An-Nahl 16:103وَلَقَدۡ نَعۡلَمُ أَنَّهُمۡ يَقُولُونَ إِنَّمَا يُعَلِّمُهُۥ بَشَرٞۗ لِّسَانُ ٱلَّذِي يُلۡحِدُونَ إِلَيۡهِ أَعۡجَمِيّٞ وَهَٰذَا لِسَانٌ عَرَبِيّٞ مُّبِينٌ ﴿١٠٣﴾
سوێند به خوا ئێمه بهڕاستی دهزانین بێ باوهڕان دهڵێن: ئهم قورئانه تهنها کهسێك فێری دهکات، (بهمهر جێك) زمانی ئهو کهسهی ئهوان دهڵێن قورئان فێری محمد دهکات، عهجهمیهو عهرهبی نیهو ڕهوان نیه، لهگهڵ ئهوهدا ئهم قورئانه به زمانی عهرهبی و پاراوو ڕوون و ئاشکرا داڕێژراوه.
An-Nahl 16:125ٱدۡعُ إِلَىٰ سَبِيلِ رَبِّكَ بِٱلۡحِكۡمَةِ وَٱلۡمَوۡعِظَةِ ٱلۡحَسَنَةِۖ وَجَٰدِلۡهُم بِٱلَّتِي هِيَ أَحۡسَنُۚ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعۡلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِۦ وَهُوَ أَعۡلَمُ بِٱلۡمُهۡتَدِينَ ﴿١٢٥﴾
(ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم، ئهی ئیماندار) بانگهواز بکه بۆ لای بهرنامهو ڕێبازی پهروهردگارت بهحیکمهت و دانایی (بۆ ههندێك) و ئامۆژگاری جوان و بهجێ، (بۆ ههندێکی تر)و گفتو گۆو موجادهله بهجوانترین شێوه (لهگهڵ ههندێکی تردا به تایبهتی خاوهن کتێبهکان)، چونکه بهڕاستی پهروهردگارت ههر خۆی زانایه، که کێ گومڕایه، ههروهها ههر خۆیشی زانایه به هیدایهت و وهرگران.
Al-Isra 17:39ذَٰلِكَ مِمَّآ أَوۡحَىٰٓ إِلَيۡكَ رَبُّكَ مِنَ ٱلۡحِكۡمَةِۗ وَلَا تَجۡعَلۡ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَ فَتُلۡقَىٰ فِي جَهَنَّمَ مَلُومٗا مَّدۡحُورًا ﴿٣٩﴾
ئهو ڕێنموییانهی که پهروهردگارت به وهحی بۆی ڕهوانه کردیت بهشێکن له حیکمهت و دانایی، نهکهیت خوایهکی تر بههاوتای خوای باڵادهست بزانیت، چونکه ئهگهر وابیت، فڕێ دهدرێیته ناو ئاگری دۆزهخهوه به سهرزهنشت کراوی و ڕیسوایی و شهرمهزاری و دوور خراوهی له بهزهیی خوایی.
Al-Isra 17:85وَيَسۡـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلرُّوحِۖ قُلِ ٱلرُّوحُ مِنۡ أَمۡرِ رَبِّي وَمَآ أُوتِيتُم مِّنَ ٱلۡعِلۡمِ إِلَّا قَلِيلٗا ﴿٨٥﴾
پرسیارت لێ دهکهن دهربارهی ڕۆح (که چیهو چۆنه؟) بڵێ: ڕۆح بهشێکه لهفهرمانی پهروهردگارم و بهدهست ئهوه (من نازانم چیهو چۆنه)و هیچتان پێنهبهخشراوه له عیلم و زانست تهنها شتێکی کهم نهبێت.
Al-Kahf 18:5مَّا لَهُم بِهِۦ مِنۡ عِلۡمٖ وَلَا لِأٓبَآئِهِمۡۚ كَبُرَتۡ كَلِمَةٗ تَخۡرُجُ مِنۡ أَفۡوَٰهِهِمۡۚ إِن يَقُولُونَ إِلَّا كَذِبٗا ﴿٥﴾
جا ئهوانه نه خۆیان و نه باوو باپیرانیان له ڕووی زانست و زانیاری و تێگهیشتنهوه ئهو گوفتاره ناقۆڵایه ناڵێن، ئهو بوختانهیان قسهیهکی زۆر گهورهو ناڕێکه که له دهمیان دهردهچێت، ئهوانه جگه له درۆو گوفتاری نابهجێ هیچی تر ناڵێن.
Al-Kahf 18:65فَوَجَدَا عَبۡدٗا مِّنۡ عِبَادِنَآ ءَاتَيۡنَٰهُ رَحۡمَةٗ مِّنۡ عِندِنَا وَعَلَّمۡنَٰهُ مِن لَّدُنَّا عِلۡمٗا ﴿٦٥﴾
لهوێ به بهندهیهك له بهندهکانی ئێمه ئاشنا بوو که له ڕهحمهتی تایبهتی خۆمان بههرهوهرمان کردبووو زانست و زانیاری تایبهتی خۆمانمان پێ بهخشیبوو، موسا علیه السلام پێی وت: ئایا مۆڵهتم دهدهیت که شوێنت بکهوم تا لهو زانست و زانیاریهی پێت بهخشراوه منیش بههرهدار بکهیت؟
Al-Kahf 18:66قَالَ لَهُۥ مُوسَىٰ هَلۡ أَتَّبِعُكَ عَلَىٰٓ أَن تُعَلِّمَنِ مِمَّا عُلِّمۡتَ رُشۡدٗا ﴿٦٦﴾
موسا (علیه وسلام) پێی گوت: ئاخۆ مۆڵتم دهدهیت شوێنت بکهوم؟ تا لهو زانستهی -لهلایهن پهروهردگارتهوه- فێرکراویت، منیش فێر بکهیت و نیشانمی بدهی، بهڵکو کهڵکی لێ وهرگرم له کاروبارمدا.
