَنكُمۡ سَيِّـَٔاتِكُمۡ وَلَأُدۡخِلَنَّكُمۡ جَنَّـٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۚ فَمَن كَفَرَ بَعۡدَ ذَٰلِكَ مِنكُمۡ فَقَدۡ ضَلَّ سَوَآءَ ٱلسَّبِيلِ ﴿١٢﴾
سوێند بێت بێگومان (کاتی خۆی) خوا پهیمانی له نهوهی ئیسرائیل وهرگرت و دوانزه ڕابهرمان تێدا ههڵبژاردن، ئینجا خوا پێی فهرموون که: من بهڕاستی لهگهڵتاندام، سوێند بێت به خوا ئهگهر نوێژهکانتان بهچاکی ئهنجام بدهن و زهکات بدهن و باوهڕبهێنن به ههموو پێغهمبهرانی من و پشتیوانییان لێبکهن، قهرزی چاک و جوان و ڕێک و پێک بدهن بهخهڵکی لهبهر خوا (لهبهر ڕهزامهندی ئهوزاته ههموو چاکهیهک ئهنجام بدهن و چاوهڕێی پاداشت لهوبن) ئهوه بێگومان له گوناهو ههڵهکانتان خۆشدهبم و چاوپۆشیتان لێدهکهم و دهتانخهمه باخهکانی بهههشتهوه که چهندهها ڕووبار بهژێر درهختهکانیدا دهڕوات، جا ئهوهی لهوهودوا بێ باوهڕ بێت له ئێوه، ئهوه مانای وایه که بهڕاستی ڕێگهو ڕێبازی ڕاست و ڕهوانی لێ تێکچووه.
Al-Ma'idah 5:15يَـٰٓأَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ قَدۡ جَآءَكُمۡ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمۡ كَثِيرٗا مِّمَّا كُنتُمۡ تُخۡفُونَ مِنَ ٱلۡكِتَٰبِ وَيَعۡفُواْ عَن كَثِيرٖۚ قَدۡ جَآءَكُم مِّنَ ٱللَّهِ نُورٞ وَكِتَٰبٞ مُّبِينٞ ﴿١٥﴾
ئهی خاوهنانی کتێب: دڵنیابن که پێغهمبهری ئێمه بۆ ئێوهش هاتووه تا زۆربهی ئهو شتانهی که لای ئێوه ڕوون و ئاشکرانین و دهیشارنهوه، له کتێبی (تهورات و ئینجیلدا) بۆتان ڕوون و ئاشکرا بکات، ههروهها له زۆرێک لهو شتانهی که شاردوتانهتهوه چاوپۆشی دهکات، چونکه بهڕاستی لهلایهن خواوه ڕووناکیهکی ئاشکراتان بۆهاتووه (که محمدی پێغهمبهرمانه (صلی الله علیه وسلم) هاوڕێ لهگهڵ کتێبێکی ڕوونکهرهوهدا (که قورئانه).
Al-Ma'idah 5:18وَقَالَتِ ٱلۡيَهُودُ وَٱلنَّصَٰرَىٰ نَحۡنُ أَبۡنَـٰٓؤُاْ ٱللَّهِ وَأَحِبَّـٰٓؤُهُۥۚ قُلۡ فَلِمَ يُعَذِّبُكُم بِذُنُوبِكُمۖ بَلۡ أَنتُم بَشَرٞ مِّمَّنۡ خَلَقَۚ يَغۡفِرُ لِمَن يَشَآءُ وَيُعَذِّبُ مَن يَشَآءُۚ وَلِلَّهِ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَاۖ وَإِلَيۡهِ ٱلۡمَصِيرُ ﴿١٨﴾
جوولهکهو گاور دهیانوت: ئێمه ڕۆڵهی خواو خۆشهویست و نزیکی ئهوین، پێیان بڵێ: کهواته بۆچی لهسهر گوناهو تاوانتان سزاتان دهدات (له دنیادا بهئاشکرا بهڵاو ناخۆشیتان بۆ پێش دههێنێت، سزای قیامهتیش با لهولاوه بوهستێت، ئێوه خۆتان ئاوا بهگهورهو نازدار دامهنێن و خۆتان جیا مهکهنهوه) نهخێر وانیه، چونکه ئێوهش بهشهر و ئادهمیزادێکن لهو خهڵکهی که دروستی کردووه، ئهوهی خوا بیهوێت لێی خۆش ببێت، لێی خۆشدهبێت، ئهوهش که بیهوێت سزای بدات سزای دهدات (ئهڵبهته له چوارچێوهی دادپهروهریدا) ههرچیش له ئاسمانهکان و زهوی و نێوانیاندا ههیه ههر خوا خاوهنیانه، گهڕانهوه و سهرئهنجامیش بۆ لای ئهو زاتهیه.
