أَلَا يَعۡلَمُ مَنۡ خَلَقَ وَهُوَ ٱللَّطِيفُ ٱلۡخَبِيرُ ﴿١٤﴾
مهگهر خوا نازانێت کێی دروست کردووهو چۆنی دروست کردووه، لهکاتێکدا ئهو زاته وردکارو به سۆزو ئاگایه.
481 Ayêt · Babêt · ku
أَلَا يَعۡلَمُ مَنۡ خَلَقَ وَهُوَ ٱللَّطِيفُ ٱلۡخَبِيرُ ﴿١٤﴾
مهگهر خوا نازانێت کێی دروست کردووهو چۆنی دروست کردووه، لهکاتێکدا ئهو زاته وردکارو به سۆزو ئاگایه.
هُوَ ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلۡأَرۡضَ ذَلُولٗا فَٱمۡشُواْ فِي مَنَاكِبِهَا وَكُلُواْ مِن رِّزۡقِهِۦۖ وَإِلَيۡهِ ٱلنُّشُورُ ﴿١٥﴾
ههر ئهو زاته زهوی بۆ زهلیل و ملکهچ کردوون (ههرچیتان بوێت لهسهری دروست دهکهن، چۆنتان بوێت بهکاری دههێنن)، بگهڕێن به ههموو گۆشهو کهناریدا، لهو ڕزق و ڕۆزیهش بخۆن که پێشکهشتانی دهکات، دڵنیاش بن که سهرئهنجام گهڕانهوهتان بۆ لای ئهو زاتهیه.
ءَأَمِنتُم مَّن فِي ٱلسَّمَآءِ أَن يَخۡسِفَ بِكُمُ ٱلۡأَرۡضَ فَإِذَا هِيَ تَمُورُ ﴿١٦﴾
ئایا لهو زاته ناترسن که له سهرووی ئاسمانهوهیه، که بهناخی زهویدا بتانباته خوارهوه؟! جا دهستبهجێ ئهو زهوی یه بێته لهرزه...
أَمۡ أَمِنتُم مَّن فِي ٱلسَّمَآءِ أَن يُرۡسِلَ عَلَيۡكُمۡ حَاصِبٗاۖ فَسَتَعۡلَمُونَ كَيۡفَ نَذِيرِ ﴿١٧﴾
یاخود لهو زاته ناترسن که له سهروو ئاسماندایه که بایهکی بههێز ههڵکاته سهرتان و بهرد بارانتان بکات؟! ئهوسا دهزانن ههڕهشهی من چۆن بووه.
وَلَقَدۡ كَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ فَكَيۡفَ كَانَ نَكِيرِ ﴿١٨﴾
سوێند بهخوا بێگومان خهڵکانی تری پێش ئهمان بڕوایان بهپێغهمبهرانی ئێمه نهکرد ئاشکرایه چ بهڵایهکم بهسهرهێناون و چۆن تهمێم کردن.
أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ إِلَى ٱلطَّيۡرِ فَوۡقَهُمۡ صَـٰٓفَّـٰتٖ وَيَقۡبِضۡنَۚ مَا يُمۡسِكُهُنَّ إِلَّا ٱلرَّحۡمَٰنُۚ إِنَّهُۥ بِكُلِّ شَيۡءِۭ بَصِيرٌ ﴿١٩﴾
ئایا سهرنجی باڵندهیان نهداوه بهسهریانهوه پۆل پۆل دهفڕن و باڵهکانیان لێك دهنێن، ئهو باڵندانه جگه خوای میهرهبان کهس به ئاسمانهوه ڕاگیریان ناکات، بهڕاستی ئهو زاته به ههموو شتێك بینایهو هیچی لێ ون نابێت و چاودێری ههموو دروستکراوانی دهکات (فڕۆکهو کهشتی ئاسمانی و.... هتد، ههر ئهو زاته به هۆکارهکان له ئاسماندا هاتووچۆیان پێدهکات و ڕایان دهگرێت).
أَمَّنۡ هَٰذَا ٱلَّذِي هُوَ جُندٞ لَّكُمۡ يَنصُرُكُم مِّن دُونِ ٱلرَّحۡمَٰنِۚ إِنِ ٱلۡكَٰفِرُونَ إِلَّا فِي غُرُورٍ ﴿٢٠﴾
ئایا کێیه ئهو کهسه خۆی به سهربازو بهرگریکهر له ئێوه دهزانێت و وا دهنوێنێت که دهتوانێت بهبێ خوای میهرهبان سهرتان بخات و پایهدارتان بکات؟! نهخێر، کافران تهنها له خهڵهتاویدان و هیچی تر؟!
