Al-Baqarah 2:54وَإِذۡ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوۡمِهِۦ يَٰقَوۡمِ إِنَّكُمۡ ظَلَمۡتُمۡ أَنفُسَكُم بِٱتِّخَاذِكُمُ ٱلۡعِجۡلَ فَتُوبُوٓاْ إِلَىٰ بَارِئِكُمۡ فَٱقۡتُلُوٓاْ أَنفُسَكُمۡ ذَٰلِكُمۡ خَيۡرٞ لَّكُمۡ عِندَ بَارِئِكُمۡ فَتَابَ عَلَيۡكُمۡۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ ﴿٥٤﴾
یادی ئهو نیعمهته بكهنهوه كاتێك موسا به قهوم و هۆزی خۆی وت: ئهی قهوم و هۆزهكهم بهڕاستی ئێوه بهو گوێرهكه پهرستی یه ستهمتان له خۆتان كردووه، دهی بگهڕێنهوه بۆ لای بهدیهێنهرتان و تهوبه بكهن و ئینجا خۆتان بكوژن (بێ تاوان تاوانبان بكوژێت)، ئهوه باشتره بۆتان (چونكه تاوانهكهتان زۆر گهورهیه) پاشان ئهویش (واته خوا دوای لهناوبردنی ههندێك له تاوانباران) تۆبهی وهرگرت (لهوانهی مابوون)، له ڕاستیدا تهنها ئهو زاته هێجگار تهوبه وهرگرو به ڕهحم و دلۆڤانه.
Al-Baqarah 2:85ثُمَّ أَنتُمۡ هَـٰٓؤُلَآءِ تَقۡتُلُونَ أَنفُسَكُمۡ وَتُخۡرِجُونَ فَرِيقٗا مِّنكُم مِّن دِيَٰرِهِمۡ تَظَٰهَرُونَ عَلَيۡهِم بِٱلۡإِثۡمِ وَٱلۡعُدۡوَٰنِ وَإِن يَأۡتُوكُمۡ أُسَٰرَىٰ تُفَٰدُوهُمۡ وَهُوَ مُحَرَّمٌ عَلَيۡكُمۡ إِخۡرَاجُهُمۡۚ أَفَتُؤۡمِنُونَ بِبَعۡضِ ٱلۡكِتَٰبِ وَتَكۡفُرُونَ بِبَعۡضٖۚ فَمَا جَزَآءُ مَن يَفۡعَلُ ذَٰلِكَ مِنكُمۡ إِلَّا خِزۡيٞ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ وَيَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ يُرَدُّونَ إِلَىٰٓ أَشَدِّ ٱلۡعَذَابِۗ وَمَا ٱللَّهُ بِغَٰفِلٍ عَمَّا تَعۡمَلُونَ ﴿٨٥﴾
لهوهودوا ئێوه ههر ئهوانهن (ئاماژهیه بۆ جوولهكهكانی سهردهمی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم)خهریكی یهكتركوشتنن، دهستهیهك له (خزمانی) خۆتان له ماڵ و حاڵی خۆیان دهربهدهر دهكهن پشتی یهكتر دهگرن دژ به دهستهیهكتان به تاوان و دوژمنایهتی، كهچی ئهگهر بهدیلی دهستی دوژمن بكهوتنایه ئهوا ئێوه فیدیهتان بۆ دهدان و ئازادتان دهكردن، له حاڵێكدا دهربهدهركردنهكهیان لهسهرتان حهرامه، كهوابوو چۆن دهبێت باوهڕتان به بهشێكی (تهورات) ههبێت و بهشێكی تری باوهڕتان نهبێت؟ ئایا پاداشتی ئهوهتان كه ئهوكاره دهكات جگه لهسهر شۆڕیی و سووكی نهبێت له ژیانی دنیادا هیچی تر ههیه؟ له ڕۆژی قیامهتیشدا دهگهڕێنرێنهوه بۆ ناو سهختترین سزا، خوایش بێ ئاگانیه لهو كارانهی كه ئێوه ئهنجامی دهدهن.
Al-Baqarah 2:161إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَمَاتُواْ وَهُمۡ كُفَّارٌ أُوْلَـٰٓئِكَ عَلَيۡهِمۡ لَعۡنَةُ ٱللَّهِ وَٱلۡمَلَـٰٓئِكَةِ وَٱلنَّاسِ أَجۡمَعِينَ ﴿١٦١﴾
بهڕاستی ئهوانهی كه بێ باوهڕ بوون و به بێ باوهڕی مردوون، ئا ئهوانه لهعنهت و نهفرینی خواو فریشتهكان و ههموو خهڵكیان بهگشتی بهسهردا دادهبارێت...
Al-Baqarah 2:162خَٰلِدِينَ فِيهَا لَا يُخَفَّفُ عَنۡهُمُ ٱلۡعَذَابُ وَلَا هُمۡ يُنظَرُونَ ﴿١٦٢﴾
ئهوانه بهو نهفرینهوه له ئاگری دۆزهخدا بۆ ههمیشه دهمێننهوه و ئهو سزایهیان لهسهر سووك ناكرێت و به چاوی سۆزهوه تهماشا ناكرێن.
Al-Baqarah 2:178يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ كُتِبَ عَلَيۡكُمُ ٱلۡقِصَاصُ فِي ٱلۡقَتۡلَىۖ ٱلۡحُرُّ بِٱلۡحُرِّ وَٱلۡعَبۡدُ بِٱلۡعَبۡدِ وَٱلۡأُنثَىٰ بِٱلۡأُنثَىٰۚ فَمَنۡ عُفِيَ لَهُۥ مِنۡ أَخِيهِ شَيۡءٞ فَٱتِّبَاعُۢ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَأَدَآءٌ إِلَيۡهِ بِإِحۡسَٰنٖۗ ذَٰلِكَ تَخۡفِيفٞ مِّن رَّبِّكُمۡ وَرَحۡمَةٞۗ فَمَنِ ٱعۡتَدَىٰ بَعۡدَ ذَٰلِكَ فَلَهُۥ عَذَابٌ أَلِيمٞ ﴿١٧٨﴾
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه، پێویست كراوه لهسهرتان: تۆڵهسهندنهوه بۆ كوژراوهكان، كهسێكی ئازاد بهكهسێكی ئازاد و بهندهش له جیاتی بهنده و ئافرهت له جیاتی ئافرهت (واته ههر كهسێك به تاوانی كوشتنی ناحهق ههستا دهبێت بكوژرێتهوه)، جا ئهوهی چاوپۆشی شتێكی لێكرا لهلایهن براكهیهوه، با حهقداری كوژراوهكه چاك ڕهفتاربێت لهگهڵ بكوژهكهداو بكوژهكه بهجوانی خوێن بههای كوژراوهكه بدات و ئهوه كار ئاسانكردن و سۆزو میهرهبانیهكه لهلایهن پهروهردگارتانهوه (كه لهجیاتی كوشتنهوه خوێنبایی وهربگیرێت) ئهوسا ئیتر ئهوهی لهوهودوا دهستدرێژی بكات و له سنوور بترازێت سزای بهئێشی بۆ ئامادهكراوه.
Al-Baqarah 2:190وَقَٰتِلُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ ٱلَّذِينَ يُقَٰتِلُونَكُمۡ وَلَا تَعۡتَدُوٓاْۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ ٱلۡمُعۡتَدِينَ ﴿١٩٠﴾
بجهنگن له پێناوی ڕێبازی خوادا دژی ئهوانهی كه دژتان دهجهنگن، نهكهن دهستدرێژی بكهن (دژی ژن و مناڵ و ماڵات و... هتد) چونكه بهڕاستی خوا ئهو دهستدرێژكهرانهی خۆش ناوێت.