Al-Ma'idah 5:19يَـٰٓأَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ قَدۡ جَآءَكُمۡ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمۡ عَلَىٰ فَتۡرَةٖ مِّنَ ٱلرُّسُلِ أَن تَقُولُواْ مَا جَآءَنَا مِنۢ بَشِيرٖ وَلَا نَذِيرٖۖ فَقَدۡ جَآءَكُم بَشِيرٞ وَنَذِيرٞۗ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ﴿١٩﴾
ئهی خاوهنانی کتێب: بێگومان پێغهمبهرمان (محمد (صلی الله علیه وسلم) هاتووه بۆ لاتان تا ههموو شتێکتان بۆ ڕوون بکاتهوه، دوای ئهوهی که ماوهیهک بوو هیچ پێغهمبهرێکمان ڕهوانه نهکردبوو (نێوان له دایک بوونی عیسا و ناردنی محمد سهلامی خوایان لهسهر بێت، زیاتر له شهش سهدهیه) نهوهکو بڵێن کهسمان بۆ ڕهوانه نهکرا تا مژدهدهر بێت (بهچاکان) و ترسێنهربێت بۆ (یاخیهکان)، ئهوهته بهڕاستی مژدهدهرو ترسێنهرتان بۆ هات (ئیتر هیچ بیانوویهکتان نهماوه)، خوایش دهسهڵاتی بهسهر ههموو شتێکدا ههیه (ئهگهر یاخی بن سزاتان دهدات).
Al-Ma'idah 5:20وَإِذۡ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوۡمِهِۦ يَٰقَوۡمِ ٱذۡكُرُواْ نِعۡمَةَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ إِذۡ جَعَلَ فِيكُمۡ أَنۢبِيَآءَ وَجَعَلَكُم مُّلُوكٗا وَءَاتَىٰكُم مَّا لَمۡ يُؤۡتِ أَحَدٗا مِّنَ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿٢٠﴾
یادیان بێنهوه کاتێک موسا بهقهومهکهی وت: ئهی قهوم و عهشیرهتم یادی نازو نیعمهتی خوا بکهنهوه له سهرتان که پێغهمبهرانی لهناو ئێوهدا فهراههم هێناوه، ههروهها پاشای زۆری لهناوتاندا ههڵخستووه، ئهوهی به ئێوهی بهخشیووه بهکهسی تری نهبهخشیووه لهو خهڵکه بێ شومارهی (ئهو سهردهمه).
Al-Ma'idah 5:21يَٰقَوۡمِ ٱدۡخُلُواْ ٱلۡأَرۡضَ ٱلۡمُقَدَّسَةَ ٱلَّتِي كَتَبَ ٱللَّهُ لَكُمۡ وَلَا تَرۡتَدُّواْ عَلَىٰٓ أَدۡبَارِكُمۡ فَتَنقَلِبُواْ خَٰسِرِينَ ﴿٢١﴾
ئهی قهوم و عهشیرهتم بچنه ناو ئهو زهویه پیرۆزهی (القدس)، که خوا پێویستی کرد لهبهر سوودی خۆتان بچنه ناوی، پاشگهز مهبنهوهو پاشهکشێ مهکهن تا خهسارهتمهندو زهرهرمهند نهبن.
