Ash-Shuraa 42:15فَلِذَٰلِكَ فَٱدۡعُۖ وَٱسۡتَقِمۡ كَمَآ أُمِرۡتَۖ وَلَا تَتَّبِعۡ أَهۡوَآءَهُمۡۖ وَقُلۡ ءَامَنتُ بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ مِن كِتَٰبٖۖ وَأُمِرۡتُ لِأَعۡدِلَ بَيۡنَكُمُۖ ٱللَّهُ رَبُّنَا وَرَبُّكُمۡۖ لَنَآ أَعۡمَٰلُنَا وَلَكُمۡ أَعۡمَٰلُكُمۡۖ لَا حُجَّةَ بَيۡنَنَا وَبَيۡنَكُمُۖ ٱللَّهُ يَجۡمَعُ بَيۡنَنَاۖ وَإِلَيۡهِ ٱلۡمَصِيرُ ﴿١٥﴾
کهواته ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم تۆ بۆ ئهوه بانگهواز بکه و پایادارو دامهزراوبه ههروهك فهرمانت پێ دراوه، شوێن ئارهزووی ئهوان مهکهوه و بهئاشکرا بڵێ: من، باوهڕم هێناوه بهو کتێب و پهیامانهی خوا بۆی ناردوم و فهرمانم پێدراوه که دادپهروهری بهرپا بکهم له نێوانتاندا، (الله) پهروهردگاری ئێمهیه و ئێوهشه، بێگومان دهرئهنجامی کردهی خۆمان بۆ خۆمانه و کردهوهی ئێوهش بۆ خۆتانه، ئیتر هیچ کێشهیهك نی یه له نێوان ئێمه و ئێوهدا (چونکه حهق دهرکهوت)، ئێمه و ئێوه ههر خوا خۆی کۆمان دهکاتهوه و گهڕانهوهش ههر بۆ لای ئهوه.
Ash-Shuraa 42:49لِّلَّهِ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ يَخۡلُقُ مَا يَشَآءُۚ يَهَبُ لِمَن يَشَآءُ إِنَٰثٗا وَيَهَبُ لِمَن يَشَآءُ ٱلذُّكُورَ ﴿٤٩﴾
ههر بۆ خوایه خاوهندارێتی ئاسمانهکان و زهوی، ههرچی بوێت دروستی دهکات، بهههرکهس که بیهوێت تهنها کچ دهبهخشێت و به ههرکهس که بیهوێت کوڕ دهبهخشێت...
Ash-Shuraa 42:50أَوۡ يُزَوِّجُهُمۡ ذُكۡرَانٗا وَإِنَٰثٗاۖ وَيَجۡعَلُ مَن يَشَآءُ عَقِيمًاۚ إِنَّهُۥ عَلِيمٞ قَدِيرٞ ﴿٥٠﴾
یاخود له ههردوو جۆر.، بهههندێك خێزان دهبهخشێت له کوڕو له کچ، ههمیشه ویستی خوا وایه هیچی نهدانێ و نهزۆك بێت، بهڕاستی ئهو زاته زانا و بهدهسهڵاته.
