Al-Mu'minun 23:91مَا ٱتَّخَذَ ٱللَّهُ مِن وَلَدٖ وَمَا كَانَ مَعَهُۥ مِنۡ إِلَٰهٍۚ إِذٗا لَّذَهَبَ كُلُّ إِلَٰهِۭ بِمَا خَلَقَ وَلَعَلَا بَعۡضُهُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖۚ سُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ ﴿٩١﴾
ههرگیز خوا کهسی نهکردووه به ڕۆڵهی خۆی و هیچ خوایهکی لهگهڵدا نی یه، چونکه ئهو کاته ههر خوایهك دهچوو بهلای دروستکراوانی خۆیهوهو ههندێکی خۆی بڵند دهکرد بهسهر ههندێکی تردا (ئهوسا بوونهوهر تێکدهچوو)، پاکی و بێگهردی بۆ زاتی خوایه له بهرامبهر ئهو شتانهوه که (خوا نهناسان) ههڵی دهبهستن و دهیڵێن.
Al-Mu'minun 23:92عَٰلِمِ ٱلۡغَيۡبِ وَٱلشَّهَٰدَةِ فَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ ﴿٩٢﴾
)ئهو زاته) زانای نهێنی و شاراوهکانه، ههروهها زانای دیارو ئاشکراکانه، بهرزی و بڵندی بۆ ئهوه لهبهرامبهر ئهو شتانهوه که (نهفامان) دهیکهنه شهریك و هاوهڵی.
An-Nur 24:35۞ٱللَّهُ نُورُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ مَثَلُ نُورِهِۦ كَمِشۡكَوٰةٖ فِيهَا مِصۡبَاحٌۖ ٱلۡمِصۡبَاحُ فِي زُجَاجَةٍۖ ٱلزُّجَاجَةُ كَأَنَّهَا كَوۡكَبٞ دُرِّيّٞ يُوقَدُ مِن شَجَرَةٖ مُّبَٰرَكَةٖ زَيۡتُونَةٖ لَّا شَرۡقِيَّةٖ وَلَا غَرۡبِيَّةٖ يَكَادُ زَيۡتُهَا يُضِيٓءُ وَلَوۡ لَمۡ تَمۡسَسۡهُ نَارٞۚ نُّورٌ عَلَىٰ نُورٖۚ يَهۡدِي ٱللَّهُ لِنُورِهِۦ مَن يَشَآءُۚ وَيَضۡرِبُ ٱللَّهُ ٱلۡأَمۡثَٰلَ لِلنَّاسِۗ وَٱللَّهُ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٞ ﴿٣٥﴾
خوا نوورو ڕووناکی ئاسمانهکان و زهویه (نوورو ڕووناکی بهخشه پێیان)، نموونهی نوورو ڕووناکیهکهی وهك تاقێك وایه چرایهکی تێدا بێت، چراکهش لهناو شووشهیهکدا بێت شووشهکهش وهك ههسارهیهکی گهش و پرشنگدار وابێت و داگیرسابێت به ڕۆنی درهختی موبارهك و بهفهڕی زهیتوون، ڕووی نه له ڕۆژ ههڵات و نه له ڕۆژ ئاوا بێت (له شوێنێکدا بێت بهیانی و ئێواره خۆر لێ بدات)، ڕۆنهکهشی (ئهوهنده پاك و بێگهرده) خهریکه خۆی دابگیرسێت و ڕووناکی بداتهوه، ئهگهر ئاگریش لێی نهدات، ئهو هیدایهت و ڕێنموویی یه که قورئانه ڕووناکی یه لهسهر ڕووناکی، خوایش هیدایهتی ئهو کهسانه دهدات که دهیهوێت و شایستهن بۆ لای نووری خۆی که قورئانه، خوا چهندهها نموونه دههێنێتهوه بۆ خهڵکی (تا له نموونه مهعنهویی یهکان تێبگهن) خوایش بهههموو شتێك زانایه...
An-Nur 24:41أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يُسَبِّحُ لَهُۥ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَٱلطَّيۡرُ صَـٰٓفَّـٰتٖۖ كُلّٞ قَدۡ عَلِمَ صَلَاتَهُۥ وَتَسۡبِيحَهُۥۗ وَٱللَّهُ عَلِيمُۢ بِمَا يَفۡعَلُونَ ﴿٤١﴾
ئایا نهتبینیووه که به ڕاستی ههرچی و ههرکهس له ئاسمانهکان و زهویدا ههیه، تهسبیحات و ستایشی خوا دهکهن، ههروهها باڵندهکانیش له کاتێکدا پۆل پۆل (به ئاسماندا دهفڕن) ههر ههموویان ستایش و پهرستش و تهسبیحاتی خۆیان زانیووه، خوایش ههمیشه زانایه بهوهی که دهیکهن.
