عَبَسَ وَتَوَلَّىٰٓ ﴿1﴾عَبَسَ وَتَوَلَّىٰٓ
(رسول الله ﷺ) މޫނުފުޅު ހުތުރު ކުރަށްވައި ރުހި ވަޑައި ނުގެން އެނބުރި ވަޑައިގެންފިއެވެ.
عَبَسَ وَتَوَلَّىٰٓ ﴿1﴾عَبَسَ وَتَوَلَّىٰٓ
(رسول الله ﷺ) މޫނުފުޅު ހުތުރު ކުރަށްވައި ރުހި ވަޑައި ނުގެން އެނބުރި ވަޑައިގެންފިއެވެ.
أَن جَآءَهُ ٱلۡأَعۡمَىٰ ﴿2﴾أَن جَآءَهُ ٱلۡأَعۡمَىٰ
އެއީ އެކަލޭގެ ފާނުންގެ އަރިހަށް އަނދިރި މީހަކު އައިހިނދުންނެވެ. (އެއީ އޭނާއަށްވުރެ ބޮޑެތި ބަޔަކަށް އިސްލާމްދީނަށް ގޮވައި ލައްވައި އެމީހުން އިސްލާމްވުގެ ޝައުޤު ގައި އިންނެވި ވަގުތެއްގައެވެ.) އެކަމާމެދު ﷲ تَعَالى عِتَابُ ގެ ބަސްފުޅު އިއްވަވަނީއެވެ.
وَمَا يُدۡرِيكَ لَعَلَّهُۥ يَزَّكَّىٰٓ ﴿3﴾وَمَا يُدۡرِيكَ لَعَلَّهُۥ يَزَّكَّىٰٓ
(އޭ رسول الله އެވެ!) އެމީހާ އީމާން ނުވާނެކަމެއް ކަލޭގެފާނަށް އަންގަވައި ދެއްވީ ކޮންއެއްޗެއް ތޯއެވެ؟ އަދި ކިއެއްހެއްޔެވެ؟ އޭނާ އީމާންވެ طَاهِرُ ވެގަތުން އުއްމީދު ކުރެވެއެވެ.
أَوۡ يَذَّكَّرُ فَتَنفَعَهُ ٱلذِّكۡرَىٰٓ ﴿4﴾أَوۡ يَذَّكَّرُ فَتَنفَعَهُ ٱلذِّكۡرَىٰٓ
ނުވަތަ އޭނާ وَعْظُ نَصِيْحَة ކަލޭގެފާނުންގެ އަރިއަރިއަހުން ލިބިގެންފާނެއެވެ. ދެން އެ وَعْظُ نَصِيْحَة ން އޭނާއަށް މަންފާ ކޮށްފާނެއެވެ. (އިސްލާމްވެ މާތް މީހަކަށް ވެދާނެއެވެ.)
أَمَّا مَنِ ٱسۡتَغۡنَىٰ ﴿5﴾أَمَّا مَنِ ٱسۡتَغۡنَىٰ
އެކަމަކު ކަލޭގެފާނުންގެ وَعْظُ نَصِيْحَة ނުއަހައި އެއިންފުދިގެންފި މީހާ ދަންނައެވެ. (ބުނެވެނީ އެއީ أَبُو جَهُلُ އާއި އެބާވަތުގެ ދެތިން މީހަކު ކަމަށެވެ.)
فَأَنتَ لَهُۥ تَصَدَّىٰ ﴿6﴾فَأَنتَ لَهُۥ تَصَدَّىٰ
ކަލޭގެފާނުން އޭނާޔާ ކުރިމަތިފުޅުލައްވައި ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަނީ އެވެ.
وَمَا عَلَيۡكَ أَلَّا يَزَّكَّىٰ ﴿7﴾وَمَا عَلَيۡكَ أَلَّا يَزَّكَّىٰ
އަދި އޭނާ އީމާންވެ ފާފައިން طَاهِرُ ވެ ނުގަތުމުން ކަލޭގެފާނަށް އޮތީ ކޮން ގެއްލުމެއް ތޯއެވެ؟ (ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭގެފާނު އޭނާއަށް ރަސޫލުކަން އިއްވައި އަމާނާތް އަދާ ކުރައްވައިފީމުއެވެ.)