Al-Ahqaf 46:15وَوَصَّيۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ بِوَٰلِدَيۡهِ إِحۡسَٰنًاۖ حَمَلَتۡهُ أُمُّهُۥ كُرۡهٗا وَوَضَعَتۡهُ كُرۡهٗاۖ وَحَمۡلُهُۥ وَفِصَٰلُهُۥ ثَلَٰثُونَ شَهۡرًاۚ حَتَّىٰٓ إِذَا بَلَغَ أَشُدَّهُۥ وَبَلَغَ أَرۡبَعِينَ سَنَةٗ قَالَ رَبِّ أَوۡزِعۡنِيٓ أَنۡ أَشۡكُرَ نِعۡمَتَكَ ٱلَّتِيٓ أَنۡعَمۡتَ عَلَيَّ وَعَلَىٰ وَٰلِدَيَّ وَأَنۡ أَعۡمَلَ صَٰلِحٗا تَرۡضَىٰهُ وَأَصۡلِحۡ لِي فِي ذُرِّيَّتِيٓۖ إِنِّي تُبۡتُ إِلَيۡكَ وَإِنِّي مِنَ ٱلۡمُسۡلِمِينَ ﴿١٥﴾
ئێمه فهرمانمان بهئادهمیزاد داوهکه چاکهکارو چاک ڕهفتار بێت لهگهڵ دایک و باوکیدا، دایکی بهئازارهوه ههڵی گرتووهو بهدهم ئێش و ئازارهوهبوویهتی، سک پربوون و لهشیر بڕینهوهی سی دانه مانگی خایاندوون.. ههتا کاتێک ئینسان دهگاته حاڵهتی توندوتۆڵی و توانایی و تهمهنی چڵ ساڵی ( ئهوسا ئیتر حهق وایه ئهم دۆعایه بکاتهیهکێک لهوێردهکانی سهر زاری و ) بڵێت: پهروهردگار!! کۆمهکیم بکهو یارمهتیم بدهتا شوکرانهبژێر و سوپاسگوزاری ئهو نازو نیعمهتانه بم کهبهمن و دایک و باوکمت بهخشیوه، ههروهها یارمهتیم بدهلهو جۆره کاروکردهوهچاکانهئهنجام بدهم، کهتۆ پێی ڕازیت، داواکاریشم چاکهبڕوێنیت لهناو نهوهکانمدا لهبهر قازانجی خۆم ( چاکهی ههرکهس بهشی دایک و باوکی تیادایه ) بهڕاستی من گهڕاومهتهوه بۆلای تۆ، تا لهگوناههکانم خۆش ببیت و من لهموسڵمانانی گوێڕایهڵ و فهرمانبهردارم.
Muhammad 47:22فَهَلۡ عَسَيۡتُمۡ إِن تَوَلَّيۡتُمۡ أَن تُفۡسِدُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَتُقَطِّعُوٓاْ أَرۡحَامَكُمۡ ﴿٢٢﴾
ئایا ئێوه بهتهمان ئهگهر لهغهزا پشت ههڵبکهن یاخود دهسهڵاتتان کهوتهدهست، تۆوی ئاژاوهو فهساد و تاوان لهزهودا بچێنن و ههرچی پهیوهندی خزمایهتیش ههیه بیپچڕێنن و لهناوی بهرن؟!
Adh-Dhariyat 51:28فَأَوۡجَسَ مِنۡهُمۡ خِيفَةٗۖ قَالُواْ لَا تَخَفۡۖ وَبَشَّرُوهُ بِغُلَٰمٍ عَلِيمٖ ﴿٢٨﴾
ئیبراهیم ترسێکی لێنیشت (چونکهوای زانی شتێکیان لهژێر سهردایه) بۆیه خچرا وتیان: مهترسهئێمه فریشتهیه، مژدهشیان پێدهبهخشێت.
Adh-Dhariyat 51:29فَأَقۡبَلَتِ ٱمۡرَأَتُهُۥ فِي صَرَّةٖ فَصَكَّتۡ وَجۡهَهَا وَقَالَتۡ عَجُوزٌ عَقِيمٞ ﴿٢٩﴾
خێزانهکهی قریوهیهکی کرد و دهنگی لێ بهرز بۆوه و دهستی بهئاستهم دا بهروومهتی خۆیدا (وهکو داب و نـریتی ئافرهتان لهکاتی سهرسامیدا) وتی: پیریژنێکی نهزۆک، چۆن منداڵی دهبێت؟!
Adh-Dhariyat 51:30قَالُواْ كَذَٰلِكِ قَالَ رَبُّكِۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡحَكِيمُ ٱلۡعَلِيمُ ﴿٣٠﴾
فریشتهکان وتیان: ئهوهفهرمانی پهروهردگارتهو ئهو زاتێکی دانا و زانایه.