An-Nur 24:42وَلِلَّهِ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ وَإِلَى ٱللَّهِ ٱلۡمَصِيرُ ﴿٤٢﴾
ههموو ئاسمانهکان و زهوی ههر خوا خاوهنیانه، سهرهنجام گهڕانهوهی ههمووان ههر بۆ لای خوایه
An-Nur 24:43أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يُزۡجِي سَحَابٗا ثُمَّ يُؤَلِّفُ بَيۡنَهُۥ ثُمَّ يَجۡعَلُهُۥ رُكَامٗا فَتَرَى ٱلۡوَدۡقَ يَخۡرُجُ مِنۡ خِلَٰلِهِۦ وَيُنَزِّلُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مِن جِبَالٖ فِيهَا مِنۢ بَرَدٖ فَيُصِيبُ بِهِۦ مَن يَشَآءُ وَيَصۡرِفُهُۥ عَن مَّن يَشَآءُۖ يَكَادُ سَنَا بَرۡقِهِۦ يَذۡهَبُ بِٱلۡأَبۡصَٰرِ ﴿٤٣﴾
ئایا نابینیت که بێگومان خوا به ئارامی و شێنهیی ههورهکان به ئاسماندا دهبات دوایی پهیوهستیان دهکات بهیهکهوه، ئهوسا کهڵهکهیان دهکات لهسهر یهك، ئینجا دهبینیت له توێی ئهو ههورانهوه که وهکو کێو وان باران و تهرزه دهبارێنێت (کاتێك که بهفرۆکه سهروو ههورهکان دهکهوین به چاکی بۆمان دهردهکهوێت، که ههورهکان وهك چیا چوون به ئاسمانداو دۆڵ و شیو له نێوانیاندا ههیه)، جا له سوودی ئهو بارانه به ههر کهس خوا بیهوێت، خێرو بهرهکهت دهبهخشێت، ههر کهسیش که بیهوێت لێی دوور دهخاتهوه، (ههوره بروسکهکان ئهوهنده بههێزن) خهریکه بریسکهکهیان بینایی چاوان بهرێت.
An-Nur 24:44يُقَلِّبُ ٱللَّهُ ٱلَّيۡلَ وَٱلنَّهَارَۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَعِبۡرَةٗ لِّأُوْلِي ٱلۡأَبۡصَٰرِ ﴿٤٤﴾
خوای گهوره ئاڵو گۆڕ بهشهوو ڕۆژ دهکات، به ڕاستی ئا لهو شتانهدا پهندو ئامۆژگاری ههیه بۆ خاوهن دیدو ڕۆشنبیرهکان.
An-Nur 24:45وَٱللَّهُ خَلَقَ كُلَّ دَآبَّةٖ مِّن مَّآءٖۖ فَمِنۡهُم مَّن يَمۡشِي عَلَىٰ بَطۡنِهِۦ وَمِنۡهُم مَّن يَمۡشِي عَلَىٰ رِجۡلَيۡنِ وَمِنۡهُم مَّن يَمۡشِي عَلَىٰٓ أَرۡبَعٖۚ يَخۡلُقُ ٱللَّهُ مَا يَشَآءُۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ﴿٤٥﴾
ههروهها خوا ههموو زیندهوهرێکی له ئاوێکی تایبهت دروست کردووه، جا ههیانه لهسهر سکی دهڕوات، ههیشه لهسهردوو قاچ دهڕوات، ههیشه لهسهر چوار پێ دهڕوات، خوا ههرچی بوێت دروستی دهکات، به ڕاستی خوا دهسهڵاتی بهسهر ههموو شتێکدا ههیه.
An-Nur 24:46لَّقَدۡ أَنزَلۡنَآ ءَايَٰتٖ مُّبَيِّنَٰتٖۚ وَٱللَّهُ يَهۡدِي مَن يَشَآءُ إِلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ ﴿٤٦﴾
سوێند به خوا بێگومان ئێمه چهندهها بهڵگهی ڕوون و ئاشکرامان دابهزاندووهو خوا هیدایهتی ههر کهسێك که ویستی لهسهر بێت و خۆیشی بیهوێت دهدات بۆ ڕێگهو ڕێبازی ڕاست و دروست.
Al-Furqan 25:1تَبَارَكَ ٱلَّذِي نَزَّلَ ٱلۡفُرۡقَانَ عَلَىٰ عَبۡدِهِۦ لِيَكُونَ لِلۡعَٰلَمِينَ نَذِيرًا ﴿١﴾
بهرزو پیرۆزو پاک و بڵنده ئهو زاتهی که قورئانی دابهزاندووه تا ببێته جیاکهرهوهی ڕاست و ناڕاست، بۆ سهر بهندهی خۆی (محمد صلی الله علیه وسلم) تا ببێته هۆشیار کهرهوهو بێدارکهرهوهی دانیشتوانی جیهان له ههموو سهردهمێکدا.