Maryam 19:12يَٰيَحۡيَىٰ خُذِ ٱلۡكِتَٰبَ بِقُوَّةٖۖ وَءَاتَيۡنَٰهُ ٱلۡحُكۡمَ صَبِيّٗا ﴿١٢﴾
(پاشان که یهحیا گهوره بوو فهرمانمان پێدا) ئهی یهحیا کتێبی (تهورات) بهتوندی بگرهو پابهندی بهو ههر له تهمهنی نهوجهوانیدا، توانای جیاکردنهوهی ڕاست و ناڕاستمان پێبهخشی، به دادوهرێکی ڕێک و پێک کێشهی خهڵکهکهی چارهسهر دهکرد.
Maryam 19:29فَأَشَارَتۡ إِلَيۡهِۖ قَالُواْ كَيۡفَ نُكَلِّمُ مَن كَانَ فِي ٱلۡمَهۡدِ صَبِيّٗا ﴿٢٩﴾
(مهریهمیش هیچی نهگوت) بهڵکو ئاماژهی بۆ ڕۆڵهی نازداری کرد (تا لهو بپرسن)، ههموو (به سهرسامیهوه) وتیان: چۆن قسه لهگهڵ منداڵی ناو بێشکهدا دهکرێت.
Maryam 19:30قَالَ إِنِّي عَبۡدُ ٱللَّهِ ءَاتَىٰنِيَ ٱلۡكِتَٰبَ وَجَعَلَنِي نَبِيّٗا ﴿٣٠﴾
(ئینجا منداڵی ساوا هاته گفت و بهدهنگه ناسکهکهی) وتی: بهڕاستی من بهندهی خوام، کتێبی ئینجیلی پێ بهخشیووم و کردوومی به پێغهمبهری خۆی.
Maryam 19:31وَجَعَلَنِي مُبَارَكًا أَيۡنَ مَا كُنتُ وَأَوۡصَٰنِي بِٱلصَّلَوٰةِ وَٱلزَّكَوٰةِ مَا دُمۡتُ حَيّٗا ﴿٣١﴾
منی موبارهک و پیرۆزیش کردووه له ههر کوێدا بم و ئامۆژگاری کردووم که نوێژهکانم ئهنجام بدهم و له زهکاتدانیش درێغی نهکهم ههتا له ژیاندا ههم.
Maryam 19:43يَـٰٓأَبَتِ إِنِّي قَدۡ جَآءَنِي مِنَ ٱلۡعِلۡمِ مَا لَمۡ يَأۡتِكَ فَٱتَّبِعۡنِيٓ أَهۡدِكَ صِرَٰطٗا سَوِيّٗا ﴿٤٣﴾
ئهی باوکی بهنرخم! بهڕاستی ئهو زانستی و زانیاریهی که بۆ من هاتووه، (دهربارهی دهسهڵات و توانای بهدیهێنهری ئهم جیهانه) بێگومان بۆ تۆ نههاتووه، کهواته پهیڕهوی من بکه ڕێنمووییت دهکهم بۆ ڕێگه و ڕێبازێکی ڕاست و دروست.
Taha 20:114فَتَعَٰلَى ٱللَّهُ ٱلۡمَلِكُ ٱلۡحَقُّۗ وَلَا تَعۡجَلۡ بِٱلۡقُرۡءَانِ مِن قَبۡلِ أَن يُقۡضَىٰٓ إِلَيۡكَ وَحۡيُهُۥۖ وَقُل رَّبِّ زِدۡنِي عِلۡمٗا ﴿١١٤﴾
خوای گهوره زۆر پایه بهرزو بڵنده و پاشای به حهق و ڕاستهقینهیه، (ئهی محمد صلی الله علیه وسلم) نهکهیت له خوێندنی قورئاندا پهله بکهیت: له پێش ئهوهی وهحی و نیگای ئهو قورئانه تهواو ببێت بۆ لای تۆ (چونکه ئێمه نایهڵین فهرامۆشی بکهیت) نزا بکه و بشڵێ: پهروهردگارا، بهردهوام زانست و زانیاری زۆرترو زیاترم پێ ببهخشه.
Al-Anbya 21:7وَمَآ أَرۡسَلۡنَا قَبۡلَكَ إِلَّا رِجَالٗا نُّوحِيٓ إِلَيۡهِمۡۖ فَسۡـَٔلُوٓاْ أَهۡلَ ٱلذِّكۡرِ إِن كُنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ ﴿٧﴾
ئێمه پێش تۆ کهسانی ترمان ڕهوانه نهکردووه، جگه له پیاوانێک (که ههڵمانبژاردوون)، وهحی و نیگایان بۆ ڕهوانه دهکهین، دهبپرسن له خاوهنی کتێبهکانی پێشوو ئهگهر ئێوه ئهم ڕاستیانه نازانن.
