Al-Baqarah 2:30وَإِذۡ قَالَ رَبُّكَ لِلۡمَلَـٰٓئِكَةِ إِنِّي جَاعِلٞ فِي ٱلۡأَرۡضِ خَلِيفَةٗۖ قَالُوٓاْ أَتَجۡعَلُ فِيهَا مَن يُفۡسِدُ فِيهَا وَيَسۡفِكُ ٱلدِّمَآءَ وَنَحۡنُ نُسَبِّحُ بِحَمۡدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَۖ قَالَ إِنِّيٓ أَعۡلَمُ مَا لَا تَعۡلَمُونَ ﴿٣٠﴾
(ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) باسی ئهوه بكه له دێرین زهماندا) پهروهردگارت به فریشتهكانی وت: بهڕاستی من دهمهوێت له زهویدا جێنشینێك دابنێم (بۆ ئاوهدانی و دینداری)، فریشتهكان وتیان: ئایا كهسێكی تیادا دهكهیته جێنشین كه خراپهو تاوانی تیادا بچێنێت و خوێنرێژی تێدا ئهنجام بدات؟! لهكاتێكدا ئێمه تهسبیحات و سوپاس و ستایشت دهكهین و قهدرو ڕێزی تۆ چاك دهزانین و بهدوورت دهگرین لهو شتانهی شایستهی تۆ نین، (لهوهڵامیاندا) خوا فهرمووی: بێگومان ئهوهی ئێوه نایزانن من دهیزانم.
Al-Baqarah 2:35وَقُلۡنَا يَـٰٓـَٔادَمُ ٱسۡكُنۡ أَنتَ وَزَوۡجُكَ ٱلۡجَنَّةَ وَكُلَا مِنۡهَا رَغَدًا حَيۡثُ شِئۡتُمَا وَلَا تَقۡرَبَا هَٰذِهِ ٱلشَّجَرَةَ فَتَكُونَا مِنَ ٱلظَّـٰلِمِينَ ﴿٣٥﴾
ئینجا وتمان: ئهی ئادهم خۆت و هاوسهرت لهم بهههشتهدا ژیان بهرنهسهرو نیشتهجێ بن لهههر كوێ حهزدهكهن بخۆن و بخۆنهوه بهتێرو تهسهلی، بهڵام نزیكی ئهم درهخته مهكهون (درهختێكی دیاری كراو بۆ تاقی كردنهوه لێیان قهدهغه كرا) ئهگینا دهچنه ڕیزی ستهمكارانهوه.
Al-Baqarah 2:72وَإِذۡ قَتَلۡتُمۡ نَفۡسٗا فَٱدَّـٰرَ ٰٔتُمۡ فِيهَاۖ وَٱللَّهُ مُخۡرِجٞ مَّا كُنتُمۡ تَكۡتُمُونَ ﴿٧٢﴾
(یادی نیعمهتی ئاشكرا بوونی بكوژهكه بكهنهوه) چۆن كاتێك كهسێكتان كوشت و یهكسهر ئاژاوه له نێوانتاندا بهرپابوو، خوایش ئهوهی دهتانشاردهوه دهریخست و ئاشكرای كرد (كه بكوژ كێیه).
Al-Baqarah 2:102وَٱتَّبَعُواْ مَا تَتۡلُواْ ٱلشَّيَٰطِينُ عَلَىٰ مُلۡكِ سُلَيۡمَٰنَۖ وَمَا كَفَرَ سُلَيۡمَٰنُ وَلَٰكِنَّ ٱلشَّيَٰطِينَ كَفَرُواْ يُعَلِّمُونَ ٱلنَّاسَ ٱلسِّحۡرَ وَمَآ أُنزِلَ عَلَى ٱلۡمَلَكَيۡنِ بِبَابِلَ هَٰرُوتَ وَمَٰرُوتَۚ وَمَا يُعَلِّمَانِ مِنۡ أَحَدٍ حَتَّىٰ يَقُولَآ إِنَّمَا نَحۡنُ فِتۡنَةٞ فَلَا تَكۡفُرۡۖ فَيَتَعَلَّمُونَ مِنۡهُمَا مَا يُفَرِّقُونَ بِهِۦ بَيۡنَ ٱلۡمَرۡءِ وَزَوۡجِهِۦۚ وَمَا هُم بِضَآرِّينَ بِهِۦ مِنۡ أَحَدٍ إِلَّا بِإِذۡنِ ٱللَّهِۚ وَيَتَعَلَّمُونَ مَا يَضُرُّهُمۡ وَلَا يَنفَعُهُمۡۚ وَلَقَدۡ عَلِمُواْ لَمَنِ ٱشۡتَرَىٰهُ مَا لَهُۥ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ مِنۡ خَلَٰقٖۚ وَلَبِئۡسَ مَا شَرَوۡاْ بِهِۦٓ أَنفُسَهُمۡۚ لَوۡ كَانُواْ يَعۡلَمُونَ ﴿١٠٢﴾
جا جووهكان (وازیان له كتێبی خوا ـ تهورات ـ هێناو) شوێنی ئهوه كهوتن، كه شهیتانهكان دهیانخوێندهوه دهربارهی دهسهڵات و حكومهتی سولهیمان، (ئاشكرایه كه) ههرگیز سولهیمان كافر نهبووه، بهڵكو شهیتانهكان كافربوون و خهڵكیان فێری سیحرو جادوو دهكرد، ههروهها مهردومیان فێری ئهوه دهكرد كه بۆ هاروت و ماروت دابهزی بوو (كه دوو فریشته بوون) له بابل (مهبهستیشیان تێگهیاندنی خهڵكی بوو له سیحرو جادوو). ئهوانیش كهسیان فێری هیچ شتێك نهدهكرد تا پێیان نهوتایه: ئهم كارهی ئێمه بۆ تاقی كردنهوهیهو خۆت كافر مهكه (كهچی ههندێك ههر كۆڵیان نهداو) لهو فریشتانهوه شتی وافێر دهبوون كه ژن و مێردی پێ له یهك جوودا بكهن، (ههر چهنده) ئهو جادووگهرانه ناتوانن هیچ زیانێك به كهس بگهیهنن، مهگهر ویستی خوای لهسهر بێت، ئهو خهڵكه سهرگهردانه ههمیشه فێری شتێك دهبن كه زیانیان لێدهداو سوودی نیه بۆیان، بێگومان دهشزانن ئهوهی كاڵای وای كڕی بێت و شتی وافێر ببێت لهو دونیا هیچ بههرهیهكی دهست ناكهوێت، (بهڕاستی) ئهو شتهی ئهوان خۆیان پێ فرۆشتووه و كهوتونهته داوییهوه شتێكی زۆر ناپهسهنده ئهگهر بزانن و تێبگهن (چونكه سیحرو جادوو چهواشه كاریه و كارێكی نادروسته).
Al-Baqarah 2:128رَبَّنَا وَٱجۡعَلۡنَا مُسۡلِمَيۡنِ لَكَ وَمِن ذُرِّيَّتِنَآ أُمَّةٗ مُّسۡلِمَةٗ لَّكَ وَأَرِنَا مَنَاسِكَنَا وَتُبۡ عَلَيۡنَآۖ إِنَّكَ أَنتَ ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ ﴿١٢٨﴾
پهروهردگارا، ههردووكمان وا لێ بكه تهنها فهرمانبهردارو ملكهچی تۆبین و له نهوهكانیشمان ئوممهتێكی موسوڵمان و فهرمانبهردار بۆ خۆت فهراههم بهێنه و چۆنیهتی ڕێبازی بهندایهتیمان فێربكه و نیشانمان بدهو تهوبه و پهشیمانیمان لێ وهربگره، بێگومان تۆ خوایهكی زۆر تهوبه وهرگرو میهرهبان و دلۆڤانیت.
