فَلَا يَحۡزُنكَ قَوۡلُهُمۡۘ إِنَّا نَعۡلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعۡلِنُونَ ﴿٧٦﴾
ئهی محمد صلی الله علیه وسلم قسه و گوفتاری ئهوانه غهمبارت نهکات، چونکه بهڕاستی ئێمه ئاگاداری ئهوهین که دهیشارنهوه و ئهوهش ئاشکرای دهکهن.
481 Ayêt · Babêt · ku
فَلَا يَحۡزُنكَ قَوۡلُهُمۡۘ إِنَّا نَعۡلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعۡلِنُونَ ﴿٧٦﴾
ئهی محمد صلی الله علیه وسلم قسه و گوفتاری ئهوانه غهمبارت نهکات، چونکه بهڕاستی ئێمه ئاگاداری ئهوهین که دهیشارنهوه و ئهوهش ئاشکرای دهکهن.
أَوَلَمۡ يَرَ ٱلۡإِنسَٰنُ أَنَّا خَلَقۡنَٰهُ مِن نُّطۡفَةٖ فَإِذَا هُوَ خَصِيمٞ مُّبِينٞ ﴿٧٧﴾
ئایا ئادهمیزاد سهرنجی نهداوه که: ئێمه بێگومان دروستمان کردووه له نوتفهیهك، کهچی خێرا بووهته دوژمنێکی ئاشکراو دژایهتیمان دهکات؟!
وَضَرَبَ لَنَا مَثَلٗا وَنَسِيَ خَلۡقَهُۥۖ قَالَ مَن يُحۡيِ ٱلۡعِظَٰمَ وَهِيَ رَمِيمٞ ﴿٧٨﴾
نموونهی لاوازیی وبێ دهسهڵاتی بۆ ئێمه هێناوهتهوه و بهدیهاتنی خۆی لهبیر کردووه، دهیوت: کێ ئهم ئێسکانه زیندوو دهکاتهوه له کاتێکدا که ڕزیوو و پروکاون؟!
قُلۡ يُحۡيِيهَا ٱلَّذِيٓ أَنشَأَهَآ أَوَّلَ مَرَّةٖۖ وَهُوَ بِكُلِّ خَلۡقٍ عَلِيمٌ ﴿٧٩﴾
پێیان بڵێ: ئهو زاتهی که یهکهمجار دروستی کرد، ههر ئهویش زیندووی دهکاتهوه، ئهو بهههموو دروستکراوێک زاناو ئاگایه (دروستکردن و دروستکردنهوهی ههموو شتێکی لا ئاسانه)....
ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُم مِّنَ ٱلشَّجَرِ ٱلۡأَخۡضَرِ نَارٗا فَإِذَآ أَنتُم مِّنۡهُ تُوقِدُونَ ﴿٨٠﴾
ئهو زاتهی که له درهختی سهوز ئاگرتان بۆ بهدی دههێنێت، ئیتر ئێوه دایدهگرسێنن.
أَوَلَيۡسَ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ بِقَٰدِرٍ عَلَىٰٓ أَن يَخۡلُقَ مِثۡلَهُمۚ بَلَىٰ وَهُوَ ٱلۡخَلَّـٰقُ ٱلۡعَلِيمُ ﴿٨١﴾
ئایا ئهو زاتهی که ئاسمانهکان و زهوی دروست کردووه ناتوانێت دووباره وهک خۆیان دروستیان بکاتهوه؟! بهڵێ (زۆر چاک دهتوانێت چونکه ئهو زاته له دروستکردن و داهێناندا به توانا و زانایه.
إِنَّمَآ أَمۡرُهُۥٓ إِذَآ أَرَادَ شَيۡـًٔا أَن يَقُولَ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ ﴿٨٢﴾
بێگومان ههر کاتێک فهرمانی خوا دهرچوو، ویستی شتێک جێبهجێ بکات و بیهێنێته دی، پێی دهڵێت ببه، ئهویش دهستبهجێ و بێ دواکهوتن پێش دێت و ئهنجام دهدرێت و دروست دهبێت.
فَسُبۡحَٰنَ ٱلَّذِي بِيَدِهِۦ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيۡءٖ وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ ﴿٨٣﴾
پاکی و بێگهردی بۆ ئهو زاتهی جڵهوی ههموو شتێکی بهدهسته، ههر بۆ لای ئهویش دهبرێنهوه.