At-Tur 52:21وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَٱتَّبَعَتۡهُمۡ ذُرِّيَّتُهُم بِإِيمَٰنٍ أَلۡحَقۡنَا بِهِمۡ ذُرِّيَّتَهُمۡ وَمَآ أَلَتۡنَٰهُم مِّنۡ عَمَلِهِم مِّن شَيۡءٖۚ كُلُّ ٱمۡرِيِٕۭ بِمَا كَسَبَ رَهِينٞ ﴿٢١﴾
جا ئهوانهی باوهڕیان هێناوه و نهوهکانیشیان بهئیمان و باوهڕهوه شوێنیان کهوتوون، ئهوانهلهبهههشتدا پێک شاد دهکهینهوه (تا کامهرانی و خۆشییان زیاتر بێت)، وهنهبێت ئهوانهی کهپلهی بهرزیان دهستکهوتووهدایان بهزێنین بۆ پلهی نزمتر، چونکهئێمه پاداشتی کردهوهی کهس کهم ناکهینهوه (ئهگهر زیادی نهکهین) لهههمان کاتدا ههرکهسهبارمتهی کردهوهی خۆیهتی
An-Najm 53:32ٱلَّذِينَ يَجۡتَنِبُونَ كَبَـٰٓئِرَ ٱلۡإِثۡمِ وَٱلۡفَوَٰحِشَ إِلَّا ٱللَّمَمَۚ إِنَّ رَبَّكَ وَٰسِعُ ٱلۡمَغۡفِرَةِۚ هُوَ أَعۡلَمُ بِكُمۡ إِذۡ أَنشَأَكُم مِّنَ ٱلۡأَرۡضِ وَإِذۡ أَنتُمۡ أَجِنَّةٞ فِي بُطُونِ أُمَّهَٰتِكُمۡۖ فَلَا تُزَكُّوٓاْ أَنفُسَكُمۡۖ هُوَ أَعۡلَمُ بِمَنِ ٱتَّقَىٰٓ ﴿٣٢﴾
ئهوانهی کهخۆیان دهپارێزن لهگوناهو تاوانهگهورهکان لهگوفتارو کرداری بهد جگهلهوردهگوناهان، بهڕاستی پهروهردگاری تۆ ئهی پێغنمبهر (چلی الله علیه وسلم) ئهی ئیماندار چاوپۆشی زۆر فراوانه، چاک دهتانناسێت، لهکاتێکدا ئێوهی لهزهویدا بهرپاکردووه، لهو کاتهشدا ئێوه کۆرپهلهی بچووک بوون لهسکی دایکتاندا (ئاگای لێتان بوو)، کهواتهخۆتان بهچاک مهزانن و خۆتان بهپاڵفته دامهنێن، ههر خوا دهزانێت کێ تهقای ههیه و پارێزکاره
An-Najm 53:45وَأَنَّهُۥ خَلَقَ ٱلزَّوۡجَيۡنِ ٱلذَّكَرَ وَٱلۡأُنثَىٰ ﴿٤٥﴾
ههر ئهو زاتهش دوو جۆری دروست کردووهکهنێرو مێیه....
An-Najm 53:46مِن نُّطۡفَةٍ إِذَا تُمۡنَىٰ ﴿٤٦﴾
لهنوتفهیهک (لهخاڵێکی زۆر بچووک ئهویش ئهگهر ویستی خوای لهسهربێت) کاتێک لهجێی خۆیدا دادهنرێت
Al-Waqi'ah 56:58أَفَرَءَيۡتُم مَّا تُمۡنُونَ ﴿٥٨﴾
جا پێم بڵێن ئهو مهنی یهی کهلهجێی خۆیدا دایدهنێن؟ (چیه و چۆنه؟ لهم سهردهمهدا زانستی ههندێک نهێنیهکانی ڕوون کردۆتهوه، کهچۆن لهنێوان ملیۆنههادا بهویستی خوا یهک دانهی یهک دهگرێت لهگهڵ هێلکۆکهیهکدا لهسهرهتای دروستبوونی ئادهمیزاد)
Al-Waqi'ah 56:59ءَأَنتُمۡ تَخۡلُقُونَهُۥٓ أَمۡ نَحۡنُ ٱلۡخَٰلِقُونَ ﴿٥٩﴾
ئایا ئێوه دروستی دهکهن یان ئێمه بهدیهێنهرین؟!