Al-Baqarah 2:187أُحِلَّ لَكُمۡ لَيۡلَةَ ٱلصِّيَامِ ٱلرَّفَثُ إِلَىٰ نِسَآئِكُمۡۚ هُنَّ لِبَاسٞ لَّكُمۡ وَأَنتُمۡ لِبَاسٞ لَّهُنَّۗ عَلِمَ ٱللَّهُ أَنَّكُمۡ كُنتُمۡ تَخۡتَانُونَ أَنفُسَكُمۡ فَتَابَ عَلَيۡكُمۡ وَعَفَا عَنكُمۡۖ فَٱلۡـَٰٔنَ بَٰشِرُوهُنَّ وَٱبۡتَغُواْ مَا كَتَبَ ٱللَّهُ لَكُمۡۚ وَكُلُواْ وَٱشۡرَبُواْ حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَكُمُ ٱلۡخَيۡطُ ٱلۡأَبۡيَضُ مِنَ ٱلۡخَيۡطِ ٱلۡأَسۡوَدِ مِنَ ٱلۡفَجۡرِۖ ثُمَّ أَتِمُّواْ ٱلصِّيَامَ إِلَى ٱلَّيۡلِۚ وَلَا تُبَٰشِرُوهُنَّ وَأَنتُمۡ عَٰكِفُونَ فِي ٱلۡمَسَٰجِدِۗ تِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِ فَلَا تَقۡرَبُوهَاۗ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ ءَايَٰتِهِۦ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمۡ يَتَّقُونَ ﴿١٨٧﴾
له شهوگاری ڕهمهزاندا تێكهڵ بوونتان لهگهڵ هاوسهرانتاندا حهڵاڵكراوه، ئهوان پۆشاكن بۆ ئێوه و ئێوهش پۆشاكن بۆ ئهوان، خوای گهوره دهیزانی كه ئێوه خۆتان دهخهڵهتاند (له نزیك بوونهوهتان له هاوسهرهكانتانهوه، چونكه دوودڵ بوون و نهتاندهزانی حهڵاڵه یان نا)، بهڵام خوای میهرهبان تۆبهی لێ وهرگرتن و لێتان خۆشبوو، كهوابوو له ئێسته بهدواوه (له شهوگاردا) نزیكییان بكهن و ئهوه داوابكهن خوا بۆی بڕیار داون (له نهوهی چاك و خواناس)، ده بخۆن و بخۆنهوه ههتا به ڕوونی بهرهبهیان و سپێدهتان بۆ دهردهكهوێت و له ڕۆژههڵاتهوه دیاردهدات و تاریكی شهو لادهبات، لهوهودوا ڕۆژووهكهتان ببهنه سهر تا شهو دادێت و (خۆرئاوا دهبێت) و نزیكیی لهگهڵ هاوسهرهكانتاندا مهكهن له كاتێكدا كه ئێوه بڕیاری مانهوهتان (بۆ خوا پهرستی) له مزگهوتهكاندا داوه، جا ئهوانهی كه باسكران چهند سنوورێكی خوان و مهیانبهزێنن و نزیكیان مهكهون، ئا بهوشێوهیه خوا ئایهت و ڕێنمووییهكانی خۆی ڕوون دهكاتهوه بۆ خهڵكی بۆ ئهوهی پارێزكاری بكهن.
Al-Baqarah 2:205وَإِذَا تَوَلَّىٰ سَعَىٰ فِي ٱلۡأَرۡضِ لِيُفۡسِدَ فِيهَا وَيُهۡلِكَ ٱلۡحَرۡثَ وَٱلنَّسۡلَۚ وَٱللَّهُ لَا يُحِبُّ ٱلۡفَسَادَ ﴿٢٠٥﴾
ههر کاتێک ئهو جۆره کهسه پشتی ههڵکردو دهسهڵاتی پهیدا کرد؛ ههوڵ و کۆشش دهدات له زهویدا تا ئاشوب بهرپا بکات و خراپه بڕوێنێت و کشتوکاڵ لهناو ببات و پاکتاو کردنی ڕهگهزی ئهنجام بدات، بێگومان خوا فهسادو خراپه و تاوانی ناوێت.
Al-Baqarah 2:222وَيَسۡـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلۡمَحِيضِۖ قُلۡ هُوَ أَذٗى فَٱعۡتَزِلُواْ ٱلنِّسَآءَ فِي ٱلۡمَحِيضِ وَلَا تَقۡرَبُوهُنَّ حَتَّىٰ يَطۡهُرۡنَۖ فَإِذَا تَطَهَّرۡنَ فَأۡتُوهُنَّ مِنۡ حَيۡثُ أَمَرَكُمُ ٱللَّهُۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلتَّوَّـٰبِينَ وَيُحِبُّ ٱلۡمُتَطَهِّرِينَ ﴿٢٢٢﴾
(ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) پرسیارت لێدهکهن دهربارهی (عادهتی مانگانهی ئافرهت) پێیان بڵێ: ئهوه ئازارو زهرهره، کهوابوو خۆتان به دوور بگرن له هاوسهرهکانتان که لهو حاڵهتهدا بن و نزیکیان مهکهون تا پاک دهبنهوه، جاکاتێک پاک و خاوێن بوونهوهو خۆیان شت بچنه لایان، بهو شێوهیهی که خوا فهرمانی داوه، بهڕاستی خوا تهوبهکاران و پاکانی خۆشدهوێت (ئهوانهی ڕواڵهت و ناوهڕۆکیان پاکه).
Al-Baqarah 2:223نِسَآؤُكُمۡ حَرۡثٞ لَّكُمۡ فَأۡتُواْ حَرۡثَكُمۡ أَنَّىٰ شِئۡتُمۡۖ وَقَدِّمُواْ لِأَنفُسِكُمۡۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّكُم مُّلَٰقُوهُۗ وَبَشِّرِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿٢٢٣﴾
ژنانی هاوسهرتان کێڵگهن بۆتان و شوێنی چاندنی وهچهن، جا به ههر شێوهیهک دهتانهوێت تۆو بوهشێننه ناو کێڵگهکهتانهوه (به هیوای بهرههم) و بۆ خۆتان دهست پێشکهری بکهن (سهرهتا هاوسهری خواناس و چاک ههڵبژێرن، لهوهودواش دوعاو نزاو خواپهرستی بهردهوام فهرامۆش مهکهن)و له خوابترسن و خۆتان له خراپه بپارێزن و چاک بزانن و دڵنیابن که به دیداری خوا شاد دهبن و ئهم مژدهیهش بده به ئیمانداران.
