بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ ﴿١﴾
به ناوی خوای بهخشندهی میهرهبان (به ناوی ئهو خوایهی كانگای ڕهحمهت و سۆزو بهزهییه).
288 Ayêt · Babêt · ku
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ ﴿١﴾
به ناوی خوای بهخشندهی میهرهبان (به ناوی ئهو خوایهی كانگای ڕهحمهت و سۆزو بهزهییه).
ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿٢﴾
سوپاس و ستایش ههر شایستهی خوایه و بۆ خوایه، که خاوهن و پهروهردگاری ههموو جیهانیان و ههموو بوونهوهره.
ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ ﴿٣﴾
بهخشندهی میهرهبان، کانگای ڕهحمهت و میهرهبانیه (ڕهحمهتی له دنیادا ههموو شتێکی گرتۆتهوه، بهڵام له قیامهتدا تهنها بۆ ئیماندارانه).
مَٰلِكِ يَوۡمِ ٱلدِّينِ ﴿٤﴾
خاوهن و سهرداری ڕۆژی پاداشت و سزایه (پادشای ڕۆژی قیامهته که دادپهروهری ڕههاو بێ سنووری تێدا بهرپا دهکات).
إِيَّاكَ نَعۡبُدُ وَإِيَّاكَ نَسۡتَعِينُ ﴿٥﴾
خوایه، تهنها ههر تۆ دهپهرستین و ههر لهتۆش داوای یارمهتی و پشتیوانی دهکهین (له کاروباری دین و دنیاماندا، بهکهسی تر له بهدهکانت ناکرێت).
ٱهۡدِنَا ٱلصِّرَٰطَ ٱلۡمُسۡتَقِيمَ ﴿٦﴾
خوایه بهردهوام ڕێنمووییمان بفهرموو بۆ ئهم ڕێبازی ڕاست و دروستی ئیسلامه.
صِرَٰطَ ٱلَّذِينَ أَنۡعَمۡتَ عَلَيۡهِمۡ غَيۡرِ ٱلۡمَغۡضُوبِ عَلَيۡهِمۡ وَلَا ٱلضَّآلِّينَ ﴿٧﴾
که بهرنامه و ڕێبازی ئهوانهیه له نازو نیعمهتی خۆت بههرهوهرت کردوون، نهمانخهیته سهر ڕێبازی ئهوانهی خهشم و قینیان لێگیراوه (بههۆی ئهوهوه دهیزانن و لایانداوه)، ههروهها نهمانخاته سهر ڕێبازی ئهوانهش، که سهرگهردان و گومڕان (بههۆی لاساری و یاخی بوون و نهزانینیانهوه)
خَتَمَ ٱللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمۡ وَعَلَىٰ سَمۡعِهِمۡۖ وَعَلَىٰٓ أَبۡصَٰرِهِمۡ غِشَٰوَةٞۖ وَلَهُمۡ عَذَابٌ عَظِيمٞ ﴿٧﴾
(چونکه) خوا مۆری ناوه بهسهر دڵ و گوێیاندا و پهردهی بهسهر چاویاندا هێناوه، (نه بیردهکهنهوه، نه ئامادهن حهق ببیستن و ڕاستییهکان نابینن)، ههر بۆیه سزایهکی سهخت چاوهڕێیانه (ئهمانهش دهستهیهکن له بێ باوهڕان که ههر خوا خۆی دهیانناسێت).
مَثَلُهُمۡ كَمَثَلِ ٱلَّذِي ٱسۡتَوۡقَدَ نَارٗا فَلَمَّآ أَضَآءَتۡ مَا حَوۡلَهُۥ ذَهَبَ ٱللَّهُ بِنُورِهِمۡ وَتَرَكَهُمۡ فِي ظُلُمَٰتٖ لَّا يُبۡصِرُونَ ﴿١٧﴾
نموونه و وێنهی ئهوانه وهك كهسێك وایه: ئاگرێك دابگیرسێنێت (بۆ سوودی خۆی و هاوڕێكانی) كهچی كاتێك ههڵگیرساو دهوروبهری خۆی ڕووناك كردهوه، خوا ڕووناكیهكهیان لێ بكوژێنێتهوه و له چهندهها تاریكیدا جێیان بهێڵێت و هیچ تروسكاییهك نابینین و ڕێ دهرناكهن.
صُمُّۢ بُكۡمٌ عُمۡيٞ فَهُمۡ لَا يَرۡجِعُونَ ﴿١٨﴾
ئهوانه كهڕو لاڵ و كوێرن (له ئاستی حهق و ڕاستیداو)، ناشگهڕێنهوه (بۆ سهر هیدایهت).
أَوۡ كَصَيِّبٖ مِّنَ ٱلسَّمَآءِ فِيهِ ظُلُمَٰتٞ وَرَعۡدٞ وَبَرۡقٞ يَجۡعَلُونَ أَصَٰبِعَهُمۡ فِيٓ ءَاذَانِهِم مِّنَ ٱلصَّوَٰعِقِ حَذَرَ ٱلۡمَوۡتِۚ وَٱللَّهُ مُحِيطُۢ بِٱلۡكَٰفِرِينَ ﴿١٩﴾
یاخود وێنهیان وهك كهسانێك وایه به دهست بارانێكی لێزمهوه گیریان خواردبێت، كه پهڵه ههوری تاریك و ههوره تریشقه و بروسكهی ههبێت، له تاو دهنگی بروسكهكه پهنجهیان دهئاخنن بهگوێچكهیاندا له ترسی مردن، خوایش گهمارۆی كافرانی داوه (بارانهكه قورئانه و بروسكهكان، ترساندنی دووڕووهكانه كه حهز بهبیستنی ناكهن).
يَكَادُ ٱلۡبَرۡقُ يَخۡطَفُ أَبۡصَٰرَهُمۡۖ كُلَّمَآ أَضَآءَ لَهُم مَّشَوۡاْ فِيهِ وَإِذَآ أَظۡلَمَ عَلَيۡهِمۡ قَامُواْۚ وَلَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ لَذَهَبَ بِسَمۡعِهِمۡ وَأَبۡصَٰرِهِمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ﴿٢٠﴾
خهریكه تیشكی بروسكهكه بینایی چاویان بهرێت، ههر كاتێك بهر پێیان ڕۆشن دهكاتهوه، دهڕۆن، ههر كه تیشكهكه نهماو تاریك بوو لێیان، (دهسڵهمێنهوه و) ههڵوێسته دهكهن، خۆ ئهگهر خوا بیویستایه بیستن و بینینیانی لهناو دهبرد، بهڕاستی خوا دهسهڵاتی بهسهر ههموو شتێكدا ههیه.