أَمَّنۡ هَٰذَا ٱلَّذِي يَرۡزُقُكُمۡ إِنۡ أَمۡسَكَ رِزۡقَهُۥۚ بَل لَّجُّواْ فِي عُتُوّٖ وَنُفُورٍ ﴿٢١﴾
یاخود کێ یه ئهوهی که ڕزق و ڕۆزیتان پێدهبهخشێت، ئهگهر خوا لێتان بگرێتهوه؟! نهخێر، بهو تاقی کردنهوهیهش بێ باوهڕان ههر له گومڕایی و سهرلێشێواوی و دووره پهرێزی له بهرنامهی خوا ڕۆچوون!
أَفَمَن يَمۡشِي مُكِبًّا عَلَىٰ وَجۡهِهِۦٓ أَهۡدَىٰٓ أَمَّن يَمۡشِي سَوِيًّا عَلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ ﴿٢٢﴾
جا ئایا ئهو کهسهی که دهمهو ڕوو کهوتووهو بهو حاڵهوه دهڕوات، چاکتر ڕێگه دهزانێت؟ یان ئهو کهسهی که بهسهر شهقامێکی ڕاست و ڕهواندا به ڕێك و پێکی دهڕوات بهڕێوه؟!
قُلۡ هُوَ ٱلَّذِيٓ أَنشَأَكُمۡ وَجَعَلَ لَكُمُ ٱلسَّمۡعَ وَٱلۡأَبۡصَٰرَ وَٱلۡأَفۡـِٔدَةَۚ قَلِيلٗا مَّا تَشۡكُرُونَ ﴿٢٣﴾
ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم پێیان بڵێ: ههر خوایه، که ئێوهی دروستکردووهو دهزگای بینین و بیستن و تێگهیشتنی پێ بهخشیون، کهچی کهمتان شوکرانه بژێرو سوپاسگوزارن.
قُلۡ هُوَ ٱلَّذِي ذَرَأَكُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَإِلَيۡهِ تُحۡشَرُونَ ﴿٢٤﴾
ههروهها پێیان بڵێ: ههر ئهو خوایه؛ ئێوهی له خاکی زهوی پێگهیاندووه، گهڕانهوهو کۆکردنهوهشتان بۆ لای ئهوه.
فَإِذَا نُفِخَ فِي ٱلصُّورِ نَفۡخَةٞ وَٰحِدَةٞ ﴿١٣﴾
ئینجا کاتێك یهکجار فوو کرا به صوردا.
وَحُمِلَتِ ٱلۡأَرۡضُ وَٱلۡجِبَالُ فَدُكَّتَا دَكَّةٗ وَٰحِدَةٗ ﴿١٤﴾
زهوی و کێوهکان ههڵگیران و یهککهڕهت دران بهیهکدا.
فَيَوۡمَئِذٖ وَقَعَتِ ٱلۡوَاقِعَةُ ﴿١٥﴾
لهو ڕۆژهدا ئیتر قیامهت بهرپا دهبێت.
وَٱنشَقَّتِ ٱلسَّمَآءُ فَهِيَ يَوۡمَئِذٖ وَاهِيَةٞ ﴿١٦﴾
ئاسمان ههمووی شهق و پهق دهبێت و لێك دهترازێت و شل و شۆڵ دهبێت.
وَٱلۡمَلَكُ عَلَىٰٓ أَرۡجَآئِهَاۚ وَيَحۡمِلُ عَرۡشَ رَبِّكَ فَوۡقَهُمۡ يَوۡمَئِذٖ ثَمَٰنِيَةٞ ﴿١٧﴾
فریشتهکان له گۆشهو کهناری (جیهانی نوێ) دا ئاماده دهبن، تهختی پهروهردگارت ئهو ڕۆژه ههشت ههڵی دهگرێت (ههشت فریشته یان ههشت دهسته) بهسهر سهریانهوه.
يَوۡمَئِذٖ تُعۡرَضُونَ لَا تَخۡفَىٰ مِنكُمۡ خَافِيَةٞ ﴿١٨﴾
لهو ڕۆژهدا پیشان دهدرێن، هیچ شتێك له نهێنیهکانتان شاراوه نی یه.
سَأَلَ سَآئِلُۢ بِعَذَابٖ وَاقِعٖ ﴿١﴾
داواکارێك پرسیاری کرد دهربارهی سزایهك که ههر پێش دێت...
لِّلۡكَٰفِرِينَ لَيۡسَ لَهُۥ دَافِعٞ ﴿٢﴾
جا ئهو سزایه؛ یهخهی ههموو بێ باوهڕان دهگرێت و هیچ هێزێك ناتوانێت پهنایان بدات و لێیان دوور بخاتهوه.