Al-Baqarah 2:228وَٱلۡمُطَلَّقَٰتُ يَتَرَبَّصۡنَ بِأَنفُسِهِنَّ ثَلَٰثَةَ قُرُوٓءٖۚ وَلَا يَحِلُّ لَهُنَّ أَن يَكۡتُمۡنَ مَا خَلَقَ ٱللَّهُ فِيٓ أَرۡحَامِهِنَّ إِن كُنَّ يُؤۡمِنَّ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِۚ وَبُعُولَتُهُنَّ أَحَقُّ بِرَدِّهِنَّ فِي ذَٰلِكَ إِنۡ أَرَادُوٓاْ إِصۡلَٰحٗاۚ وَلَهُنَّ مِثۡلُ ٱلَّذِي عَلَيۡهِنَّ بِٱلۡمَعۡرُوفِۚ وَلِلرِّجَالِ عَلَيۡهِنَّ دَرَجَةٞۗ وَٱللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ﴿٢٢٨﴾
ژنانی تهڵاقدراو، دهبێت تا سێ جار عادهتی مانگانه چاوهڕێ بکهن و (شوونهکهنهوه) و حهڵاڵ نیه بۆیان ئهوهی خوا له منداڵدانیاندا دروستی کردووه (منداڵ یان حهیز) بیشارنهوه، ئهگهر باوهڕیان به خواو بهرۆژی دوایی دامهزراوه، (لهو ماوهیهدا) هاوسهرهکانیان شایستهن بهگێڕانهوهیان له ماوهی چاوهروانی و عیدهدا، ئهگهر ویستیان چاکسازی له ژیانی خۆیاندا بکهن (ئهمهش بۆ تهڵاقی ڕهجعی یه)، ژنان مافیان ههیه بهسهر پیاوانهوه بهوێنهی ئهو مافانهی که بۆ پیاوانه لهسهر ژنان بهگوێرهی باو و نهریتێک که پهسهنده له ئیسلامدا و پیاوان بهسهر ئافرهتانهوه یهک پلهیان ههیه (ئهویش دهسهڵاتی گێڕانهوهی ژنهکانیانه لهکاتی تهڵاقی ڕهجعیدا)و خوا باڵادهست و دانایه (باڵادهسته بهسهر ههموواندا و دانایه له دابهشکردنی ماف و ئهرکهکاندا).
Al-Baqarah 2:229ٱلطَّلَٰقُ مَرَّتَانِۖ فَإِمۡسَاكُۢ بِمَعۡرُوفٍ أَوۡ تَسۡرِيحُۢ بِإِحۡسَٰنٖۗ وَلَا يَحِلُّ لَكُمۡ أَن تَأۡخُذُواْ مِمَّآ ءَاتَيۡتُمُوهُنَّ شَيۡـًٔا إِلَّآ أَن يَخَافَآ أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ ٱللَّهِۖ فَإِنۡ خِفۡتُمۡ أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ ٱللَّهِ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡهِمَا فِيمَا ٱفۡتَدَتۡ بِهِۦۗ تِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِ فَلَا تَعۡتَدُوهَاۚ وَمَن يَتَعَدَّ حُدُودَ ٱللَّهِ فَأُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلظَّـٰلِمُونَ ﴿٢٢٩﴾
تهڵاقێک (که پیاو بتوانێت هاوسهرهکهی تێدا بگێڕێتهوه) دووجاره، دووکهڕهته (پیاو بۆی ههیه تهڵاقی هاوسهرهکهی بدات و چاکترین شێوازی ئهوهیه که له سوننهتی پێغهمبهردا (صلی الله علیه وسلم) ڕوون کراوهتهوه)، لهوهودوا واته بۆ سێههم جار ئیتر ئهگهر دهیهوێت ژیانی هاوسهریی بباته سهر (نابێت تهڵاق بێت بهدهمیداو ئهگهر هات) دهبێت بهچاکی و بهڕێک و پێکی دهست بهرداری ببێت و بۆتان حهڵاڵ نیه هیچ شتێکیان لێ بسێننهوه له مارهیی و ئهو شتانهی پێتان بهخشیوون، مهگهر بترسن لهوهی که نهتوانن سنوورهکانی خوا چاودێری بکهن و (ستهم له یهک بکهن)، خۆ ئهگهر (ئهی قازییهکان، ئهی خێرخوازان) ترسان لهوهی که ژن ومێردهکه سنووری خوا ڕاناگرن و (خۆیان گوناهبار دهکهن) ئهوه ئێوه هیچ گوناهبار نابن کاتێک که دڵنیان ئافرهتهکه دهیهوێت (به ههندێک سامان، یان دهست ههڵگرتن له ههندێک مارهیی) خۆی ڕزگار بکات، دڵنیابن ئهو شتانهی که باسکران سنوورهکانی خوای پهروهردگارن، لێی مهترازێن و سنوورشکێنی مهکهن، ئهوهی دهستدرێژی بکاته سهر سنوورهکانی خوا، ئا ئهو جۆره کهسانه ستهمکارن.
Al-Baqarah 2:230فَإِن طَلَّقَهَا فَلَا تَحِلُّ لَهُۥ مِنۢ بَعۡدُ حَتَّىٰ تَنكِحَ زَوۡجًا غَيۡرَهُۥۗ فَإِن طَلَّقَهَا فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡهِمَآ أَن يَتَرَاجَعَآ إِن ظَنَّآ أَن يُقِيمَا حُدُودَ ٱللَّهِۗ وَتِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِ يُبَيِّنُهَا لِقَوۡمٖ يَعۡلَمُونَ ﴿٢٣٠﴾
خۆ ئهگهر (بۆ جاری سێههم، پیاو ژنهکهی خۆی) تهڵاقدا، ئهوه ئیتر جارێکی تر بۆی حهڵاڵ نابێت مهگهر دوای ئهوهی شوویهکی تر بکات و (هاوسهری دووههمی بهشێوهیهکی ئاسایی تهڵاقی بدات، یان بمرێت)، ئهوه بۆیان ههیه بگهڕێنهوه بۆ لای یهکترو (ژیانی ژن و مێردایهتی دهست پێبکهنهوه)، ئهگهر گومان و ڕایان وابوو دهتوانن سنوورهکانی خوا ڕاگرن و (ژیانێکی ئاسودهیی ببهنه سهر)، جا ئهوهی که باسکرا سنوورهکانی خوای گهورهن، ڕوونیان دهکاتهوه بۆ گهلێک که بزانن و تێبگهن.
Al-Baqarah 2:232وَإِذَا طَلَّقۡتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَبَلَغۡنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا تَعۡضُلُوهُنَّ أَن يَنكِحۡنَ أَزۡوَٰجَهُنَّ إِذَا تَرَٰضَوۡاْ بَيۡنَهُم بِٱلۡمَعۡرُوفِۗ ذَٰلِكَ يُوعَظُ بِهِۦ مَن كَانَ مِنكُمۡ يُؤۡمِنُ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِۗ ذَٰلِكُمۡ أَزۡكَىٰ لَكُمۡ وَأَطۡهَرُۚ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ وَأَنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ ﴿٢٣٢﴾
ههروهها ئهگهر ژنانتان تهڵاقداو گهیشتنه کۆتایی عادهی مانگانهیان، ئێوه (ئهی کهسوکاری ژن) مهبنه کۆسپ له ڕێگهیاندا ئهگهر ویستیان شوو بکهنهوه به هاوسهرهکانیان، (یاخود ویستیان شوویهکی تر بکهن)، کاتێک ئهوان له نێوان خۆیاندا ڕهزامهندییان نواند به شێوهیهکی جوان، ئهم (فهرمان و ڕێنمووییانه) ئامۆژگاری ئهو کهسانهی پێ دهکرێت له ئێوه که باوهڕی به خواو ڕۆژی قیامهت ههبێت، ئهو جۆره ڕهفتار و کردهوانهتان جوانترو پهسهندترو خاوێنتره، خوای پهروهردگاریش چاک دهزانێرت (چی خێره بۆتان) و ئێوه نایزانن و دهرکی ناکهن.