Al-Baqarah 2:191وَٱقۡتُلُوهُمۡ حَيۡثُ ثَقِفۡتُمُوهُمۡ وَأَخۡرِجُوهُم مِّنۡ حَيۡثُ أَخۡرَجُوكُمۡۚ وَٱلۡفِتۡنَةُ أَشَدُّ مِنَ ٱلۡقَتۡلِۚ وَلَا تُقَٰتِلُوهُمۡ عِندَ ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ حَتَّىٰ يُقَٰتِلُوكُمۡ فِيهِۖ فَإِن قَٰتَلُوكُمۡ فَٱقۡتُلُوهُمۡۗ كَذَٰلِكَ جَزَآءُ ٱلۡكَٰفِرِينَ ﴿١٩١﴾
(دهستدرێژكهران) بكوژن له ههر كوێدا دهستان كهوتن و دهستان بهسهریاندا ڕۆیشت و دهریان بكهن لهو شوێنهی كه دهریان كردوون (كه شاری مهككه بوو)، بێگومان هاوهڵگهری و زۆر كردن له ئیماندار تا پاشگهز ببێتهوه له ئاینهكهی له كوشتن خراپتره، مهجهنگن دژی كافران له سنووری مزگهوتی حهرام و (كهعبه)دا ههتا ئهوان شهڕتان پێ نهفرۆشن و نه جهنگن دژتان، خۆ ئهگهر شهڕیان پێ فرۆشتن و جهنگان دژتان ئێوهش بجهنگن دژیان، چونكه ههر ئاوایه پاداشتی ئهو بێباوهڕانه.
Al-Baqarah 2:192فَإِنِ ٱنتَهَوۡاْ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ﴿١٩٢﴾
خۆ ئهگهر ئهوانه كۆڵیانداو شهڕیان وهستان، ئهوه خوا زۆر لێبورده و میهرهبانه.
Al-Baqarah 2:193وَقَٰتِلُوهُمۡ حَتَّىٰ لَا تَكُونَ فِتۡنَةٞ وَيَكُونَ ٱلدِّينُ لِلَّهِۖ فَإِنِ ٱنتَهَوۡاْ فَلَا عُدۡوَٰنَ إِلَّا عَلَى ٱلظَّـٰلِمِينَ ﴿١٩٣﴾
(خۆ ئهگهر كافران كۆڵیان نهداو ههر جهنگان و پیلانیان گێڕا) ئێوهش بجهنگن دژیان تا وهكو هاوهڵگهری و ئاشوب و ناخۆشی نهمێنێت، ههروهها تا دین و ئاین و بهرنامهو فهرمانڕهوایی ههر بۆ خوای گهوره بێت، خۆ ئهگهر كۆڵیانداو وازیان هێنا، ئهوا هیچ جۆره دژایهتیهكیان نامێنێت تهنها دژ به ستهمكارهكانیان نهبێت.
Al-Baqarah 2:216كُتِبَ عَلَيۡكُمُ ٱلۡقِتَالُ وَهُوَ كُرۡهٞ لَّكُمۡۖ وَعَسَىٰٓ أَن تَكۡرَهُواْ شَيۡـٔٗا وَهُوَ خَيۡرٞ لَّكُمۡۖ وَعَسَىٰٓ أَن تُحِبُّواْ شَيۡـٔٗا وَهُوَ شَرّٞ لَّكُمۡۚ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ وَأَنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ ﴿٢١٦﴾
جهنگ لهسهرتان بڕیار دراوه کهشتێکی گرانه لاتان (ئیماندار به جهسته لای گرانه بهڵام ڕۆحی پێی ئاسوودهیه بۆ بهرگری له ئیسلام و لابردنی کۆسپهکان) بهڵام لهوانهیه شتێکتان لا ناخۆش بێت کهچی خێر لهوهدا بێت، ههروهها لهوانهیه شتێکتان پێ خۆش بێت کهچی شهڕ لهوهدا بێت، بێگومان ههر خوا خۆی دهزانێت (خێر له چیدایه)، ئێوه نایزانن. (جهنگ له ئیسلامدا بۆ بهرههڵستی کردنی دوژمنانی داگیرکهرو دوژمنانی دینه و بۆ لابردنی ئهو کۆسپانهیه که نایهڵن خهڵک ئازادانه بژین و ئازادانه ئهو ڕێبازه ههڵبژێرن که خۆیان قهناعهتیان پێیهتی، ههرگیز بۆ ئهوه نیه که به زۆر خهڵک موسوڵمان ببێت و مێژووی ئیسلام شایهتی حاڵهو ئهگهر کارێکی وا ڕووی دابێت ئهوه ئاینی ئیسلام لێی بهرییه).
Al-Baqarah 2:217يَسۡـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلشَّهۡرِ ٱلۡحَرَامِ قِتَالٖ فِيهِۖ قُلۡ قِتَالٞ فِيهِ كَبِيرٞۚ وَصَدٌّ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَكُفۡرُۢ بِهِۦ وَٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ وَإِخۡرَاجُ أَهۡلِهِۦ مِنۡهُ أَكۡبَرُ عِندَ ٱللَّهِۚ وَٱلۡفِتۡنَةُ أَكۡبَرُ مِنَ ٱلۡقَتۡلِۗ وَلَا يَزَالُونَ يُقَٰتِلُونَكُمۡ حَتَّىٰ يَرُدُّوكُمۡ عَن دِينِكُمۡ إِنِ ٱسۡتَطَٰعُواْۚ وَمَن يَرۡتَدِدۡ مِنكُمۡ عَن دِينِهِۦ فَيَمُتۡ وَهُوَ كَافِرٞ فَأُوْلَـٰٓئِكَ حَبِطَتۡ أَعۡمَٰلُهُمۡ فِي ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِۖ وَأُوْلَـٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ ﴿٢١٧﴾
پرسیارت لێدهکهن دهربارهی جهنگ له مانگی حهرامدا (که بریتین له ـ ذوالعقدة ـ ذوالحجة ـ محرم ـ ڕجب)، بڵێ: جهنگ لهو جۆره مانگانهدا کارهسات و ههڵهیهکی گهورهیه، بهرههڵستی ڕێبازی خواو بێ باوهڕی پێی، جهنگ لهمزگهوتی حهرامدا و دهربهدهر کردنی خهڵکهکهی زۆر گهورهتره لای خوا (له کوشتنی کهسێک یان چهند کهسێک له مانگی حهرامدا) ههروهها ئازاردانی ئیماندار تا هاوهڵگهر بێت پاشگهز بێتهوه تاوانێکه له کوشتن گهورهتره، (بێگومان بێ باوهڕان) بهردهوام دژتان دهجهنگن ههتا واتان لێبکهن له دین و ئاینتان پاشگهز ببنهوه، ئهگهر بۆیان بکرێت، جا ههر کهس له ئێوه پاشگهز بێتهوه له ئاینهکهی و به کافریش بمرێت، ئا ئهو جۆره کهسانه کارهکانیان پووچهڵ دهبێت له دنیاو قیامهتدا و ئهوانه جێنشینی ناو ئاگری دۆزهخن و ژیانی ههمیشهیی تیایدا دهبهنه سهر.
Al-Baqarah 2:243۞أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ خَرَجُواْ مِن دِيَٰرِهِمۡ وَهُمۡ أُلُوفٌ حَذَرَ ٱلۡمَوۡتِ فَقَالَ لَهُمُ ٱللَّهُ مُوتُواْ ثُمَّ أَحۡيَٰهُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَذُو فَضۡلٍ عَلَى ٱلنَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَشۡكُرُونَ ﴿٢٤٣﴾
ئایا نهتبیستووه و نهتڕوانیوهته ئهوانهی له ترسی مردن له ماڵ و شوێنهواریان دهرچوون، لهکاتێکدا که ههزارهها کهسیش بوون، (ترسان له بهرهنگار بوونهوهی دوژمن)، خوایش فهرمووی پێیان: بمرن! (دوای ئهوهی مردن) پاشان زیندووی کردنهوه (تا بزانن ڕاکردن و خۆشاردنهوه له جیهادو بهرهنگار بوونهوهی دوژمن مانای ڕزگار بوون له مردن نیه)، بهڕاستی خوا خاوهنی چاکهو بهخشش و فهزڵی زۆره بهسهر خهڵکییهوه (چاوپۆشی له کهم تهرخهمییان دهکات و مۆڵهتیان دهدات)، ههرچهنده زۆربهی خهڵکی سوپاسی خوا ناکهن و سپڵهن.