مِّنَ ٱللَّهِ ذِي ٱلۡمَعَارِجِ ﴿٣﴾
ئهو سزاو تۆڵهیه لهلایهن خوای خاوهنی گهورهیی و پلهو پایهو جێ بهرزهکان.
تَعۡرُجُ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ وَٱلرُّوحُ إِلَيۡهِ فِي يَوۡمٖ كَانَ مِقۡدَارُهُۥ خَمۡسِينَ أَلۡفَ سَنَةٖ ﴿٤﴾
فریشتهکان و جوبرهئیل بهرز دهبنهوه بۆ لای پهروهردگار لهڕۆژێکدا که ماوهکهی پهنجا ههزار ساڵه (بهحسابی ئادهمیزاد) یاخود مهبهست درێژی ڕۆژی قیامهته که پهنجا ههزار ساڵ دهخایهنێت به نیسبهت خوانهناسانهوه.
فَٱصۡبِرۡ صَبۡرٗا جَمِيلًا ﴿٥﴾
کهواته خۆگرو ئارامگربه به شێوهیهکی جوان و چاك (له بهرامبهر ههڵوێستی نادروستی خوا نهناسانهوه).
إِنَّهُمۡ يَرَوۡنَهُۥ بَعِيدٗا ﴿٦﴾
بهڕاستی ئهو بێ باوهڕانه، قیامهت بهدوور دهبینن، بهدووری دهزانن.
وَنَرَىٰهُ قَرِيبٗا ﴿٧﴾
ئێمهش، زۆر بهنزیکی دهزانین (چونکه خوا خۆی بهدیهێنهری کاته).
يَوۡمَ تَكُونُ ٱلسَّمَآءُ كَٱلۡمُهۡلِ ﴿٨﴾
ڕۆژێك دێت، ئاسمان وهك کانزایهکی تواوهی لێ دێت (یهکێکه له قۆناغهکانی ههڵوهشاندنهوهی بوونهوهر).
وَتَكُونُ ٱلۡجِبَالُ كَٱلۡعِهۡنِ ﴿٩﴾
کێوهکانیش وهکو خوری شی کراوه (فشۆڵ دهبن).
وَلَا يَسۡـَٔلُ حَمِيمٌ حَمِيمٗا ﴿١٠﴾
دۆستی گیانی بهگیانی له یهکدی ناپرسنهوه، کهس نایپهرژێته سهرکهس، بهڵکو ههرکهس خهمی خۆیهتی.
فَقُلۡتُ ٱسۡتَغۡفِرُواْ رَبَّكُمۡ إِنَّهُۥ كَانَ غَفَّارٗا ﴿١٠﴾
بهردهوام پێم دهگوتن، ئێوه داوای لێخۆشبوون له پهروهردگارتان بکهن چونکه بهڕاستی ئهو زاتێکی لێخۆشبووه.
يُرۡسِلِ ٱلسَّمَآءَ عَلَيۡكُم مِّدۡرَارٗا ﴿١١﴾
بارانتان به لێزمهو خوڕهم بۆ دهبارێنێت.
وَيُمۡدِدۡكُم بِأَمۡوَٰلٖ وَبَنِينَ وَيَجۡعَل لَّكُمۡ جَنَّـٰتٖ وَيَجۡعَل لَّكُمۡ أَنۡهَٰرٗا ﴿١٢﴾
ماڵ و سامان و نهوهتان پێ دهبهخشێت، هاوڕێ لهگهڵ باخ و باخاتدا، ڕوبارو چهم و جۆگهتان بۆ بهدی دههێنێت.
مَّا لَكُمۡ لَا تَرۡجُونَ لِلَّهِ وَقَارٗا ﴿١٣﴾
ئهوه چیتانه ئێوه قهدری خوا نازانن، بۆ ڕێزی بۆ دانانێن و لێی ناترسن.
وَقَدۡ خَلَقَكُمۡ أَطۡوَارًا ﴿١٤﴾
خۆ ئێوه پێشتر نهبوون؛ ههر خوا خۆی به چهند قۆناغدا ئێوهی تێپهڕاندو دروستی کردن.
أَلَمۡ تَرَوۡاْ كَيۡفَ خَلَقَ ٱللَّهُ سَبۡعَ سَمَٰوَٰتٖ طِبَاقٗا ﴿١٥﴾
ئایا سهرنجتان نهداوه چۆن خوا حهوت چین ئاسمانی دروست کردووه؟!