Al-Ma'idah 5:22قَالُواْ يَٰمُوسَىٰٓ إِنَّ فِيهَا قَوۡمٗا جَبَّارِينَ وَإِنَّا لَن نَّدۡخُلَهَا حَتَّىٰ يَخۡرُجُواْ مِنۡهَا فَإِن يَخۡرُجُواْ مِنۡهَا فَإِنَّا دَٰخِلُونَ ﴿٢٢﴾
(کهچی) وتیان: ئهی موسا بهڕاستی خهڵکێکی ئازاو بهرزو دلێری تێدایه، بێگومان ئێمه ههرگیز ناچینه ناوی تا ئهوانی لێدهرنهچن، جا ئهگهر ئهوان دهرچوون لێی، ئهوه بێگومان ئێمه دهچینه ناوی و لهوێ دهبین!!
Al-Ma'idah 5:23قَالَ رَجُلَانِ مِنَ ٱلَّذِينَ يَخَافُونَ أَنۡعَمَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِمَا ٱدۡخُلُواْ عَلَيۡهِمُ ٱلۡبَابَ فَإِذَا دَخَلۡتُمُوهُ فَإِنَّكُمۡ غَٰلِبُونَۚ وَعَلَى ٱللَّهِ فَتَوَكَّلُوٓاْ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ ﴿٢٣﴾
(بهڵام) دوو کهس لهوانهی که ترسی خوایان لهدڵدا بوو و خوا نازو نیعمهتی ئیمان و دڵنیایی تهواوی پێ بهخشیبوون وتیان: له دهروازهی شارهوه بچنه سهریان و (یهک هێرشی گهوره بهرن) ههر که چوونه ئهو دیوهوه، ئهوه بێگومان ئیتر ئێوه سهرکهوتوون (دوژمنتان شکست دههێنێت، جا بۆ بهدهستهێنانی ئهو سهرکهوتنه) دهبێت: به تهواویی پشت به خوا ببهستن ئهگهر ئێوه ئیماندارن.
Al-Ma'idah 5:24قَالُواْ يَٰمُوسَىٰٓ إِنَّا لَن نَّدۡخُلَهَآ أَبَدٗا مَّا دَامُواْ فِيهَا فَٱذۡهَبۡ أَنتَ وَرَبُّكَ فَقَٰتِلَآ إِنَّا هَٰهُنَا قَٰعِدُونَ ﴿٢٤﴾
کهچی وتیان: ئهی موسا دڵنیابه ئێمه ههرگیز ناچینه ئهو شارهوه و ڕووی تێناکهین مادهم ئهو جهنگاوهرانهی تێدا بێت، (ئیتر تۆ کهیفی خۆته حهز دهکهیت) بچۆ خۆت و پهروهردگارت جهنگ بکهن دژیان، ئێمه بهڕاستی ئا لێرهدا دانیشتووین (چاوهڕێی سهرئهنجامین)!!
Al-Ma'idah 5:32مِنۡ أَجۡلِ ذَٰلِكَ كَتَبۡنَا عَلَىٰ بَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ أَنَّهُۥ مَن قَتَلَ نَفۡسَۢا بِغَيۡرِ نَفۡسٍ أَوۡ فَسَادٖ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ ٱلنَّاسَ جَمِيعٗا وَمَنۡ أَحۡيَاهَا فَكَأَنَّمَآ أَحۡيَا ٱلنَّاسَ جَمِيعٗاۚ وَلَقَدۡ جَآءَتۡهُمۡ رُسُلُنَا بِٱلۡبَيِّنَٰتِ ثُمَّ إِنَّ كَثِيرٗا مِّنۡهُم بَعۡدَ ذَٰلِكَ فِي ٱلۡأَرۡضِ لَمُسۡرِفُونَ ﴿٣٢﴾
لهبهر ئهوهی کارهساتی کوشتنی ناڕهوای ئاوا ڕوو نهدات ئێمه پێویستمان کرد لهسهر نهوهی ئیسرائیل ئهوهی کهسێک بهناحهق بکوژێت و له جیاتی کوژراوێک نهبێت، یان گوناهو تاوانی گهورهی ئهنجام نهدابێت لهزهویدا (وهکوجهردهیی و دهستدرێژی و... هتد)، ئهوه وهک ئهوه وایه ههر ههموو خهڵکی کوشتبێت، ئهوهش کهسێک له مهرگ ڕزگار بکات، ههروهک ئهوه وایه ههموو خهڵکی لهمهرگ ڕزگار کردبێت و ژیانی پێ بهخشی بن، سوێند بێت بهخوا بهڕاستی پێغهمبهرانمان به بهڵگهو موعجیزهی ئاشکراو دیارهوه هاتووه بۆ لایان (تا پابهندی حهق و داد بن) کهچی زۆربهیان دوای ئهو ڕێنمووییانه، ههر زیادهڕه و بوون لهم سهر زهمینهدا له ستهم و کوشتنی ناحهقدا.