وَأَمَّا مَن جَآءَكَ يَسۡعَىٰ ﴿8﴾وَأَمَّا مَن جَآءَكَ يَسۡعَىٰ
އަދި ކަލޭގެފާނުންގެ އަރިހަށް އަވަސްވެގެންވާޙާލް އަވަސް އަވަހަށްއައިމީހާ ދަންނައެވެ.
وَهُوَ يَخۡشَىٰ ﴿9﴾وَهُوَ يَخۡشَىٰ
އޭނާ އައީ ބިރުވެތިވެގެންވާ ޙާލުގައެވެ. (އެއީ عَبد الله بن أم مكتوم އެވެ.)
فَأَنتَ عَنۡهُ تَلَهَّىٰ ﴿10﴾فَأَنتَ عَنۡهُ تَلَهَّىٰ
ދެން ފަހެ ކަލޭގެފާނު އޭނާގެ ކިބައިން غَافِلُ ވެ ވަޑައިގެން ދުރުވެވަޑައިގަންނަވަނީއެވެ.)
كَلَّآ إِنَّهَا تَذۡكِرَةٞ ﴿11﴾كَلَّآ إِنَّهَا تَذۡكِرَةٞ
އެއްގޮތަކަށްވެސް އެއީ އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްނޫނެވެ. ހަމަކަށަވަރުން މިއާޔަތްތަކަކީ ނުވަތަ މިސޫރަތަކީ ނުވަތަ މުޅިقُرْآن އަކީ وَعْظُ نَصِيْحَة އެވެ.
فَمَن شَآءَ ذَكَرَهُۥ ﴿12﴾فَمَن شَآءَ ذَكَرَهُۥ
ފަހެއެދޭމީހަކު އެއިން وَعْظُ نَصِيْحَة ލިބިގަންނާށެވެ.
فِي صُحُفٖ مُّكَرَّمَةٖ ﴿13﴾فِي صُحُفٖ مُّكَرَّمَةٖ
އެއީ މާތްވެގެންވާ ފަތްފުށްތަކެއްގައި ލިޔެވިގެންވާ އާޔަތްތަކެކެވެ. އެބަހީ އެއާޔަތްތައްބާވާތްލެއްވި އިރުވަނީ لَوحُ المَحْفُوظُ ގައެވެ.
مَّرۡفُوعَةٖ مُّطَهَّرَةِۭ ﴿14﴾مَّرۡفُوعَةٖ مُّطَهَّرَةِۭ
އެއީ ﷲ ގެ حَضْرَةُ ގައިމިންވަރު އުފުލިގެންވާ މާތްފޮތެކެވެ. އެންމެހައި އުނިކަމަކާއި عَيْبُ އަކުން ސަލާމަތްވެގެންވާފޮތެކެވެ. شَيْطَان ންނާއި ކާފަރުންގެ ބީހުމެއްނުވާ طَاهِرُ އާޔަތްތަކެކެވެ.
بِأَيۡدِي سَفَرَةٖ ﴿15﴾بِأَيۡدِي سَفَرَةٖ
އެއާޔަތްތައް ގެންނަވާފައިވަނީ ﷲ ގެ حَضْرَةُ ން ރަސޫލުބޭކަލުންގެއަރިހަށް ވަޑައިގަންނަވާ މަލާއިކަތްބޭކަލުންގެ އަތްޕުޅުތަކުންނެވެ.
كِرَامِۭ بَرَرَةٖ ﴿16﴾كِرَامِۭ بَرَرَةٖ
އެބޭކަލުންނަކީ އެބޭކަލުންގެ رَبُّ އަށް ކިޔަމަންތެރިވެވަޑައިގެންވާ تَقْوَىވެރިމާތްބޭކަލުންނެވެ.