وَإِذۡ فَرَقۡنَا بِكُمُ ٱلۡبَحۡرَ فَأَنجَيۡنَٰكُمۡ وَأَغۡرَقۡنَآ ءَالَ فِرۡعَوۡنَ وَأَنتُمۡ تَنظُرُونَ ﴿٥٠﴾
یادی ئهو نیعمهته بكهنهوه كه لهبهر خاتری ئێوه دهریاكهمان لهت كرد، ئینجا ڕزگارمان كردن، دارو دهستهی فیرعهونمان نغرۆ كرد، لهكاتێكدا ئێوه بهچاوی خۆتان بینیتان و تهماشاتان دهكردن.
وَإِذۡ قُلۡتُمۡ يَٰمُوسَىٰ لَن نُّؤۡمِنَ لَكَ حَتَّىٰ نَرَى ٱللَّهَ جَهۡرَةٗ فَأَخَذَتۡكُمُ ٱلصَّـٰعِقَةُ وَأَنتُمۡ تَنظُرُونَ ﴿٥٥﴾
یادی ئهو نیعمهته بكهنهوه كه وتتان: ئهی موسا ههرگیز باوهڕت پێناهێنین تاوهكو به ئاشكراو به چاوی خۆمان خوا نهبینین، ئیتر یهكسهر ههورهبروسكهكه لێی دان، له كاتێكدا كه تهماشاتان دهكرد و بهدهورو بهری خۆتاندا دهتانڕوانی (بهسهرسامیهوه بیرتان دهكردهوه).
۞وَإِذِ ٱسۡتَسۡقَىٰ مُوسَىٰ لِقَوۡمِهِۦ فَقُلۡنَا ٱضۡرِب بِّعَصَاكَ ٱلۡحَجَرَۖ فَٱنفَجَرَتۡ مِنۡهُ ٱثۡنَتَا عَشۡرَةَ عَيۡنٗاۖ قَدۡ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٖ مَّشۡرَبَهُمۡۖ كُلُواْ وَٱشۡرَبُواْ مِن رِّزۡقِ ٱللَّهِ وَلَا تَعۡثَوۡاْ فِي ٱلۡأَرۡضِ مُفۡسِدِينَ ﴿٦٠﴾
یادی ئهو نیعمهته بكهنهوه كاتێك موسا بۆ قهوم و گهلهكهی خۆی داوای بارینی بارانی كرد، ئێمهش پێمان وت: به گۆچانهكهت بده به (تاشه) بهردهكهدا (جا ههر ئهو كارهی ئهنجامدا) بهردهكه دوانزه كانی لێ ههڵقوڵا، بێگومان ههر هۆزێك چاوگهی خۆی ناسی (ئینجا پێمان وتن) ده بخۆن و بخۆنهوه له ڕزق و ڕۆزی و بهخششی خواو تاوان و خراپه مهكهن لهسهر زهویدا له كاتێكدا كه بهچاندنی تۆوی خراپهوه خهریكن.
قَالُواْ ٱدۡعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّن لَّنَا مَا لَوۡنُهَاۚ قَالَ إِنَّهُۥ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٞ صَفۡرَآءُ فَاقِعٞ لَّوۡنُهَا تَسُرُّ ٱلنَّـٰظِرِينَ ﴿٦٩﴾
كهچی وتیان: له پهروهردگارت داوا بكه بزانین ڕهنگی چۆنه؟ موسا وتی: بێگومان خوا دهفهرموێت: ئهو مانگایه مانگایهكی ڕهنگ زهردی تۆخه، تهماشاكارانی دڵخۆش دهكات.
وَإِذَا لَقُواْ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ قَالُوٓاْ ءَامَنَّا وَإِذَا خَلَا بَعۡضُهُمۡ إِلَىٰ بَعۡضٖ قَالُوٓاْ أَتُحَدِّثُونَهُم بِمَا فَتَحَ ٱللَّهُ عَلَيۡكُمۡ لِيُحَآجُّوكُم بِهِۦ عِندَ رَبِّكُمۡۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ ﴿٧٦﴾
(له مهدینهدا جووهكان) ههر كاتێك تووشی ئیمانداران دههاتن دهیانوت: ئێمهش ئیمانمان هێناوهو (موسوڵمان بووین)، بهڵام كاتێك پێكهوه كۆ دهبوونهوه لهگهڵ (بهناو زاناو دڵرهقهكانیان) به یهكتریان دهوت: ئهوه بۆ ئێوه ئهو شتانهیان بۆ باس دهكهن كه خوا بۆ ئێوهی له (تهورات)دا باسكردووه (دهربارهی پێغهمبهرایهتی محمد (صلی الله علیه وسلم) تاوهكو بیكهنه بهڵگه بهسهرتانهوه لای پهروهردگارتان!! ئایا ئێوه عهقڵتان بهو شتانه ناشكێت و ژیریتان ناخهنهكار؟!
مَّا يَوَدُّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِنۡ أَهۡلِ ٱلۡكِتَٰبِ وَلَا ٱلۡمُشۡرِكِينَ أَن يُنَزَّلَ عَلَيۡكُم مِّنۡ خَيۡرٖ مِّن رَّبِّكُمۡۚ وَٱللَّهُ يَخۡتَصُّ بِرَحۡمَتِهِۦ مَن يَشَآءُۚ وَٱللَّهُ ذُو ٱلۡفَضۡلِ ٱلۡعَظِيمِ ﴿١٠٥﴾
چ ئهوانهی كه كافرن له خاوهن كتێبه ئاسمانیهكان، چ موشریك و هاوهڵگهران حهز ناكهن لهلایهن پهروهردگارتانهوه هیچ خێرو بهرهكهتێك دابارێت بۆتان و ڕوتان تێبكات، لهگهڵ ئهوهشدا خوا ڕهحمهتی خۆی تایبهت دهكات به ههر كهسێك (بیهوێت و شایسته بێت) ههر خوایش خاوهنی فهزڵ و بهخششی گهورهیه.