Al-Furqan 25:2ٱلَّذِي لَهُۥ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَلَمۡ يَتَّخِذۡ وَلَدٗا وَلَمۡ يَكُن لَّهُۥ شَرِيكٞ فِي ٱلۡمُلۡكِ وَخَلَقَ كُلَّ شَيۡءٖ فَقَدَّرَهُۥ تَقۡدِيرٗا ﴿٢﴾
ئهو زاتهی که ههموو ئاسمانهکان و زهوی موڵکی ئهوهو ههر ئهو خاوهنیانه، کهسیشی نهکردووه به ڕۆڵهی خۆی و کهسی نهکردووه به شهریک و هاوبهش له مهودای موڵک و دهسهڵاتیدا، ههموو شتێکی دروستکردووه به ئهندازهو قهباره و شێوه و تام و بۆن و ڕهنگ و جیاوازی ههمه جۆر... هتد، نهخشهی ڕێک و پێکی بۆ ههموو شتێک داناوه (به شێوهیهک که پێویستیهکانی ئادهمیزاد دابین بکهن و له خزمهتیدا بن).
Al-Furqan 25:3وَٱتَّخَذُواْ مِن دُونِهِۦٓ ءَالِهَةٗ لَّا يَخۡلُقُونَ شَيۡـٔٗا وَهُمۡ يُخۡلَقُونَ وَلَا يَمۡلِكُونَ لِأَنفُسِهِمۡ ضَرّٗا وَلَا نَفۡعٗا وَلَا يَمۡلِكُونَ مَوۡتٗا وَلَا حَيَوٰةٗ وَلَا نُشُورٗا ﴿٣﴾
کهچی هاوهڵگهران له جیاتی ئهو زاته شتانێکی تریان کردووه به خوای خۆیان که هیچ دروست ناکهن و هیچیان پی بهدی ناهێنرێت، بهڵکو خۆیان دروست دهکرێن، (تهنانهت) ناتوانن سودێک یان زهرهرێک به خۆیان بگهیهنن، ههروهها نه مردنیان به دهسته، نه ژیان، نه زیندوو کردنهوه.
Al-Furqan 25:45أَلَمۡ تَرَ إِلَىٰ رَبِّكَ كَيۡفَ مَدَّ ٱلظِّلَّ وَلَوۡ شَآءَ لَجَعَلَهُۥ سَاكِنٗا ثُمَّ جَعَلۡنَا ٱلشَّمۡسَ عَلَيۡهِ دَلِيلٗا ﴿٤٥﴾
ئایا نابینیت چۆن پهروهردگارت سێبهر درێژ دهکاتهوه، ئهگهر بیویستایه جێگیری دهکرد، پاشان خۆریشمان کردووه بهبهڵگه و نیشانه لهسهر سێبهر (به هۆیهوه دیمهنی جوانی جۆراو جۆر به دروست کراوان دهبهخشن).
Al-Furqan 25:46ثُمَّ قَبَضۡنَٰهُ إِلَيۡنَا قَبۡضٗا يَسِيرٗا ﴿٤٦﴾
لهوهودوا به شێنهیی ئهو سێبهره بۆ لای خۆمان دهگێڕینهوه و دهیگرینهوه (دیاره که خوا دهیهوێت له ڕێگهی ئهو دیاردهیهوه زاتی مهزنی فهرامۆش نهکهین).
Al-Furqan 25:47وَهُوَ ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلَّيۡلَ لِبَاسٗا وَٱلنَّوۡمَ سُبَاتٗا وَجَعَلَ ٱلنَّهَارَ نُشُورٗا ﴿٤٧﴾
ههر ئهو زاتهیه که شهوی کردووه به پۆشاک بۆتان و خهویشی کردووه به هۆی ماتیی و بێ دهنگیی و ئارامیی و ڕۆژیشی کردووه به هۆی بڵاو بوونهوه و کار و کۆشش.
Al-Furqan 25:48وَهُوَ ٱلَّذِيٓ أَرۡسَلَ ٱلرِّيَٰحَ بُشۡرَۢا بَيۡنَ يَدَيۡ رَحۡمَتِهِۦۚ وَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ طَهُورٗا ﴿٤٨﴾
ههر ئهو زاتهیه که بای شهماڵ دهنێرێت که مژدهیهکه لهلایهن خوای میهرهبانهوه، (ئینجا دهفهرمووێت): ئێمهش له ئاسمانهوه ئاوێکی پاک و خاوێنمان باراندووه (به شێوهی باران و بهفرو تهرزه)...
Al-Furqan 25:49لِّنُحۡـِۧيَ بِهِۦ بَلۡدَةٗ مَّيۡتٗا وَنُسۡقِيَهُۥ مِمَّا خَلَقۡنَآ أَنۡعَٰمٗا وَأَنَاسِيَّ كَثِيرٗا ﴿٤٩﴾
تا بههۆیهوه سهرزهوی نیشتمانی مردوو زیندوو بکهینهوه، ههتا ئاوی خواردنهوهش ببهخشین به ماڵات و خهڵکانێکی زۆر که دروستمان کردوون.
Al-Furqan 25:50وَلَقَدۡ صَرَّفۡنَٰهُ بَيۡنَهُمۡ لِيَذَّكَّرُواْ فَأَبَىٰٓ أَكۡثَرُ ٱلنَّاسِ إِلَّا كُفُورٗا ﴿٥٠﴾
سوێند به خوا ئێمه قورئانمان ڕاگهیاندوه و به چهندهها شێوه خستومانهته بهردهمیان تا یاداوهری وهربگرن، کهچی زۆربهی خهڵکی ههر ڕێبازی بێ باوهڕی دهگرنه بهر، ههر شوێنی بێباوهڕی دهکهون و هیچی تر.