قُتِلَ ٱلۡإِنسَٰنُ مَآ أَكۡفَرَهُۥ ﴿17﴾قُتِلَ ٱلۡإِنسَٰنُ مَآ أَكۡفَرَهُۥ
ކާފަރު އިންސާނާއަށް لَعْنَة ލެވިއްޖެއެވެ. الله އޭނާއަށް لَعْنَة ލައްވައިފިއެވެ. އޭނާގެހުރި ކާފަރުކަމުގެ ބޮޑުކަމާއެވެ. (އޭނާހެއްދެވުނުގޮތާއިމެދު އޭނާވިސްނުންހުއްޓެވެ)
مِنۡ أَيِّ شَيۡءٍ خَلَقَهُۥ ﴿18﴾مِنۡ أَيِّ شَيۡءٍ خَلَقَهُۥ
الله އެނާހެއްދެވީ ކޮންފަދަ ދެރައެއްޗަކުން ހެއްޔެވެ؟
مِن نُّطۡفَةٍ خَلَقَهُۥ فَقَدَّرَهُۥ ﴿19﴾مِن نُّطۡفَةٍ خَلَقَهُۥ فَقَدَّرَهُۥ
އެކަލާނގެ އޭނާ ހެއްދެވީ މަނިފޮދުވަރަކުންނެވެ. ދެންފަހެ الله އޭނާ ފުރިހަމަކުރައްވައި ބަރާބަރުކުރެއްވިއެވެ. (އެނާގެ ގުނަވަންތަކާއި އިސްކޮޅާއި ގައިގެކުލަޔާއި އަދިވެސް އެންމެހައިކަމެއް އެކަލާނގެ ފުރިހަމަކޮށްދެއްވިއެވެ.)
ثُمَّ ٱلسَّبِيلَ يَسَّرَهُۥ ﴿20﴾ثُمَّ ٱلسَّبِيلَ يَسَّرَهُۥ
ދެން އޭނާ އެނާގެ މަންމަގެ ބަނޑުން ނުކުންނާނެގޮތްވެސްފަސޭހަކޮށް ދެއްވީ ހަމައެކަލާނގެއެވެ. އަދި ދުނިޔޭގައި އޭނާއުޅޭނެ މިންވަރަކާއި ހެޔޮނުބައި ވަކިވާނެގޮތްދެއްކެވީވެސް ހަމައެކަލާނގެއެވެ.
ثُمَّ أَمَاتَهُۥ فَأَقۡبَرَهُۥ ﴿21﴾ثُمَّ أَمَاتَهُۥ فَأَقۡبَرَهُۥ
ދެންއޭނާއަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ ޢުމުރުހަމަވުމުން އޭނާމަރުގަންނަވައި ކަށްވަޅުގައި އޮންނާނެގޮތްވެސްހެއްދެވީ ހަމައެކަލާނގެއެވެ.
ثُمَّ إِذَا شَآءَ أَنشَرَهُۥ ﴿22﴾ثُمَّ إِذَا شَآءَ أَنشَرَهُۥ
ދެން އެކަލާނގެ އެދިވޮޑިގެންނެވި ހިދަކުން އަލުންއޭނާދިރުއްވައި مَحْشَرُ އަށް ފޮނުއްވާނީވެސް ހަމައެކަލާނގެއެވެ. (ފަހެމިފަދައިން އިންސާނާ ހައްދަވައި އޭނާގެކަންތައް ފުރިހަމަ نِظَامُ އެއްގެމަތިން ގެންދަވާ މަތިވެރިމާތް الله އަށް އެއިންސާނާ ބޮޑާވެގަތުން ޙައްގުވާނީކޮންފަދައަކުން ހެއްޔެވެ؟)
كَلَّا لَمَّا يَقۡضِ مَآ أَمَرَهُۥ ﴿23﴾كَلَّا لَمَّا يَقۡضِ مَآ أَمَرَهُۥ
އެއްގޮތަކަށްވެސް އެހެންނުވާނެއެވެ. އެމީހުން އެހީކުރާގޮތަކަށް ނުވާނެއެވެ. الله އެމީހުންނަށް އަމުރުކުރެއްވިކަންތައް އަދިމިހާތަނަކަށް އެމީހުން ނުކުރެއެވެ.
فَلۡيَنظُرِ ٱلۡإِنسَٰنُ إِلَىٰ طَعَامِهِۦٓ ﴿24﴾فَلۡيَنظُرِ ٱلۡإِنسَٰنُ إِلَىٰ طَعَامِهِۦٓ
ފަހެ އިންސާނާ އެނާގެ ކާބޯތަކެއްޗަށް ވިސްނާފިކުރު ކުރުން ހުއްޓެވެ.