Al-Baqarah 2:250وَلَمَّا بَرَزُواْ لِجَالُوتَ وَجُنُودِهِۦ قَالُواْ رَبَّنَآ أَفۡرِغۡ عَلَيۡنَا صَبۡرٗا وَثَبِّتۡ أَقۡدَامَنَا وَٱنصُرۡنَا عَلَى ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡكَٰفِرِينَ ﴿٢٥٠﴾
کاتێک له بهرامبهر جالوط و سهربازانیهوه وهستان (نزایان کردو) وتیان: پهروهردگارا خۆگری و ئارامگریمان پێ ببهخشه، (دڵ و دهروون و) پێکانمان دامهزراو بکه و سهرمان بخه بهسهر قهوم و هۆزی بێباوهڕاندا.
Al-Baqarah 2:251فَهَزَمُوهُم بِإِذۡنِ ٱللَّهِ وَقَتَلَ دَاوُۥدُ جَالُوتَ وَءَاتَىٰهُ ٱللَّهُ ٱلۡمُلۡكَ وَٱلۡحِكۡمَةَ وَعَلَّمَهُۥ مِمَّا يَشَآءُۗ وَلَوۡلَا دَفۡعُ ٱللَّهِ ٱلنَّاسَ بَعۡضَهُم بِبَعۡضٖ لَّفَسَدَتِ ٱلۡأَرۡضُ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ ذُو فَضۡلٍ عَلَى ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿٢٥١﴾
ئهوسا ئیتر به فهرمانی خوا لهشکری جالوطیان بهزاند و داود (که یهکێک بوو له سهربازانی طالوط) جالوطی کوشت، لهوهودوا خوای گهوره پاشایهتی و دانایی پێبهخشی و ههرچی ویستی بوو فێری کرد، خۆ ئهگهر خوا ههندێک له خهڵکانی به ههندێکی تری لهناو نهبات، ههر ههموو سهر زهوی پڕ دهبێت له تاوان و خراپه، بهڵام خوا فهزڵ و ڕێزی زۆره بۆ ههموو گرۆی ئادامیزاد (بهشێوهیهکی گشتی).
Ali 'Imran 3:12قُل لِّلَّذِينَ كَفَرُواْ سَتُغۡلَبُونَ وَتُحۡشَرُونَ إِلَىٰ جَهَنَّمَۖ وَبِئۡسَ ٱلۡمِهَادُ ﴿١٢﴾
(ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) بڵێ بهوانهی که بڕوایان نههێناوه: سهرئهنجام تێکدهشکێن و ژێردهست دهخرێن (له دنیادا، له ڕۆژی دوایشدا) کۆ دهکرێنهوه و ڕاپێچ دهکرێن بۆ ناو دۆزهخ که ناخۆشترین جێگهیه.
Ali 'Imran 3:13قَدۡ كَانَ لَكُمۡ ءَايَةٞ فِي فِئَتَيۡنِ ٱلۡتَقَتَاۖ فِئَةٞ تُقَٰتِلُ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ وَأُخۡرَىٰ كَافِرَةٞ يَرَوۡنَهُم مِّثۡلَيۡهِمۡ رَأۡيَ ٱلۡعَيۡنِۚ وَٱللَّهُ يُؤَيِّدُ بِنَصۡرِهِۦ مَن يَشَآءُۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَعِبۡرَةٗ لِّأُوْلِي ٱلۡأَبۡصَٰرِ ﴿١٣﴾
(ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) بهو خهڵکه بڵێ) بێگومان لهو دوو دهستهیهی که له (جهنگی بهدردا) ڕوو به ڕووی یهکتر وهستان نیشانهو پهندێکی گهوره بوو بۆتان، دهستهیهکیان له پێناوی خوادا دهجهنگان، دهستهکهی تریان بێ باوهڕ بوون، ئیمانداران لهبهر چاوی ئهواندا دوو ئهوهندهیان دهنواند (له مهیدانی جهنگدا بهچاوی بینایی و بینین)، (خوا فریشتهیشی دابهزاند بۆ یارمهتی ئیمانداران)، خوا پشتگیری (ههر دهستهیهک)و ههرکهسێک بیهوێت دهیکات، بهڕاستی ئا لهو یارمهتیهدا پهند و ئامۆژگاری ههیه بۆ ئهوانهی که بینایی خۆیان بهکاردههێنن و بهوردیی بیردهکهنهوه (که چۆن کۆمهڵێکی کهم زاڵ بوون بهسهر کۆمهڵێکی زۆردا).
Ali 'Imran 3:111لَن يَضُرُّوكُمۡ إِلَّآ أَذٗىۖ وَإِن يُقَٰتِلُوكُمۡ يُوَلُّوكُمُ ٱلۡأَدۡبَارَ ثُمَّ لَا يُنصَرُونَ ﴿١١١﴾
ههرگیز ناتوانن زیان (له بیرو باوهڕتان) بدهن مهگهر ئازارێکی کهم و ئهگهر بجهنگن دژتان پشتتان لێههڵدهکهن و ههڵدێن، لهوهودواش سهرکهوتوو نابن.
Ali 'Imran 3:119هَـٰٓأَنتُمۡ أُوْلَآءِ تُحِبُّونَهُمۡ وَلَا يُحِبُّونَكُمۡ وَتُؤۡمِنُونَ بِٱلۡكِتَٰبِ كُلِّهِۦ وَإِذَا لَقُوكُمۡ قَالُوٓاْ ءَامَنَّا وَإِذَا خَلَوۡاْ عَضُّواْ عَلَيۡكُمُ ٱلۡأَنَامِلَ مِنَ ٱلۡغَيۡظِۚ قُلۡ مُوتُواْ بِغَيۡظِكُمۡۗ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ ﴿١١٩﴾
ئاگاداربن! ئێوه ئهوانتان خۆش دهوێت، بهڵام ئهوان ئێوهیان خۆش ناوێت و باوهڕتان بهههموو کتێبه ئاسمانیهکانیش ههیه (بهڵام ئهوان باوهڕیان به محمد (صلی الله علیه وسلم) و به قورئان نیه)، کاتێکیش پێتان دهگهن دهڵێن: ئێمه ئیماندارین بهڵام کاتێک به تهنها دهبن، پهنجهی خۆیان دهگهزن ئهوهنده ڕق ئهستوور و داخ له دڵن، پێیان بڵێ: دهک بمرن له داخا، بهڕاستی خوا خۆی زانایه بهوهی که له دڵ و دهروون و سینهکاندا حهشاردراوه و (چاکتان دهناسێت).
Ali 'Imran 3:121وَإِذۡ غَدَوۡتَ مِنۡ أَهۡلِكَ تُبَوِّئُ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ مَقَٰعِدَ لِلۡقِتَالِۗ وَٱللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ﴿١٢١﴾
(لێرهوه قورئان له غهزای ئوحود دهدوێت: یادی ئیمانداران بخهرهوه) کاتێک بهیانی زوو له ماڵ دهرچوویت، شوێنی جهنگت بۆ ئیمانداران دیاری کرد (تیر ئهندازانی لهسهر گردهکه دامهزراندو فهرمووی پێیان: ئێمه سهرکهوتوو بووین، یان شکستمان هێنا، ئێوه شوێنی خۆتان بهجێ مههێڵن) و شوێنی تریشی بۆ ئهوانی تر دیاری کرد، خوای گهورهش بیسهره، (بهگوفتارتان) زانایه (به بیرو بۆچوونتان)...