Al-Anbya 21:74وَلُوطًا ءَاتَيۡنَٰهُ حُكۡمٗا وَعِلۡمٗا وَنَجَّيۡنَٰهُ مِنَ ٱلۡقَرۡيَةِ ٱلَّتِي كَانَت تَّعۡمَلُ ٱلۡخَبَـٰٓئِثَۚ إِنَّهُمۡ كَانُواْ قَوۡمَ سَوۡءٖ فَٰسِقِينَ ﴿٧٤﴾
به لوط پێغهمبهریش حیکمهت و دانایی و زانیاریمان بهخشی و ڕزگارمان کرد لهو شارهی کردهوه پیسهکانیان تێدا ئهنجام دهدا، بێگومان ئهوانه قهومێکی نالهبار و خراپ و بهدخوو تاوانکار بوون...
Al-Anbya 21:79فَفَهَّمۡنَٰهَا سُلَيۡمَٰنَۚ وَكُلًّا ءَاتَيۡنَا حُكۡمٗا وَعِلۡمٗاۚ وَسَخَّرۡنَا مَعَ دَاوُۥدَ ٱلۡجِبَالَ يُسَبِّحۡنَ وَٱلطَّيۡرَۚ وَكُنَّا فَٰعِلِينَ ﴿٧٩﴾
جا ئێمه چارهسهری کێشهکهمان له سولهیمان گهیاند، بهڵام ههریهکه (لهم باوک و کوڕه) بههرهوهرمان کردبوو له حیکمهت و دانایی وعیلم و زانستی، ههروهها باڵندهو چیاکانیشمان لهگهڵ داودا ملکهچ وفهرمانبهردار کردبوو، ههمووان پێکهوه تهسبیحات و ستایشی ئێمهیان دهکرد، ئێمهش ئهوهمان کرد.
Al-Anbya 21:80وَعَلَّمۡنَٰهُ صَنۡعَةَ لَبُوسٖ لَّكُمۡ لِتُحۡصِنَكُم مِّنۢ بَأۡسِكُمۡۖ فَهَلۡ أَنتُمۡ شَٰكِرُونَ ﴿٨٠﴾
ههروهها ئێمه داودمان فێری دروستکردنی زرێ و قهڵغان کرد، تا له توندو تیژی کاتی شهڕ بتانپارێزێت، ئایا (له بهرامبهر ئهم ههموو نازو نیعمهتانهوه) ئێوه سوپاسگوزار دهبن؟!
Al-Hajj 22:5يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِن كُنتُمۡ فِي رَيۡبٖ مِّنَ ٱلۡبَعۡثِ فَإِنَّا خَلَقۡنَٰكُم مِّن تُرَابٖ ثُمَّ مِن نُّطۡفَةٖ ثُمَّ مِنۡ عَلَقَةٖ ثُمَّ مِن مُّضۡغَةٖ مُّخَلَّقَةٖ وَغَيۡرِ مُخَلَّقَةٖ لِّنُبَيِّنَ لَكُمۡۚ وَنُقِرُّ فِي ٱلۡأَرۡحَامِ مَا نَشَآءُ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗى ثُمَّ نُخۡرِجُكُمۡ طِفۡلٗا ثُمَّ لِتَبۡلُغُوٓاْ أَشُدَّكُمۡۖ وَمِنكُم مَّن يُتَوَفَّىٰ وَمِنكُم مَّن يُرَدُّ إِلَىٰٓ أَرۡذَلِ ٱلۡعُمُرِ لِكَيۡلَا يَعۡلَمَ مِنۢ بَعۡدِ عِلۡمٖ شَيۡـٔٗاۚ وَتَرَى ٱلۡأَرۡضَ هَامِدَةٗ فَإِذَآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡهَا ٱلۡمَآءَ ٱهۡتَزَّتۡ وَرَبَتۡ وَأَنۢبَتَتۡ مِن كُلِّ زَوۡجِۭ بَهِيجٖ ﴿٥﴾
ئهی خهڵکینه ئهگهر ئێوه گومانتان له زیندوو بوونهوه ههیه، ئهوه چاك بزانن که ئێمه سهرهتا ئێوهمان له خاك و خۆڵ دروستکردووه، لهوهودوا (نهوهکان) له نوتفهیهك (پهیدا بوون)، پاشان نوتفهش دهبێته خۆههڵواسهرێك لهناو منداڵداندا، لهوهودوا دهبێته گۆشتپارهیهکی تهواوو سهرو سیمادار، یان ناتهواو، (ههموو ئهم شتانه دههێنینهوه یادتان) تا بۆتان ڕوون بکهینهوه که ئێمه ئاوا ئێوهمان دروستکدووه و دووباره دروستکردنهوهشتان لامان ئاسانه، ئهوهش بمانهوێت له منداڵدانهکاندا جێگیری دهکهین، تا کاتێکی دیاریکراو، لهوهودوا بهساوایی و بهبچووکی دهرتاندههێنین (له سکی دایکتان) دوایی بۆ ئهوهی گهوره ببن و بگهنه ئهوپهڕی هێزو تواناتان، ههتانه دهمرێنرێت بهگهنجی، ههشتانه دهگهڕێنرێتهوه بۆ پهرپووتترنی تهمهنهکان، بۆ ئهوهی هیچ شتێك نهزانێت دوای ئهوهی جاران دهیزانی، (بهڵگهیهکی تریش لهسهر زیندووبوونهوه ئهوهیه که ئهی ئینسان) تۆ زهویش دهبینیت وشك و برنگه، جا کاتێك ئاوی بارانمان بهسهردا باراند، دادهچڵهکێت و دهلهرزێت و تۆوهکان چهکهره دهکهن و ڕهگ و چڵ دهردهکهن و دهڕوێن، ئهوسا له ههموو جۆره گژوگیاو گوڵ و گوڵزارێکی جوان جووت دهڕوێنێت.