أَنَّا صَبَبۡنَا ٱلۡمَآءَ صَبّٗا ﴿25﴾أَنَّا صَبَبۡنَا ٱلۡمَآءَ صَبّٗا
ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ ބިމަށް ވާރޭވެއްސެވީ ކޮންފަދައަކުންހެއްޔެވެ؟ އަދިއެފެން ބިމުގައި ޚަޒާނާކުރެއްވީމެވެ.
ثُمَّ شَقَقۡنَا ٱلۡأَرۡضَ شَقّٗا ﴿26﴾ثُمَّ شَقَقۡنَا ٱلۡأَرۡضَ شَقّٗا
އަދި ގަސްގަހާގެހިފެޅުމަށްޓަކައި ބިމުގެ ވެލިގަޑުފެޅުއްވީމެވެ.
فَأَنۢبَتۡنَا فِيهَا حَبّٗا ﴿27﴾فَأَنۢبَتۡنَا فِيهَا حَبّٗا
ދެން އެބިމުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެކިބާވަތްބާވަތުގެ ގަސްގަހާގެހި ފަޅުއްވައި އެކިބާވަތުގެ އޮށްޓަރު ނެރުއްވީމެވެ.
وَعِنَبٗا وَقَضۡبٗا ﴿28﴾وَعِنَبٗا وَقَضۡبٗا
އަދި މޭބިސްކަދުރުގެ ވައްތަރުތަކާއި ވިނައިގެ ބާވަތްތައް ފެޅުއްވީމެވެ.
وَزَيۡتُونٗا وَنَخۡلٗا ﴿29﴾وَزَيۡتُونٗا وَنَخۡلٗا
އަދި ޒަތޫނި ގަސްތަކާއި ކަދުރު ރުއްތައްވެސް ނެރުއްވީމެވެ.
وَحَدَآئِقَ غُلۡبٗا ﴿30﴾وَحَدَآئِقَ غُلۡبٗا
އަދި ބުޑުފަލަކޮށް ހުންނަ މޮޅުކަދުރު ރުކުގެ ބަގީޗާތަކާއި ގަސްތައްފެޅުއްވީމެވެ.
وَفَٰكِهَةٗ وَأَبّٗا ﴿31﴾وَفَٰكِهَةٗ وَأَبّٗا
އަދި ޒާތްޒާތުގެ މޭވާގެ ގަސްތަކާއި ޖަނަވާރުކެއުމަށް ބާވަތްބާވަތުގެ ވިނަޔާއި ހުއި ގަސްތައްވެސް ފެޅުއްވީމެވެ.
مَّتَٰعٗا لَّكُمۡ وَلِأَنۡعَٰمِكُمۡ ﴿32﴾مَّتَٰعٗا لَّكُمۡ وَلِأَنۡعَٰمِكُمۡ
މިހުރިހާތަކެއްޗަކީ ކަލޭމެންނާއި ކަލޭމެންގެ ޖަނަވާރު ތަކުގެ މަންފާއަށްޓަކައި ލައްވާފައިވާތަކެއްޗެވެ. (ފަހެ މިހުރިހައިކަމެއް މިހާ ފުރިހަމަކޮށް ހެއްދެވިފަރާތަކަށް ތިޔަބައިމީހުން މަރުވުމަށްފަހު އަލުން ދިރުވައި مَحْشَر ކުރެއްވުން އުނދަގޫވާނީ ކޮނންފަދައަކުން ހެއްޔެވެ؟)
فَإِذَا جَآءَتِ ٱلصَّآخَّةُ ﴿33﴾فَإِذَا جَآءَتِ ٱلصَّآخَّةُ
ދެންފަހެ ތާޅަފިލީގެ އަޑު އައިސް قِيَامة ޤާއިމު ވެއްޖެއްޔާ (ދަންނައެވެ.)
يَوۡمَ يَفِرُّ ٱلۡمَرۡءُ مِنۡ أَخِيهِ ﴿34﴾يَوۡمَ يَفِرُّ ٱلۡمَرۡءُ مِنۡ أَخِيهِ
އެދުވަހަކީ މީހާ އޭނާގެ أَخْ އާގެ ކިބައިން ފިލާދުވަހެވެ.