Al-Mujadila 58:1قَدۡ سَمِعَ ٱللَّهُ قَوۡلَ ٱلَّتِي تُجَٰدِلُكَ فِي زَوۡجِهَا وَتَشۡتَكِيٓ إِلَى ٱللَّهِ وَٱللَّهُ يَسۡمَعُ تَحَاوُرَكُمَآۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعُۢ بَصِيرٌ ﴿١﴾
ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) بێگومان خوا بیستی و وهریگرت وتووێژی ئهو ئافرهتهی که گفتوگۆت لهگهلدا دهکات دهربارهی هاوسهرهکهی، سکاڵای خۆیشی بۆلای خوا دهبات، خوایش گوێی له گفتوگۆکهتان بوو، بهڕاستی خوا بیسهرو بینایه. (چوار ئایهتی سهرهتای ئهم سوورهته دهربارهی خهولهی کچی ثهعلهبهو مێردهکهی هاتۆته خوارهوه... ڕۆژێک مێردهکهی لێی تووڕه دهبێت و پێی دهڵێت: تۆ لهجێگهی دایکمی، خهوله دێت بۆ خزمهتی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم)، باسهکهی بۆ دهگێڕێتهوه، دوای تاوێک حالهتی وهحی بهسهر پێغهمبهردا دێت و چوار ئایهتی سهرهتای ئهم سوورهته دادهبهزێت).
At-Talaq 65:4وَٱلَّـٰٓـِٔي يَئِسۡنَ مِنَ ٱلۡمَحِيضِ مِن نِّسَآئِكُمۡ إِنِ ٱرۡتَبۡتُمۡ فَعِدَّتُهُنَّ ثَلَٰثَةُ أَشۡهُرٖ وَٱلَّـٰٓـِٔي لَمۡ يَحِضۡنَۚ وَأُوْلَٰتُ ٱلۡأَحۡمَالِ أَجَلُهُنَّ أَن يَضَعۡنَ حَمۡلَهُنَّۚ وَمَن يَتَّقِ ٱللَّهَ يَجۡعَل لَّهُۥ مِنۡ أَمۡرِهِۦ يُسۡرٗا ﴿٤﴾
ئهو ئافرهتانهی که نائومێد بوون له عادهتی مانگانه له هاوسهرهکانتان، ئهگهر کهوتنه گوناههوه که ئاخۆ عادهتی مانگانهیان مابێت یان نا، ئهوه سێ مانگ چاوهڕێ بکهن، ههروهها ئهوانهش که بههۆی کهم تهمهنیوه هێشتا نهکهوتونهته عادهوه، ئهوانیش سێ مانگ چاوهڕێ بکهن، ئهو ئافرهتانهش که سکیان ههیه ماوهکهیان ئهوهندهیه تا سکهکهیان دادهنێن، جا ئهوهی که له خوا بترسێت و پارێزکار بێت، ئهوه خوا کاری بۆ ئاسان دهکات.
At-Tahrim 66:5عَسَىٰ رَبُّهُۥٓ إِن طَلَّقَكُنَّ أَن يُبۡدِلَهُۥٓ أَزۡوَٰجًا خَيۡرٗا مِّنكُنَّ مُسۡلِمَٰتٖ مُّؤۡمِنَٰتٖ قَٰنِتَٰتٖ تَـٰٓئِبَٰتٍ عَٰبِدَٰتٖ سَـٰٓئِحَٰتٖ ثَيِّبَٰتٖ وَأَبۡكَارٗا ﴿٥﴾
ئهگهر پیغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) تهڵاقتان بدات، ئهوه نزیکه خوا هاوسهرانی چاکتر له ئێوهی پی ببهخشتێت، موسڵمان و باوهڕدار، ملکهچی پهروهردگار، زوو له ههڵه پهشیمان، خواپهرست و دیندار، ڕۆژووهوان، یان بیرو هۆشیان لهکاردایه و سهرنجی دروست کراوانی خوا دهدهن، ههروهها ئهو ئافرهتانه ههیانه بێوهن و ههیانه کچن...
Al-Qiyamah 75:37أَلَمۡ يَكُ نُطۡفَةٗ مِّن مَّنِيّٖ يُمۡنَىٰ ﴿٣٧﴾
باشه، ئایا کاتی خۆی نوتفهیهك نهبووه لهمهنی که دهڕژێنرایه شوێنی خۆی (که منداڵانی دایکه).
Al-Qiyamah 75:38ثُمَّ كَانَ عَلَقَةٗ فَخَلَقَ فَسَوَّىٰ ﴿٣٨﴾
پاشان خۆ ههڵواسهرێك بوو گهشهی کردوو و ڕۆح و دهزگاکانی دهرهوهو ناوهوهی بهڕێکوپێکی پێبهخشی.