Al-Furqan 25:58وَتَوَكَّلۡ عَلَى ٱلۡحَيِّ ٱلَّذِي لَا يَمُوتُ وَسَبِّحۡ بِحَمۡدِهِۦۚ وَكَفَىٰ بِهِۦ بِذُنُوبِ عِبَادِهِۦ خَبِيرًا ﴿٥٨﴾
تۆ ئهی محمد صلی الله علیه وسلم، پشت ببهسته بهو زاتهی که ههمیشه زیندووه و ههرگیز نامرێت، بهردهوام تهسبیحات و سوپاس و ستایشی بکه، ئهوهنده بهسه بۆ ئهو زاته که به ههموو گوناهو تاوانی بهندهکانی ئاگایه و (هیچی لێ پهنهان نیه).
Al-Furqan 25:59ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَمَا بَيۡنَهُمَا فِي سِتَّةِ أَيَّامٖ ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰ عَلَى ٱلۡعَرۡشِۖ ٱلرَّحۡمَٰنُ فَسۡـَٔلۡ بِهِۦ خَبِيرٗا ﴿٥٩﴾
ئهو زاتهی که ئاسمانهکان و زهوی و ههرچی وا له نێوانیاندایه له ماوهی شهش ڕۆژدا دروستی کردووه، لهوهودوا لهسهر عهرش وتهختی فهرمانڕهوایی وهستاوه (سهرنجی ئایهتی_2_سورهتی- الرعد- بده)، خوا پهروهردگارێکی میهرهبانه، (جا بۆ تێگهیشتن له وردهکاری و گرنگی بهدیهێنراوهکانی له جیهانی ئهستێرهکان و کۆمهڵهی خۆر و ئادهمیزاد و گیانلهبهران و ڕووهک و... هتد) له کهسێکی ئاگاو زانا بپرسه!!
Al-Furqan 25:60وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ٱسۡجُدُواْۤ لِلرَّحۡمَٰنِ قَالُواْ وَمَا ٱلرَّحۡمَٰنُ أَنَسۡجُدُ لِمَا تَأۡمُرُنَا وَزَادَهُمۡ نُفُورٗا۩ ﴿٦٠﴾
کاتێک به خوانهناسان بوترێت سوژده ببهن بۆ خوای میهرهبان (ئهو نهفامانه بهسهرکهشیهوه) دهڵێن: ڕهحمان کێیه؟ خوای میهرهبان کامهیه؟ ئایا سوژده بهرین بۆ کهسێک که تۆ فهرمانمان پێ دهدهیت؟! تا بێت فهرمانی خوا زیاتر ئهوانه تهرهو وێڵ دهکات.
Al-Furqan 25:61تَبَارَكَ ٱلَّذِي جَعَلَ فِي ٱلسَّمَآءِ بُرُوجٗا وَجَعَلَ فِيهَا سِرَٰجٗا وَقَمَرٗا مُّنِيرٗا ﴿٦١﴾
زۆر گهورهو مهزنه ئهو زاتهی له ئاسماندا چهندهها خولگهی گهورهی (بۆ ههسارهو ئهستێرهکان) بهدیهێناوه، ههروهها چرایهکی پڕشنگدار، که خۆره و مانگێکی ڕوناکیشی بۆ زهوی دابین کردووه.
Al-Furqan 25:62وَهُوَ ٱلَّذِي جَعَلَ ٱلَّيۡلَ وَٱلنَّهَارَ خِلۡفَةٗ لِّمَنۡ أَرَادَ أَن يَذَّكَّرَ أَوۡ أَرَادَ شُكُورٗا ﴿٦٢﴾
خوا؛ ئهو زاتهیه که شهو و ڕۆژی به شوێن یهکدا ڕێکخستووه که فرسهتێکه بۆ ئهو کهسهی که دهیهوێت یاداوهری وهربگرێت و دهیهوێت سوپاسگوزاری ئهنجام بدات.