وَمَا قَدَرُواْ ٱللَّهَ حَقَّ قَدۡرِهِۦ وَٱلۡأَرۡضُ جَمِيعٗا قَبۡضَتُهُۥ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ وَٱلسَّمَٰوَٰتُ مَطۡوِيَّـٰتُۢ بِيَمِينِهِۦۚ سُبۡحَٰنَهُۥ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ ﴿٦٧﴾
خوانهناسان؛ قهدری خوایان وهک پێوست نهگرت، ڕێزیان بۆ دانهنا، بهمهرجێک ههر ههموو گۆی زهوی پڕ مشتێکی قودرهتی ئهو زاتهیه له ڕۆژی قیامهتدا، ئاسمانهکانیش بهدهستی قودرهتی ڕاست و دروستی خوا پێچراوهن (ئاماژهیه بۆ دهستهڵاتی بێ سنووری ئهو زاته)، پاکی و بێگهردی و بڵندی بۆ ئهو پهروهردگاره مهزنهی شایستهی ئهوه نی یه نهفامان هاوهڵی بۆ بڕیار بدهن و قهدری نهزانن.
وَنُفِخَ فِي ٱلصُّورِ فَصَعِقَ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَن فِي ٱلۡأَرۡضِ إِلَّا مَن شَآءَ ٱللَّهُۖ ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخۡرَىٰ فَإِذَا هُمۡ قِيَامٞ يَنظُرُونَ ﴿٦٨﴾
لهو ڕۆژهدا فوو دهکرێت به - صور - دا، (مهگهر ههر خوا خۆی بزانێت چ دهزگایهکه) ههر کهس له ئاسمانهکان و زهویدا مابێت خێرا دهمرێت، مهگهر کهسێک خوا ویستی لهسهر مردنی نه بێت، لهوهودوا فوویهکی تری پیادا دهکرێتهوه، جا دهستبهجێ ههرههموو خهڵکی ههستاونهته سهرپێ و بهسهرسامیهوه چاوهڕوانن.
وَأَشۡرَقَتِ ٱلۡأَرۡضُ بِنُورِ رَبِّهَا وَوُضِعَ ٱلۡكِتَٰبُ وَجِاْيٓءَ بِٱلنَّبِيِّـۧنَ وَٱلشُّهَدَآءِ وَقُضِيَ بَيۡنَهُم بِٱلۡحَقِّ وَهُمۡ لَا يُظۡلَمُونَ ﴿٦٩﴾
(دیاره که خۆری دنیا نهماوه، زهوی بۆته گۆڕهپانێکی فراوان) ئهوسا بهنوورێک که خوا فهراههمی دههێنێت زهوی ڕوناک دهبێتهوه، کارنامهو و دۆسیهکانیش دانراون، سهرهتا پێغهمبهران و شههیدان دههێنرێن و دادوهری له نێوانیاندا ئهنجام دهدرێت بهشێوهیهکی حهق و ڕاستی، بێگومان ئهوان هیچ جۆره ستهمێکیان لێ ناکرێت.
حمٓ ﴿١﴾
سهرنجی سهرهتای سوورهتی (البقرة) بده..
تَنزِيلُ ٱلۡكِتَٰبِ مِنَ ٱللَّهِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡعَلِيمِ ﴿٢﴾
هاتنه خوارهوهی ئهم قورئانه لهلایهن خوای باڵادهست و شارهزا و زاناوهیه.
غَافِرِ ٱلذَّنۢبِ وَقَابِلِ ٱلتَّوۡبِ شَدِيدِ ٱلۡعِقَابِ ذِي ٱلطَّوۡلِۖ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ إِلَيۡهِ ٱلۡمَصِيرُ ﴿٣﴾
ههمیشه ئهو زاته لێخۆش بووی گوناهه، وهرگری تهوبه و پهشیمانیه له بهنده گوناهبارهکانی تۆڵهسێنهره زۆر بهسهختی له یاخی بووان و ستهمکاران، دهستهڵاتداره و خاوهن و بهخشێنهری ناز و نیعمهتهکانه، هیچ خوایهک نیه جگه لهو، سهرهنجامیش ههر بۆ لای ئهوه.