Al-Hajj 22:8وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُجَٰدِلُ فِي ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَلَا هُدٗى وَلَا كِتَٰبٖ مُّنِيرٖ ﴿٨﴾
ههندێك خهڵکی ههن موجادهله دهربارهی زاتی خواو سیفاته پیرۆژهکانی دهکهن دوور له ههموو زانست و زانیاری بۆچوون و کتێب و سهرچاوهیهکی ڕوون و ئاشکرا.
Al-Hajj 22:54وَلِيَعۡلَمَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ أَنَّهُ ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّكَ فَيُؤۡمِنُواْ بِهِۦ فَتُخۡبِتَ لَهُۥ قُلُوبُهُمۡۗ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَهَادِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ ﴿٥٤﴾
بۆ ئهوهش ئهوانهی زانست و زانیاریان پێ بهخشراوه دڵنیابن و بزانن که بێگومان ئهم قورئانه حهقیقهت و ڕاسته و لهلایهن پهروهردگاری تۆوه (ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) ڕهوانه کراوه، ئینجا بڕوای پتهوی پێ دههێنن و دڵهکانیشیان ملکهچ دهبێت بۆ خوا، بێگومان خوا هیدایهتدهری ئهوانهیه که باوهڕیان هێناوه بۆ ڕێگه و ڕێبازی ڕاست و دروست.
An-Nur 24:15إِذۡ تَلَقَّوۡنَهُۥ بِأَلۡسِنَتِكُمۡ وَتَقُولُونَ بِأَفۡوَاهِكُم مَّا لَيۡسَ لَكُم بِهِۦ عِلۡمٞ وَتَحۡسَبُونَهُۥ هَيِّنٗا وَهُوَ عِندَ ٱللَّهِ عَظِيمٞ ﴿١٥﴾
ئهوه بۆ ههر دهماو دهم قسه له زمانی یهکتر وهردهگرن (بێ لێکدانهوه)، کاتێك به زارتان شتێك دهڵێن که هیچ ئاگاییتان دهربارهی نیه، ئێوه وادهزانن ئهو بوختانه شتێکی سادهو ئاسانه؟ له کاتێکدا ئهوه لای خوا زۆر گهورهو ناقۆڵایه.
Ash-Shu'ara 26:21فَفَرَرۡتُ مِنكُمۡ لَمَّا خِفۡتُكُمۡ فَوَهَبَ لِي رَبِّي حُكۡمٗا وَجَعَلَنِي مِنَ ٱلۡمُرۡسَلِينَ ﴿٢١﴾
ئینجا ئهوه بوو له دهست ئێوه ههڵاتم کاتێک ترسام (لهسهر کوشتنی ههڵه بمکوژنهوه)، ئیتر پهروهردگارم دانایی پێبهخشیووم و کردوومی به یهکێک له پێغهمبهران.
Ash-Shu'ara 26:83رَبِّ هَبۡ لِي حُكۡمٗا وَأَلۡحِقۡنِي بِٱلصَّـٰلِحِينَ ﴿٨٣﴾
(ئینجا ئیبراهیم نزای کردو وتی) پهروهردگارا: زانیاری ودانایی و دهسهڵاتی تهواوم پێ ببهخشه و پهیوهستم بکه به چاکهکارانهوه.
An-Naml 27:15وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا دَاوُۥدَ وَسُلَيۡمَٰنَ عِلۡمٗاۖ وَقَالَا ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ ٱلَّذِي فَضَّلَنَا عَلَىٰ كَثِيرٖ مِّنۡ عِبَادِهِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿١٥﴾
سوێند بهخوا بێگومان ئێمه داود و سولهیمان زانیاری و زانستیمان بهخشی، ههردووکیان وتیان: سوپاس وستایش بۆ ئهو خوایهی که زیاده ڕێزی ئێمهی داوه بهسهر زۆرێک له بهنده ئیماندارهکانیدا.
An-Naml 27:16وَوَرِثَ سُلَيۡمَٰنُ دَاوُۥدَۖ وَقَالَ يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ عُلِّمۡنَا مَنطِقَ ٱلطَّيۡرِ وَأُوتِينَا مِن كُلِّ شَيۡءٍۖ إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ ٱلۡفَضۡلُ ٱلۡمُبِينُ ﴿١٦﴾
سولهیمان جێنشینی داودی باوکی بوو، ڕۆژێک وتی: ئهی خهڵکینه ئێمه فێری زمانی باڵنده کراوین و له ههموو شتێکمان پێدراوه، بهڕاستی ئهمه ههر فهزڵ و ڕێزێکی ئاشکرایه (لهلایهن خواوه پێمان بهخشراوه).