وَدَّ كَثِيرٞ مِّنۡ أَهۡلِ ٱلۡكِتَٰبِ لَوۡ يَرُدُّونَكُم مِّنۢ بَعۡدِ إِيمَٰنِكُمۡ كُفَّارًا حَسَدٗا مِّنۡ عِندِ أَنفُسِهِم مِّنۢ بَعۡدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ ٱلۡحَقُّۖ فَٱعۡفُواْ وَٱصۡفَحُواْ حَتَّىٰ يَأۡتِيَ ٱللَّهُ بِأَمۡرِهِۦٓۗ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ﴿١٠٩﴾
زۆرێك له خاوهن كتێبهكان ئاواته خوازن لهبهر حهسوودی و ناپاكی خۆیان ئهگهر بۆیان بكرێت بتانگێڕنهوه ڕیزی بێ باوهڕان ئهمهش دوای ئهوهی كه حهق و ڕاستییان به تهواوی بۆ ڕوون بۆتهوه، بهڵام ئێوه ههر لێیان ببورن و لێیان مهگرن و چاوپۆشییان لێ بكهن، تا خوا كاری خۆی ئهنجام دهدات و ویستی خۆی جێبهجێ دهكات، بێگومان خوا دهسهڵاتی بهسهر ههموو شتێكدا ههیه.
وَقَالَ لَهُمۡ نَبِيُّهُمۡ إِنَّ ٱللَّهَ قَدۡ بَعَثَ لَكُمۡ طَالُوتَ مَلِكٗاۚ قَالُوٓاْ أَنَّىٰ يَكُونُ لَهُ ٱلۡمُلۡكُ عَلَيۡنَا وَنَحۡنُ أَحَقُّ بِٱلۡمُلۡكِ مِنۡهُ وَلَمۡ يُؤۡتَ سَعَةٗ مِّنَ ٱلۡمَالِۚ قَالَ إِنَّ ٱللَّهَ ٱصۡطَفَىٰهُ عَلَيۡكُمۡ وَزَادَهُۥ بَسۡطَةٗ فِي ٱلۡعِلۡمِ وَٱلۡجِسۡمِۖ وَٱللَّهُ يُؤۡتِي مُلۡكَهُۥ مَن يَشَآءُۚ وَٱللَّهُ وَٰسِعٌ عَلِيمٞ ﴿٢٤٧﴾
ئینجا پێغهمبهرهکهیان (بهوانهی که ئامادهی جهنگ بوون) وتی: ئهوه ئیتر خوا به ڕاستی بڕیاری داوهو طالوطی ڕهوانه کردووه که پاشا و سهرکردهتان بێت، کهچی (ههندێکیان) وتیان: چۆن ئهو ببێته سهرکرده بهسهرمانهو، ئێمه شایستهترین به سهرکردهیی لهو، ئهو ماڵ و سامانێکی زۆری نیه! (جوولهکه ههمیشه ماڵ و سامان دهکهنه پێوهر له ههموو شتێکدا)، (پێغهمبهرهکه له وهڵامیاندا) وتی: بهڕاستی خوا (طالوط)ی ههڵبژاردووه و پهسهندی کردووه بهسهرتانداو زانست و زانیاری زۆرو لاشهیهکی بههێزو گهورهشی داوهتێ، خوای گهورهش پاشایهتی دهبهخشێت به ههر کهس که بیهوێت و (شایسته بێت) و خوا فراوانگیرو زانایه.
ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلۡحَيُّ ٱلۡقَيُّومُۚ لَا تَأۡخُذُهُۥ سِنَةٞ وَلَا نَوۡمٞۚ لَّهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۗ مَن ذَا ٱلَّذِي يَشۡفَعُ عِندَهُۥٓ إِلَّا بِإِذۡنِهِۦۚ يَعۡلَمُ مَا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡۖ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيۡءٖ مِّنۡ عِلۡمِهِۦٓ إِلَّا بِمَا شَآءَۚ وَسِعَ كُرۡسِيُّهُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَۖ وَلَا يَـُٔودُهُۥ حِفۡظُهُمَاۚ وَهُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡعَظِيمُ ﴿٢٥٥﴾
خوا زاتێکه جگه ئهو هیچ خوایهکی ترنیه که شایهنی پهرستن بێت و ئهو ههمیشه زیندووه و ڕاگرو سهرپهرشتیاری (ههموو دروست کراوهکانیهتی)، نه وهنهوز دهیگرێت و نه خهو (چونکه ڕاگرو سهرپهرشتیاری بوونهوهره)، ههرچی له ئاسمانهکان و ههرچی له زهویدا ههیه ههر ئهوزاته خاوهنیانه، کێ یه ئهوهی (دهتوانێت) تکا بکات له لای ئهو، بهبێ مۆڵهتی خۆی، دهشزانێت چی له ئێستاو داهاتوو و ڕابووردودا ڕوویداوهو ڕوودهدات، هیچ کام له دروستکراوانی زانست و زانیاری تهواویان نیه دهربارهی زانیاری و زانستهکانی ئهو، مهگهر بهوهی که خۆی بیهوێت فێریان بکات (ئهم پێشکهوتن و زانستهی سهردهم بهشێکی کهمن له بهخششهکانی خوا)، فهرمانڕهوایی و دهسهڵات و زانینی ئهوزاته ههموو ئاسمانهکان و زهوی گرتۆتهوه و پارێزگاریان بهلای خواوه هیچ گران نیه و ماندووی ناکات و ههر ئهو خوایهکی بهرزو بڵند و گهورهیه.
يُؤۡتِي ٱلۡحِكۡمَةَ مَن يَشَآءُۚ وَمَن يُؤۡتَ ٱلۡحِكۡمَةَ فَقَدۡ أُوتِيَ خَيۡرٗا كَثِيرٗاۗ وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّآ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ ﴿٢٦٩﴾
ئهوزاته بهههر کهس بیهوێت و (شایسته بێت) حیکمهت و دانایی پێ دهبهخشێت و ههر کهس حیکمهتی پێ ببهخشرێت، ئهوه بێگومان خێرێکی زۆری پێدراوه، جا بێجگه له ژیر و هۆشمهندهکان کهسانی تر لهو بههرهیه تێناگهن و پهند وهرناگرن.