An-Naml 27:59قُلِ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ وَسَلَٰمٌ عَلَىٰ عِبَادِهِ ٱلَّذِينَ ٱصۡطَفَىٰٓۗ ءَآللَّهُ خَيۡرٌ أَمَّا يُشۡرِكُونَ ﴿٥٩﴾
(ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) ئهی ئیماندار) بڵێ: سوپاس و ستایش بۆ خوای میهرهبان، سڵاو لهسهر ئهو بهندانهش که ههڵی بژاردووه، ئایا ئهو خوا میهرهبانه چاکتره (که بپهرسترێت و پهیڕهوی بهرنامهکهی بکرێت) یان ئهوانهی ئهوان دهیکهنه شهریک و هاوهڵ بۆی؟
An-Naml 27:60أَمَّنۡ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَأَنزَلَ لَكُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَنۢبَتۡنَا بِهِۦ حَدَآئِقَ ذَاتَ بَهۡجَةٖ مَّا كَانَ لَكُمۡ أَن تُنۢبِتُواْ شَجَرَهَآۗ أَءِلَٰهٞ مَّعَ ٱللَّهِۚ بَلۡ هُمۡ قَوۡمٞ يَعۡدِلُونَ ﴿٦٠﴾
(ئایا شهریک و هاوهڵ چاکتره بپهرسترێت) یان ئهو زاتهی که ئاسمانهکان و زهوی دروست کردووه و له ئاسمانهوه بارانی باراندووه، جا باخ و بێستانی جوان و ڕازاوهمان پێ بهرههم هێناوه، ئێوه نهتاندهتوانی درهختهکانی بڕوێنن، چ جای بهرو بوومهکهی، ئایا ڕهوایه، که خوایهکی تر لهگهڵ خوای پهروهردگاردا ههبێت؟! نهخێر، لهگهڵ ئهو ههموو بهڵگانهدا زۆربهی ئهو خهڵکه له ڕێبازی ڕاست لادهدهن و شوێنی چهوتی و ناردوستی دهکهون.
An-Naml 27:61أَمَّن جَعَلَ ٱلۡأَرۡضَ قَرَارٗا وَجَعَلَ خِلَٰلَهَآ أَنۡهَٰرٗا وَجَعَلَ لَهَا رَوَٰسِيَ وَجَعَلَ بَيۡنَ ٱلۡبَحۡرَيۡنِ حَاجِزًاۗ أَءِلَٰهٞ مَّعَ ٱللَّهِۚ بَلۡ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ ﴿٦١﴾
(ئایا تهنها ئهو زاته نیه) که زهوی دامهزراندووه و له ناویدا جۆگه و ڕووباری ڕهخساندووه، ههروهها زنجیره چیای تیادا چهسپاندووه، له نێوان دوو دهریاکهشدا بهربهستی بهرپاکردووه (که ئاوی شیرین و سوێر تێکهڵ نابن) ئایا ڕهوایه خوایهکی تر لهگهڵ خوا پهروهردگاردا ههبێت؟! نهخێر وا نییه، لهگهڵ ئهو ههموو بهڵگانهدا زۆربهی ئهو خهڵکه (ئهم ڕاستیانه) نازانن و تێناگهن.
An-Naml 27:62أَمَّن يُجِيبُ ٱلۡمُضۡطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَيَكۡشِفُ ٱلسُّوٓءَ وَيَجۡعَلُكُمۡ خُلَفَآءَ ٱلۡأَرۡضِۗ أَءِلَٰهٞ مَّعَ ٱللَّهِۚ قَلِيلٗا مَّا تَذَكَّرُونَ ﴿٦٢﴾
ئایا کێیه جگه له زاتی پهروهردگار که بێت به هانا و هاواری لێقهوماو و بێ دهرهتان و بێ داڵدهوه، کاتێک نزا دهکات و لێی دهپارێتهوه، ئهوسا بهڵاو ناخۆشیهکان لادهبات و دهتانکاته نیشتهجێ و جێنشین له زهویدا، ئایا ڕهوایه لهگهڵ ئهو زاتهدا خوای تر ههبێت؟! کهمێک یاداوهری وهربگرن و تێفکرن و بیربکهنهوه.
An-Naml 27:63أَمَّن يَهۡدِيكُمۡ فِي ظُلُمَٰتِ ٱلۡبَرِّ وَٱلۡبَحۡرِ وَمَن يُرۡسِلُ ٱلرِّيَٰحَ بُشۡرَۢا بَيۡنَ يَدَيۡ رَحۡمَتِهِۦٓۗ أَءِلَٰهٞ مَّعَ ٱللَّهِۚ تَعَٰلَى ٱللَّهُ عَمَّا يُشۡرِكُونَ ﴿٦٣﴾
ئایا کێ له تاریکستانی سهر وشکانی و دهریا ڕێنمووییتان دهکات تا ون نهبن؟! کێ بای شهماڵ (ههڵگری ههڵمی ئاو) دهنێرێت وهک مژدهیهک پێش گهیشتنی بارانی ڕهحمهت؟، ئایا ڕهوایه لهگهڵ خوادا خوای تر ههبێت، بهرزی و بڵندی و مهزنی بۆ خوای گهوره لهبهرامبهر ئهو شتانهوه که نهفامان دهیکهنه هاوهڵ و شهریک بۆ ئهو زاته.
An-Naml 27:64أَمَّن يَبۡدَؤُاْ ٱلۡخَلۡقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥ وَمَن يَرۡزُقُكُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِۗ أَءِلَٰهٞ مَّعَ ٱللَّهِۚ قُلۡ هَاتُواْ بُرۡهَٰنَكُمۡ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ ﴿٦٤﴾
ئایا کێ له سهرتاوه دروستکراوان بهدی دههێنێت، پاشان دوای تێکدانی سهرلهنوێ دروستی دهکاتهوه، کێ لهو ئاسمانهوه (بههۆی تیشکی خۆر و باران و ههواوه) له زهوییهوه (به هۆی خاکهوه) ڕزق و ڕۆزیتان پی دهبهخشێت؟، ئایا ڕهوایه لهگهڵ زاتی خوادا خوای تر ههبێت؟، پێیان بڵێ: ئادهی بهڵگهتان چییه بیهێننه مهیدان ئهگهر ئێوه ڕاستگۆن.