An-Naml 27:40قَالَ ٱلَّذِي عِندَهُۥ عِلۡمٞ مِّنَ ٱلۡكِتَٰبِ أَنَا۠ ءَاتِيكَ بِهِۦ قَبۡلَ أَن يَرۡتَدَّ إِلَيۡكَ طَرۡفُكَۚ فَلَمَّا رَءَاهُ مُسۡتَقِرًّا عِندَهُۥ قَالَ هَٰذَا مِن فَضۡلِ رَبِّي لِيَبۡلُوَنِيٓ ءَأَشۡكُرُ أَمۡ أَكۡفُرُۖ وَمَن شَكَرَ فَإِنَّمَا يَشۡكُرُ لِنَفۡسِهِۦۖ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ رَبِّي غَنِيّٞ كَرِيمٞ ﴿٤٠﴾
(بهڵام یهکێک له پیاو چاکان) که زانستی و زانیاری له (نهێنیهکانی) کتێبی تهورات ههبوو وتی: من بۆت دههێنم به چاو تروکاندنێک (دهستی کرد به نزاو پاڕانهوه و داوای له خوا کرد)، ئهوسا کتو پڕ سولهیمان بینی تهختی پاشایهتی لهلایدا دانراوه وتی: ئهمه فهزڵ و بهخششهکانی پهروهردگارمه بۆ ئهوهی تاقیم بکاتهوه.. که: ئایا سوپاسگوزار دهبم یان ناشکورو بهدنمهک، جا ئهوهی سوپاسگوزار بێت ئهوه بهڕاستی سوپاسگوزاره بۆ خۆی، ئهوهش که سپڵهیه، ئهوه بێگومان پهروهردگارم دهوڵهمهند و بێ نیازه و خاوهنی بهخششه به ههمووان (ڕایهکیش ههیه لهسهر ئهوهی که ئهو کهسه سولهیمان خۆی بووه).
An-Naml 27:42فَلَمَّا جَآءَتۡ قِيلَ أَهَٰكَذَا عَرۡشُكِۖ قَالَتۡ كَأَنَّهُۥ هُوَۚ وَأُوتِينَا ٱلۡعِلۡمَ مِن قَبۡلِهَا وَكُنَّا مُسۡلِمِينَ ﴿٤٢﴾
جا کاتێک بهڵقیس گهیشت، پێی وترا: تهختی پاشایهتی تۆ ئاوایه؟! ههر دهڵێی ئهوهو لهو دهچێت، ئێمه پێش ئهمهش زانیاریمان ههبوو (دهربارهی تواناو دهسهڵاتی سولهیمان) ئێمه تهسلیم بووین (نیازی جهنگمان نیه).
An-Naml 27:66بَلِ ٱدَّـٰرَكَ عِلۡمُهُمۡ فِي ٱلۡأٓخِرَةِۚ بَلۡ هُمۡ فِي شَكّٖ مِّنۡهَاۖ بَلۡ هُم مِّنۡهَا عَمُونَ ﴿٦٦﴾
نهخێر، ئهوانه زانیاری و زانستیان دهربارهی قیامهت کۆتا و کهم و کورته، بهڵکو ئهوان له گوماندان دهربارهی، بهڵکو ههر کوێرن له ئاستیدا و دڵیان نابینایه.
Al-Qasas 28:14وَلَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُۥ وَٱسۡتَوَىٰٓ ءَاتَيۡنَٰهُ حُكۡمٗا وَعِلۡمٗاۚ وَكَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ ﴿١٤﴾
(دوای چهند ساڵ) كاتێك تهمهنی گهیشته ئهوپهری هێزو توانایی، ئێمهش حیكمهت و دانایی و زانیاریمان پێبهخشی، ههر بهو شێوهیه پاداشتی چاكهكاران دهدهینهوه.
Al-Qasas 28:78قَالَ إِنَّمَآ أُوتِيتُهُۥ عَلَىٰ عِلۡمٍ عِندِيٓۚ أَوَلَمۡ يَعۡلَمۡ أَنَّ ٱللَّهَ قَدۡ أَهۡلَكَ مِن قَبۡلِهِۦ مِنَ ٱلۡقُرُونِ مَنۡ هُوَ أَشَدُّ مِنۡهُ قُوَّةٗ وَأَكۡثَرُ جَمۡعٗاۚ وَلَا يُسۡـَٔلُ عَن ذُنُوبِهِمُ ٱلۡمُجۡرِمُونَ ﴿٧٨﴾
قاروون وتی: بێگومان ئهم سامان و داراییهم ههر به هۆی زانست و زانیاری نهخشهی خۆمهوه پێمدراوه، باشه مهگهر قاروون نهیدهزانی بهڕاستی خوا پێش ئهم چهندهها قهوم و هۆز و گهلانی له ناو بردووه كه لهو زیاتر بهدهسهڵاتر و سهروهتمهندتر بوون؟ تاوان باران پرسیاریان لێناكرێت دهربارهی گوناههكانیان (چونكه تۆماره و لای خوا ئاشكرایه).