ءَامَنَ ٱلرَّسُولُ بِمَآ أُنزِلَ إِلَيۡهِ مِن رَّبِّهِۦ وَٱلۡمُؤۡمِنُونَۚ كُلٌّ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَمَلَـٰٓئِكَتِهِۦ وَكُتُبِهِۦ وَرُسُلِهِۦ لَا نُفَرِّقُ بَيۡنَ أَحَدٖ مِّن رُّسُلِهِۦۚ وَقَالُواْ سَمِعۡنَا وَأَطَعۡنَاۖ غُفۡرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيۡكَ ٱلۡمَصِيرُ ﴿٢٨٥﴾
پێغهمبهرو ئیمانداران باوهڕیان ههیه بهوهی له لایهن پهروهردگاریانهوه هاتۆته خوارهوه، ههموویان باوهڕیان ههیه به خواو فریشتهکانی و کتێبهکانی و پێغهمبهرهکانی (دهڵێن) هیچ جۆره جیاوازیهک ناکهین له نێوان هیچ پێغهمبهرێ له پێغهمبهرهکانی خوادا (له باوهڕدا)، ههروهها وتیان: گوێڕایهڵ و ملکهچین (بۆ بهدیهێنهرمان) پهروهردگارا لێخۆش بوونی تۆمان دهوێت و سهرئهنجام ههر بۆ لای تۆیه گهڕانهوه.
لَا يُكَلِّفُ ٱللَّهُ نَفۡسًا إِلَّا وُسۡعَهَاۚ لَهَا مَا كَسَبَتۡ وَعَلَيۡهَا مَا ٱكۡتَسَبَتۡۗ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذۡنَآ إِن نَّسِينَآ أَوۡ أَخۡطَأۡنَاۚ رَبَّنَا وَلَا تَحۡمِلۡ عَلَيۡنَآ إِصۡرٗا كَمَا حَمَلۡتَهُۥ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِنَاۚ رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلۡنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِۦۖ وَٱعۡفُ عَنَّا وَٱغۡفِرۡ لَنَا وَٱرۡحَمۡنَآۚ أَنتَ مَوۡلَىٰنَا فَٱنصُرۡنَا عَلَى ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡكَٰفِرِينَ ﴿٢٨٦﴾
خوای گهوره ئهرک ناخاته سهر هیچ کهسێک مهگهر به قهدهر توانایی خۆی نهبێت، ههر کارێکی چاک ئهنجام بدات قازانجی تهنها بۆ خۆیهتی و ههر خراپهیهکی کردبێت تهنها یهخهی خۆی دهگرێت و لهسهر خۆیهتی (ههر بۆیه ئیمانداران دهڵێن): پهروهردگارا؛ لێمان مهگره ئهگهر فهرامۆشیمان بهسهردا هات یان گوناهو ههڵهیهکمان له دهست قهوما، پهروهردگارا؛ ئهرکی سهخت و کاری گران مهده بهسهرماندا وهکو ئهوهی داوته بهسهر ئهوانهی پێش ئێمهدا، پهروهردگارا؛ ئهرکێک مهده بهسهرماندا له تواناماندا نهبێت، تووشی بهڵاو ناخۆشیهکمان مهکه تواناو هێزو ههناومان لێ ببڕێت، گوناهمان بسڕهوه و چاوپۆشی بکه له ههڵهو تاوانهکانمان و دای پۆشه، (داواکارین) بهزهییت بێتهوه پیاماندا، ڕهحممان پێ بکه، ههر تۆ پشت و پهناو یاریدادهری ئێمهیت، جا بۆیه داوا دهکهین سهرمان بخهیت بهسهر قهومی کافرو خوانهناساندا، (ئا بهو شێوهیه پهروهردگاری مهزن فێری نزای ڕێک و پێکمان دهکات، ئومێده که لێشمان وهربگرێت..) کاتێک ئایهتی (٢٨٤) دابهزیووه هاوهڵانی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) سهغڵهت بوون و چوون بۆ خزمهتی.. ئهویش فهرموویهتی: بڵێن گوێڕایهڵ و ملکهچین.. ئینجا خوای گهوره ئایهتی (٢٨٥، ٢٨٦)ی دابهزاند بۆ دڵدانهوهیان). خوای گهوره ئهرک ناخاته سهر هیچ کهسێک مهگهر به قهدهر توانایی خۆی نهبێت، ههر کارێکی چاک ئهنجام بدات قازانجی تهنها بۆ خۆیهتی و ههر خراپهیهکی کردبێت تهنها یهخهی خۆی دهگرێت و لهسهر خۆیهتی (ههر بۆیه ئیمانداران دهڵێن): پهروهردگارا؛ لێمان مهگره ئهگهر فهرامۆشیمان بهسهردا هات یان گوناهو ههڵهیهکمان له دهست قهوما، پهروهردگارا؛ ئهرکی سهخت و کاری گران مهده بهسهرماندا وهکو ئهوهی داوته بهسهر ئهوانهی پێش ئێمهدا، پهروهردگارا؛ ئهرکێک مهده بهسهرماندا له تواناماندا نهبێت، تووشی بهڵاو ناخۆشیهکمان مهکه تواناو هێزو ههناومان لێ ببڕێت، گوناهمان بسڕهوه و چاوپۆشی بکه له ههڵهو تاوانهکانمان و دای پۆشه، (داواکارین) بهزهییت بێتهوه پیاماندا، ڕهحممان پێ بکه، ههر تۆ پشت و پهناو یاریدادهری ئێمهیت، جا بۆیه داوا دهکهین سهرمان بخهیت بهسهر قهومی کافرو خوانهناساندا، (ئا بهو شێوهیه پهروهردگاری مهزن فێری نزای ڕێک و پێکمان دهکات، ئومێده که لێشمان وهربگرێت..) کاتێک ئایهتی (٢٨٤) دابهزیووه هاوهڵانی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) سهغڵهت بوون و چوون بۆ خزمهتی.. ئهویش فهرموویهتی: بڵێن گوێڕایهڵ و ملکهچین.. ئینجا خوای گهوره ئایهتی (٢٨٥، ٢٨٦)ی دابهزاند بۆ دڵدانهوهیان).