وَأُمِّهِۦ وَأَبِيهِ ﴿35﴾وَأُمِّهِۦ وَأَبِيهِ
އަދި އޭނާ (ލޯބިވާ) މަންމަ އާއި ބައްޕަގެ ކިބައިން (ފިލާނޭދުވަހެވެ.)
وَصَٰحِبَتِهِۦ وَبَنِيهِ ﴿36﴾وَصَٰحِبَتِهِۦ وَبَنِيهِ
އަދި އޭނާ ލޯބިވާ އަނބިމީހާޔާއި ދަރިންގެ ކިބައިންވެސް ފިލާ ރައްކައުވާނޭދުވަހެވެ. (އެއީ އެއިން މީހަކަށް ތިމާގެފަރާތުން އެހީއެއް ވާންޖެހިދާނެތީއެވެ. ނުވަތަ އެމީހުންނަށް ޖެހިފައިވާ ޙާލު ފެނިދާނެތީއެވެ.)
لِكُلِّ ٱمۡرِيٕٖ مِّنۡهُمۡ يَوۡمَئِذٖ شَأۡنٞ يُغۡنِيهِ ﴿37﴾لِكُلِّ ٱمۡرِيٕٖ مِّنۡهُمۡ يَوۡمَئِذٖ شَأۡنٞ يُغۡنِيهِ
ކޮންމެ މީހަކުވެސް އެދުވަހުން مَشْغُوْلُ ވެގެންވާނީ ތިމާގެ އަމިއްލަ ނަފްސުގެ ކަންތަކާއި އެވެ. ޖާނު ސަލާމަތް ވޭތޯއެވެ.
وُجُوهٞ يَوۡمَئِذٖ مُّسۡفِرَةٞ ﴿38﴾وُجُوهٞ يَوۡمَئِذٖ مُّسۡفِرَةٞ
އެދުވަހުން يَعْنِي قِيَامة ދުވަހުން މޫނު ތަކެއް އަލިވެ އުޖާލާވެގެންވާ ހުއްޓެވެ. އެއީ މުއްމިނުންގެ މޫނުތަކެވެ. މޫނުތަކުގެ މުރާދަކީ މޫނުތަކުގެ ވެރިންނެވެ.
ضَاحِكَةٞ مُّسۡتَبۡشِرَةٞ ﴿39﴾ضَاحِكَةٞ مُّسۡتَبۡشِرَةٞ
އެބައި މީހުން އެދުވަހުން ތިބޭނީ އުފާވެރިވެ ހީހީއެވެ. އުފަލުން ފޮޅިގެންނެވެ.
وَوُجُوهٞ يَوۡمَئِذٍ عَلَيۡهَا غَبَرَةٞ ﴿40﴾وَوُجُوهٞ يَوۡمَئِذٍ عَلَيۡهَا غَبَرَةٞ
އަދި އަނެއްބައި މޫނުތަކަށް ވާނީ އަނދިރިކަމާއި ބަނަކަން ވެރި ވެފައެވެ.
تَرۡهَقُهَا قَتَرَةٌ ﴿41﴾تَرۡهَقُهَا قَتَرَةٌ
އެ މޫނުތަކުގެ މަތީގައި އެޅިފައިވާނީ ކަޅުކަމާއި ނިކަމެތި ކަމުގެފަރުދާއެކެވެ.
أُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡكَفَرَةُ ٱلۡفَجَرَةُ ﴿42﴾أُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡكَفَرَةُ ٱلۡفَجَرَةُ
އެއީ ހަމަސީދާ ނުބައި ނުލަފާ އޮރިޖިނަލް ކާފަރުންނެވެ.