Al-Baqarah 2:233۞وَٱلۡوَٰلِدَٰتُ يُرۡضِعۡنَ أَوۡلَٰدَهُنَّ حَوۡلَيۡنِ كَامِلَيۡنِۖ لِمَنۡ أَرَادَ أَن يُتِمَّ ٱلرَّضَاعَةَۚ وَعَلَى ٱلۡمَوۡلُودِ لَهُۥ رِزۡقُهُنَّ وَكِسۡوَتُهُنَّ بِٱلۡمَعۡرُوفِۚ لَا تُكَلَّفُ نَفۡسٌ إِلَّا وُسۡعَهَاۚ لَا تُضَآرَّ وَٰلِدَةُۢ بِوَلَدِهَا وَلَا مَوۡلُودٞ لَّهُۥ بِوَلَدِهِۦۚ وَعَلَى ٱلۡوَارِثِ مِثۡلُ ذَٰلِكَۗ فَإِنۡ أَرَادَا فِصَالًا عَن تَرَاضٖ مِّنۡهُمَا وَتَشَاوُرٖ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡهِمَاۗ وَإِنۡ أَرَدتُّمۡ أَن تَسۡتَرۡضِعُوٓاْ أَوۡلَٰدَكُمۡ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡكُمۡ إِذَا سَلَّمۡتُم مَّآ ءَاتَيۡتُم بِٱلۡمَعۡرُوفِۗ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ بِمَا تَعۡمَلُونَ بَصِيرٞ ﴿٢٣٣﴾
دایکان (تهڵاقدراو بن یان نهء) دوو ساڵی تهواو با شیر به منداڵهکانیان بدهن بۆ ههر کهس که دهیهوێت شیری تهواو بدات و پێویسته لهسهر ئهو کهسهی خاوهنی منداڵهکهیه (واته باوکی یان بهخێوکهری) ڕزق و ڕۆزی و پۆشاک به شێوهیهکی جوان و پهسهندی ئایین ئاماده بکات، ئهرک لهسهر هیچ کهس دانانرێت جگه له توانای خۆی، نابێت هیچ دایکێک زیانی پێ بگهیهنرێت بههۆی منداڵهکهیهوه، ههروهها باوکیشی نابێت زیانی پێ بگهیهنرێت بههۆیمنداڵهکهیهوه و لهسهر میراتگری منداڵهکهشه وێنهی ئهو مافانهی که باسکران، خۆ ئهگهر دایک و باوک ههر کاتێک به ڕهزامهندی و پرس و ڕای ههردوولایان ویستیان منداڵهکهیان له شیر ببڕنهوه، ئهوه قهیناکات و هیچ گوناهیان لهسهر نی یه لهو بارهیهوه، خۆ ئهگهر ویستتان دایهن بۆ شیر پێدانی منداڵهکانتان بگرن، ئهوهش قهیناکات و هیچ گوناهتان لهسهر نی یه، بهمهرجێک ماف و کرێیان بهجوانی و شایسته پێ بدهن، له خوا بترسن و پارێزکاربن و چاک بزانن بهڕاستی خوا زۆر بینایه بهو کارو کردهوانهی که ئهنجامی دهدهن.
Ali 'Imran 3:6هُوَ ٱلَّذِي يُصَوِّرُكُمۡ فِي ٱلۡأَرۡحَامِ كَيۡفَ يَشَآءُۚ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ﴿٦﴾
ئهو خوایه زاتێکه نهخشهی ڕووخسارتان له منداڵدانهکاندا دهکێشێت چۆن بیهوێت، هیچ پهرستراوێکی بهڕاست نی یه جگه لهو خوایه و ئهو زاته باڵادهست و دانا و کاربهجێ یه.
Ali 'Imran 3:36فَلَمَّا وَضَعَتۡهَا قَالَتۡ رَبِّ إِنِّي وَضَعۡتُهَآ أُنثَىٰ وَٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِمَا وَضَعَتۡ وَلَيۡسَ ٱلذَّكَرُ كَٱلۡأُنثَىٰۖ وَإِنِّي سَمَّيۡتُهَا مَرۡيَمَ وَإِنِّيٓ أُعِيذُهَا بِكَ وَذُرِّيَّتَهَا مِنَ ٱلشَّيۡطَٰنِ ٱلرَّجِيمِ ﴿٣٦﴾
بهڵام کاتێک منداڵهکهی بوو (به دڵشکاویهوه) وتی: پهروهردگارا خۆ من کچم بوو، بێگومان خوا خۆی چاک دهزانێت که چی بووه، (خۆ ئاشکرایه) کوڕیش وهکو نی یه (لهگهلێ ڕووهوه و ههریهکه ئهرک و فرمانی خۆی ههیه، ئهوهی به ئافرهت دهکرێت بهپیاو ناکرێت، بهپێچهوانهشهوه، ژن و پیاو تهواوکاری یهکترن و هیچیان لای خوا کهم ڕێزنین ئهرکی خزمهتکاری بیت المقدسیش بهو ناکرێت)، منیش بهڕاستی ناوم نا مهریهم و من ئهیپارێزم بهتۆ خۆی و وهچهکهی له شهیتانی ڕهجم کراو.
Ali 'Imran 3:38هُنَالِكَ دَعَا زَكَرِيَّا رَبَّهُۥۖ قَالَ رَبِّ هَبۡ لِي مِن لَّدُنكَ ذُرِّيَّةٗ طَيِّبَةًۖ إِنَّكَ سَمِيعُ ٱلدُّعَآءِ ﴿٣٨﴾
ئا لهو کات و شوێنهدا، زهکهریا هانا و نزای بۆ پهروهردگاری لێ بهرز بۆوه و وتی: پهروهردگارا نهوهی چاک و پاکم پێ ببهخشه، بهڕاستی تۆ بیسهری دوعا و نزایت.
Ali 'Imran 3:39فَنَادَتۡهُ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ وَهُوَ قَآئِمٞ يُصَلِّي فِي ٱلۡمِحۡرَابِ أَنَّ ٱللَّهَ يُبَشِّرُكَ بِيَحۡيَىٰ مُصَدِّقَۢا بِكَلِمَةٖ مِّنَ ٱللَّهِ وَسَيِّدٗا وَحَصُورٗا وَنَبِيّٗا مِّنَ ٱلصَّـٰلِحِينَ ﴿٣٩﴾
جا یهکسهر فریشته جبرئیل بانگی کرد لهکاتێکدا زهکهریا له میحرابهکهدا وهستا بوو، نوێژی دهکرد، (وتی) بهڕاستی خوای گهوره مژدهت دهداتێ به بهخشینی کوڕێک ناوی یهحیایه، بهڕاستدانهری فهرمانی تایبهتی خوایه و گهوره و ڕێزداره و خۆپارێزه له گوناهان و پێغهمبهرێکه له چاکان.
Ali 'Imran 3:40قَالَ رَبِّ أَنَّىٰ يَكُونُ لِي غُلَٰمٞ وَقَدۡ بَلَغَنِيَ ٱلۡكِبَرُ وَٱمۡرَأَتِي عَاقِرٞۖ قَالَ كَذَٰلِكَ ٱللَّهُ يَفۡعَلُ مَا يَشَآءُ ﴿٤٠﴾
زاکهریا وتی: پهروهردگارا؛ ئاخۆ چۆن منداڵم پێ دهبهخشیت خۆ من پیری تهنگی پێ ههڵچنیووم، هاوسهرهکهشم سک ناکات، خوای گهورهش فهرمووی: کاری خوا ههر ئاوایه و ههر چیهکی بوێت، دهیکات.