قَدۡ كَانَ لَكُمۡ ءَايَةٞ فِي فِئَتَيۡنِ ٱلۡتَقَتَاۖ فِئَةٞ تُقَٰتِلُ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ وَأُخۡرَىٰ كَافِرَةٞ يَرَوۡنَهُم مِّثۡلَيۡهِمۡ رَأۡيَ ٱلۡعَيۡنِۚ وَٱللَّهُ يُؤَيِّدُ بِنَصۡرِهِۦ مَن يَشَآءُۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَعِبۡرَةٗ لِّأُوْلِي ٱلۡأَبۡصَٰرِ ﴿١٣﴾
(ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) بهو خهڵکه بڵێ) بێگومان لهو دوو دهستهیهی که له (جهنگی بهدردا) ڕوو به ڕووی یهکتر وهستان نیشانهو پهندێکی گهوره بوو بۆتان، دهستهیهکیان له پێناوی خوادا دهجهنگان، دهستهکهی تریان بێ باوهڕ بوون، ئیمانداران لهبهر چاوی ئهواندا دوو ئهوهندهیان دهنواند (له مهیدانی جهنگدا بهچاوی بینایی و بینین)، (خوا فریشتهیشی دابهزاند بۆ یارمهتی ئیمانداران)، خوا پشتگیری (ههر دهستهیهک)و ههرکهسێک بیهوێت دهیکات، بهڕاستی ئا لهو یارمهتیهدا پهند و ئامۆژگاری ههیه بۆ ئهوانهی که بینایی خۆیان بهکاردههێنن و بهوردیی بیردهکهنهوه (که چۆن کۆمهڵێکی کهم زاڵ بوون بهسهر کۆمهڵێکی زۆردا).
زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ ٱلشَّهَوَٰتِ مِنَ ٱلنِّسَآءِ وَٱلۡبَنِينَ وَٱلۡقَنَٰطِيرِ ٱلۡمُقَنطَرَةِ مِنَ ٱلذَّهَبِ وَٱلۡفِضَّةِ وَٱلۡخَيۡلِ ٱلۡمُسَوَّمَةِ وَٱلۡأَنۡعَٰمِ وَٱلۡحَرۡثِۗ ذَٰلِكَ مَتَٰعُ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ وَٱللَّهُ عِندَهُۥ حُسۡنُ ٱلۡمَـَٔابِ ﴿١٤﴾
ئارهزووی ئافرهت و بوونی نهوهی نێرینه و خاوهنێتی ئاڵتون و زێڕو زیووی زۆرو زهبهنده و ئهسپی چاک و ڕهسهن و (هۆکارهی هاتووچۆ) ههروهها ماڵات و زهوی و زاری کشتوکاڵ بۆ خهڵکی ڕازێنراوهتهوه، ئهوانه ههمووی نازو نیعمهتی ژیانی دنیان، خوایش (بۆ چاکان) شوێنی گهڕانهوهی ڕازاوهو خۆشی لای خۆی ئاماده کردووه (که بهههشته).
قُلِ ٱللَّهُمَّ مَٰلِكَ ٱلۡمُلۡكِ تُؤۡتِي ٱلۡمُلۡكَ مَن تَشَآءُ وَتَنزِعُ ٱلۡمُلۡكَ مِمَّن تَشَآءُ وَتُعِزُّ مَن تَشَآءُ وَتُذِلُّ مَن تَشَآءُۖ بِيَدِكَ ٱلۡخَيۡرُۖ إِنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ﴿٢٦﴾
(ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم)، ئهی ئیماندار) بڵێ: خوایه تۆ خاوهنی ههموو شتێکیت، دهسهڵات دهبهخشیت بهههر کهسێک بتهوێت و دهسهڵات وهردهگرێتهوه له ههر کهسێک بتهوێت ههر کهس بتهوێت باڵادهستی دهکهیت، ههرکهسێکیش بتهوێت زهلیل و بێ دهسهڵات و ژێربهدهستی دهکهیت، ههرچی خێر ههیه ههر به دهست تۆیه، بێگومان تۆ دهسهڵاتداری بهسهر ههموو شتێکدا.
تُولِجُ ٱلَّيۡلَ فِي ٱلنَّهَارِ وَتُولِجُ ٱلنَّهَارَ فِي ٱلَّيۡلِۖ وَتُخۡرِجُ ٱلۡحَيَّ مِنَ ٱلۡمَيِّتِ وَتُخۡرِجُ ٱلۡمَيِّتَ مِنَ ٱلۡحَيِّۖ وَتَرۡزُقُ مَن تَشَآءُ بِغَيۡرِ حِسَابٖ ﴿٢٧﴾
شهو تێکههڵکێشی ڕۆژ دهکهیت، ڕۆژ تێکههڵکێشی شهو دهکهیت، زیندوو له مردوو دهردێنیت، مردوو له زیندوو دهردێنیت، ڕزق و ڕۆزی بێ حساب و بێ شومار دهبهخشیت به ههر کهس بتهوێت (کارهکانت ههر ههمووی پڕه له حیکمهت و دانایی، بهندهکانت سهرسام و سهر سووڕماوون له کهماڵی تۆ).
۞إِنَّ ٱللَّهَ ٱصۡطَفَىٰٓ ءَادَمَ وَنُوحٗا وَءَالَ إِبۡرَٰهِيمَ وَءَالَ عِمۡرَٰنَ عَلَى ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿٣٣﴾
بهڕاستی خوا ئادهم و نوح و نهوهکانی ئیبراهیم و نهوهکانی عیمرانی ههڵبژاردووهو ڕێزی داوون بهسهر خهڵکی ههموو جیهاندا.
ذُرِّيَّةَۢ بَعۡضُهَا مِنۢ بَعۡضٖۗ وَٱللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ﴿٣٤﴾
ئهوانه نهوهیهکن یهک ڕهچهڵن، ههندێکیان له ههندێکی تریان بوون، خوا خۆی بیسهرو زانایه (چاک دهیزانی که شایستهن بۆ ئهو کاره پیرۆزه).
إِذۡ قَالَتِ ٱمۡرَأَتُ عِمۡرَٰنَ رَبِّ إِنِّي نَذَرۡتُ لَكَ مَا فِي بَطۡنِي مُحَرَّرٗا فَتَقَبَّلۡ مِنِّيٓۖ إِنَّكَ أَنتَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ ﴿٣٥﴾
(بهیاد بێنه) کاتێک هاوسهری عیمران وتی: پهروهردگارا؛ بهڕاستی من بڕیارم داوهو نهزرم کردووه ئهو منداڵهی له سکمدایه ئازاد کراوبێت له ههموو ئهرک و ئیش و کارێک (تا ههر له خزماتی بیت المقدس دا بێت) ده تۆش لێم وهربگره، چونکه بهڕاستی تۆ خوایهکی بیسهرو زانایت.