هُوَ ٱلَّذِي يُرِيكُمۡ ءَايَٰتِهِۦ وَيُنَزِّلُ لَكُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ رِزۡقٗاۚ وَمَا يَتَذَكَّرُ إِلَّا مَن يُنِيبُ ﴿١٣﴾
ئهو خوایه بهردهوام بهڵگه و نیشانهی دهستهڵاتداری خۆیتان نیشان دهدات، له ئاسمانیشهوه ڕزق و ڕۆزیتان بۆ دادهبهزێنێت (وهک: باران، ههوا، جۆرهها تیشک، که دهبنه سهرچاوهی ڕۆزی) کهسیش یاداوهری وهرناگرێت و بیرناکاتهوه جگه لهوانهی که: دهگهڕێنهوه بۆ لای ئهو زاته.
فَٱدۡعُواْ ٱللَّهَ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ وَلَوۡ كَرِهَ ٱلۡكَٰفِرُونَ ﴿١٤﴾
کهواته ئهی ئیمانداران: ئێوه ههر هانا و هاوار بۆ خوا بهرن و ملکهچ و فهرمانبهرداری ئاین و بهرنامهکهی ئهو بن، ئهگهر چی کافرو بێ بڕواکان پێی سهغڵهت بن و پێیان ناخۆش بێت.
رَفِيعُ ٱلدَّرَجَٰتِ ذُو ٱلۡعَرۡشِ يُلۡقِي ٱلرُّوحَ مِنۡ أَمۡرِهِۦ عَلَىٰ مَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦ لِيُنذِرَ يَوۡمَ ٱلتَّلَاقِ ﴿١٥﴾
ئهو پهروهردگاره پلهو پایهی زۆر بڵنده، خاوهنی تهختی فهرمانڕهوایی تایبهتی خۆیهتی، ئهوزاته وهحی و نیگا به فهرمانی خۆی دهنێرێت بۆ ههرکام له بهندهکانی که بیهوێت، (قورئان ڕۆحه، چونکه ژیان بهخشه به عهقڵ و دڵ و دهروون)، بۆ ئهوهی خهڵکی بترسێنێت له ڕۆژی بهیهکگهشتنهوه (گهشتنهوهی ڕۆح بهجهسته، گهشتنهوهی ئادهمیزاد بهکردهوهکانی..).
يَوۡمَ هُم بَٰرِزُونَۖ لَا يَخۡفَىٰ عَلَى ٱللَّهِ مِنۡهُمۡ شَيۡءٞۚ لِّمَنِ ٱلۡمُلۡكُ ٱلۡيَوۡمَۖ لِلَّهِ ٱلۡوَٰحِدِ ٱلۡقَهَّارِ ﴿١٦﴾
ئهو ڕۆژه ههموویان بهدهرهوهن، (ڕوت و ڕهجاڵ، نهێنی و ئاشکرا وهک یهکه)، هیچ شتێکیان له خوا شاراوه نى یه، ئهوسا پهروهردگاری مهزن، دهفهرموێت: ئهمرۆ پاشایهتی و فهرمانڕهوایی شایستهی کێیه؟ کێ خاوهنی ههموو ئهم بوونهوهرهیه؟ کهس نیه وهڵام بداتهوه، خۆی دهفهرموێت، ههر ههمووی بۆ خوای تاک و تهنها و خهشمگیره.
ٱلۡيَوۡمَ تُجۡزَىٰ كُلُّ نَفۡسِۭ بِمَا كَسَبَتۡۚ لَا ظُلۡمَ ٱلۡيَوۡمَۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَرِيعُ ٱلۡحِسَابِ ﴿١٧﴾
ئهمڕۆ ههموو کهس پاداشتی کارو کردهوهی خۆی وهردهگرێت، ئهمڕۆ هیچ جۆره ستهمێک له کهس ناکرێت، بهڕاستی خوای گهوره بهخێرایی لێپرسینهوهکان ئهنجام دهدات (چونکه ههموو شت ڕوونه لای).