Ali 'Imran 3:122إِذۡ هَمَّت طَّآئِفَتَانِ مِنكُمۡ أَن تَفۡشَلَا وَٱللَّهُ وَلِيُّهُمَاۗ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلۡيَتَوَكَّلِ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ ﴿١٢٢﴾
ئهوسا خهریکبوو دوو دهسته له ئێوه پهشیمان بنهوهو (له نیوهی ڕێ بگهڕێنهوه)، بهڵام خوا یارو یاوهریان بوو (دڵیانی دهمهزراند لهسهر فهرمانبهرداری) دهبا ئیمانداران ههر پشت به خوا ببهستن.
Ali 'Imran 3:123وَلَقَدۡ نَصَرَكُمُ ٱللَّهُ بِبَدۡرٖ وَأَنتُمۡ أَذِلَّةٞۖ فَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ﴿١٢٣﴾
بێگومان خوا له غهزای بهدردا سهرکهوتوی کردن، ههرچهنده ئێوه (له ژماره و چهکدا) لاوازو کهم بوون، دهی کهواته له خوا بترسن، بۆ ئهوهی سوپاسگوزار بن.
Ali 'Imran 3:124إِذۡ تَقُولُ لِلۡمُؤۡمِنِينَ أَلَن يَكۡفِيَكُمۡ أَن يُمِدَّكُمۡ رَبُّكُم بِثَلَٰثَةِ ءَالَٰفٖ مِّنَ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةِ مُنزَلِينَ ﴿١٢٤﴾
(یادیان بهێنه) کاتێک به ئیماندارانت دهوت: ئایا ئهوهنده بهس نیه که پهروهردگارتان به سێ ههزار فریشته کۆمهکتان بکات و دایانبهزێنێت؟!
Ali 'Imran 3:125بَلَىٰٓۚ إِن تَصۡبِرُواْ وَتَتَّقُواْ وَيَأۡتُوكُم مِّن فَوۡرِهِمۡ هَٰذَا يُمۡدِدۡكُمۡ رَبُّكُم بِخَمۡسَةِ ءَالَٰفٖ مِّنَ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةِ مُسَوِّمِينَ ﴿١٢٥﴾
بهڵێ ئهگهر خۆڕاگر بن و پارێزکار بن ههر ئێستا دێن بۆ لاتان و پهروهردگارتان پێنج ههزار فریشتهی نیشانهدارتان بۆ ڕهوانه دهکات، بۆ ئهوهی کۆمهکیتان بکهن.
Ali 'Imran 3:126وَمَا جَعَلَهُ ٱللَّهُ إِلَّا بُشۡرَىٰ لَكُمۡ وَلِتَطۡمَئِنَّ قُلُوبُكُم بِهِۦۗ وَمَا ٱلنَّصۡرُ إِلَّا مِنۡ عِندِ ٱللَّهِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡحَكِيمِ ﴿١٢٦﴾
جا ئهو (هاوکاری) فریشتانه لهلایهن خواوه تهنها مژدهیهک بوو بۆ ئێوه، تادڵهکانتان پێی دامهزراوتر بێت، ئهگینا سهرکهوتن تهنها لهلایهن خوای باڵادهست و داناوهیهو ههر ئهو دهیبهخشێت.
Ali 'Imran 3:127لِيَقۡطَعَ طَرَفٗا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَوۡ يَكۡبِتَهُمۡ فَيَنقَلِبُواْ خَآئِبِينَ ﴿١٢٧﴾
(ئهو یاریدهی فریشتانه) لهبهرئهوه بوو که: لایهک له هێزی کافرهکان دابڕێت، تا سهرکوت و نابووتیان بکات و ئهوسا به نائومێدیی و خهجاڵهتییهوه بگهڕێنهوه.
Ali 'Imran 3:154ثُمَّ أَنزَلَ عَلَيۡكُم مِّنۢ بَعۡدِ ٱلۡغَمِّ أَمَنَةٗ نُّعَاسٗا يَغۡشَىٰ طَآئِفَةٗ مِّنكُمۡۖ وَطَآئِفَةٞ قَدۡ أَهَمَّتۡهُمۡ أَنفُسُهُمۡ يَظُنُّونَ بِٱللَّهِ غَيۡرَ ٱلۡحَقِّ ظَنَّ ٱلۡجَٰهِلِيَّةِۖ يَقُولُونَ هَل لَّنَا مِنَ ٱلۡأَمۡرِ مِن شَيۡءٖۗ قُلۡ إِنَّ ٱلۡأَمۡرَ كُلَّهُۥ لِلَّهِۗ يُخۡفُونَ فِيٓ أَنفُسِهِم مَّا لَا يُبۡدُونَ لَكَۖ يَقُولُونَ لَوۡ كَانَ لَنَا مِنَ ٱلۡأَمۡرِ شَيۡءٞ مَّا قُتِلۡنَا هَٰهُنَاۗ قُل لَّوۡ كُنتُمۡ فِي بُيُوتِكُمۡ لَبَرَزَ ٱلَّذِينَ كُتِبَ عَلَيۡهِمُ ٱلۡقَتۡلُ إِلَىٰ مَضَاجِعِهِمۡۖ وَلِيَبۡتَلِيَ ٱللَّهُ مَا فِي صُدُورِكُمۡ وَلِيُمَحِّصَ مَا فِي قُلُوبِكُمۡۚ وَٱللَّهُ عَلِيمُۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ ﴿١٥٤﴾
پاشان، دوای ئهو غهم و پهژارایه ئارامیی و هێمنیی بهسهردا دابهزاندن که وهنهوزێک بوو دهستهیهکتانی داگرتبوو، دهستهیهکی تریش بهڕاستی خهمی خۆیان بوو، گومانی ناڕهوایان دهبرد بهخوای گهوره به گومانی نهفامانه، دهیانوت: ئایا ئێمه لهم کارهدا (له بهدهستهێنانی سهرکهوتن) هیچ شتێکمان ههیه؟! (ئهوپشتیوانهی کهخوا بهڵێنی پێدابووین بۆ نههات؟!) ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) پێیان بڵێ: بێگومان ههموو شتێک بهدهست خوایه، ئهوانه ههندێک شت دهشارنهوه له دهروونی خۆیاندا و بۆ تۆی دهرناخهن، ههروهها دهڵێن: ئهگهر (بهڵێنی سهرکهوتن ڕاست بوایه) ئێمه شتێکمان بهدهست بوایه ئالێرهدا نهدهکوژراین!! پێیان بڵێ: ئهگهر لهماڵی خۆشتاندا بوونایه، ئهوانهی که بڕیاره بکوژرانایه، دهبوا ههروایان بهسهر بهاتایهو له شوێنی کوژرانیاندا ڕاکشانایه بێگومان خوا ئهم شتانهتان بهسهر دههێنێت تا ئهوهی له دهروونتاندا ههیه تاقی بکاتهوه و چی لهدڵهکانتاندا ههیه خاوێنی بکاتهوه و حهقیقهتی دهربخات، ئهو خوایهش زانایه بهوهی که له ناخی سینهکاندا حهشار دراوه.
Ali 'Imran 3:185كُلُّ نَفۡسٖ ذَآئِقَةُ ٱلۡمَوۡتِۗ وَإِنَّمَا تُوَفَّوۡنَ أُجُورَكُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۖ فَمَن زُحۡزِحَ عَنِ ٱلنَّارِ وَأُدۡخِلَ ٱلۡجَنَّةَ فَقَدۡ فَازَۗ وَمَا ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَآ إِلَّا مَتَٰعُ ٱلۡغُرُورِ ﴿١٨٥﴾
ههموو کهسێک دهبێت بمرێت و مردن بچێژێت، تهنها له ڕۆژی قیامهتدا کرێ و پاداشتان بهتهواوی پێ دهدرێت (دهرئهنجامی کردهوهکانتان دێتهوه ڕێتان) ئهوسا ئهوهی دوور خرایهوه له ئاگری دۆزهخ و خرایه بهههشتهوه، ئهوه بهڕاستی سهرفراز بووه، ژیانی دنیاش بێجگه لهوهی که ڕابواردنێکی خهڵهتێنهره شتێکی تر نیه.