فَلَمَّا وَضَعَتۡهَا قَالَتۡ رَبِّ إِنِّي وَضَعۡتُهَآ أُنثَىٰ وَٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِمَا وَضَعَتۡ وَلَيۡسَ ٱلذَّكَرُ كَٱلۡأُنثَىٰۖ وَإِنِّي سَمَّيۡتُهَا مَرۡيَمَ وَإِنِّيٓ أُعِيذُهَا بِكَ وَذُرِّيَّتَهَا مِنَ ٱلشَّيۡطَٰنِ ٱلرَّجِيمِ ﴿٣٦﴾
بهڵام کاتێک منداڵهکهی بوو (به دڵشکاویهوه) وتی: پهروهردگارا خۆ من کچم بوو، بێگومان خوا خۆی چاک دهزانێت که چی بووه، (خۆ ئاشکرایه) کوڕیش وهکو نی یه (لهگهلێ ڕووهوه و ههریهکه ئهرک و فرمانی خۆی ههیه، ئهوهی به ئافرهت دهکرێت بهپیاو ناکرێت، بهپێچهوانهشهوه، ژن و پیاو تهواوکاری یهکترن و هیچیان لای خوا کهم ڕێزنین ئهرکی خزمهتکاری بیت المقدسیش بهو ناکرێت)، منیش بهڕاستی ناوم نا مهریهم و من ئهیپارێزم بهتۆ خۆی و وهچهکهی له شهیتانی ڕهجم کراو.
فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٖ وَأَنۢبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنٗا وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّاۖ كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيۡهَا زَكَرِيَّا ٱلۡمِحۡرَابَ وَجَدَ عِندَهَا رِزۡقٗاۖ قَالَ يَٰمَرۡيَمُ أَنَّىٰ لَكِ هَٰذَاۖ قَالَتۡ هُوَ مِنۡ عِندِ ٱللَّهِۖ إِنَّ ٱللَّهَ يَرۡزُقُ مَن يَشَآءُ بِغَيۡرِ حِسَابٍ ﴿٣٧﴾
ئینجا پهروهردگاری بهشێوهیهکی جوان و پهسهند مهریهمی وهرگرت، زۆر بهجوانی پێی گهیاند، زهکهریای کرده مامۆستاو سهرپهرشتی (که ههم خزم و ههم پێغهمبهر بوو، تا بهچاکی دینداری فێر بکات، پاشان که مهریهم گهوره بوو) ههر کاتێک زهکهریا دهچوو بۆ سهردانی له شوێنی خواپهرستیهکهیدا دهیبینی ڕزق و ڕۆزیی و نازو نیعمهتی جۆراوجۆری لایه، زهکهریا: وتی ئهی مهریهم ئهم ههموو ڕزق و ڕۆزییهت لهکوێ بوو؟!، مهریهم له وهڵامیدا وتی: ئهوه له لایهن خواوهیه، ئهو بۆم دهنێرێت، بهڕاستی خوا به ههر کهس بیهوێت ڕزق و ڕۆزیی بێ سنوورو بێ هۆکار دهبهخشێت.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَتَّخِذُواْ بِطَانَةٗ مِّن دُونِكُمۡ لَا يَأۡلُونَكُمۡ خَبَالٗا وَدُّواْ مَا عَنِتُّمۡ قَدۡ بَدَتِ ٱلۡبَغۡضَآءُ مِنۡ أَفۡوَٰهِهِمۡ وَمَا تُخۡفِي صُدُورُهُمۡ أَكۡبَرُۚ قَدۡ بَيَّنَّا لَكُمُ ٱلۡأٓيَٰتِۖ إِن كُنتُمۡ تَعۡقِلُونَ ﴿١١٨﴾
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه، به کهسانێکی تر جگه له خۆتان متمانه مهکهن و نهێنی خۆتان لایان مهدرکێنن، چونکه ئهوان کۆڵنادهن له دروستکردنی تهنگانهو گیروگرفت و ناخۆشی بۆتان، ئاواتیان ئهوهیه دووچاری ئازارو کێشه ببن، بهئاشکرا ڕق و کینه له دهم و دویاندا دیاره، ئهوهی له سینهیاندا شاردویانهتهوه زۆر گهورهتره لهوهی که دهریدهخهن، بێگومان ئێمه نیشانهو بهڵگهمان بۆ دیاری کردوون (تا دۆست له دوژمن جیابکهنهوه)، ئهگهر عهقڵ و ژیریتان بخهنهکار.
هَـٰٓأَنتُمۡ أُوْلَآءِ تُحِبُّونَهُمۡ وَلَا يُحِبُّونَكُمۡ وَتُؤۡمِنُونَ بِٱلۡكِتَٰبِ كُلِّهِۦ وَإِذَا لَقُوكُمۡ قَالُوٓاْ ءَامَنَّا وَإِذَا خَلَوۡاْ عَضُّواْ عَلَيۡكُمُ ٱلۡأَنَامِلَ مِنَ ٱلۡغَيۡظِۚ قُلۡ مُوتُواْ بِغَيۡظِكُمۡۗ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ ﴿١١٩﴾
ئاگاداربن! ئێوه ئهوانتان خۆش دهوێت، بهڵام ئهوان ئێوهیان خۆش ناوێت و باوهڕتان بهههموو کتێبه ئاسمانیهکانیش ههیه (بهڵام ئهوان باوهڕیان به محمد (صلی الله علیه وسلم) و به قورئان نیه)، کاتێکیش پێتان دهگهن دهڵێن: ئێمه ئیماندارین بهڵام کاتێک به تهنها دهبن، پهنجهی خۆیان دهگهزن ئهوهنده ڕق ئهستوور و داخ له دڵن، پێیان بڵێ: دهک بمرن له داخا، بهڕاستی خوا خۆی زانایه بهوهی که له دڵ و دهروون و سینهکاندا حهشاردراوه و (چاکتان دهناسێت).
إِن تَمۡسَسۡكُمۡ حَسَنَةٞ تَسُؤۡهُمۡ وَإِن تُصِبۡكُمۡ سَيِّئَةٞ يَفۡرَحُواْ بِهَاۖ وَإِن تَصۡبِرُواْ وَتَتَّقُواْ لَا يَضُرُّكُمۡ كَيۡدُهُمۡ شَيۡـًٔاۗ إِنَّ ٱللَّهَ بِمَا يَعۡمَلُونَ مُحِيطٞ ﴿١٢٠﴾
ئهگهر چاکهیهکتان تووش بوو، یان خێرێک ڕووی تێکردن، ئهوان پێی غهمبار دهبن و پێیان ناخۆشه، خۆ ئهگهر بهڵاو ناخۆشییهکتان بۆ پێش بێت، ئهوان پێی دڵخۆش دهبن، جا ئهگهر خۆگر بن و پارێزکار بن، پیلان و تهڵهکهی ئهوانه هیچ زیانێکتان پێناگهیهنێت، چونکه بهڕاستی خوا دهوری پیلان و پلانیانی داوهو ئاگایه به ههموو کارو کردهوهو نهخشهیهکیان.