إِذَا ٱلشَّمۡسُ كُوِّرَتۡ ﴿1﴾إِذَا ٱلشَّمۡسُ كُوِّرَتۡ
ބޮލުގައި ފަގުޑި އޮޅާލާފަދައިން އިރު އޮޅާލެވިއްޖެއްޔާއި ނުވަތަ އޮޅާފައި އެއްލާލެވިއްޖެއެއްޔާއި
وَإِذَا ٱلنُّجُومُ ٱنكَدَرَتۡ ﴿2﴾وَإِذَا ٱلنُّجُومُ ٱنكَدَرَتۡ
އަދި ތަރިތަކުގެ އަލިކަން ހިނގައްޖެއްޔާ / ނުވަތަ ވެރިއްޖެއްޔާ
وَإِذَا ٱلۡجِبَالُ سُيِّرَتۡ ﴿3﴾وَإِذَا ٱلۡجِبَالُ سُيِّرَتۡ
އަދި ފަރުބަދަ ހުރިތަނުން ލުހި ވަޔަށް ބުރައިގެން ހިނގައްޖެއްޔާ
وَإِذَا ٱلۡعِشَارُ عُطِّلَتۡ ﴿4﴾وَإِذَا ٱلۡعِشَارُ عُطِّلَتۡ
އަދި މާބަނޑު ޖަމަލު ބަލާނެ މީހަކު ނެތި ދޫކޮށް ލެވިއްޖެއްޔާ
وَإِذَا ٱلۡوُحُوشُ حُشِرَتۡ ﴿5﴾وَإِذَا ٱلۡوُحُوشُ حُشِرَتۡ
އަދި ވަޙްޝީ ޖަނަވާރުތައް އެއްކުރެވިއްޖެއްޔާ
وَإِذَا ٱلۡبِحَارُ سُجِّرَتۡ ﴿6﴾وَإِذَا ٱلۡبِحَارُ سُجِّرَتۡ
އަދި ކަނޑުގައި ގަދަޔަށް އަލިފާން ރޯ ވެއްޖެއްޔާ
وَإِذَا ٱلنُّفُوسُ زُوِّجَتۡ ﴿7﴾وَإِذَا ٱلنُّفُوسُ زُوِّجَتۡ
އަދި (މުއްމިނުންގެ) ނަފްސުތައް (حُوْرَالْعِيْنُ ނާއި) ކައިވެނި ކުރެވިއްޖެއްޔާ (ނުވަތަ ނަފުސުތައް ފުރާނަތަކާއި ކައިރި ކުރެވިއްޖެއްޔާ)
وَإِذَا ٱلۡمَوۡءُۥدَةُ سُئِلَتۡ ﴿8﴾وَإِذَا ٱلۡمَوۡءُۥدَةُ سُئِلَتۡ
އަދި ދިރިހުއްޓާ ވަޅުލެވުނު ކުޑަ އަންހެން ކުއްޖާޔާއި ސުވާލުކުރެވިއްޖެއްޔާ
بِأَيِّ ذَنۢبٖ قُتِلَتۡ ﴿9﴾بِأَيِّ ذَنۢبٖ قُتِلَتۡ
އޭނާ މަރައިލެވުނީ ކޮންފާފައެއްގެ ސަބަބުންތޯ
وَإِذَا ٱلصُّحُفُ نُشِرَتۡ ﴿10﴾وَإِذَا ٱلصُّحُفُ نُشِرَتۡ
އަދި (ޢަމަލުގެ) ފަތްތައް ފަތުރައި ލެވިއްޖެއްޔާ
وَإِذَا ٱلسَّمَآءُ كُشِطَتۡ ﴿11﴾وَإِذَا ٱلسَّمَآءُ كُشِطَتۡ
އަދި އުޑު އެއޮތްތަނުން ނިގުޅައި ގަނެވިކުދިކުދި ވެއްޖެއްޔާ
وَإِذَا ٱلۡجَحِيمُ سُعِّرَتۡ ﴿12﴾وَإِذَا ٱلۡجَحِيمُ سُعِّرَتۡ
އަދި ނަރަކައިގާ އަޑު ކިޔާވަރަށް އަލިފާން ރޯވެއްޖެއްޔާ
وَإِذَا ٱلۡجَنَّةُ أُزۡلِفَتۡ ﴿13﴾وَإِذَا ٱلۡجَنَّةُ أُزۡلِفَتۡ
އަދި ސުވަރުގެ އޭގެ އަހުލުވެރިންނަށް ގާތް ކުރެވިއްޖެއްޔާ ދަންނައެވެ. މިތޭރަ شَرْطُ ގެ ޖަވާބު އެވަނީ ސާދަވަނަ އާޔަތުގައެވެ.