An-Naml 27:65قُل لَّا يَعۡلَمُ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ ٱلۡغَيۡبَ إِلَّا ٱللَّهُۚ وَمَا يَشۡعُرُونَ أَيَّانَ يُبۡعَثُونَ ﴿٦٥﴾
(ئهی پێغهمبهری (صلی الله علیه وسلم) پێیان) بڵێ: جگه له خوا ههرچی له ئاسمانهکان و زهویدا ههیه هیچیان ئاگادارینین له پهنهان و شاراوهکان، ههستیش ناکهن کهی زیندوو دهکرێنهوه...
Al-Qasas 28:68وَرَبُّكَ يَخۡلُقُ مَا يَشَآءُ وَيَخۡتَارُۗ مَا كَانَ لَهُمُ ٱلۡخِيَرَةُۚ سُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ ﴿٦٨﴾
ههر پهروهردگاری تۆیه ههر چیهكی بوێت دروستی دهكات و ههڵی دهبژێرێت خاڵكی ئهو دهسهڵاتهیان نیهوسهرپشك نهكراون، پاكی و بێگهردی و بڵندی بۆ خوایه له بهرامبهر ئهو شتانهوه نهفامان دهیكهنه شهریك و هاوهڵ.
Al-Qasas 28:69وَرَبُّكَ يَعۡلَمُ مَا تُكِنُّ صُدُورُهُمۡ وَمَا يُعۡلِنُونَ ﴿٦٩﴾
ههروهها پهروهردگاری تۆ دهزانێت ئهو خهڵكه چیان له سینهو دهرونیاندا شاردۆتهوه وهچی دهردهخهن و ئاشكرای دهكهن.
Al-Qasas 28:70وَهُوَ ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ لَهُ ٱلۡحَمۡدُ فِي ٱلۡأُولَىٰ وَٱلۡأٓخِرَةِۖ وَلَهُ ٱلۡحُكۡمُ وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ ﴿٧٠﴾
خوا زاتێكه كه جگه لهو خوایهكی تر نیه، سوپاس و ستایش له سهرهتا و كۆتاییدا، له دنیا و قیامهتدا، ههر شایستهی ئهوه، حوكم و فهرمانرهوایش ههر بهدهست ئهوه، ههر بۆلای ئهویش دهبرێنهوه.
Al-Qasas 28:71قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ إِن جَعَلَ ٱللَّهُ عَلَيۡكُمُ ٱلَّيۡلَ سَرۡمَدًا إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِ مَنۡ إِلَٰهٌ غَيۡرُ ٱللَّهِ يَأۡتِيكُم بِضِيَآءٍۚ أَفَلَا تَسۡمَعُونَ ﴿٧١﴾
ئهی محمد (ص) بڵێ: خهڵكینه ههواڵم بدهنێ ئهگهر خوا شهوگار بكات بهههمیشهیی تا ڕۆژی قیامهت (ههر ڕۆژ نهبێتهوه) چ خوایهكی تر ههیه جگه له ا لله بتوانێت ڕوناكیتان بۆ فهراههم بهێنێت، ئایه ئێوه ئهم ڕاستیانه نابیسن؟
Al-Qasas 28:72قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ إِن جَعَلَ ٱللَّهُ عَلَيۡكُمُ ٱلنَّهَارَ سَرۡمَدًا إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِ مَنۡ إِلَٰهٌ غَيۡرُ ٱللَّهِ يَأۡتِيكُم بِلَيۡلٖ تَسۡكُنُونَ فِيهِۚ أَفَلَا تُبۡصِرُونَ ﴿٧٢﴾
ههروهها پێیان بڵێ: ههواڵم بدهنێ ئهگهر خوا ڕۆژگاری كرده ههمیشهیی له سهرتان، تا ڕۆژی قیامهت خهیاندی، كام خوا ههیه جگه له ا لله كه شهوگارتان بۆ پێش بهێنێت تا ئارامی تێدا بگرن، ئایه ئێوه سهرنجی ئهم دیاردانه نادهن و نایانبینن؟!
Al-Qasas 28:73وَمِن رَّحۡمَتِهِۦ جَعَلَ لَكُمُ ٱلَّيۡلَ وَٱلنَّهَارَ لِتَسۡكُنُواْ فِيهِ وَلِتَبۡتَغُواْ مِن فَضۡلِهِۦ وَلَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ﴿٧٣﴾
جا له ڕهحمهت و میهرهبانی ئهو زاته ئهوهیه كه: شهوو ڕۆژی كردووه به هۆی ئارامی و حهوانهوه و كارو كاسپی كردن و بههره بردن له بهخششهكانی، بۆ ئهوهی تا دهتوانن شوكرانه بژێر و سوپاسگوزاری بكهن.