وَلَقَدۡ كُنتُمۡ تَمَنَّوۡنَ ٱلۡمَوۡتَ مِن قَبۡلِ أَن تَلۡقَوۡهُ فَقَدۡ رَأَيۡتُمُوهُ وَأَنتُمۡ تَنظُرُونَ ﴿١٤٣﴾
لهڕاستیدا ئێوه ئاواتی مردنتان دهخواست پێش ئهوهی پێی بگهن (دهتانوت: کهی جهنگ دهبێت تا شههید ببین) خۆ له ڕاستیدا مهرگتان بهچاوی خۆتان بینی له کاتێکدا ئێوه چاوهڕوانی مهرگ بوون.
وَلَا تَحۡسَبَنَّ ٱلَّذِينَ قُتِلُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ أَمۡوَٰتَۢاۚ بَلۡ أَحۡيَآءٌ عِندَ رَبِّهِمۡ يُرۡزَقُونَ ﴿١٦٩﴾
ههرگیز وامهزانن و وادامهنێن ئهوانهی لهپێناوی خوادا شههید بوون و کوژران، مردوون، نهخێر وانیه، بهڵکو ئهوانه زیندوون، لای پهروهردگاریان له ڕزق و ڕۆزیی (ههمه جۆرو تایبهت) بههرهوهرن.
فَرِحِينَ بِمَآ ءَاتَىٰهُمُ ٱللَّهُ مِن فَضۡلِهِۦ وَيَسۡتَبۡشِرُونَ بِٱلَّذِينَ لَمۡ يَلۡحَقُواْ بِهِم مِّنۡ خَلۡفِهِمۡ أَلَّا خَوۡفٌ عَلَيۡهِمۡ وَلَا هُمۡ يَحۡزَنُونَ ﴿١٧٠﴾
زۆر دڵخۆش و شادمانن بهو بهخشش و زیاده فهزڵهی که خوا پێی بهخشیوون، مژدهش دهدهن بهوانهی هێشتا بهوان نهگهیشتوون و (شههید نهبوون) که بێگومان هیچ ترس و بیمێکیان لهسهر نییه، هیچ غهم و پهژارهیهکتان بۆ پێش نایهت (له بهجێ هێشتنی دنیا).
۞يَسۡتَبۡشِرُونَ بِنِعۡمَةٖ مِّنَ ٱللَّهِ وَفَضۡلٖ وَأَنَّ ٱللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجۡرَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿١٧١﴾
مژده دهدهن بهنازو نیعمهتانی تایبهتی و فهزڵ و ڕێزی بێ سنوور لهلایهن خوای میهرهبانهوه، بهڕاستی خوایش پاداشتی ئیمانداران زایه ناکات و (رهنج بهخهسار نابن)...
ٱلَّذِينَ ٱسۡتَجَابُواْ لِلَّهِ وَٱلرَّسُولِ مِنۢ بَعۡدِ مَآ أَصَابَهُمُ ٱلۡقَرۡحُۚ لِلَّذِينَ أَحۡسَنُواْ مِنۡهُمۡ وَٱتَّقَوۡاْ أَجۡرٌ عَظِيمٌ ﴿١٧٢﴾
ئهوانهی که بهدهم بانگهوازی خواو پێغهمبهرهوه (صلی الله علیه وسلم) چوون، دوای ئهوهی که تووشی ناخۆشی و زام و ئێش بوون، بۆ ئهوانهیان که چاکهیان کردو پارێزکار بوون، پاداشتی زۆر گهوره و بێ سنوور ئامادهیه...
ٱلَّذِينَ قَالَ لَهُمُ ٱلنَّاسُ إِنَّ ٱلنَّاسَ قَدۡ جَمَعُواْ لَكُمۡ فَٱخۡشَوۡهُمۡ فَزَادَهُمۡ إِيمَٰنٗا وَقَالُواْ حَسۡبُنَا ٱللَّهُ وَنِعۡمَ ٱلۡوَكِيلُ ﴿١٧٣﴾
ئهوانهی که خهڵکی (باوهڕ لاواز) پێیان دهڵێن: بهڕاستی خهڵکی بێ باوهڕو خوانهناس خۆیان بۆ ئێوه کۆ کردۆتهوه و خۆیان بۆ ئێوه مهڵاس داوه، لێیان بترسن (خۆتان تووشی بهڵا مهکهن) بهڵام ئهوان (واته ئیمانداران بهو پڕوپاگهندهیه) باوهڕیان زیاتر دامهزراو، وتیان: خوامان بهسه که یاریدهدهرو یارمهتیدهرێکی چاکه.
فَٱنقَلَبُواْ بِنِعۡمَةٖ مِّنَ ٱللَّهِ وَفَضۡلٖ لَّمۡ يَمۡسَسۡهُمۡ سُوٓءٞ وَٱتَّبَعُواْ رِضۡوَٰنَ ٱللَّهِۗ وَٱللَّهُ ذُو فَضۡلٍ عَظِيمٍ ﴿١٧٤﴾
ئهوسا ئیتر موسوڵمانان گهڕانهوه هاوڕێ لهگهڵ فهزڵ و نازو نیعمهتی خوایی دا، هیچ ناخۆشیهکیشیان بۆ پێش نههات، چونکه شوێنی ڕهزامهندی خوا کهوتبوون و (ههر ئهوهشیان مهبهست بوو)، خوای گهورهش ههر خۆی خاوهنی فهزڵ و ڕێزێکی زۆر گهورهیه.