إِنَّ ٱلَّذِينَ يُجَٰدِلُونَ فِيٓ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ بِغَيۡرِ سُلۡطَٰنٍ أَتَىٰهُمۡ إِن فِي صُدُورِهِمۡ إِلَّا كِبۡرٞ مَّا هُم بِبَٰلِغِيهِۚ فَٱسۡتَعِذۡ بِٱللَّهِۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡبَصِيرُ ﴿٥٦﴾
بهڕاستی ئهوانهی که موجادهله و گفتوگۆی سهرکهشانه دهکهن و، به نهشارهزایی له ئایهتهکانی خوا دهدوێن بێ ئهوهی بهڵگهیهکی بههێزیان پێ بێت، ئهوانه تهنها له سینهیاندا خۆ بهل زانین ههیه، بهمهرجێک هیچ کات ناگهنه ئهو ئامانجهی که ههیانه، کهواته تۆ پهنا بگره به خوا له شهڕی خوانهناسان چونکه بهڕاستی ئهو زاته بیسهر و بینایه.
لَخَلۡقُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ أَكۡبَرُ مِنۡ خَلۡقِ ٱلنَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ ﴿٥٧﴾
بهڕاستی دروستکردنی ئاسمانهکان و زهوی له دروستکردنی خهڵکی زۆر گهوره و گرنگتره، بهڵام زۆربهی خهڵکی ئهم ڕاستیانه تێناگهن و پهی پێ نابهن و نایزانن.
وَمَا يَسۡتَوِي ٱلۡأَعۡمَىٰ وَٱلۡبَصِيرُ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ وَلَا ٱلۡمُسِيٓءُۚ قَلِيلٗا مَّا تَتَذَكَّرُونَ ﴿٥٨﴾
کهسانی کوێر له بهرامبهر چاوساغهوه، وهک یهک نین، ههروهها ئهوانهی که باوهڕیان هێناوه کاروکردهوهی چاکه ئهنجام دهدهن، لهگهڵ ئهوانهدا که تاوان و گوناهـ دهکهن (چوونیهک نین)، کهچی زۆر کهم خهڵکی تێدهفکرن و بیردهکهنهوه و بهراورد دهکهن.
إِنَّ ٱلسَّاعَةَ لَأٓتِيَةٞ لَّا رَيۡبَ فِيهَا وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يُؤۡمِنُونَ ﴿٥٩﴾
بهڕاستی ڕۆژی قیامهت بهڕێوهیه و ههر دێت، هیچ گومانیشی تیادانیه، بهڵام زۆربهی خهڵکی ئیمان و باوهڕناهێنن و باوهڕیان پێی نیه.
وَقَالَ رَبُّكُمُ ٱدۡعُونِيٓ أَسۡتَجِبۡ لَكُمۡۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ يَسۡتَكۡبِرُونَ عَنۡ عِبَادَتِي سَيَدۡخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ ﴿٦٠﴾
ئهی خهڵکینه پهروهردگارتان فهرموویهتی: ئێوه هاناو هاوار بۆمن بهێنن؛ ئهوه من دوعاو نزاتان گیرا دهکهم، بهڕاستی ئهوانهی خۆیان بهگهوره دادهنێن ولووت بهرزی دهکهن لهئاستی پهرستنی مندا، لهئاییندهدا بهسهرشۆڕی و خهجاڵهتی یهوه دهخرێنه ناو ئاگری دۆزهخهوه.
ٱللَّهُ ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلَّيۡلَ لِتَسۡكُنُواْ فِيهِ وَٱلنَّهَارَ مُبۡصِرًاۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَذُو فَضۡلٍ عَلَى ٱلنَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَشۡكُرُونَ ﴿٦١﴾
خوا ئهو پهروهردگارهیه شهوی بۆ سازاندوون، تا تیایدا ئارام بگرن و بحهوێنهوه، ڕۆژگاریشی بۆ ڕۆشن و ڕووناک کردوونهتهوه، بهڕاستی خوای گهوره خاوهنی بهخشندهی و نازو نیعمهتی زۆره بهسهر خهڵکیهوه، بهڵام زۆربهی خهڵکی سوپاسگوزاری ناکهن.
ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمۡ خَٰلِقُ كُلِّ شَيۡءٖ لَّآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ فَأَنَّىٰ تُؤۡفَكُونَ ﴿٦٢﴾
ئهو زاته خوای ئێوهیه و پهروهردگارتانه، بهدیهێنهری ههموو شتێکه، هیچ خوایهک نیه جگه لهو، ئیتر ئێوه بهرهو کوێ دهبرێن؟ چۆن لادهدرێن له لهبهرنامهکهی؟
كَذَٰلِكَ يُؤۡفَكُ ٱلَّذِينَ كَانُواْ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ يَجۡحَدُونَ ﴿٦٣﴾
ههر بهو شێوهیه لاداربوون ئهوانهی که له پێش ئهمانهوه دژایهتی ئایات و فهرمانهکانی خوایان دهکرد و له ڕێبازهکهی لایان دهدا و دژایهتیان دهکرد (بهڵام کوان؟! بۆ کوێ چوون؟! چیان بهسهر هات؟!).