Al-'Ankabut 29:19أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ كَيۡفَ يُبۡدِئُ ٱللَّهُ ٱلۡخَلۡقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥٓۚ إِنَّ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٞ ﴿١٩﴾
ئایا ئهوه سهرنجیان نهداوه چۆن خوا له سهرهتاوه دروستكراوان بهدی دههێنێت و پاشان دووبارهی دهكاتهوه، بێگومان ئهو شتانه بۆ خوا زۆر ساده و ئاسانه.
Al-'Ankabut 29:20قُلۡ سِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَٱنظُرُواْ كَيۡفَ بَدَأَ ٱلۡخَلۡقَۚ ثُمَّ ٱللَّهُ يُنشِئُ ٱلنَّشۡأَةَ ٱلۡأٓخِرَةَۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ﴿٢٠﴾
(ئهی پێغهمبهر(ص) پێیان بڵێ: با بگهرێن به زهویدا، تهماشا بكهن و سهرنج بدهن چۆن ئهو زاته دروستكراوانی بهدیهێناوه، لهوهودواش ههر خوا سهر لهنوێ بهرپایان دهكاتهوه ( به شێوهو شێوازێكی تر ئاسمانهكان و زهوی و ئێمهش دههێنێتهوه كایه) بهڕاستی خوا دهسهڵاتی بهسهر ههموو شتێكدا ههیه.
Al-'Ankabut 29:21يُعَذِّبُ مَن يَشَآءُ وَيَرۡحَمُ مَن يَشَآءُۖ وَإِلَيۡهِ تُقۡلَبُونَ ﴿٢١﴾
ههندێك جار، سزای ئهو كهسانه دهدات كه خوا بیهوێت و شایستهی سزان و سۆزو میهرهبانی خۆیشی دهنوێنێت بۆ ئهوانهی كه دهیوێت و باوهڕدارن، سهرئهنجامیش ههر بۆ لای ئهو زاته دهبرێنهوه.
Al-'Ankabut 29:22وَمَآ أَنتُم بِمُعۡجِزِينَ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَا فِي ٱلسَّمَآءِۖ وَمَا لَكُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ مِن وَلِيّٖ وَلَا نَصِيرٖ ﴿٢٢﴾
(ئهی گرۆی ئادهمیزاد) ئێوه ناتوانن خوا دهسهوسان بكهن، نه له زهویدا نه له ئاسماندا، كهسیش نیهجگه له خوا پشتیوانتان بێت و فریاتان بكهوێت (ئهگهر ڕێگهی چهوت و نادروست بگرن).
Al-'Ankabut 29:60وَكَأَيِّن مِّن دَآبَّةٖ لَّا تَحۡمِلُ رِزۡقَهَا ٱللَّهُ يَرۡزُقُهَا وَإِيَّاكُمۡۚ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ ﴿٦٠﴾
(ههروهها خوای گهوره دهیهوێت له گیروگرفتی ڕزق و ڕۆزیش دڵنیایان بکات؛ بۆیه دهفهرموێت): زۆر زیندهوهر ههیه ڕزق و ڕۆزی خۆیان نهداوه بهکۆڵی خۆیاندا (کهچی خوا پهکیان ناخات و له برساندا نامرن)، چونکه خوا ڕزقی ئهوانیش و ئێوهش دهدات، بێگومان ئهوزاته بیسهر (به قسه و گوفتارتان) و زانایه (بهخهیاڵی دڵ و دهروونتان).
Al-'Ankabut 29:61وَلَئِن سَأَلۡتَهُم مَّنۡ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَسَخَّرَ ٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَ لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُۖ فَأَنَّىٰ يُؤۡفَكُونَ ﴿٦١﴾
سوێند به خوا ئهگهر پرسیار له بێ باوهڕان بکهیت: کێ ئاسمانهکان و زهوی دروست کردووه، ڕۆژو مانگی ڕام کردووه، بهدڵنیایی و بێ دوودڵی دهڵێن: (الله) دروستی کردوون، جا چۆن لادهدرێن له یهکتاپهرستی و فریو دهخۆن؟!
Al-'Ankabut 29:62ٱللَّهُ يَبۡسُطُ ٱلرِّزۡقَ لِمَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦ وَيَقۡدِرُ لَهُۥٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٞ ﴿٦٢﴾
ههر خوایه ڕزق و ڕۆزی دهبهخشێت به ههر کام بیهوێت له بهندهکانی، یان دهیگرێتهوه و کهمی دهکاتهوه (بۆ تاقی کردنهوه)، بهڕاستی خوا خۆی بهههموو شتێک زاناو ئاگایه (دهزانێت چ حاڵهتێک چاک و لهباره بۆ ههر بهندهیهک).