An-Nisa 4:66وَلَوۡ أَنَّا كَتَبۡنَا عَلَيۡهِمۡ أَنِ ٱقۡتُلُوٓاْ أَنفُسَكُمۡ أَوِ ٱخۡرُجُواْ مِن دِيَٰرِكُم مَّا فَعَلُوهُ إِلَّا قَلِيلٞ مِّنۡهُمۡۖ وَلَوۡ أَنَّهُمۡ فَعَلُواْ مَا يُوعَظُونَ بِهِۦ لَكَانَ خَيۡرٗا لَّهُمۡ وَأَشَدَّ تَثۡبِيتٗا ﴿٦٦﴾
خۆ ئهگهر بهڕاستی ئێمه پێویستمان بکردایه لهسهریان که خۆتان بکوژن، یان له وڵات و نیشتمانتان دهرچن ئهوهیان نهدهکرد، مهگهر کهمێکیان نهبێت (چونکه بهجێ هێنانی فرمانی خوا بهبێ چهن و چوون پیشهی بهنده ڕاستهقینهکانه، ئێمهش ئهو داخوازیهمان لێ نهکردوون) جا ئهگهر بهڕاستی ئهوانه بهگوێرهی ئامۆژگاری و فرمانی ئێمه ڕهفتاریان بکردایه، ئهوه چاکتر بوو بۆیان و دامهزراوترو چهسپاوتر دهبوون لهسهر حهق و ڕاستی.
An-Nisa 4:78أَيۡنَمَا تَكُونُواْ يُدۡرِككُّمُ ٱلۡمَوۡتُ وَلَوۡ كُنتُمۡ فِي بُرُوجٖ مُّشَيَّدَةٖۗ وَإِن تُصِبۡهُمۡ حَسَنَةٞ يَقُولُواْ هَٰذِهِۦ مِنۡ عِندِ ٱللَّهِۖ وَإِن تُصِبۡهُمۡ سَيِّئَةٞ يَقُولُواْ هَٰذِهِۦ مِنۡ عِندِكَۚ قُلۡ كُلّٞ مِّنۡ عِندِ ٱللَّهِۖ فَمَالِ هَـٰٓؤُلَآءِ ٱلۡقَوۡمِ لَا يَكَادُونَ يَفۡقَهُونَ حَدِيثٗا ﴿٧٨﴾
(دڵنیا بن) له ههر کوێ بن مردن یهخهتان پێ دهگرێت، با لهناو چهندهها قهڵاو شوێنی سهخت و قایمیشدا بن، (جا دووڕووهکان) ئهگهر خێریان بێته ڕێ دهڵێن: ئهمه له لایهن خواوهیه و ئهگهر توشی ناخۆشی و زیانێک بێن (به پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) دهڵێن: ئهمهیان بههۆی تۆوهیه، پێیان بڵێ: ههر ههمووی (ههرچی پێش دێت) لهلایهن خواوهیه و (بۆ تاقی کردنهوهیه) ئهوه بۆچی ئهو خهڵکه (باوهڕ لاوازه) هیچ شتێک تێناگهن و له ڕاستیهکان حاڵیی نابن.
An-Nisa 4:84فَقَٰتِلۡ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ لَا تُكَلَّفُ إِلَّا نَفۡسَكَۚ وَحَرِّضِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَۖ عَسَى ٱللَّهُ أَن يَكُفَّ بَأۡسَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْۚ وَٱللَّهُ أَشَدُّ بَأۡسٗا وَأَشَدُّ تَنكِيلٗا ﴿٨٤﴾
(ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) بجهنگه له پێناوی خوادا، چونکه ئهو ئهرکه ههر لهسهرشانی خۆته، (واته: ههتا ئهگهر تهنها خۆیشت بیت)، ههروهها هانی ئیماندارانیش بده (بۆ بهشداری له شهڕهکاندا) ئومێده خوای گهوره هێز له بێ باوهڕان بسهنێتهوه و بهریان بگرێت و زاڵتان بکات بهسهریاندا، چونکه خوا هێزو دهسهڵاتی زۆرتره (بهڵکو بهراورد ناکرێت) و بهتوندی و سهختی تۆڵهیان لێدهسێنێت.
An-Nisa 4:89وَدُّواْ لَوۡ تَكۡفُرُونَ كَمَا كَفَرُواْ فَتَكُونُونَ سَوَآءٗۖ فَلَا تَتَّخِذُواْ مِنۡهُمۡ أَوۡلِيَآءَ حَتَّىٰ يُهَاجِرُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِۚ فَإِن تَوَلَّوۡاْ فَخُذُوهُمۡ وَٱقۡتُلُوهُمۡ حَيۡثُ وَجَدتُّمُوهُمۡۖ وَلَا تَتَّخِذُواْ مِنۡهُمۡ وَلِيّٗا وَلَا نَصِيرًا ﴿٨٩﴾
(ئهو دووڕووانه) ئاواتهخوازن که ئێوهش بێ باوهڕ بن وهک خۆیان بێ باوهڕ بوون، ئهو کاته (ههردوولاتان) یهکسان دهبن له بێ باوهڕیدا، کهواته لهوانه پشتیوان و یاوهر مهگرن ههتا کۆچ دهکهن لهپێناوی خوادا، خۆ ئهگهر یاخی بوون و پشتیان تێکردن، ئێوه بیانگرن و بیانکوژن له ههر کوێدا ئهوانهتان دهستکهوت، ههرگیز نهکهن ئهوانه بکهنه یاوهرو هاوکار...
An-Nisa 4:91سَتَجِدُونَ ءَاخَرِينَ يُرِيدُونَ أَن يَأۡمَنُوكُمۡ وَيَأۡمَنُواْ قَوۡمَهُمۡ كُلَّ مَا رُدُّوٓاْ إِلَى ٱلۡفِتۡنَةِ أُرۡكِسُواْ فِيهَاۚ فَإِن لَّمۡ يَعۡتَزِلُوكُمۡ وَيُلۡقُوٓاْ إِلَيۡكُمُ ٱلسَّلَمَ وَيَكُفُّوٓاْ أَيۡدِيَهُمۡ فَخُذُوهُمۡ وَٱقۡتُلُوهُمۡ حَيۡثُ ثَقِفۡتُمُوهُمۡۚ وَأُوْلَـٰٓئِكُمۡ جَعَلۡنَا لَكُمۡ عَلَيۡهِمۡ سُلۡطَٰنٗا مُّبِينٗا ﴿٩١﴾
(ههروهها) چهند کهسانێکی ترتان دهستدهکهوێت که دهیانهوێت له ئێوهش و له هۆز و قهومی خۆشیان ئهمین بن، ههر کاتێک بانگ کرابنهوه بۆ ئاشووبنانهوه درێغیان نهکردووه و ڕۆچوون تیایدا و چاکتر تێههڵچوونهتهوه، جا ئهگهر ئهوانه دووره پهرێزیان نهگرت لێتان و کهنارگیر نهبوون و ڕێبازی ئاشتیان نهگرتهبهرو دهستیان نهکێشایهوه له جهنگ کردن لهگهڵتان، ئهو کاته بیانگرن و بیانکوژن له ههر کوێ دهستان ڕۆیی بهسهریاندا، ئا ئهوانه گێڕاومانه بۆتان بهسهریانهوه بهڵگهیهکی ڕوون و ئاشکرا لهسهر (ڕاست و ڕهوایی کوشتن و بهدیل کردنیان).