ٱللَّهُ ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلۡأَرۡضَ قَرَارٗا وَٱلسَّمَآءَ بِنَآءٗ وَصَوَّرَكُمۡ فَأَحۡسَنَ صُوَرَكُمۡ وَرَزَقَكُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَٰتِۚ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمۡۖ فَتَبَارَكَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿٦٤﴾
خوا ئهو زاتهیه که زهوی بۆ کردوون به شوێنی سرهوتن و ژیان و حهوانهوه، ئاسمانیشی بهسهرتانهوه ڕاگرتووه، ڕووخسارو شێوازتانی نهخشاندووه، بهجوانترین شێوهش نهخشاندویهتی، له ڕزق و ڕۆزی چاک و پاک و بهسوود بههرهوهری کردوون، جا ئا ئهوهیه خوای پهروهردگارتان، پاک و بێ گهرد و بڵنده ئهو خوایهی که پهروهردگاری ههموو جیهانیانه.
هُوَ ٱلۡحَيُّ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ فَٱدۡعُوهُ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَۗ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿٦٥﴾
ئهو زاته ههمیشه و بهردهوام ههر زیندووه، جگه لهو خوایهکی تر نیه، کهوابوو هانا و هاوار و نزاتان ڕوو بهو بێت، ملکهچ و فهرمانبهرداری بهرنامه و ئاینهکهی ئهو بن، سوپاس و ستایش بۆ خوا، که پهروهردگاری ههموو جیهانیانه.
۞قُلۡ أَئِنَّكُمۡ لَتَكۡفُرُونَ بِٱلَّذِي خَلَقَ ٱلۡأَرۡضَ فِي يَوۡمَيۡنِ وَتَجۡعَلُونَ لَهُۥٓ أَندَادٗاۚ ذَٰلِكَ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿٩﴾
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) پێیان بڵێ: باشه ئاخر ئێوه باوهڕتان بهو زاته نیه که زهوی له دوو ڕۆژدا دروست کردووه؟ (ئاڵبهته ئهو ڕۆژانه مهگهر خوا خۆی بزانێت درێژی ماوهکهیان چانده)، چهند هاوهڵێکیشی بۆ بڕیار دهدهن؟! ئهو بهدیهێنهر و دروستکاره پهروهردگاری ههر ههموو جیهانیان و بوونهوهره.
وَجَعَلَ فِيهَا رَوَٰسِيَ مِن فَوۡقِهَا وَبَٰرَكَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَآ أَقۡوَٰتَهَا فِيٓ أَرۡبَعَةِ أَيَّامٖ سَوَآءٗ لِّلسَّآئِلِينَ ﴿١٠﴾
لهسهر ڕووکاری زهوی كێوهکانی دامهزراندوه (که کار دهکهنه سهر ئاوو ههوا، دیمهنی جوان دهسازێنن، لهنگهری دهگرن، ڕووبهری فراوانتر دهکهن... هتد) بهرهکهتی زۆری تێدا دابین کردووه (وهک نهوت وجۆرهها کانزا، سهرهڕای جیهانی ڕوهک و.. هتد)، ههموو ڕزق و ڕۆزیهکانی تیادا بڕیارداوه ههمووی له ماوهی چوار ڕۆژدا به دوو ڕۆژهکهی پێشووشهوه (قهباره و ڕهنگ و تام و بۆن و وهرز و شوێنی ههر میوه و دهغڵ و دانێک، ههروهها گیانداران و باڵندهکانیش) تا نیازو داخوازیهکانی ئادهمیزاد جێبهجێ بکات.
ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰٓ إِلَى ٱلسَّمَآءِ وَهِيَ دُخَانٞ فَقَالَ لَهَا وَلِلۡأَرۡضِ ٱئۡتِيَا طَوۡعًا أَوۡ كَرۡهٗا قَالَتَآ أَتَيۡنَا طَآئِعِينَ ﴿١١﴾
ئینجا ویستی ئاسمان ڕێک بخات و دروستی بکات لهکاتێکدا که دوکهڵ بوو، جا به ئاسمان و زهوی فهرموو: فهرمانبهردار و ملکهچ بن، بهخۆشی خۆتان یان بهزۆر بتانخهمه ژێر دهسهڵاتی خۆمهوه؟! ههردوولا خێرا وتیان: ملکهچی تۆین و چۆن دهفهرمویت وا دهکهین، (بێگومان کارێکی ئاسانه بۆ خوای بهدهسهڵات، زهوی و ئاسمان بێنێته قسه، چونکه ئادهمیزاد جۆرهها ئامێری هێناوهته قسه، دهم و زمان و لێویشیان نیه!!).
فَقَضَىٰهُنَّ سَبۡعَ سَمَٰوَاتٖ فِي يَوۡمَيۡنِ وَأَوۡحَىٰ فِي كُلِّ سَمَآءٍ أَمۡرَهَاۚ وَزَيَّنَّا ٱلسَّمَآءَ ٱلدُّنۡيَا بِمَصَٰبِيحَ وَحِفۡظٗاۚ ذَٰلِكَ تَقۡدِيرُ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡعَلِيمِ ﴿١٢﴾
له ماوهی دوو ڕۆژدا (لهو ڕۆژانهی که ههر خۆی ماوهیان دهزانێت) ئاسمانی کرده حهوت چین و فهرمانی بۆ ههر چینێکیش دهرکرد، ئینجا دهفهرموێت: ئاسمانی دنیاشمان ڕازاندهوه به ئهستێرهوکردمانه چراخان و کردمانه هۆی پاڕاستن، (له شهڕی شهیتانهکان)، ئا ئهو شتانه ههمووی به ویست و فهرمانی زاتێکه که باڵادهست و زانایه.
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِ ٱلَّيۡلُ وَٱلنَّهَارُ وَٱلشَّمۡسُ وَٱلۡقَمَرُۚ لَا تَسۡجُدُواْ لِلشَّمۡسِ وَلَا لِلۡقَمَرِ وَٱسۡجُدُواْۤ لِلَّهِۤ ٱلَّذِي خَلَقَهُنَّ إِن كُنتُمۡ إِيَّاهُ تَعۡبُدُونَ ﴿٣٧﴾
له نیشانه و بهڵگهکانی دهسهڵاتی پهروهردگار شهو و ڕۆژ و خۆر و مانگه، ههرگیز نهکهن سوژده بۆ خۆر، یان مانگ ببهن، بهڵکو سوژده تهنها بۆ ئهو خوایه ببهن که دروستی کردوون، ئهگهر ئێوه خۆتان به بهندهی ڕاستهقینهی ئهو دهزانن و ههر ئهو دهپهرستن.
فَإِنِ ٱسۡتَكۡبَرُواْ فَٱلَّذِينَ عِندَ رَبِّكَ يُسَبِّحُونَ لَهُۥ بِٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ وَهُمۡ لَا يَسۡـَٔمُونَ۩ ﴿٣٨﴾
جا ئهگهر بێ بڕواکان خۆیان به زل و گهوره بزانن، (ئهوه وازیان لێ بهێنه) چونکه ئهو فریشتانهی له خزمهت پهروهردگاری تۆدان شهوو ڕۆژ سهرگهرمی تهسبیحات و ستایشن، ههرگیز بێزاری ڕوویان تێ ناکات خۆیان به گهوره نازانن.
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَنَّكَ تَرَى ٱلۡأَرۡضَ خَٰشِعَةٗ فَإِذَآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡهَا ٱلۡمَآءَ ٱهۡتَزَّتۡ وَرَبَتۡۚ إِنَّ ٱلَّذِيٓ أَحۡيَاهَا لَمُحۡيِ ٱلۡمَوۡتَىٰٓۚ إِنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٌ ﴿٣٩﴾
له بهڵگه و نیشانهکانی خوا ئهوهیه که دهبینیت زهوی کش وماته، جا کهتێک باران بهسهریدا دهبارێنین دهخرۆشێت و گهشه و نهش و نما دهکات، چونکه بهڕاستی ئهو زاتهی که زهوی زیندوو کردهوه، مردووانیش زیندوو دهکاتهوه، بێگومان ئهو خوایه دهسهڵاتی بهسهر ههموو شتێکدا ههیه..