عَلِمَتۡ نَفۡسٞ مَّآ أَحۡضَرَتۡ ﴿14﴾عَلِمَتۡ نَفۡسٞ مَّآ أَحۡضَرَتۡ
ކޮންމެ ނަފްސަކަށް އެ ނަފްސެއް (ދުނިޔޭގައި) ކުރި ހުރިހާ ކަމެއް އެނގޭނެއެވެ. އަދި އިސްވެއެދިޔަ އެންމެހައި ކަންކަމަކީ قِيَامَة ވުމާއި ގުޅިފައިހުރި ކަންކަމެވެ.
فَلَآ أُقۡسِمُ بِٱلۡخُنَّسِ ﴿15﴾فَلَآ أُقۡسِمُ بِٱلۡخُنَّسِ
އަދި خُنَّس އެވެ ކިޔާ ތަރިތައްގަންދެއްވައި ތިމަންރަސްކަލާނގެ ހުވައި وَحِي ކުރައްވަމެވެ. (އެތަރިތަކަކީ شَمْسُ - زُهْرَة - عَطَارِدُ -قَمَرُ - زُحَلُ -مِرِّيْخُ - مُشْتَرِى) މިއެވެ.
ٱلۡجَوَارِ ٱلۡكُنَّسِ ﴿16﴾ٱلۡجَوَارِ ٱلۡكُنَّسِ
އެތަރިތައްދަތުރުކުރާ އަދި ދުވާލު ނިވައިވެފައި ރޭގަޑު ފައުޅުވެއެވެ.
وَٱلَّيۡلِ إِذَا عَسۡعَسَ ﴿17﴾وَٱلَّيۡلِ إِذَا عَسۡعَسَ
،(18) އަދި ރޭގަޑު އޭގެ އަދިރިކަމާއިގެން ކުރިމަތިލައި އަތުވެއްޖެއްޔާ އަދި އަލިކަމާއިގެން ފަތިސްކުރިމަތިލައި އަތުވެއްޖެއްޔާއި މިކަންކަން ގަންދެއްވައި الله ހުވައި وَحِي ކުރައްވައެވެ.
وَٱلصُّبۡحِ إِذَا تَنَفَّسَ ﴿18﴾وَٱلصُّبۡحِ إِذَا تَنَفَّسَ
،(18) އަދި ރޭގަޑު އޭގެ އަދިރިކަމާއިގެން ކުރިމަތިލައި އަތުވެއްޖެއްޔާ އަދި އަލިކަމާއިގެން ފަތިސްކުރިމަތިލައި އަތުވެއްޖެއްޔާއި މިކަންކަން ގަންދެއްވައި الله ހުވައި وَحِي ކުރައްވައެވެ.
إِنَّهُۥ لَقَوۡلُ رَسُولٖ كَرِيمٖ ﴿19﴾إِنَّهُۥ لَقَوۡلُ رَسُولٖ كَرِيمٖ
ހަމަކަށަވަރުން އެ قُرْآن އަކީ މާތްވެގެންވާ جِبْرِيْلُ عَلَيْهِ السَّلآم الله حَضْرَةُ ންގެންނެވި ބަސްފުޅެކެވެ.
ذِي قُوَّةٍ عِندَ ذِي ٱلۡعَرۡشِ مَكِينٖ ﴿20﴾ذِي قُوَّةٍ عِندَ ذِي ٱلۡعَرۡشِ مَكِينٖ
جِبْرِيْلُ عَلَيْهِ السَّلآم އަކީ عَرْشِ ގެވެރިކަލާނގެ حَضْرَةُ ގައި އެބަހީ ﷲ ގެ حَضْرَةُ ގައި ދަރަޖަފުޅު އުފުލިގެންވާ މަތީ ދަރަޖައެއްގެ ވެރި މާތްބޭކަލެކެވެ.
مُّطَاعٖ ثَمَّ أَمِينٖ ﴿21﴾مُّطَاعٖ ثَمَّ أَمِينٖ
އަދިއެކަލޭގެފާނަކީ އުޑުގެމަލާއިކަތްބޭކަލުން އެކަލޭގެފާނަށް ކިޔަމަންތެރިވެވަޑައި ގަންނަވާމާތް އަދި عِزَّة ތެރިބޭކަލެކެވެ. އެންމެހައިމަލާއިކަތްބޭކަލުން އެކަލޭގެފާނަށް ކިޔަމަންތެރިވެވަޑައިގަންނަވާ އަމާނާތްތެރި ބޭކަލެކެވެ.