وَجَعَلَ ٱلۡقَمَرَ فِيهِنَّ نُورٗا وَجَعَلَ ٱلشَّمۡسَ سِرَاجٗا ﴿١٦﴾
مانگی کردۆته هۆی ڕوناکی تیایانداو خۆریشی داگیرساندووه.
وَٱللَّهُ أَنۢبَتَكُم مِّنَ ٱلۡأَرۡضِ نَبَاتٗا ﴿١٧﴾
ههر خوا خۆی ئێوهی له خاکی زهوی بهدیهێناوهو پێی گهیاندوون.
ثُمَّ يُعِيدُكُمۡ فِيهَا وَيُخۡرِجُكُمۡ إِخۡرَاجٗا ﴿١٨﴾
پاشان دهتانمرێنێت و دهتانخاتهوه ناوی ههر کاتیش بیهوێت دهرتان دههێنێتهوه.
وَٱللَّهُ جَعَلَ لَكُمُ ٱلۡأَرۡضَ بِسَاطٗا ﴿١٩﴾
ههر ئهو خوایه زهوی بۆ ڕاخستوون (چۆنتان بوێت و بۆ چیتان بوێت بهدهستانهوه دێت)
لِّتَسۡلُكُواْ مِنۡهَا سُبُلٗا فِجَاجٗا ﴿٢٠﴾
تا (به ئارهزووی خۆتان) پیایدا بگهڕێن له ڕێگه فراوانهکاندا.
لَآ أُقۡسِمُ بِيَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِ ﴿١﴾
سوێند دهخۆم به ڕۆژی قیامهت.
وَلَآ أُقۡسِمُ بِٱلنَّفۡسِ ٱللَّوَّامَةِ ﴿٢﴾
سوێند دهخۆم به ویژدانی زیندوو و نهفسی ڕهخنه له خۆگر که لۆمهی خۆی دهکات.
أَيَحۡسَبُ ٱلۡإِنسَٰنُ أَلَّن نَّجۡمَعَ عِظَامَهُۥ ﴿٣﴾
ئایا ئینسان وادهزانێت ههرگیز ئێسکهکانی کۆناکهینهوه؟!
بَلَىٰ قَٰدِرِينَ عَلَىٰٓ أَن نُّسَوِّيَ بَنَانَهُۥ ﴿٤﴾
بهڵێ، لهوه زیاتریش دهکهین و توانامان ههیه که نهخشه وردهکانی سهر پهنجهکانی بهدی بهێنینهوه.
بَلۡ يُرِيدُ ٱلۡإِنسَٰنُ لِيَفۡجُرَ أَمَامَهُۥ ﴿٥﴾
نهخێر، با گومانی وانهبات، بهڵکو ئادهمیزاد دهیهوێت گوناهو تاوان بکاته پیشهی خۆی بهدرێژایی ژیانی، یاخود دهیهوێت قیامهت له بهردهمیدا بهرپا ببێت ئینجا باوهڕی پێ بهێنێت!
يَسۡـَٔلُ أَيَّانَ يَوۡمُ ٱلۡقِيَٰمَةِ ﴿٦﴾
بێ باکانه دهپرسێت: کوا، کهی ڕۆژی قیامهت بهرپا دهبێت؟! (بهخهیاڵی خۆی زۆر به دووری دهزانێت).
فَإِذَا بَرِقَ ٱلۡبَصَرُ ﴿٧﴾
کاتێك دێت، چاو ئهبڵهق دهبێت.
وَخَسَفَ ٱلۡقَمَرُ ﴿٨﴾
مانگیش دهگیرێت و تاریك دهبێت (ئهویش ههڵدهوهشێت).
وَجُمِعَ ٱلشَّمۡسُ وَٱلۡقَمَرُ ﴿٩﴾
(یاسای بوونهوهر تێك دهچێت و) خۆرو مانگ کۆ دهکرێنهوهو دهدرێن بهیهکدا.
يَقُولُ ٱلۡإِنسَٰنُ يَوۡمَئِذٍ أَيۡنَ ٱلۡمَفَرُّ ﴿١٠﴾
ئهو ڕۆژه ئینسان دهڵێت: (ئهی هاوار) بۆ کوێ ڕا بکهم، له کوێوه خۆم ڕزگار بکهم.
كَلَّا لَا وَزَرَ ﴿١١﴾
نهخێر ئیتر دهربازبوون نیه (ڕزگار بوون ئهستهمه).
إِلَىٰ رَبِّكَ يَوۡمَئِذٍ ٱلۡمُسۡتَقَرُّ ﴿١٢﴾
تۆ ئیتر دهبێت لای پهروهردگارت ئامادهبیت و لهوێ ئۆقره بگریت (بۆ لێپرسینهوه).