Al-Qasas 28:80وَقَالَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ وَيۡلَكُمۡ ثَوَابُ ٱللَّهِ خَيۡرٞ لِّمَنۡ ءَامَنَ وَعَمِلَ صَٰلِحٗاۚ وَلَا يُلَقَّىٰهَآ إِلَّا ٱلصَّـٰبِرُونَ ﴿٨٠﴾
(بهڵام) ئهوانهی كه زانستی و زانیاری ڕاستیان پێبهخشراوه (دهربارهی حهڵاڵ و حهرام و نرخی قیامهت دهزانن) وتیان: هاوار بۆ ئێوه، بۆ تێنافكرن پاداشتی خوایی زۆر چاكتره بۆ ئهو كهسهی باوهڕی دامهزراوی هێناوهو كارو كردهوهی چاكی ئهنجام داوه، ئهو زانست و باوهڕو كردهوهیه به كهس نادرێت، تهنها به خۆگرو ئارامگران نهبێت.
Al-'Ankabut 29:43وَتِلۡكَ ٱلۡأَمۡثَٰلُ نَضۡرِبُهَا لِلنَّاسِۖ وَمَا يَعۡقِلُهَآ إِلَّا ٱلۡعَٰلِمُونَ ﴿٤٣﴾
ئا ئهم نمونانه ئێمه دهیهێنینهوه بۆ خهڵكی، تهنها زانا و شارهزاكان تێی دهگهن و تێ دهفكرن.
Al-'Ankabut 29:49بَلۡ هُوَ ءَايَٰتُۢ بَيِّنَٰتٞ فِي صُدُورِ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَۚ وَمَا يَجۡحَدُ بِـَٔايَٰتِنَآ إِلَّا ٱلظَّـٰلِمُونَ ﴿٤٩﴾
نهخێر هی تۆ نییه، بهڵکو قورئان چهند ئایهتێکی ڕوون و ئاشکران له سێنهو دڵ و دهروونی ئهو کهسانهدا عیلم و زانستیان پێبهخشراوه و لهبهریانه، بهڕاستی جگه له ستهمکاران، کهس بهرههڵستی و نکوڵی له ئایهتهکانی ئێمه نیه.
Ar-Rum 30:7يَعۡلَمُونَ ظَٰهِرٗا مِّنَ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَهُمۡ عَنِ ٱلۡأٓخِرَةِ هُمۡ غَٰفِلُونَ ﴿٧﴾
ئهوانه ههر ڕواڵهت له ژیانی دنیا بهدی دهکهن، له بهرامبهر قیامهتیشهوه بێ ئاگان.
Ar-Rum 30:56وَقَالَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ وَٱلۡإِيمَٰنَ لَقَدۡ لَبِثۡتُمۡ فِي كِتَٰبِ ٱللَّهِ إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡبَعۡثِۖ فَهَٰذَا يَوۡمُ ٱلۡبَعۡثِ وَلَٰكِنَّكُمۡ كُنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ ﴿٥٦﴾
(له ڕۆژی قیامهتدا که تاوانباران سهریان لێشێواوهو سوێندی درۆ دهخۆن) ئهوانهی زانیاری و ئیمانیان پێبهخشرابوو دهڵێن: سوێند بهخوا بێگومان ئێوه بهڕادهی ئهوهی خوا بڕیاری لهسهر بووه ماونهتهوه (له دنیاداو له جیهانی بهرزهخیشدا) تا ڕۆژی زیندووبوونهوه، جا ئهمه ڕۆژی زیندووبوونهوهکهیه، بهڵام ئێوه بهم ڕاستیهتان نهدهزانی و بڕواتان پێی نهبوو.
Luqman 31:12وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا لُقۡمَٰنَ ٱلۡحِكۡمَةَ أَنِ ٱشۡكُرۡ لِلَّهِۚ وَمَن يَشۡكُرۡ فَإِنَّمَا يَشۡكُرُ لِنَفۡسِهِۦۖ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٞ ﴿١٢﴾
سوێند به خوا به ڕاستی ئێمه حیکمهت و دانایمان به _لوقمان_ بهخشی، بهم شێوهیه (پێمان وت) شوکرانه بژێرو سوپاسگوزاریهکهی ههر بۆ خۆی دهگهڕێتهوه، ئهوهش سوپاسی خوای نهکرد، ئهوه بێگومان خوا بێ نیازهو سوپاسکراوه (پێویستی بهسوپاسی کهس نیه).
Saba 34:6وَيَرَى ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ ٱلَّذِيٓ أُنزِلَ إِلَيۡكَ مِن رَّبِّكَ هُوَ ٱلۡحَقَّ وَيَهۡدِيٓ إِلَىٰ صِرَٰطِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡحَمِيدِ ﴿٦﴾
ئهوانهی که زانستی و زانیاریان ههیه (چ زانستییه ئایینیهکان وهك گاوڕو جوو یان ئهوانهی ڕۆدهچن لهزانستیه مادییهکانا) چاك دهزانن که ئهوهی لهلایهن پهروهردگارتهوه بۆت ڕهوانهکراوه حهق و ڕاستهقینهیه، هیدایهتبهخشهو ڕێنمونی بهخشه بۆ ڕێبازی پهروهردگاری خاوهن دهسهڵات و شایهستهی سوپاس و ستایش.