An-Nisa 4:93وَمَن يَقۡتُلۡ مُؤۡمِنٗا مُّتَعَمِّدٗا فَجَزَآؤُهُۥ جَهَنَّمُ خَٰلِدٗا فِيهَا وَغَضِبَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِ وَلَعَنَهُۥ وَأَعَدَّ لَهُۥ عَذَابًا عَظِيمٗا ﴿٩٣﴾
ههر کهسێک بهدهستی ئهنقهست ئیماندارێک بکوژێت (بهحهلالی بزانێت)، ئهوه تۆڵهی ئهو کهسه دۆزهخه، نهمره تیایدا، ههروهها خوا لێی توڕه بووه و نهفرینی لێکردووه و سزایهکی گهوره و بێ سنووری بۆ ئاماده کردووه.
An-Nisa 4:97إِنَّ ٱلَّذِينَ تَوَفَّىٰهُمُ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ ظَالِمِيٓ أَنفُسِهِمۡ قَالُواْ فِيمَ كُنتُمۡۖ قَالُواْ كُنَّا مُسۡتَضۡعَفِينَ فِي ٱلۡأَرۡضِۚ قَالُوٓاْ أَلَمۡ تَكُنۡ أَرۡضُ ٱللَّهِ وَٰسِعَةٗ فَتُهَاجِرُواْ فِيهَاۚ فَأُوْلَـٰٓئِكَ مَأۡوَىٰهُمۡ جَهَنَّمُۖ وَسَآءَتۡ مَصِيرًا ﴿٩٧﴾
بهڕاستی ئهوانهی له سهره مهرگدا فریشته گیانیان دهکێشن لهکاتێکدا ئهوان ههمیشه ستهمیان له خۆیان دهکرد (ئیمان و باوهڕیان له مهترسیدا بوو کهچی کۆچیان نهدهکرد بۆ نیشتمانی ئیمان، بهتوندیی پیایاندا ههڵدهشاخێن)و دهڵێن: باشه ئێوه له چیدا بوون و لهکوێ ژیانتان دهبرده سهر؟! له وهڵامدا دهڵێن: ئێمه بێ دهسهڵات و لاواز کراو بووین له زهویدا، فریشتهکان دهڵێن: باشه ئایا زهوی خوا فراوان و پان و پۆر نهبوو تا کۆچی تێدا بکهن و (کۆچ بکهن بۆ نیشتمانێک که ئیمانداران تیایدا فهرمانڕهوان یاخود سهربهستن)؟ ئا ئهوانه شوێنهواریان دۆزهخه، که جێگه و ڕێگه و سهرئهنجامێکی ناخۆش و ناسازو خراپه.
An-Nisa 4:102وَإِذَا كُنتَ فِيهِمۡ فَأَقَمۡتَ لَهُمُ ٱلصَّلَوٰةَ فَلۡتَقُمۡ طَآئِفَةٞ مِّنۡهُم مَّعَكَ وَلۡيَأۡخُذُوٓاْ أَسۡلِحَتَهُمۡۖ فَإِذَا سَجَدُواْ فَلۡيَكُونُواْ مِن وَرَآئِكُمۡ وَلۡتَأۡتِ طَآئِفَةٌ أُخۡرَىٰ لَمۡ يُصَلُّواْ فَلۡيُصَلُّواْ مَعَكَ وَلۡيَأۡخُذُواْ حِذۡرَهُمۡ وَأَسۡلِحَتَهُمۡۗ وَدَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَوۡ تَغۡفُلُونَ عَنۡ أَسۡلِحَتِكُمۡ وَأَمۡتِعَتِكُمۡ فَيَمِيلُونَ عَلَيۡكُم مَّيۡلَةٗ وَٰحِدَةٗۚ وَلَا جُنَاحَ عَلَيۡكُمۡ إِن كَانَ بِكُمۡ أَذٗى مِّن مَّطَرٍ أَوۡ كُنتُم مَّرۡضَىٰٓ أَن تَضَعُوٓاْ أَسۡلِحَتَكُمۡۖ وَخُذُواْ حِذۡرَكُمۡۗ إِنَّ ٱللَّهَ أَعَدَّ لِلۡكَٰفِرِينَ عَذَابٗا مُّهِينٗا ﴿١٠٢﴾
کاتێکیش تۆ (ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) لهناو هاوهڵاندا بویت و پێش نوێژیت بۆ دهکردن (له کاتی جهنگدا)، ئهوه با دهستهیهکیان لهگهڵ تۆدا بوهستن بۆ نوێژ و چهکهکانیان پێ بێت، جا کاتێک ئهم دهستهیهی که نوێژ دهکات چوونه سووژده بائهوانی تر له پشتانهوه بن (ئینجا که لێبوونهوه لهو ڕکاته) ئهو دهستهیهی تر که پاسهوانییان دهکردو نوێژیان نهکردووه بابێن لهگهڵ تۆدا نوێژهکهیان بکهن، با هوشیارو چهکداریش بن، چونکه بێ باوهڕان ئاواتهخوازن که ئێوه غافڵ بن له چهکهکانتان و له کهل و پهلتان، تایهک هێرش بکهنه سهرتان وتهفرو توناتان بکهن، بهڵام بۆتان ههیه و قهیناکات چهکهکانتان دانێن ئهگهر ناڕهحهت بوون بههۆی بارانهوه، یان ههندێکتان نهخۆشکهوتن، ههمیشه وریابن، بهڕاستی خوا سزای ڕیسواکهرو شهرمهزاری بۆ خوانهناسان ئاماده کردووه.
An-Nisa 4:104وَلَا تَهِنُواْ فِي ٱبۡتِغَآءِ ٱلۡقَوۡمِۖ إِن تَكُونُواْ تَأۡلَمُونَ فَإِنَّهُمۡ يَأۡلَمُونَ كَمَا تَأۡلَمُونَۖ وَتَرۡجُونَ مِنَ ٱللَّهِ مَا لَا يَرۡجُونَۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا ﴿١٠٤﴾
له بهرامبهر (لهشکری بێ باوهڕانهوه که شهڕتان پێ دهفرۆشن یان بهربهستن له ڕێگهی پێگهیاندنی بانگهوازی خوادا) سستی و کهمتهرخهمی مهکهن و بکهونه دوایان، چونکه ئهگهر ئێوه ئێش و ئازارو ماندوێتی و برینداریتان بۆ پێش بێت، بۆ ئهوانیش ههرپێش دێت، بهڵام ئهوهی ئێوه بهئومێدو بهتهمان لهلایهن خواوه دهستان بکهوێت (له بهههشتدا) ئهوان به تهمای نین، خوا ههمیشه و بهردهوام زاناو دانایه.
Al-Ma'idah 5:23قَالَ رَجُلَانِ مِنَ ٱلَّذِينَ يَخَافُونَ أَنۡعَمَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِمَا ٱدۡخُلُواْ عَلَيۡهِمُ ٱلۡبَابَ فَإِذَا دَخَلۡتُمُوهُ فَإِنَّكُمۡ غَٰلِبُونَۚ وَعَلَى ٱللَّهِ فَتَوَكَّلُوٓاْ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ ﴿٢٣﴾
(بهڵام) دوو کهس لهوانهی که ترسی خوایان لهدڵدا بوو و خوا نازو نیعمهتی ئیمان و دڵنیایی تهواوی پێ بهخشیبوون وتیان: له دهروازهی شارهوه بچنه سهریان و (یهک هێرشی گهوره بهرن) ههر که چوونه ئهو دیوهوه، ئهوه بێگومان ئیتر ئێوه سهرکهوتوون (دوژمنتان شکست دههێنێت، جا بۆ بهدهستهێنانی ئهو سهرکهوتنه) دهبێت: به تهواویی پشت به خوا ببهستن ئهگهر ئێوه ئیماندارن.