۞لَتُبۡلَوُنَّ فِيٓ أَمۡوَٰلِكُمۡ وَأَنفُسِكُمۡ وَلَتَسۡمَعُنَّ مِنَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ مِن قَبۡلِكُمۡ وَمِنَ ٱلَّذِينَ أَشۡرَكُوٓاْ أَذٗى كَثِيرٗاۚ وَإِن تَصۡبِرُواْ وَتَتَّقُواْ فَإِنَّ ذَٰلِكَ مِنۡ عَزۡمِ ٱلۡأُمُورِ ﴿١٨٦﴾
سوێند بێت بێگومان تاقی دهکرێنهوه له ماڵ و دارایی و خۆیشتاندا (زیان له ساماندا دهکهن، خۆتان توشی ناخۆشی و ئازار دهبن) ههروهها سوێند بێت له خاوهنانی کتێبی پێش خۆتان و له موشریک و هاوهڵگهرانهوه ئازارێکی زۆر دهبیسن (ئهوهنده بوختان و قسهی نابهجێتان بۆ ههڵدهبهستن، وهک ئازار بهرگوێتان بکهوێت وایه)، بهڵام ئهگهر خۆڕاگر بن و پارێزکار بن و له خوا بترسن (له سنوور دهرنهچن)، بهڕاستی ئهو ههڵوێسته لهکاره پهسهندو کردهوه پایهدارهکانه.
وَٱللَّهُ يُرِيدُ أَن يَتُوبَ عَلَيۡكُمۡ وَيُرِيدُ ٱلَّذِينَ يَتَّبِعُونَ ٱلشَّهَوَٰتِ أَن تَمِيلُواْ مَيۡلًا عَظِيمٗا ﴿٢٧﴾
بێگومان خوا دهیهوێت تهوبه و پهشیمانیتان لێ وهربگرێت و له ههڵهکانتان خۆش بێت، (بهڵام) ئهوانهی شوێن ئارهزهووات و ههوهسبازی کهوتوون دهیانهوێت ئێوه لابدهن به لادانێکی گهوره.
وَلَا تَتَمَنَّوۡاْ مَا فَضَّلَ ٱللَّهُ بِهِۦ بَعۡضَكُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖۚ لِّلرِّجَالِ نَصِيبٞ مِّمَّا ٱكۡتَسَبُواْۖ وَلِلنِّسَآءِ نَصِيبٞ مِّمَّا ٱكۡتَسَبۡنَۚ وَسۡـَٔلُواْ ٱللَّهَ مِن فَضۡلِهِۦٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٗا ﴿٣٢﴾
ئاواتهخوازی شتێک مهکهن که خوا بهخشیوویهتی بهههندێکتان و (نهیبهخشیووه بهههندێکتان، چونکه خوا دادپهروهره و یاساکانی له ڕووی زانستی و حیکمهتهوهیه، کاتێک مافی داوه بهپیاوان، له ههندێک ڕووی تریشهوه مافی داوه بهئافرهتان... هتد) پیاوان، بهشێکیان ههیه لهوهی که بهدهستیان هێناوه، ههروهها ئافرهتانیش بهشێکیان ههیه لهوهی که بهدهستیان هێناوه، ههمیشه و بهردهوامیش داوای زیاده بهخشش و بههرهی خوا بکهن، چونکه بهڕاستی خوا بهههموو شتێک زانایه.
أَمۡ لَهُمۡ نَصِيبٞ مِّنَ ٱلۡمُلۡكِ فَإِذٗا لَّا يُؤۡتُونَ ٱلنَّاسَ نَقِيرًا ﴿٥٣﴾
مهگهر ئهوانه ههندێک دهسهڵاتیان بهدهسته، تا ئهوکاته بهقهدهر تۆزقاڵێک له ناوکی خورما بهخهڵکی نهدهن؟!
أَمۡ يَحۡسُدُونَ ٱلنَّاسَ عَلَىٰ مَآ ءَاتَىٰهُمُ ٱللَّهُ مِن فَضۡلِهِۦۖ فَقَدۡ ءَاتَيۡنَآ ءَالَ إِبۡرَٰهِيمَ ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡحِكۡمَةَ وَءَاتَيۡنَٰهُم مُّلۡكًا عَظِيمٗا ﴿٥٤﴾
یان ههر ئهوهیه که حهسادهت و بهخیلی بهخهڵکی (ئیماندار) دهبهن لهسهر ئهوهی خوا له فهزڵ و بهخششی خۆی بهشی داون (پێغهمبهری لهناویاندا ههڵبژاردووه) خۆ بێگومان ئێمه بهنهوهی ئیبراهیم کتێبمان بهخشیووه (به موسا تهورات و به عیسا ئینجیل و به محمدیش (صلی الله علیه وسلم) قورئان) ههروهها لهجۆرهها دانایی بههرهوهرمان کردوون و (به ههندێکیان) وهک (یوسف و داود و سولهیمان) دهسهڵات و پاشایهتیهکی گهورهمان بهخشیووه.
وَلَئِنۡ أَصَٰبَكُمۡ فَضۡلٞ مِّنَ ٱللَّهِ لَيَقُولَنَّ كَأَن لَّمۡ تَكُنۢ بَيۡنَكُمۡ وَبَيۡنَهُۥ مَوَدَّةٞ يَٰلَيۡتَنِي كُنتُ مَعَهُمۡ فَأَفُوزَ فَوۡزًا عَظِيمٗا ﴿٧٣﴾
سوێند بێت ئهگهر فهزڵ و دهستکهوتێکتان لهخواوه دهستکهوت بهڕاشکاوی دهڵێت ـ ههر وهک لهنێوان ئێوه و ئهو جۆره کهسانهدا دۆستایهتی و ئاشنایهتی نهبوو بێت ـ خۆزگه لهگهڵ ئهواندا بوومایه و بۆ ئهوهی دهستکهوتێکی چاک و زۆر و زهبهندهم بهدهست بهێنایه.
يَسۡتَخۡفُونَ مِنَ ٱلنَّاسِ وَلَا يَسۡتَخۡفُونَ مِنَ ٱللَّهِ وَهُوَ مَعَهُمۡ إِذۡ يُبَيِّتُونَ مَا لَا يَرۡضَىٰ مِنَ ٱلۡقَوۡلِۚ وَكَانَ ٱللَّهُ بِمَا يَعۡمَلُونَ مُحِيطًا ﴿١٠٨﴾
ئهوانه دهیانهوێت خیانهت و تاوانهکانیان لهخهڵکی بشارنهوه، لهکاتێکدا ناتوانن له خوای بشارنهوه که لهگهڵیاندایهو چاودێریانه، بهشهودا قسهی واههڵدهبهستن خوا پێی ڕازی نیه و خوا بهردهوام گهمارۆدهری ئهو کارو کردهوانهیه که ئهنجامی دهدهن.