Fatir 35:28وَمِنَ ٱلنَّاسِ وَٱلدَّوَآبِّ وَٱلۡأَنۡعَٰمِ مُخۡتَلِفٌ أَلۡوَٰنُهُۥ كَذَٰلِكَۗ إِنَّمَا يَخۡشَى ٱللَّهَ مِنۡ عِبَادِهِ ٱلۡعُلَمَـٰٓؤُاْۗ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ غَفُورٌ ﴿٢٨﴾
ههروهها بهو شێوهیه له خهڵکیش، له گیانداران و ماڵاتیش، جۆرهها ڕهنگ و شێوه و قهبارهی جیاواز ههیه. بهڕاستی ههر زاناکان پهی بهو نهێنییانه دهبهن و لهناو بهندهکانی خوادا ههر ئهوان لهخوا دهترسن (له سهردهمی علم و زانستیدا ئهم ڕاستیه ڕوونه چونکه زانا و پسپۆڕان کاتێك وردهکاری بهدیهێنراوان پهی پێ دهبهن، زۆر ههست به گهورهیی و دهسهڵاتی خوا دهکهن)، بهڕاستی ئهو خوایه زۆر باڵادهسته و، زۆریش لێخۆشبووه (کاتێك ڕووی تێ دهکهن و باوهڕی پێ دههێنن).
Sad 38:20وَشَدَدۡنَا مُلۡكَهُۥ وَءَاتَيۡنَٰهُ ٱلۡحِكۡمَةَ وَفَصۡلَ ٱلۡخِطَابِ ﴿٢٠﴾
ئێمه پاشایهتیهکهمان بههێزکردو حیکمهت و دانایی وقسه و فهرمانی بهجێمان پێبهخشی.
Sad 38:87إِنۡ هُوَ إِلَّا ذِكۡرٞ لِّلۡعَٰلَمِينَ ﴿٨٧﴾
ئهم قورئانه تهنها ئامۆژگاریه بۆ ههموو خهڵکی جیهان له ههموو کات و شوێنێکدا.
Sad 38:88وَلَتَعۡلَمُنَّ نَبَأَهُۥ بَعۡدَ حِينِۭ ﴿٨٨﴾
بهڕاستی له داهاتوویهکی نزیکدا، ههر له دنیادا ههواڵی ڕاستی و دروستی ئهم ئایینه دهزانن، له قیامهتیشدا ههموو شتێك به تهواوی ئاشکراو ڕوون دهبێت.
Az-Zumar 39:9أَمَّنۡ هُوَ قَٰنِتٌ ءَانَآءَ ٱلَّيۡلِ سَاجِدٗا وَقَآئِمٗا يَحۡذَرُ ٱلۡأٓخِرَةَ وَيَرۡجُواْ رَحۡمَةَ رَبِّهِۦۗ قُلۡ هَلۡ يَسۡتَوِي ٱلَّذِينَ يَعۡلَمُونَ وَٱلَّذِينَ لَا يَعۡلَمُونَۗ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ ﴿٩﴾
(ئایا ئهو جۆره کهسانهی که باسکران چاکترن) یان ئهو ئیماندارهی که له دووتوێی شهوگاردا ههڵدهستێت بۆ خواپهرستی، سوژده دهبات و بهپێوه دهوهستێت، له لێپرسینهوهی قیامهت دهترسێت و ئومێد و هیوای بهمیهرهبانی پهروهردگاری ههیه، ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم بڵێ: ئایا ئهو کهسانهی که دهزانن و شارهزان، وهک ئهوانهن که هیچ نازانن و شارهزاییان نیه؟، بهڕاستی تهنها خاوهن بیروهۆشهکان لهم جۆره یاداوهریانه سوود وهردهگرن و تێدهگهن (له حهقیقهتی دنیا و قیامهت، وه دڵنیان ژیانی دنیا فرسهتێکی بهنرخه بۆ بهدهستهێنانی ڕهزامهندی خوا بهکاری دههێنن).
Az-Zumar 39:49فَإِذَا مَسَّ ٱلۡإِنسَٰنَ ضُرّٞ دَعَانَا ثُمَّ إِذَا خَوَّلۡنَٰهُ نِعۡمَةٗ مِّنَّا قَالَ إِنَّمَآ أُوتِيتُهُۥ عَلَىٰ عِلۡمِۭۚ بَلۡ هِيَ فِتۡنَةٞ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ ﴿٤٩﴾
جا کاتێک ناخۆشی و ئازارێک تووشی ئینسان بێت، هاناو هاوار بۆ ئێمه دههێنێت و ئهگهر نازو نیعمهتێکمان پێبهخشی؛ دهڵێت؛ ئهمه تهنها شارهزایی خۆمه، زیرهکی خۆمه، لێهاتوویی خۆمه، نهخێر وا نیه؛ ئهو بهخشینه بۆ تاقی کردنهوهیه، بهڵام زۆربهیان بهم ڕاستیه نازانن.
Ghafir 40:83فَلَمَّا جَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَرِحُواْ بِمَا عِندَهُم مِّنَ ٱلۡعِلۡمِ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ ﴿٨٣﴾
جاکاتێک که پێغهمبهرهکانیان بهبهڵگه و نیشانهی تهواوهوه بۆیان ڕهوانه کرا، له جیاتی ئهوهی باوهڕیان پێ بهێنن خۆیان دڵخۆش کرد بهو ڕاده کهمهی که له زانست و زانیاری ههیانبوو سهرئهنجام ههڕهشهی خوا لهسهرزاری پێغهمبهراندا یهخهی پێگرتن و ئهوهی که ئهوان گاڵتهیان پێدهکرد دهستهو یهخهیان بوو، فهوتاندنی.