Ali 'Imran 3:47قَالَتۡ رَبِّ أَنَّىٰ يَكُونُ لِي وَلَدٞ وَلَمۡ يَمۡسَسۡنِي بَشَرٞۖ قَالَ كَذَٰلِكِ ٱللَّهُ يَخۡلُقُ مَا يَشَآءُۚ إِذَا قَضَىٰٓ أَمۡرٗا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ ﴿٤٧﴾
ئهوسا مهریهم وتی: پهروهردگارا، جا چۆن من منداڵم دهبێت: خۆ کهس توخنم نهکهوتووه، (جوبرهئیل فهرمووی): ویست و فهرمانی خوا ههروایه و چی بوێت، دروستی دهکات، ههر کاتێک شتێکی بوێت تهنها پێی بڵێ ببه، دهستبهجێ دهبێت.
Ali 'Imran 3:103وَٱعۡتَصِمُواْ بِحَبۡلِ ٱللَّهِ جَمِيعٗا وَلَا تَفَرَّقُواْۚ وَٱذۡكُرُواْ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ إِذۡ كُنتُمۡ أَعۡدَآءٗ فَأَلَّفَ بَيۡنَ قُلُوبِكُمۡ فَأَصۡبَحۡتُم بِنِعۡمَتِهِۦٓ إِخۡوَٰنٗا وَكُنتُمۡ عَلَىٰ شَفَا حُفۡرَةٖ مِّنَ ٱلنَّارِ فَأَنقَذَكُم مِّنۡهَاۗ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمۡ ءَايَٰتِهِۦ لَعَلَّكُمۡ تَهۡتَدُونَ ﴿١٠٣﴾
(ههوڵ بدهن) ههر ههموتان به توندی دهست بگرن به ئاینی خواوهو پهرت و بڵاو مهب، یادی نازو نیعمهتی خوا بکهنهوه لهسهرتان، (چونکه) کاتی خۆی دوژمنی یهکتر بوون، ئهوه بوو دڵهکانتانی بههۆی نیعمهتی (ئیسلامهوه) پهیوهست کرد بهیهکهوه و ههموو بوونه برای یهکتر (ههروهها ئهو کاته) ئێوه لهسهر لێواری چاڵێکی ئاگر وهستا بوون و (خهریک بوو بکهونه ناوی)، باڵام خوا (بهڕهحم و میهرهبانی خۆی) لهو ئاگره ڕزگاری کردن، ئابهو شێوهیه خوا ئایهتهکانی خۆیتان بۆ ڕوون دهکاتهوه، بۆ ئهوهی هیدایهت وهربگرن.
An-Nisa 4:1يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُواْ رَبَّكُمُ ٱلَّذِي خَلَقَكُم مِّن نَّفۡسٖ وَٰحِدَةٖ وَخَلَقَ مِنۡهَا زَوۡجَهَا وَبَثَّ مِنۡهُمَا رِجَالٗا كَثِيرٗا وَنِسَآءٗۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ ٱلَّذِي تَسَآءَلُونَ بِهِۦ وَٱلۡأَرۡحَامَۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَيۡكُمۡ رَقِيبٗا ﴿١﴾
ئهی خهڵکینه له خهشم و ناڕهزایی ئهو پهروهردگارهتان خۆ بپارێزن که ئێوهی له تاکه نهفسێک دروست کردووه، ههر لهو نهفسهش هاوسهرهکهی بهدی هێناو لهو دووانه پیاوان و ژنانی زۆری خستۆتهوه و بڵاوکردهوه، ههروهها لهو خوایه بترسن که له یهکتر داوا دهکهن بهناوهێنانی ئهوهوه، ههوڵ بدهن پهیوهندی خزمایهتیش بپارێزن و (پتهوی بکهن)چونکه بهڕاستی خوا (ههمیشه و بهردهوام) چاودێره بهسهرتانهوه.
An-Nisa 4:3وَإِنۡ خِفۡتُمۡ أَلَّا تُقۡسِطُواْ فِي ٱلۡيَتَٰمَىٰ فَٱنكِحُواْ مَا طَابَ لَكُم مِّنَ ٱلنِّسَآءِ مَثۡنَىٰ وَثُلَٰثَ وَرُبَٰعَۖ فَإِنۡ خِفۡتُمۡ أَلَّا تَعۡدِلُواْ فَوَٰحِدَةً أَوۡ مَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُكُمۡۚ ذَٰلِكَ أَدۡنَىٰٓ أَلَّا تَعُولُواْ ﴿٣﴾
ئهگهر ترسان له ئهنجام نهدانی دادپهروهری لهگهڵ کچه بێ باوکهکاندا (ئهگهر بیانکهنه هاوسهرتان، ئهوه واز لهوان بهێنن)، ئهوه له ئافرهتانی تر که حهڵاڵن بۆتان ژن ماره بکهن دوو دوو، یان سیان سیان، یان چوار چوار، (ئهڵبهته له یهک هاوسهر زیاتر مهرج و بارودۆخی تایبهتی خۆی ههیه) خۆ ئهگهر ترسان لهوهی که نهتوانن دادپهروهر بن (لهنێوان هاوسهرهکانتاندا) ئهوه با یهک ژن ماره بکهن، یان ئهو کهنیزهکانهی که ههتانن (که دیاردهیهکی کاتی بوو، ئیسلام بنهبڕی کرد)، ئهوهی که باسکرا نزیکتره لهوهی ستهم نهکهن (ئهگهر پهیڕهوی بکهن).
An-Nisa 4:19يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا يَحِلُّ لَكُمۡ أَن تَرِثُواْ ٱلنِّسَآءَ كَرۡهٗاۖ وَلَا تَعۡضُلُوهُنَّ لِتَذۡهَبُواْ بِبَعۡضِ مَآ ءَاتَيۡتُمُوهُنَّ إِلَّآ أَن يَأۡتِينَ بِفَٰحِشَةٖ مُّبَيِّنَةٖۚ وَعَاشِرُوهُنَّ بِٱلۡمَعۡرُوفِۚ فَإِن كَرِهۡتُمُوهُنَّ فَعَسَىٰٓ أَن تَكۡرَهُواْ شَيۡـٔٗا وَيَجۡعَلَ ٱللَّهُ فِيهِ خَيۡرٗا كَثِيرٗا ﴿١٩﴾
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه دروست نیه بۆتان ژنان به زۆر بکهنه میراتی خۆتان و دهستیان بهسهردا بگرن، (وهکو کهلوپهلی تری ناوماڵ)، ناچاریان مهکهن تا ههندێک مارهییتان بۆ بگهڕێننهوه، مهگهر ئهوان گوناهێکی ئاشکراو دیار ئهنجام بدهن، هاوژینییان بهجوانی لهگهڵدا بهرنهسهر، خۆ ئهگهر خۆشتان نهویستن و لێیان بێزار بوون، ئهوه دوور نیه و دهشێت حهزتان له شتێک نهبێت و خوا بیکات بهمایهی خێرو بێری زۆرو بێ سنوور.
An-Nisa 4:57وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ سَنُدۡخِلُهُمۡ جَنَّـٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدٗاۖ لَّهُمۡ فِيهَآ أَزۡوَٰجٞ مُّطَهَّرَةٞۖ وَنُدۡخِلُهُمۡ ظِلّٗا ظَلِيلًا ﴿٥٧﴾
ئهوانهش که باوهڕیان هێناوهو کارو کردهوهی چاکه ئهنجام دهدهن لهئایندهیهکی نزیکدا دهیانخهینه ناو باخهکانی بهههشتهوه که چهندهها ڕووبار (بهژێر درهختهکانیداو به بهردهم کۆشکهکانیدا) دهڕوات و لهوێدا ژیانی ههمیشهیی و بهردهوام دهبهنه سهر، هاوڕێ لهگهڵ چهندهها هاوسهری پاک و بێگهردو خاوێن و پاکیزهدا، ههروهها دهیانخهینه ژێر سایهی سێبهری جوان و ڕازاوهی ههمیشهیی یهوه (نه گهرمایان دهبێت، نه سهرما).