Al-Ma'idah 5:41۞يَـٰٓأَيُّهَا ٱلرَّسُولُ لَا يَحۡزُنكَ ٱلَّذِينَ يُسَٰرِعُونَ فِي ٱلۡكُفۡرِ مِنَ ٱلَّذِينَ قَالُوٓاْ ءَامَنَّا بِأَفۡوَٰهِهِمۡ وَلَمۡ تُؤۡمِن قُلُوبُهُمۡۛ وَمِنَ ٱلَّذِينَ هَادُواْۛ سَمَّـٰعُونَ لِلۡكَذِبِ سَمَّـٰعُونَ لِقَوۡمٍ ءَاخَرِينَ لَمۡ يَأۡتُوكَۖ يُحَرِّفُونَ ٱلۡكَلِمَ مِنۢ بَعۡدِ مَوَاضِعِهِۦۖ يَقُولُونَ إِنۡ أُوتِيتُمۡ هَٰذَا فَخُذُوهُ وَإِن لَّمۡ تُؤۡتَوۡهُ فَٱحۡذَرُواْۚ وَمَن يُرِدِ ٱللَّهُ فِتۡنَتَهُۥ فَلَن تَمۡلِكَ لَهُۥ مِنَ ٱللَّهِ شَيۡـًٔاۚ أُوْلَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ لَمۡ يُرِدِ ٱللَّهُ أَن يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمۡۚ لَهُمۡ فِي ٱلدُّنۡيَا خِزۡيٞۖ وَلَهُمۡ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٞ ﴿٤١﴾
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) با غهمبارت نهکات ئهوانهی که بهپهله بهدهم بێ باوهڕی و بێ دینیهوه دهچن، لهوانهی که بهدهم و زار دهڵێن: باوهڕمان هێناوه، بهڵام دڵیان باوهڕی نههێناوه، ههروهها لهوانهش که بوونهته جولهکه و زۆر گوێگرن بۆ درۆو دهلهسه، زۆر گوێبیستن بۆ خهڵکی تریش (که خوانهناسن و) نههاتوون بۆ لات، قسه دهگۆڕن و قسه وهکو خۆی ناگێڕنهوه، یاخود ئاوهژووی دهکهن، دوای ئهوهی جێی خۆی گرتبوو (ئهوانهی که خهڵک دهنێرن بۆ لای پێغهمبهرو پێی) دهڵێن: ئهگهر ئاوا بڕیاریدا لێی وهربگرن، ئهگهر وانهبوو هوشیار بن، جا ئهوهی خوای گهوره بیهوێت تووشی تاقیکردنهوه و سزای بکات، ئهوه ههرگیز تۆ خاوهنی هیچ شتێک نابیت لهلایهن خواوه بۆ ڕزگار بوونی ئهو، ئائهوانه ئهو کهسانهن خوا نهیویستووه دڵیان پاک و خاوێن بکاتهوه (چونکه خۆشیان مهبهستیان نهبووه) ئهوانه له دنیادا سهرشۆڕیی و شهرمهزاریی بهشیانه، له قیامهتیشدا سزای سهخت و گهوره چاوهڕێیانه.