حمٓ ﴿١﴾
(1) و (2) چهند پیتێك له سهرهتای ههندێ له سورهتهکانی قورئاندا هاتوون ژمارهیان (14)پیته، نیوهی کۆی پیتهکانی زمانی عهرهبین، بۆ سهلماندنی (اعجاز) و مهزنی و گرنگی قورئان که له توانای هیچ کهسدانیه بهو پیتانه کتێبێکی ئاوا بێوێنه دابنێت بهڕادهیهك ههتا ئهگهر ههمووی گرۆی ئادهمیزاد و پهری کۆ ببنهوه بۆ ئهو مهبهسته، بێگومان چهندهها نهێنی تریشی تیایه، زاناکان له ههندێکی دواون، ههندێکیشیان وتویانه: ههر خوا خۆی زانایه به نهێنی ئهو پیتانه.
عٓسٓقٓ ﴿٢﴾
(1)و (2) بهیهکهوهیه.
كَذَٰلِكَ يُوحِيٓ إِلَيۡكَ وَإِلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكَ ٱللَّهُ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ﴿٣﴾
ئا بهو شێوهیه که دهیزانیت خوای باڵادهست و کاربهجێ وهحی و نیگا دهنێرێت بۆ تۆ ئهی محمد صلی الله علیه وسلم و بۆ پێغهمبارانی پێش تۆیش ڕهوانه کراوه، له لایهن خوایهکی باڵادهست و داناوه.
لَهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۖ وَهُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡعَظِيمُ ﴿٤﴾
ههرچی له ئاسمانهکان و زهویدا ههیه ههر ههمووی ئهو زاته بهدیهێنهرو خاوهنێتی، بێگومان ئهو خوایه بهرز وبڵندو گهورهو شکۆداره.
تَكَادُ ٱلسَّمَٰوَٰتُ يَتَفَطَّرۡنَ مِن فَوۡقِهِنَّۚ وَٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ يُسَبِّحُونَ بِحَمۡدِ رَبِّهِمۡ وَيَسۡتَغۡفِرُونَ لِمَن فِي ٱلۡأَرۡضِۗ أَلَآ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ ﴿٥﴾
ئاسمانهکان لای سهرویانهوه نزیکه لهبهر گهورهیی و شکۆداری ئهو زاته لهت ببن و لێك بترازێن، هاوکات فریشتهکان سهرگهرمی تهسبیحات و ستایش و سوپاسگوزاریی پهروهردگاریانن، داوای لێخۆشبوونیش دهکهن بۆ ئیماندارانی سهرزهوی، دڵنیا و ئاگاداربن که بهڕاستی ئهو پهروهردگاره ههر ئهو لێخۆشبوو میهرهبانه.
وَٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِهِۦٓ أَوۡلِيَآءَ ٱللَّهُ حَفِيظٌ عَلَيۡهِمۡ وَمَآ أَنتَ عَلَيۡهِم بِوَكِيلٖ ﴿٦﴾
ئهوانهش له جیاتی ئهو زاته کهسانی ترو شتی تر دهکهنه پاڵپشت و پشتگیر، ئهوانه خوا چاودێره بهسهریانهوه وهنهبێت تۆ ئهی محمد صلی الله علیه وسلم کرابیت به سهرپهرشت بهسهریانهوه.
فَاطِرُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ جَعَلَ لَكُم مِّنۡ أَنفُسِكُمۡ أَزۡوَٰجٗا وَمِنَ ٱلۡأَنۡعَٰمِ أَزۡوَٰجٗا يَذۡرَؤُكُمۡ فِيهِۚ لَيۡسَ كَمِثۡلِهِۦ شَيۡءٞۖ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡبَصِيرُ ﴿١١﴾
بێگومان ههر ئهو زاته بهدیهێنهری ئاسمانهکان و زهویه، ههر له خۆتان هاوسهرانی بۆ سازاندوون، له ئاژهڵ و مهڕو ماڵاتیش جووت، نێرو مێ ی بۆ فهراههم هێناون، لهو ڕێگهیهوه زاووزێ دهکهن و زۆر دهبن بۆتان، هیچ شتێك نیه له وێنهی ئهوزاته، هیچ شتێك لهو ناچێت (چونکه خوایه و بهدیهێنهره، چۆن له بهدیهێنراوهکانی دهچێت) ههر ئهویش بیسهرو بینایه.