An-Nisa 4:93وَمَن يَقۡتُلۡ مُؤۡمِنٗا مُّتَعَمِّدٗا فَجَزَآؤُهُۥ جَهَنَّمُ خَٰلِدٗا فِيهَا وَغَضِبَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِ وَلَعَنَهُۥ وَأَعَدَّ لَهُۥ عَذَابًا عَظِيمٗا ﴿٩٣﴾
ههر کهسێک بهدهستی ئهنقهست ئیماندارێک بکوژێت (بهحهلالی بزانێت)، ئهوه تۆڵهی ئهو کهسه دۆزهخه، نهمره تیایدا، ههروهها خوا لێی توڕه بووه و نهفرینی لێکردووه و سزایهکی گهوره و بێ سنووری بۆ ئاماده کردووه.
Al-An'am 6:143ثَمَٰنِيَةَ أَزۡوَٰجٖۖ مِّنَ ٱلضَّأۡنِ ٱثۡنَيۡنِ وَمِنَ ٱلۡمَعۡزِ ٱثۡنَيۡنِۗ قُلۡ ءَآلذَّكَرَيۡنِ حَرَّمَ أَمِ ٱلۡأُنثَيَيۡنِ أَمَّا ٱشۡتَمَلَتۡ عَلَيۡهِ أَرۡحَامُ ٱلۡأُنثَيَيۡنِۖ نَبِّـُٔونِي بِعِلۡمٍ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ ﴿١٤٣﴾
(خوای گهوره) ههشت جووت ماڵاتی (بۆ خزمهتی ئادهمیزاد دروستکردووه) لهمهڕ جوتێک و لهبزنیش جوتێک (ئهی محمد (صلى الله عليه وسلم) بهو نهفامانه بڵێ که ههر له خۆیانهوه شت حهرام دهکهن) ئایا خواردنی گۆشتی نێرهکانی حهرام کردووه یان مێیهکان یان ئهوهی کهله سکی مێیهکاندا ههیه؟! ئهگهر ئێوه ڕاست دهکهن و بهڵگهیهکی زانستیتان ههیه، بۆمان ڕوون بکهنهوه؟!
Al-An'am 6:151۞قُلۡ تَعَالَوۡاْ أَتۡلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمۡ عَلَيۡكُمۡۖ أَلَّا تُشۡرِكُواْ بِهِۦ شَيۡـٔٗاۖ وَبِٱلۡوَٰلِدَيۡنِ إِحۡسَٰنٗاۖ وَلَا تَقۡتُلُوٓاْ أَوۡلَٰدَكُم مِّنۡ إِمۡلَٰقٖ نَّحۡنُ نَرۡزُقُكُمۡ وَإِيَّاهُمۡۖ وَلَا تَقۡرَبُواْ ٱلۡفَوَٰحِشَ مَا ظَهَرَ مِنۡهَا وَمَا بَطَنَۖ وَلَا تَقۡتُلُواْ ٱلنَّفۡسَ ٱلَّتِي حَرَّمَ ٱللَّهُ إِلَّا بِٱلۡحَقِّۚ ذَٰلِكُمۡ وَصَّىٰكُم بِهِۦ لَعَلَّكُمۡ تَعۡقِلُونَ ﴿١٥١﴾
(ئهی محمد (صلى الله عليه وسلم) پێیان بڵێ: (خهڵکینه) وهرن با ئهو شتانهتان بۆ بخوێنمهوه که پهروهردگارتان حهرامی کردووه لهسهرتان، (یهکهمیان ئهوهیه) که هیچ شتێک نهکهن بهشهریک و هاوهڵ بۆی، (دووههمیان ئهوهیه) که چاک ڕهفتار بن لهگهڵ دایک و باوکتاندا، (سێههمیان) منداڵانی خۆتان لهبهر برسێتی و نهداری مهکوژن، چونکه ئێمه (پهکتان ناخهین) ڕزق و ڕۆزی ئێوهش و ئهوانیش دهدهین، (چوارههمیان) نزیکی گوناهو تاوانهکان مهکهون، چ ئهوهی که ئاشکراو بووه و چ ئهوهی که شاراوه و پهنهانه بووه، (پێنجهمیان) هیچ کهسیش مهکوژن که خوا حهرامی کردووه مهگهر بهحهق نهبێت، ئهوهی که خوێندمهوه بۆتان خوا فهرمانی پێکردوون بۆ ئهوهی ژیرو هۆشمهند بن.
Al-A'raf 7:19وَيَـٰٓـَٔادَمُ ٱسۡكُنۡ أَنتَ وَزَوۡجُكَ ٱلۡجَنَّةَ فَكُلَا مِنۡ حَيۡثُ شِئۡتُمَا وَلَا تَقۡرَبَا هَٰذِهِ ٱلشَّجَرَةَ فَتَكُونَا مِنَ ٱلظَّـٰلِمِينَ ﴿١٩﴾
(تۆش) ئهی ئادهم، خۆت و هاوسهرهکهت لهبهههشتدا نیشتهجێ بن، جا له ههر کوێ ئارهزووتان لێ بوو (خواردهمهنی و میوهیه) بخۆن، (بهڵام) نزیکی ئهم درهخته مهکهون (درهختێکی تایبهتی بهرداربوو، بۆ تاقی کردنهوهیان خوای گهوره بڕیاریدا که ههر نزیکی نهکهون، چ جای له بهرو بوومی بخۆن) ئهو کاته دهچنه ڕیزی ستهمکارانهوه.
Al-A'raf 7:127وَقَالَ ٱلۡمَلَأُ مِن قَوۡمِ فِرۡعَوۡنَ أَتَذَرُ مُوسَىٰ وَقَوۡمَهُۥ لِيُفۡسِدُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَيَذَرَكَ وَءَالِهَتَكَۚ قَالَ سَنُقَتِّلُ أَبۡنَآءَهُمۡ وَنَسۡتَحۡيِۦ نِسَآءَهُمۡ وَإِنَّا فَوۡقَهُمۡ قَٰهِرُونَ ﴿١٢٧﴾
ههندێک له دهسهڵاتدارانی دارو دهستهی فیرعهون وتیان: ئایا (ههروا بهئاسانی) واز له موساو قهومهکهی دههێنیت بۆ ئهوهی خراپه و تاوان بچێنن لهم زهویهداو واز له خۆت و خواکانت بهێنن؟! فیرعهون وتی: (چۆن وازیان لێ دههێنین) لهمهودوا بهزۆریی کوڕهکانیان دهکوژین، ئافرهتانیشیان بهزیندوویی دههێڵینهوه (بۆ کهنیزهکی) و بهڕاستی ئێمه بهسهریاندا زاڵین و چاوپۆشیان لێناکهین.