Ash-Shuraa 42:14وَمَا تَفَرَّقُوٓاْ إِلَّا مِنۢ بَعۡدِ مَا جَآءَهُمُ ٱلۡعِلۡمُ بَغۡيَۢا بَيۡنَهُمۡۚ وَلَوۡلَا كَلِمَةٞ سَبَقَتۡ مِن رَّبِّكَ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗى لَّقُضِيَ بَيۡنَهُمۡۚ وَإِنَّ ٱلَّذِينَ أُورِثُواْ ٱلۡكِتَٰبَ مِنۢ بَعۡدِهِمۡ لَفِي شَكّٖ مِّنۡهُ مُرِيبٖ ﴿١٤﴾
میللهتانی پێشوو، بهتایبهت گاور وجوو جیاوازی و کێشه دووبهرهکی نهکهوته نێوانیان، مهگهر لهدوای هاتنی زانستی و زانیاری تهواو بۆیان، کهلهبهر حهسادهت و ستهمکاری و لادانیان له ڕاسته ڕێگا بۆیان دروست بوو، خۆ ئهگهر بڕیاری پێشووتر لهلایهن پهروهردگارتهوه نهبوایه که تا کاتێکی دیاریکراو مۆڵهتی داون، ئهوه فهرمانی تیاچوونیان دهردهکرا، بێگومان ئهوانهی که بوونه میراتگری کتێبی خوا و گهیهنرا بهدهستیان له نهوهکانی داهاتوو، کهوتنه گومان و دوودڵیهوه، خهڵکیشیان خسته گومانهوه دهربارهی.
Ash-Shuraa 42:52وَكَذَٰلِكَ أَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡكَ رُوحٗا مِّنۡ أَمۡرِنَاۚ مَا كُنتَ تَدۡرِي مَا ٱلۡكِتَٰبُ وَلَا ٱلۡإِيمَٰنُ وَلَٰكِن جَعَلۡنَٰهُ نُورٗا نَّهۡدِي بِهِۦ مَن نَّشَآءُ مِنۡ عِبَادِنَاۚ وَإِنَّكَ لَتَهۡدِيٓ إِلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ ﴿٥٢﴾
ئهی محمد صلی الله علیه وسلم ئا بهوشێوهیهی که وتمان ئێمه قورئانمان بۆ ڕهوانه کردیت له لایهن خۆمانهوه (که ژیانبهخشه به ڕوح و گیان و عهقڵ)، تۆ نهتدهزانی قورئان چیه و ئیمان چیه، بهڵام ئێمه ئهم قورئانهمان کرده ڕوناکی ونورێك که هیدایهت و ڕێنمویی ههر کهس که بمانهوێت له بهندهکانمانی پێ دهکهین، (ئهوانهی دڵی بۆ دهکهنهوه و بهچاکی گوێ بۆ دهگرن)، بێگومان تۆ ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم ڕێنیشان دهریت و ڕێنموی دهکهی بۆ ڕێگه و ڕێبازێکی ڕاست و دروست...
Az-Zukhruf 43:63وَلَمَّا جَآءَ عِيسَىٰ بِٱلۡبَيِّنَٰتِ قَالَ قَدۡ جِئۡتُكُم بِٱلۡحِكۡمَةِ وَلِأُبَيِّنَ لَكُم بَعۡضَ ٱلَّذِي تَخۡتَلِفُونَ فِيهِۖ فَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَأَطِيعُونِ ﴿٦٣﴾
کاتێك عیسا به موعجیزهی ئاشکراوه ڕهوانهکرا بۆ نهوهی ئیسرائیل وتی: بهڕاستی من حیکمهت و داناییم بۆ هێناون، ههروهها زانیاری ئهوهشم پێ یه که ئهو شتانهتان بۆ ڕوون بکهمهوه که کێشهتان لهسهری ههیه و ڕاو بۆچونتان لهسهری جیاوازه، جا ئێوه له خوا بترسن و گوێڕایهڵی من بکهن.
Ad-Dukhan 44:4فِيهَا يُفۡرَقُ كُلُّ أَمۡرٍ حَكِيمٍ ﴿٤﴾
لهو شهوهدا ههموو کارو کردهوه و بهرنامهیهکی پڕ له حیکمهت و دانایی له یهك جیا دهکرێتهوه.
Ad-Dukhan 44:14ثُمَّ تَوَلَّوۡاْ عَنۡهُ وَقَالُواْ مُعَلَّمٞ مَّجۡنُونٌ ﴿١٤﴾
پاشان پشتیان تێکرد و وتیان: فێرکراوێکی شێته!!
Al-Jathiyah 45:9وَإِذَا عَلِمَ مِنۡ ءَايَٰتِنَا شَيۡـًٔا ٱتَّخَذَهَا هُزُوًاۚ أُوْلَـٰٓئِكَ لَهُمۡ عَذَابٞ مُّهِينٞ ﴿٩﴾
کاتێك شتێك له ئایهت و فهرمانهکانی ئێمهی پێ بگات و بیزانێت، ئهوه دهیکاته هۆی گاڵتهو گهمهجاڕ، ئا ئهوانه سزای خهجاڵهت ئاوهرو شهرمهزاری چاوهڕێیانه ههر لهم دنیادا....