Al-Ma'idah 5:32مِنۡ أَجۡلِ ذَٰلِكَ كَتَبۡنَا عَلَىٰ بَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ أَنَّهُۥ مَن قَتَلَ نَفۡسَۢا بِغَيۡرِ نَفۡسٍ أَوۡ فَسَادٖ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ ٱلنَّاسَ جَمِيعٗا وَمَنۡ أَحۡيَاهَا فَكَأَنَّمَآ أَحۡيَا ٱلنَّاسَ جَمِيعٗاۚ وَلَقَدۡ جَآءَتۡهُمۡ رُسُلُنَا بِٱلۡبَيِّنَٰتِ ثُمَّ إِنَّ كَثِيرٗا مِّنۡهُم بَعۡدَ ذَٰلِكَ فِي ٱلۡأَرۡضِ لَمُسۡرِفُونَ ﴿٣٢﴾
لهبهر ئهوهی کارهساتی کوشتنی ناڕهوای ئاوا ڕوو نهدات ئێمه پێویستمان کرد لهسهر نهوهی ئیسرائیل ئهوهی کهسێک بهناحهق بکوژێت و له جیاتی کوژراوێک نهبێت، یان گوناهو تاوانی گهورهی ئهنجام نهدابێت لهزهویدا (وهکوجهردهیی و دهستدرێژی و... هتد)، ئهوه وهک ئهوه وایه ههر ههموو خهڵکی کوشتبێت، ئهوهش کهسێک له مهرگ ڕزگار بکات، ههروهک ئهوه وایه ههموو خهڵکی لهمهرگ ڕزگار کردبێت و ژیانی پێ بهخشی بن، سوێند بێت بهخوا بهڕاستی پێغهمبهرانمان به بهڵگهو موعجیزهی ئاشکراو دیارهوه هاتووه بۆ لایان (تا پابهندی حهق و داد بن) کهچی زۆربهیان دوای ئهو ڕێنمووییانه، ههر زیادهڕه و بوون لهم سهر زهمینهدا له ستهم و کوشتنی ناحهقدا.
Al-Ma'idah 5:33إِنَّمَا جَزَـٰٓؤُاْ ٱلَّذِينَ يُحَارِبُونَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَيَسۡعَوۡنَ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَسَادًا أَن يُقَتَّلُوٓاْ أَوۡ يُصَلَّبُوٓاْ أَوۡ تُقَطَّعَ أَيۡدِيهِمۡ وَأَرۡجُلُهُم مِّنۡ خِلَٰفٍ أَوۡ يُنفَوۡاْ مِنَ ٱلۡأَرۡضِۚ ذَٰلِكَ لَهُمۡ خِزۡيٞ فِي ٱلدُّنۡيَاۖ وَلَهُمۡ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ ﴿٣٣﴾
بێگومان پاداشتی ئهوانهی که دهنجێگن و دوژمنایهتی خواو پێغهمبهرهکهی دهکهن و به گهرمی ههوڵ دهدهن بۆ بڵاوکردنهوهی فهسادو بهد ڕهوشتی له زهویدا ههر ئهوهیه: (ئهوانهیان که خهڵکیان کوشتووه) دهبێت بکوژرێن، (ئهوانهش کهخهڵکیان کوشتووه و جهردهییشیان کردووه) دهبێت له خاچ بدرێن، (ئهوانهیان تهنها جهردهیی دهکهن) دهست و قاچێکیان بهپێچهوانهوه ببڕدرێت، (ئهوانهیان که مهترسیان لێدهکرێت) ئهوه دوور بخرێنهوه له وڵات، ئهوسزایه خهجاڵهتی و سهرشۆڕیه بۆیان لهدنیادا، لهقیامهتیشدا سزای سهخت و گهورهیان بۆههیه.
Al-An'am 6:61وَهُوَ ٱلۡقَاهِرُ فَوۡقَ عِبَادِهِۦۖ وَيُرۡسِلُ عَلَيۡكُمۡ حَفَظَةً حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءَ أَحَدَكُمُ ٱلۡمَوۡتُ تَوَفَّتۡهُ رُسُلُنَا وَهُمۡ لَا يُفَرِّطُونَ ﴿٦١﴾
ئهو زاته دهسهڵاتداری بێ سنووره بهسهر بهندهکانیدا، چهندهها (فریشتهی) چاودێرو تۆمارکهر دهنێرێت بۆ سهرتان ههتا ئهو کاتهی مهرگ دێت و یهخه بهکهسێکتان دهگرێت، ئهو کاته ئیتر (فریشته) ڕهوانه کراوهکانمان گیانی دهکێشن و له کاتێکدا ئهوان له کارو کردهوهی خۆیان کهمتهرخهمی ناکهن.
Al-An'am 6:93وَمَنۡ أَظۡلَمُ مِمَّنِ ٱفۡتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًا أَوۡ قَالَ أُوحِيَ إِلَيَّ وَلَمۡ يُوحَ إِلَيۡهِ شَيۡءٞ وَمَن قَالَ سَأُنزِلُ مِثۡلَ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُۗ وَلَوۡ تَرَىٰٓ إِذِ ٱلظَّـٰلِمُونَ فِي غَمَرَٰتِ ٱلۡمَوۡتِ وَٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ بَاسِطُوٓاْ أَيۡدِيهِمۡ أَخۡرِجُوٓاْ أَنفُسَكُمُۖ ٱلۡيَوۡمَ تُجۡزَوۡنَ عَذَابَ ٱلۡهُونِ بِمَا كُنتُمۡ تَقُولُونَ عَلَى ٱللَّهِ غَيۡرَ ٱلۡحَقِّ وَكُنتُمۡ عَنۡ ءَايَٰتِهِۦ تَسۡتَكۡبِرُونَ ﴿٩٣﴾
کێ لهوه ستهمکارتره که درۆ بۆ خوا ههڵبهستێت و یاخود بڵێت: منیش وهحی و نیگام بۆ هاتووه، له ڕاستیشدا هیچی بۆ نههاتبێت، ههروهها ئهو کهسهش که وتویهتی: منیش وهک قورئان کتێبێک دادهبهزێنم وهک خوا دایبهزاندوه، خۆ ئهگهر ئهو ستهمکارانه ببینی چۆن له ئێش و ئازاری سهرهمهرگدا (گیرێکیان خواردووه) فریشتهکانیش دهستیان لێدهکهنهوه و لێیان دهدهن و (پێیان دهڵێن): ئادهی گیانتان بدهن بهدهستهوه، دهی ڕۆحتان دهرکهن، ئهمڕۆ له تۆڵهی (خوا نهناسیتاندا) سزاو ئهشکهنجهی ڕیسوایی و شهرمهزاری دهدرێن، چونکه شتی ناحهقتان بهدهم خواوه ههڵدهبهست و خۆتان بهگهوره دهزانی له بهرامبهر ئایهت و فهرمانهکانی خوادا و لووت بهرزیتان نهیدههێشت باوهڕی پێ بهێنن.
Al-A'raf 7:25قَالَ فِيهَا تَحۡيَوۡنَ وَفِيهَا تَمُوتُونَ وَمِنۡهَا تُخۡرَجُونَ ﴿٢٥﴾
خوا فهرمووی (پێیان): ههر له زهویدا دهژین و لهوێش دهمرن و (تێکهڵ بهخاکی دهبن، له کاتی دیاری کراویشدا) ههر له ناخیهوه دههێنرێنه دهرهوه ( بۆ لێپرسینهوه).