Al-A'raf 7:189۞هُوَ ٱلَّذِي خَلَقَكُم مِّن نَّفۡسٖ وَٰحِدَةٖ وَجَعَلَ مِنۡهَا زَوۡجَهَا لِيَسۡكُنَ إِلَيۡهَاۖ فَلَمَّا تَغَشَّىٰهَا حَمَلَتۡ حَمۡلًا خَفِيفٗا فَمَرَّتۡ بِهِۦۖ فَلَمَّآ أَثۡقَلَت دَّعَوَا ٱللَّهَ رَبَّهُمَا لَئِنۡ ءَاتَيۡتَنَا صَٰلِحٗا لَّنَكُونَنَّ مِنَ ٱلشَّـٰكِرِينَ ﴿١٨٩﴾
خوا ئهو زاتهیه که ئێوهی لهیهک نهفس و لهیهک شت دروست کردوهو ههر لهویش جووتهکهی بهدی هێنا، بۆئهوهی ئارامی لهلا بگرێت، جا کاتێک پیاوهکه چووه لای هاوسهرهکهی، ئهویش سکی پڕبوو بهکۆرپهلهیهکی سووک، (تا ماوهی ١٢٠ ڕۆژ) ئافرهتهکهش تێپهڕی کرد بهو ماوهیهدا، ئینجا کاتێک که باری بهرهو سهنگینی دهچێت ئهو ژن و مێرده له خوا دهپاڕێنهوهو دهڵێن: خوایه سوێند به تۆ، ئهگهر منداڵێکی باش و بێ عهیبمان پێببهخشیت، ئهوه بهڕاستی له سوپاسگوزارانی تۆ دهبین.
Al-Anfal 8:62وَإِن يُرِيدُوٓاْ أَن يَخۡدَعُوكَ فَإِنَّ حَسۡبَكَ ٱللَّهُۚ هُوَ ٱلَّذِيٓ أَيَّدَكَ بِنَصۡرِهِۦ وَبِٱلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿٦٢﴾
خۆ ئهگهر خوانهناسان (به داخوازی ڕێکهوتن و ئاشتی) ویستیان بتخهڵهتێنن، ئهوه دڵنیابه که پشتیوانیی خوا بهسه (که نهیهڵێت بکهویته ناو پیلان و نهخشهیانهوه) چونکه ههر ئهو زاته کاتی خۆی پشتیوانیی لێکردیت و سهری خستیت و ئیماندارانیشی کرده هۆیهک بۆ بهدهستهێنانی سهرکهوتن...
Al-Anfal 8:63وَأَلَّفَ بَيۡنَ قُلُوبِهِمۡۚ لَوۡ أَنفَقۡتَ مَا فِي ٱلۡأَرۡضِ جَمِيعٗا مَّآ أَلَّفۡتَ بَيۡنَ قُلُوبِهِمۡ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ أَلَّفَ بَيۡنَهُمۡۚ إِنَّهُۥ عَزِيزٌ حَكِيمٞ ﴿٦٣﴾
دڵهکانیشیانی بهست بهیهکهوه، ئهگهر ههرچی دارایی زهوی ههیه، ههر ههموویت خهرج بکردایه تا دڵهکانیانت پهیوهند بکردایه به یهکهوه، ئهوه نهتدهتوانی ئهو دڵانه پهیوهست بکهیت بهیهکهوه، بهڵام خوا (بههۆی ئاینی ئیسلامهوه) خۆشی و یهکێتی و برایهتی له نێوانیاندا بهرپاکرد، چونکه بهڕاستی ئهو زاته باڵادهست و دانایه.
Al-Anfal 8:75وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مِنۢ بَعۡدُ وَهَاجَرُواْ وَجَٰهَدُواْ مَعَكُمۡ فَأُوْلَـٰٓئِكَ مِنكُمۡۚ وَأُوْلُواْ ٱلۡأَرۡحَامِ بَعۡضُهُمۡ أَوۡلَىٰ بِبَعۡضٖ فِي كِتَٰبِ ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمُۢ ﴿٧٥﴾
ئهوانهش که باوهڕیان هێناوه له دوای کۆچ کردنی یهکهم و کۆچیان کردو ههوڵ و کۆششیاندا (له پێناوی گهیاندنی بهرنامهی خوا) لهگهڵ ئێوهدا، ئا ئهوانهش له ئێوهن (پلهی ئێوهیان ههیه)، ئهوانهش که (سهرهڕای پهیوهندی ئیمانی) پهیوهندی خزمایهتیشیان ههیه، ههندێکیان شایستهترن بهههندێکی تریانهوه له بهرنامهی خوادا (واته ئهوان شایستهترن له میرات بهریدا بۆ یهکتری)، بهڕاستی خوا به ههموو شتێک زاناو ئاگایه.
Hud 11:69وَلَقَدۡ جَآءَتۡ رُسُلُنَآ إِبۡرَٰهِيمَ بِٱلۡبُشۡرَىٰ قَالُواْ سَلَٰمٗاۖ قَالَ سَلَٰمٞۖ فَمَا لَبِثَ أَن جَآءَ بِعِجۡلٍ حَنِيذٖ ﴿٦٩﴾
سوێند بهخوا بێگومان وهفدێکی ڕهوانه کراوی ئێمه (له فریشته) هاتنه لای ئیبراهیم به مژدهوه (مژدهی بوونی منداڵێك) و وتیان: سڵاوی خوات لێ بێت، ئهمیش وتی: سڵاوی خوا له ئێوهش، دوای بهخێرهاتنیان ڕۆیشت و جا زۆری پێ نهچوو گهڕایهوه بهگۆشتی گوێرهکهیهکی برژاوهوه.
Hud 11:70فَلَمَّا رَءَآ أَيۡدِيَهُمۡ لَا تَصِلُ إِلَيۡهِ نَكِرَهُمۡ وَأَوۡجَسَ مِنۡهُمۡ خِيفَةٗۚ قَالُواْ لَا تَخَفۡ إِنَّآ أُرۡسِلۡنَآ إِلَىٰ قَوۡمِ لُوطٖ ﴿٧٠﴾
جا کاتێك (ئیبراهیم) بینی دهستی بۆ نابهن، کارهکهیانی به نائاسایی داناو لهدڵی خۆیدا لێیان ترسا، ئهوانیش ههستیان پێکردو وتیان: مهترسه، بهڕاستی ئێمه نێردراوین بۆ لای قهومهکهی لوط.
Hud 11:71وَٱمۡرَأَتُهُۥ قَآئِمَةٞ فَضَحِكَتۡ فَبَشَّرۡنَٰهَا بِإِسۡحَٰقَ وَمِن وَرَآءِ إِسۡحَٰقَ يَعۡقُوبَ ﴿٧١﴾
لهو کاتهدا خێزانهکهی وهستابوو، یهکسهر پێکهنی، جا (خوای گهوره فهرمووی): ئێمهش مژدهمان دایه کهئیسحاقت پێدهبهخشین و له دوای ئهویش یهعقوب، له نهوهی ئیسحاق دێته دنیاوه.
Hud 11:72قَالَتۡ يَٰوَيۡلَتَىٰٓ ءَأَلِدُ وَأَنَا۠ عَجُوزٞ وَهَٰذَا بَعۡلِي شَيۡخًاۖ إِنَّ هَٰذَا لَشَيۡءٌ عَجِيبٞ ﴿٧٢﴾
خێزانی ئیبراهیم وتی: وهی ڕۆ (شهرمهزار خۆم)! چۆن منداڵم دهبێت من پیرم و ئهمهش مێردهکهمه، پیر و بهساڵا چووه، بهڕاستی ئهمه شتێکی سهر سوڕهێنهره!
Hud 11:73قَالُوٓاْ أَتَعۡجَبِينَ مِنۡ أَمۡرِ ٱللَّهِۖ رَحۡمَتُ ٱللَّهِ وَبَرَكَٰتُهُۥ عَلَيۡكُمۡ أَهۡلَ ٱلۡبَيۡتِۚ إِنَّهُۥ حَمِيدٞ مَّجِيدٞ ﴿٧٣﴾
فریشتهکان وتیان: ئایا سهرسام دهبیت له فهرمان؟ کاری خوا؟؟ ڕهحمهت و بهرهکهتی خواتان لهسهربێت ئهی خێزانی ئهم ماڵه پیرۆزه، (بێگومان خوای گهوره کاری وا دهکات) و چونکه ههمیشه ئهو زاته سوپاسکراوه و خاوهنی بهرزی و دهسهڵاتیشه.