Al-Ma'idah 5:44إِنَّآ أَنزَلۡنَا ٱلتَّوۡرَىٰةَ فِيهَا هُدٗى وَنُورٞۚ يَحۡكُمُ بِهَا ٱلنَّبِيُّونَ ٱلَّذِينَ أَسۡلَمُواْ لِلَّذِينَ هَادُواْ وَٱلرَّبَّـٰنِيُّونَ وَٱلۡأَحۡبَارُ بِمَا ٱسۡتُحۡفِظُواْ مِن كِتَٰبِ ٱللَّهِ وَكَانُواْ عَلَيۡهِ شُهَدَآءَۚ فَلَا تَخۡشَوُاْ ٱلنَّاسَ وَٱخۡشَوۡنِ وَلَا تَشۡتَرُواْ بِـَٔايَٰتِي ثَمَنٗا قَلِيلٗاۚ وَمَن لَّمۡ يَحۡكُم بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ فَأُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡكَٰفِرُونَ ﴿٤٤﴾
بهڕاستی ئێمه کاتێک تهوراتمان نارده خوارهوه ڕێنموویی تیادا بوو (بۆ ههموو خێرو چاکهیهک)، نوور و ڕووناکیش بوو (لهناو تاریکایی یهکاندا)، ئهو پێغهمبهرانهی که ههمیشه ملکهچ و فهرمانبهردار بوون حوکمی ئهوانهیان پێدهکرد که ببونه جولهکه، ههروهها زانا پهروهردگار ناسهکانیان و زانا شهرع ناسهکانیشیان، حوکمیان دهکرد بهوهی داوایان لێکرابوو بیپارێزن، که ئهویش کتێبی خوا (تهوراته)، ههروهها شایهتیش بوون لهسهری (کهواته ئهی زانایانی جولهکه، ئهی ئیمانداران) له خهڵکی مهترسن بهڵکو تهنها له من بترسن، ئایهت و فهرمانهکانی من بهنرخێکی کهم مهفرۆشن (ئهگهر نرخهکه ههموو دنیاش بێت ههر کهمه) جا ئهوهی حوکم و داوهری بهو بهرنامهیه نهکات که خوا دایبهزاندووه، ئائهوانه بێ باوهڕن.
Al-Ma'idah 5:51۞يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَتَّخِذُواْ ٱلۡيَهُودَ وَٱلنَّصَٰرَىٰٓ أَوۡلِيَآءَۘ بَعۡضُهُمۡ أَوۡلِيَآءُ بَعۡضٖۚ وَمَن يَتَوَلَّهُم مِّنكُمۡ فَإِنَّهُۥ مِنۡهُمۡۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلظَّـٰلِمِينَ ﴿٥١﴾
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه جولهکهو گاور مهکهنه یارو یاوهرو پشتیوانی خۆتان ئهوانه ههندێکیان پشتیوان و پشتگیری یهکترن، ئهو کهسهی پشت بهوان ببهستێت، ئهوه ههر لهوانه و (حسابی ئهوانی بۆ دهکرێت) بهڕاستی خوا هیدایهتی قهومی ستهمکار نادات...
Al-Ma'idah 5:59قُلۡ يَـٰٓأَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ هَلۡ تَنقِمُونَ مِنَّآ إِلَّآ أَنۡ ءَامَنَّا بِٱللَّهِ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيۡنَا وَمَآ أُنزِلَ مِن قَبۡلُ وَأَنَّ أَكۡثَرَكُمۡ فَٰسِقُونَ ﴿٥٩﴾
(ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) پێیان) بڵێ: ئهی خاوهنانی کتێب ئهوه به چی عهیبدار و لهکهدارمان دهکهن و لێمان توڕه دهبن، جگه لهبهر ئهوه نهبێت که ئێمه بڕوای ڕاست و پتهومان هێناوه بهخواو بهو قورئانهی که دابهزیووهته خوارهوه بۆ سهر ئێمه و بهوهی که پێشتر دابهزیووه؟ یان ئهوهیه که زۆربهتان یاخی و سهرهڕۆ و تاوانبارن.