Al-Qiyamah 75:39فَجَعَلَ مِنۡهُ ٱلزَّوۡجَيۡنِ ٱلذَّكَرَ وَٱلۡأُنثَىٰٓ ﴿٣٩﴾
ئینجا ههر لهو مهنی یه ههردوو جووت نێرو مێ ی دروست کردووه (که تهواوکاری یهکترن).
Al-Qiyamah 75:40أَلَيۡسَ ذَٰلِكَ بِقَٰدِرٍ عَلَىٰٓ أَن يُحۡـِۧيَ ٱلۡمَوۡتَىٰ ﴿٤٠﴾
ئایا ئهو زاتهی ئهوه بکات ناتوانێت مردووهکان زیندوو بکاتهوه؟!
Al-Mursalat 77:20أَلَمۡ نَخۡلُقكُّم مِّن مَّآءٖ مَّهِينٖ ﴿٢٠﴾
ئهی ئهوه بۆ سهرنج نادهن، ئایا ئێوهمان له ئاوێکی بێ نرخ دروست نهکردووه؟!
Al-Mursalat 77:21فَجَعَلۡنَٰهُ فِي قَرَارٖ مَّكِينٍ ﴿٢١﴾
ئینجا له جێی مهحکهم و قایمدا نوتفهمان دانهناوه؟!
An-Naba 78:8وَخَلَقۡنَٰكُمۡ أَزۡوَٰجٗا ﴿٨﴾
(ئایا) نێوهمان به جووت دروست نهکردووه؟
An-Naba 78:10وَجَعَلۡنَا ٱلَّيۡلَ لِبَاسٗا ﴿١٠﴾
(ئایا) شهوگارمان بۆ نهکردوون بهداپۆشهر وهک پۆشاک، تاتیایدا بشاردرێنهوه؟
At-Takwir 81:7وَإِذَا ٱلنُّفُوسُ زُوِّجَتۡ ﴿٧﴾
کاتێك گیانی ههر کهس دهگهرێتهوه بۆ لاشهی و جووت دهبێتهوه لهگهڵیدا.
At-Takwir 81:8وَإِذَا ٱلۡمَوۡءُۥدَةُ سُئِلَتۡ ﴿٨﴾
کاتێك کچی زینده بهچاڵکراو پرسیاری لێدهکرێت.
At-Takwir 81:9بِأَيِّ ذَنۢبٖ قُتِلَتۡ ﴿٩﴾
به چ گوناهێك، به چ تۆمهتێك کوژرا؟!
At-Tariq 86:5فَلۡيَنظُرِ ٱلۡإِنسَٰنُ مِمَّ خُلِقَ ﴿٥﴾
کهواته با ئادهمیزاد تهماشا بکات و سهرنج بدات که له چی دروستکراوه؟!
At-Tariq 86:6خُلِقَ مِن مَّآءٖ دَافِقٖ ﴿٦﴾
دروستکراوه له ئاوێکی ههڵقوڵاو (که مهنی پیاوه و هێلکۆکهی ئافرهته، ههردوولایان ههڵدهقوڵێن بۆ پێکهاتنی ئادهمیزاد، بهویستی خوا).
At-Tariq 86:7يَخۡرُجُ مِنۢ بَيۡنِ ٱلصُّلۡبِ وَٱلتَّرَآئِبِ ﴿٧﴾
له نێوان بڕبڕهکانی پشت و ئێسکهکانی سینهدا دهردهچێت.
Al-Layl 92:1وَٱلَّيۡلِ إِذَا يَغۡشَىٰ ﴿١﴾
سوێند به شهو کاتێک دنیا دادهگرێت...
Al-Layl 92:2وَٱلنَّهَارِ إِذَا تَجَلَّىٰ ﴿٢﴾
به ڕۆژ کاتێک دنیا ڕووناک دهبێت و تاریکی دهڕهوێنێتهوه.
Al-Layl 92:3وَمَا خَلَقَ ٱلذَّكَرَ وَٱلۡأُنثَىٰٓ ﴿٣﴾
سوێند بهو زاتهی که نێر و مێی دروست کردووه.