Al-'Ankabut 29:63وَلَئِن سَأَلۡتَهُم مَّن نَّزَّلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَحۡيَا بِهِ ٱلۡأَرۡضَ مِنۢ بَعۡدِ مَوۡتِهَا لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُۚ قُلِ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِۚ بَلۡ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡقِلُونَ ﴿٦٣﴾
خۆ ئهگهر لێیان بپرسیت: کێ ئاو له ئاسمانهوه دهبارێنێت، جا زهوی پێ دهبوژێنێتهوه، دوای ئهوهی خامۆش و مردوو بوو، ئهوه بهدڵنیاییهوه دهڵێن.. (الله) (تۆ ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلام)، ئهی ئیماندار) بڵێ: سوپاس بۆ خوا، که ئاوا، دان به دهسهڵاتیدا دهنێن، نهخێر بهڕاستیا نیه، بهڵکو هێشتا زۆربهیان بێ بیرو هۆشن و ژیریان ناخهنهکار.
Al-'Ankabut 29:64وَمَا هَٰذِهِ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَآ إِلَّا لَهۡوٞ وَلَعِبٞۚ وَإِنَّ ٱلدَّارَ ٱلۡأٓخِرَةَ لَهِيَ ٱلۡحَيَوَانُۚ لَوۡ كَانُواْ يَعۡلَمُونَ ﴿٦٤﴾
ژیانی ئهم دنیایه جگه له گهمه و گاڵته و یاری شتێکی تر نیه... (واته بێ نرخه و ئهوه ناژی خهڵکی ئاوا پهلاماری دهدهن و ستهم له پێناویدا دهکهن) بهڕاستی ماڵی قیامهتیش و ژیانی ناو بهههشت، ههر ئهوه ژیانه (شایستهی ئهوهیه که ئادهمیزاد ههوڵ و کۆششی بۆ بدات)، ئهگهر بیانزانیایه و تێبگهیشتنایه.
Ar-Rum 30:17فَسُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ حِينَ تُمۡسُونَ وَحِينَ تُصۡبِحُونَ ﴿١٧﴾
کهواته پاکی و بێگهردی و ستایش بۆ خوا، کاتێك که ئێوارهو بهیانی دهکهنهوه.
Ar-Rum 30:18وَلَهُ ٱلۡحَمۡدُ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَعَشِيّٗا وَحِينَ تُظۡهِرُونَ ﴿١٨﴾
شوکرو سوپاسگوزاری ههر شایستهی زاتی خوایه له ئاسمانهکان و زهویدا، لهکاتی عیشاو تاریکیدا، ههروهها کاتێك که نیوهڕۆ دهکهنهوه.
Ar-Rum 30:19يُخۡرِجُ ٱلۡحَيَّ مِنَ ٱلۡمَيِّتِ وَيُخۡرِجُ ٱلۡمَيِّتَ مِنَ ٱلۡحَيِّ وَيُحۡيِ ٱلۡأَرۡضَ بَعۡدَ مَوۡتِهَاۚ وَكَذَٰلِكَ تُخۡرَجُونَ ﴿١٩﴾
ئهو خوایه زیندوو له مردوو دهردههێنێت (له مادده بێ گیانهکان زیندهواران دروست دهکات)، مردوویش له زیندو دهردههێنێت (ژیان و مردن بهردهوامه و تێههڵکێشی یهکن)، زهوی دوای مردنی زیندو دهکاتهوه (زهوی له وهرزی پایزو زستاندا جۆره مردنێکی بهسهردا دێت، له وهرزی بههارو هاویندا جۆره زیندوو بوونهوهیهکی تێدا ئاشکرایه)، جا ههر ئا بهو شێوهیه ئێوهش له گۆڕهکان دهردههێنرێنهوه. (لهوه دهچێت وهکو زۆربهی زانایان دهفهرموون: زیندوو بوونهوهی دووهم جار وێنهی ڕوهك لهم خاکه سهردهربهێنین).
Ar-Rum 30:20وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَنۡ خَلَقَكُم مِّن تُرَابٖ ثُمَّ إِذَآ أَنتُم بَشَرٞ تَنتَشِرُونَ ﴿٢٠﴾
له نیشانهو بهڵگهکانی خوا ئهوهیه ئێوهی له خاك دروست کردووه، لهوهودوا دوای بڕینی چهند قۆناغێك کوتوپڕ بوونهته مرۆڤێك و بڵاو دهبنهوه به زهویدا.
Ar-Rum 30:21وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَنۡ خَلَقَ لَكُم مِّنۡ أَنفُسِكُمۡ أَزۡوَٰجٗا لِّتَسۡكُنُوٓاْ إِلَيۡهَا وَجَعَلَ بَيۡنَكُم مَّوَدَّةٗ وَرَحۡمَةًۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ ﴿٢١﴾
یهکێك له نیشانهو بهڵگهکانی تری ئهوهیه: که ههر له خۆتان هاوسهری بۆ دروست کردوون بۆ ئهوهی ئارام بگرن لهلایداو له نێوانتاندا خۆشهویستی و سۆزو میهرهبانی فهراههم هێناوه، بهڕاستی ئا لهو دیاردانهدا نیشانهو بهڵگه ههیه بۆ کهسانێك بیردهکهنهوهو تێدهفکرن.