Al-Ma'idah 5:64وَقَالَتِ ٱلۡيَهُودُ يَدُ ٱللَّهِ مَغۡلُولَةٌۚ غُلَّتۡ أَيۡدِيهِمۡ وَلُعِنُواْ بِمَا قَالُواْۘ بَلۡ يَدَاهُ مَبۡسُوطَتَانِ يُنفِقُ كَيۡفَ يَشَآءُۚ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرٗا مِّنۡهُم مَّآ أُنزِلَ إِلَيۡكَ مِن رَّبِّكَ طُغۡيَٰنٗا وَكُفۡرٗاۚ وَأَلۡقَيۡنَا بَيۡنَهُمُ ٱلۡعَدَٰوَةَ وَٱلۡبَغۡضَآءَ إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ كُلَّمَآ أَوۡقَدُواْ نَارٗا لِّلۡحَرۡبِ أَطۡفَأَهَا ٱللَّهُۚ وَيَسۡعَوۡنَ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَسَادٗاۚ وَٱللَّهُ لَا يُحِبُّ ٱلۡمُفۡسِدِينَ ﴿٦٤﴾
ئهو جولهکه (نهفام و خوانهناسانه) دهیانوت: خوا دهستی دهستی بهستراوه و خێری لهدهست نابێتهوه!! دهک دهستیان بهستراو و بێ خێرو کهلهپچه و تووشی شهلهل بێت، دهک نهفرینیان لێ بێت، بۆ خۆیان و قسهیان، نهخێر، وانیه بهڵکو دوو دهستهی (پڕ له بهرهکهتی پهروهردگار) ههمیشه و بهردهوام کراوهیه، چۆنی بوێت و چهندی بوێت دهیبهخشێت! سوێند بێت زۆربهیان ئهوهی نێردراوهته خوارهوه بۆت که قورئانه لهلایهن پهروهردگارتهوه یاخی بوون و ستهمیان زیاد دهکات و نغرۆیان دهکات له کوفردا، ئێمهش ههتا ڕۆژی قیامهت دوژمنایهتی و ڕق و کینهمان لهنێوانیاندا بهرپاکردووه، ههر کاتێک دهیانهوێت جهنگ بهرپا بکهن و ئاگری شهڕ ههڵبگیرسێنن خوا دهیکوژێنێتهوه و نایهڵێت تهشهنه بکات، ئهوانه زۆر بهپهله و بهگهرمی ههوڵی بڵاو بوونهوهی فهسادو تاوان دهدهن له زهویدا، خوایش ئهو کهسانهی خۆش ناوێت که تۆوی خراپه دهچێنن.
Al-Ma'idah 5:65وَلَوۡ أَنَّ أَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ ءَامَنُواْ وَٱتَّقَوۡاْ لَكَفَّرۡنَا عَنۡهُمۡ سَيِّـَٔاتِهِمۡ وَلَأَدۡخَلۡنَٰهُمۡ جَنَّـٰتِ ٱلنَّعِيمِ ﴿٦٥﴾
خۆ ئهگهر بهڕاستی خاوهنانی کتێب باوهڕیان بهێنایهو پارێزکار بوونایه، ئهوه چاوپۆشیمان له خراپهکانیان دهکردو لێیان خۆش دهبووین و دهمانخستنه ناو بهههشتی پڕ له نازو نیعمهتهوه.