Ar-Ra'd 13:8ٱللَّهُ يَعۡلَمُ مَا تَحۡمِلُ كُلُّ أُنثَىٰ وَمَا تَغِيضُ ٱلۡأَرۡحَامُ وَمَا تَزۡدَادُۚ وَكُلُّ شَيۡءٍ عِندَهُۥ بِمِقۡدَارٍ ﴿٨﴾
خوا چاك دهزانێت بهوهی ههموو مێینهیهك چی له سکیدا ههڵگرتووه (نێره یان مێ، تهواوه، یان ناتهواو، ڕهنگی ڕووخساری، قهبارهی.... تد) ههروهها دهزانێت بهوهش که دهپوکێتهوهو لهبار دهچێت و بهوهش که زیاد دهکات و گهوره دهبێت، ههموو شتێك لای ئهو زاته بهئهندازه و پێوانهیه.
Ar-Ra'd 13:23جَنَّـٰتُ عَدۡنٖ يَدۡخُلُونَهَا وَمَن صَلَحَ مِنۡ ءَابَآئِهِمۡ وَأَزۡوَٰجِهِمۡ وَذُرِّيَّـٰتِهِمۡۖ وَٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ يَدۡخُلُونَ عَلَيۡهِم مِّن كُلِّ بَابٖ ﴿٢٣﴾
که باخهکانی بهههشتی_عهدنه_ بۆیان ڕازاوهتهوه، به شادیهوه دهچنه ناوی، هاوڕێ لهگهڵ ههر کهسێك چاك و پاك و خواناسه له باووباپیران و هاوسهرانیان و نهوهکانیان، جا فریشتهکان دهچن بۆ سهردانیان له ههموو دهروازهکانهوه....
Ar-Ra'd 13:38وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا رُسُلٗا مِّن قَبۡلِكَ وَجَعَلۡنَا لَهُمۡ أَزۡوَٰجٗا وَذُرِّيَّةٗۚ وَمَا كَانَ لِرَسُولٍ أَن يَأۡتِيَ بِـَٔايَةٍ إِلَّا بِإِذۡنِ ٱللَّهِۗ لِكُلِّ أَجَلٖ كِتَابٞ ﴿٣٨﴾
سوێند بهخوا بێگومان پێش تۆ پێغهمبهرانی ترمان ڕهوانه کردووه و هاوسهرو نهوهشمان پێداون، هیچ پێغهمبهرێکیش بۆی نهبووه بهویستی خۆی موعجیزه نیشان بدات ئهگهر ویستی خوای لهسهر نهبووبێت، بۆ ههموو کارو ڕووداوێکیش بڕیارێکی تایبهت ههیه.
Ibrahim 14:39ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ ٱلَّذِي وَهَبَ لِي عَلَى ٱلۡكِبَرِ إِسۡمَٰعِيلَ وَإِسۡحَٰقَۚ إِنَّ رَبِّي لَسَمِيعُ ٱلدُّعَآءِ ﴿٣٩﴾
سوپاس و ستایش بۆ ئهو خوایهی که له تهمهنی پیریدا ئیسماعیل و ئیسحاقی پێ بهخشیم، بهڕاستی پهروهردگارم بیسهری دوعا و نزایه.
Ibrahim 14:40رَبِّ ٱجۡعَلۡنِي مُقِيمَ ٱلصَّلَوٰةِ وَمِن ذُرِّيَّتِيۚ رَبَّنَا وَتَقَبَّلۡ دُعَآءِ ﴿٤٠﴾
پهروهردگارا، خۆم و نهوهکانم بگێڕه لهو کهسانهی که ئهنجامدهری نوێژ بین بهچاکی، پهروهردگارا، دوعاو نزام گیرا بکه.
Al-Hijr 15:53قَالُواْ لَا تَوۡجَلۡ إِنَّا نُبَشِّرُكَ بِغُلَٰمٍ عَلِيمٖ ﴿٥٣﴾
فریشتهکان وتیان: مهترسه (ئێمه له لایهن خواوه ڕهوانه کراوین) و بێگومان ئێمه مژدهی (له دایك بوونی) کوڕێکی زۆر زانات پێ دهدهین.
Al-Hijr 15:54قَالَ أَبَشَّرۡتُمُونِي عَلَىٰٓ أَن مَّسَّنِيَ ٱلۡكِبَرُ فَبِمَ تُبَشِّرُونَ ﴿٥٤﴾
ئیبراهیم وتی: ئایا مژدهم دهدهنێ له کاتێکدا که ئاوا پیری یهخهی پێگرتووم!.. جا بهچی مژدهم دهدهنێ؟!
Al-Hijr 15:55قَالُواْ بَشَّرۡنَٰكَ بِٱلۡحَقِّ فَلَا تَكُن مِّنَ ٱلۡقَٰنِطِينَ ﴿٥٥﴾
فریشتهکان وتیان: بهڕاستی مژدهت دهدهینێ، کهواته نهکهیت لهو کهسانه بیت که نائومێدن (له بهخششهکانی خوا).
Al-Hijr 15:56قَالَ وَمَن يَقۡنَطُ مِن رَّحۡمَةِ رَبِّهِۦٓ إِلَّا ٱلضَّآلُّونَ ﴿٥٦﴾
ئیبراهیم وتی: ئایا کێ نائومێد دهبێت له ڕهحمهت و بهخششهکانی پهروهردگاری، مهگهر کهسانێك که گومڕاو سهرگهردانن.
Al-Hijr 15:88لَا تَمُدَّنَّ عَيۡنَيۡكَ إِلَىٰ مَا مَتَّعۡنَا بِهِۦٓ أَزۡوَٰجٗا مِّنۡهُمۡ وَلَا تَحۡزَنۡ عَلَيۡهِمۡ وَٱخۡفِضۡ جَنَاحَكَ لِلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿٨٨﴾
جا تۆ نهکهیت چاوهکانت ببڕیته ئهو کهسانهی که له ههندێك نازو نیعمهتی دنیا بههرهوهرمان کردوون، خهفهت مهخۆ لێیان (کاتێك دهبینیت شوێنی حهق ناکهون)، باڵی بهزهیی نهوی بکه بۆ ئیمانداران (واته خۆشت بوێن و بهسۆز به بۆیان).
An-Nahl 16:72وَٱللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّنۡ أَنفُسِكُمۡ أَزۡوَٰجٗا وَجَعَلَ لَكُم مِّنۡ أَزۡوَٰجِكُم بَنِينَ وَحَفَدَةٗ وَرَزَقَكُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَٰتِۚ أَفَبِٱلۡبَٰطِلِ يُؤۡمِنُونَ وَبِنِعۡمَتِ ٱللَّهِ هُمۡ يَكۡفُرُونَ ﴿٧٢﴾
خوا ههر له خۆتان هاوسهرانی بۆ فهراههم هێناون، ههر له ڕێگهی هاوسهرانتانهوه کوڕو کوڕهزای پێبهخشیوون و له ههموو ڕزق و ڕۆزیهکی چاك و پاك و بهسوود بههرهوهری کردوون، (لهگهڵ ئهو ڕاستیانهدا) ئایا ئهوانه ههر بڕوا بهشتی پووچ و ناحهقی دهکهن و له بهرامبهر نازو نیعمهتهکانی خواوه ئهوانه ههر ناشوکرو سوپاس ناپهزێری و بێ باوهڕ دهبن؟