لَهُۥ مَقَالِيدُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ يَبۡسُطُ ٱلرِّزۡقَ لِمَن يَشَآءُ وَيَقۡدِرُۚ إِنَّهُۥ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٞ ﴿١٢﴾
جڵهوی ههموو ئاسمانهکان و زهوی به دهست ئهوزاتهیه، ڕزق و ڕۆزی فراوان دهکات بۆ ههر کهس که بیهوێت، یان کهمی دهکات و سنورێکی بۆ دادهنێت (ههموویشی بۆ تاقیکردنهوهیه له لایهکهوه و بهڕێوهبردنی کاروباری ژیانه لهلایهکی ترهوه)، بهڕاستی ئهو خوایه به ههموو شتێك زانایه.
وَهُوَ ٱلَّذِي يُنَزِّلُ ٱلۡغَيۡثَ مِنۢ بَعۡدِ مَا قَنَطُواْ وَيَنشُرُ رَحۡمَتَهُۥۚ وَهُوَ ٱلۡوَلِيُّ ٱلۡحَمِيدُ ﴿٢٨﴾
خوا ئهو زاتهیه که باران دهبارێنێت و دهگهیهنێته فریایان دوای ئهوهی که نائومێد بوون، ههروهها ڕهحمهت و بهخششی خۆی پهخش دهکاتهوه، لهبهر ئهوه ههر خۆی پشتیوان و فریادڕهسه و شایستهی سوپاسه.
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦ خَلۡقُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَثَّ فِيهِمَا مِن دَآبَّةٖۚ وَهُوَ عَلَىٰ جَمۡعِهِمۡ إِذَا يَشَآءُ قَدِيرٞ ﴿٢٩﴾
لهنیشانهو بهڵگهکانی گهورهیی و دهسهڵاتی خوا: دروستکردنی ئاسمانهکان و زهوی و ئهو زیندهوهرانهیه که تیایاندا بڵاوی کردۆتهوه، ههر ئهو زاته کاتێك بیهوێت تواناو دهسهڵاتی بهسهر بهسهر کۆکردنهوهیاندا ههیه.
وَمَآ أَصَٰبَكُم مِّن مُّصِيبَةٖ فَبِمَا كَسَبَتۡ أَيۡدِيكُمۡ وَيَعۡفُواْ عَن كَثِيرٖ ﴿٣٠﴾
ههر بهڵاو نههامهتیهکتان بهسهر هاتبێت، ئهوه دهرئهنجامی ئهو کارو کردهوانهیه که به ئارهزووی خۆتان دهتانکرد، (بهڵام ئهوهنده خوایهکی میهرهبانه) له زۆربهی زۆری گوناهو ههڵهکانتان خۆش دهبێت.
وَمَآ أَنتُم بِمُعۡجِزِينَ فِي ٱلۡأَرۡضِۖ وَمَا لَكُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ مِن وَلِيّٖ وَلَا نَصِيرٖ ﴿٣١﴾
ئهی گرۆی خوانهناسان ئێوه ناتوانن خوا دهسهوسان بکهن و له دهسهڵاتی خوا دهرباز ببن له زهویدا، جگه له خوای گهورهش کهس ناتوانێت پشتیوانتان بێت و سهرتان بخات.
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِ ٱلۡجَوَارِ فِي ٱلۡبَحۡرِ كَٱلۡأَعۡلَٰمِ ﴿٣٢﴾
لهنیشانهو بهڵگهی دهسهڵاتی خوا ئهو کهشتیانه که وهك کهژو کێو هاتووچۆ دهکهن به دهریاکاندا، (بهیاسایهکی ڕێك و پێك).
إِن يَشَأۡ يُسۡكِنِ ٱلرِّيحَ فَيَظۡلَلۡنَ رَوَاكِدَ عَلَىٰ ظَهۡرِهِۦٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّكُلِّ صَبَّارٖ شَكُورٍ ﴿٣٣﴾
خۆ ئهگهر بیهوێت با دهوهستێنێت و لهسهر پشتی دهریاکه دهوهستن و له کاردهکهون، بهڕاستی ئا لهو تواناو دهسهڵاتهدا بهڵگهو نیشانهی زۆر ههن بۆ ههر کهسێك که زۆر خۆگرو سوپاسگوزاره.