Al-Ma'idah 5:66وَلَوۡ أَنَّهُمۡ أَقَامُواْ ٱلتَّوۡرَىٰةَ وَٱلۡإِنجِيلَ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيۡهِم مِّن رَّبِّهِمۡ لَأَكَلُواْ مِن فَوۡقِهِمۡ وَمِن تَحۡتِ أَرۡجُلِهِمۚ مِّنۡهُمۡ أُمَّةٞ مُّقۡتَصِدَةٞۖ وَكَثِيرٞ مِّنۡهُمۡ سَآءَ مَا يَعۡمَلُونَ ﴿٦٦﴾
خۆ ئهگهر بهڕاستی ههستانایه بهپهیڕهو و پیاده کردنی تهورات و ئینجیل (که مژدهی زۆری تیایه دهربارهی ئیسلام و محمد (صلی الله علیه وسلم)و ئهو قورئانهش که لهلایهن پهروهردگاریانهوه بۆیان هاتووهته خوارهوه (ئهو کاته بهرووبوومی درهختهکان زۆر و زهبهنده دهکهین و بهرهکهت دهخهینه جیهانی دانهوێڵهو سهوزه و خۆراکهکانی ترهوه)، ئهو کاته خۆراکیان دهخوارد له ڕا سهرو لهبهر پێیانهوه، دهستهیهک لهوانه کهسانێکی ژیرو دادپهروهر و میانهڕهو به ویژدانن، کهچی زۆربهشیان ئهو کاروکردهوهی که دهیکهن زۆر نادروست و نابهجێ یه.
Al-Ma'idah 5:67۞يَـٰٓأَيُّهَا ٱلرَّسُولُ بَلِّغۡ مَآ أُنزِلَ إِلَيۡكَ مِن رَّبِّكَۖ وَإِن لَّمۡ تَفۡعَلۡ فَمَا بَلَّغۡتَ رِسَالَتَهُۥۚ وَٱللَّهُ يَعۡصِمُكَ مِنَ ٱلنَّاسِۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلۡكَٰفِرِينَ ﴿٦٧﴾
ئهی پێغهمبهرو فرستاده، ههرچی فهرمان و پهیامێکت بۆ دابهزیووه لهلایهن پهروهردگارتهوه (بێ دوودڵی، بێ ماتڵی) ڕای بگهیهنه، خۆ ئهگهر بهو کاره ههڵنهسایت، ئهوه مانای وایه پهیامهکهیت (بهتهواویی) نهگهیاندووه (دڵنیاش به که) خوا دهتپارێزێت له شهڕ و خراپهی خهڵکی، چونکه بهڕاستی خوا هیدایهت و ڕێنموویی قهوم و هۆزی بێ باوهڕان نادات.
Al-Ma'idah 5:68قُلۡ يَـٰٓأَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ لَسۡتُمۡ عَلَىٰ شَيۡءٍ حَتَّىٰ تُقِيمُواْ ٱلتَّوۡرَىٰةَ وَٱلۡإِنجِيلَ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيۡكُم مِّن رَّبِّكُمۡۗ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرٗا مِّنۡهُم مَّآ أُنزِلَ إِلَيۡكَ مِن رَّبِّكَ طُغۡيَٰنٗا وَكُفۡرٗاۖ فَلَا تَأۡسَ عَلَى ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡكَٰفِرِينَ ﴿٦٨﴾
(ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) بڵێ: ئهی خاوهنانی کتێب، ئێوه لهسهر هیچ بهرنامهو پهیڕهوو پڕۆگرامێک نین، ههتا بهچاکی پهیڕهو و پیادهی تهورات و ئینجیل و ئهوهی (لهم دواییهدا، که قورئانه) نهکهن که لهلایهن پهروهردگارتانهوه بۆتان دابهزیووه، سوێند بێت بهخوا زۆربهیان ئهوهی نێردراوهته خوارهوه بۆت له لایهن پهروهردگارتهوه یاخی بوون و ستهمیان زیاد دهکات و نغرۆیان دهکات له بێ باوهڕیدا (کهچی لهجیاتی گوێڕایهڵی و ملکهچیی زۆربهیان ههوڵ دهدهن شت ههڵبهستن بۆ ئهو قورئانهی که بۆمان ڕهوانه کردوویت)، جا ئیتر خهفهت و پهژاره دات نهگرێت بۆ ئهو گهله بێ باوهڕه، (کاتێک: باوهڕ ناهێنن، کاتێک تۆڵهیان لێ دهکهینهوه له دنیادا پێش قیامهت).