Al-A'raf 7:127وَقَالَ ٱلۡمَلَأُ مِن قَوۡمِ فِرۡعَوۡنَ أَتَذَرُ مُوسَىٰ وَقَوۡمَهُۥ لِيُفۡسِدُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَيَذَرَكَ وَءَالِهَتَكَۚ قَالَ سَنُقَتِّلُ أَبۡنَآءَهُمۡ وَنَسۡتَحۡيِۦ نِسَآءَهُمۡ وَإِنَّا فَوۡقَهُمۡ قَٰهِرُونَ ﴿١٢٧﴾
ههندێک له دهسهڵاتدارانی دارو دهستهی فیرعهون وتیان: ئایا (ههروا بهئاسانی) واز له موساو قهومهکهی دههێنیت بۆ ئهوهی خراپه و تاوان بچێنن لهم زهویهداو واز له خۆت و خواکانت بهێنن؟! فیرعهون وتی: (چۆن وازیان لێ دههێنین) لهمهودوا بهزۆریی کوڕهکانیان دهکوژین، ئافرهتانیشیان بهزیندوویی دههێڵینهوه (بۆ کهنیزهکی) و بهڕاستی ئێمه بهسهریاندا زاڵین و چاوپۆشیان لێناکهین.
Al-A'raf 7:150وَلَمَّا رَجَعَ مُوسَىٰٓ إِلَىٰ قَوۡمِهِۦ غَضۡبَٰنَ أَسِفٗا قَالَ بِئۡسَمَا خَلَفۡتُمُونِي مِنۢ بَعۡدِيٓۖ أَعَجِلۡتُمۡ أَمۡرَ رَبِّكُمۡۖ وَأَلۡقَى ٱلۡأَلۡوَاحَ وَأَخَذَ بِرَأۡسِ أَخِيهِ يَجُرُّهُۥٓ إِلَيۡهِۚ قَالَ ٱبۡنَ أُمَّ إِنَّ ٱلۡقَوۡمَ ٱسۡتَضۡعَفُونِي وَكَادُواْ يَقۡتُلُونَنِي فَلَا تُشۡمِتۡ بِيَ ٱلۡأَعۡدَآءَ وَلَا تَجۡعَلۡنِي مَعَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلظَّـٰلِمِينَ ﴿١٥٠﴾
جا کاتێک موسا گهڕایهوه بۆ لای قهومهکهی (زانی بووی خهریکی گوێرهکه پهرستین) زۆر بهتوڕهیی و پهستی و غهمباریهوه وتی: بهڕاستی دوای ڕۆشتنی من جێنشینیهکی خراپی منتان کرد، ئهوه پهلهتان کرد له وادهی پهروهردگارتاندا؟ (ئیتر لهداخی ئهو لادان و سهرگهردانیه) تابلۆکانی (تهورات)ی فڕێداو پهلاماری قژی (هاروون)ی برای داو ڕای کێشا بۆ لای خۆی، (هاروون) وتی: کوڕی دایکم (خهتای من نهبوو، من زۆر ههوڵمدا بهڵام بێ سوود بوو) به ڕاستی ئهو خهڵکه زۆریان بۆ هێنام و هێزیان لێسهندم، خهریک بوو بشمکوژن (کاکه گیان) کهوابوو دوژمنانم پێ شاد مهکه و لهگهڵ قهومی ستهمکاردا حسابم بۆ مهکه.
Al-Anfal 8:6يُجَٰدِلُونَكَ فِي ٱلۡحَقِّ بَعۡدَ مَا تَبَيَّنَ كَأَنَّمَا يُسَاقُونَ إِلَى ٱلۡمَوۡتِ وَهُمۡ يَنظُرُونَ ﴿٦﴾
ئهو کۆمهڵه ئیمانداره موجادهلهت لهگهڵ دهکهن له شتی ڕاست و دروستدا، دوای ڕوون بونهوهی (جهنگیان پێ ناخۆشه) وهک بدرێنه بهر بۆ مردن لهکاتێکدا بهچاوی خۆیان هۆکاری مهرگ ببینن.
Al-Anfal 8:7وَإِذۡ يَعِدُكُمُ ٱللَّهُ إِحۡدَى ٱلطَّآئِفَتَيۡنِ أَنَّهَا لَكُمۡ وَتَوَدُّونَ أَنَّ غَيۡرَ ذَاتِ ٱلشَّوۡكَةِ تَكُونُ لَكُمۡ وَيُرِيدُ ٱللَّهُ أَن يُحِقَّ ٱلۡحَقَّ بِكَلِمَٰتِهِۦ وَيَقۡطَعَ دَابِرَ ٱلۡكَٰفِرِينَ ﴿٧﴾
یادی ئهو کاته بکهنهوه خوا بهڵێنی پێدابوون که یهکێک لهو دوو دهستهیه بهڕاستی بۆ ئێوه دهبێت (یان کاروانهکه یان سهرکهوتن بهسهر لهشکرهکهدا) ئێوهش بهڕاستی ئاواته خوازن و حهز دهکهن کاروانه بێ چهک و ئاسانهکه بۆ ئێوه بێت، خوایش دهیهوێت حهق و ڕاستی بهفهرمانهکانی خۆی بچهسپێنێت و کافرانیش بنهبڕ بکات و ڕیشهکهنیان بکات...
Al-Anfal 8:8لِيُحِقَّ ٱلۡحَقَّ وَيُبۡطِلَ ٱلۡبَٰطِلَ وَلَوۡ كَرِهَ ٱلۡمُجۡرِمُونَ ﴿٨﴾
بۆ ئهوهی حهق و ڕاستی بچهسپێنێت و بهتاڵ و ناحهقیش پووچ بکاتهوه و لهناوی ببات، ههرچهنده تاوانبارو تاوانکاران پێیان ناخۆشه.
Al-Anfal 8:9إِذۡ تَسۡتَغِيثُونَ رَبَّكُمۡ فَٱسۡتَجَابَ لَكُمۡ أَنِّي مُمِدُّكُم بِأَلۡفٖ مِّنَ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةِ مُرۡدِفِينَ ﴿٩﴾
یادی ئهوکاته بکهنهوه کهله پهروهردگارتان دهپاڕانهوه و داوای یارمهتیتان لێ دهکرد، خوایش خێرا هات به هاناتانهوه و فهرمووی بهڕاستی من بهههزار فریشتهی تر یارمهتی و کۆمهکیتان دهکهم بهشوێن ئهوانی تردا.
Al-Anfal 8:10وَمَا جَعَلَهُ ٱللَّهُ إِلَّا بُشۡرَىٰ وَلِتَطۡمَئِنَّ بِهِۦ قُلُوبُكُمۡۚ وَمَا ٱلنَّصۡرُ إِلَّا مِنۡ عِندِ ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ﴿١٠﴾
ئهم یارمهتیهش جگهله مژدهیهکی خوایی شتێکی تر نهبوو، تا دڵهکانیشتان ئارام بگرێت و دڵنیابن بهو یارمهتیه، ئهگینا سهرکهوتن تهنها له لایهن خواوه نهبێت نیه، چونکه بهڕاستی ههر خوا خۆی باڵادهست و دانایه.
Al-Anfal 8:11إِذۡ يُغَشِّيكُمُ ٱلنُّعَاسَ أَمَنَةٗ مِّنۡهُ وَيُنَزِّلُ عَلَيۡكُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ لِّيُطَهِّرَكُم بِهِۦ وَيُذۡهِبَ عَنكُمۡ رِجۡزَ ٱلشَّيۡطَٰنِ وَلِيَرۡبِطَ عَلَىٰ قُلُوبِكُمۡ وَيُثَبِّتَ بِهِ ٱلۡأَقۡدَامَ ﴿١١﴾
ئهو مژده و ئارامی دڵه کاتێک بوو که خوای گهوره بهوهنهوز دایگرتن، بۆ ئهوهی هێمنیهک بێت بۆتان لهلایهن خۆیهوه و ئاوێکیشی له ئاسمانهوه بهسهرتاندا باراند بۆ ئهوهی خاوێنتان بکاتهوه پێی و پۆخڵی شهیتانتان لێ دوور بخاتهوه (تا له ڕووی جهسته و دڵ و دهروونهوه خاوێن بن)و دڵهکانتان بههێزو دامهزراو بکات و بیانبهستێت به خواوه و بهو ئاوه پێیهکانیشتان جێگیرو قایم بکات.