وَمَا صَاحِبُكُم بِمَجۡنُونٖ ﴿22﴾وَمَا صَاحِبُكُم بِمَجۡنُونٖ
އޭ (އޭ قُرَيْشންނޭވެ) ކަލޭމެންގެ އެކުވެރިޔާ مُحَمَّد ﷺ އަކީ މޮޔަވެފައިވާ ބޭކަލަކު ކަމުގައި ނުވެއެވެ.
وَلَقَدۡ رَءَاهُ بِٱلۡأُفُقِ ٱلۡمُبِينِ ﴿23﴾وَلَقَدۡ رَءَاهُ بِٱلۡأُفُقِ ٱلۡمُبِينِ
އަދި ހަމަކަށަވަރުން ބަޔާވެގެންވާ އުދަރެހުގައި جِبْرِيْلُ عَلَيْهِ السَّلآم ވަނިކޮށް مُحَمَّد ﷺ ދެކެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އެއީ މައްކާގެ (جِيَادُ) ކިޔާފަރާތުންނެވެ. އިރު މަތިފަރާތެވެ. އަދިއެއީ ނަބީކަމުގެ ކުރީކޮޅެވެ. އެދުވަހު އެކަލޭގެފާނު ދެކެވަޑައިގެންނެވީ އެކަލޭގެފާނުންގެ އަސްލު ސޫރަފުޅުގައި ވަނިކޮށެވެ. އެފަރާތުގެ މުޅި އުދަރެސްވީ ފުރާލައިފައެވެ. އެކަލޭގެފާނަށް ހަތްސަތޭކަ ފިޔަފުޅުވެއެވެ. އެއިން ކޮންމެފިޔަފުޅެއް مَشْرِقُ އާއި مَغْرِبُ އާއި ދެމެދުގެ ރާސްތާވާކަމުގައި ވިއެވެ.
وَمَا هُوَ عَلَى ٱلۡغَيۡبِ بِضَنِينٖ ﴿24﴾وَمَا هُوَ عَلَى ٱلۡغَيۡبِ بِضَنِينٖ
އަދި مُحَمَّد ﷺ އަކީ غَيْبُ ގެ خَبَرُ އާއިމެދު އެބަހީ އުޑުގެ خَبَرُ އާއިމެދު ޝައްކު ކުރައްވާބޭކަލަކު ނޫނެވެ.
وَمَا هُوَ بِقَوۡلِ شَيۡطَٰنٖ رَّجِيمٖ ﴿25﴾وَمَا هُوَ بِقَوۡلِ شَيۡطَٰنٖ رَّجِيمٖ
އަދިއެ قُرْآن އެއީ އެހުމުން ވައްކަންކުރާ شَيْطَانُ އެއްގެ ބަސްކަމުގައިނުވެއެވެ. އެއީ عَالَم ތަކުގެވެރި رَبُّ ގެބާވާތްލެއްވުމެކެވެ.
فَأَيۡنَ تَذۡهَبُونَ ﴿26﴾فَأَيۡنَ تَذۡهَبُونَ
قُرْآن އަށް ފުރަގަސްދީފައި ދެންކަލޭމެން ދާނީ ކޮންތާކަށް ހެއްޔެވެ؟ އަދި ނުވަތަ ކަލޭމެނަށް އޮތީ އެއަށްވުރެ ރަނގަޅު ކޮންމަގެއްހެއްޔެވެ؟
إِنۡ هُوَ إِلَّا ذِكۡرٞ لِّلۡعَٰلَمِينَ ﴿27﴾إِنۡ هُوَ إِلَّا ذِكۡرٞ لِّلۡعَٰلَمِينَ
އަދި އެ قُرْآن އެއީ عَالَم ތަކުގެވެރި رَبُّ ގެ حَضْرَةُ ން ބާވާތްލައްވާފައިވާ ذِكْرُ އެއްކަމުގައި މެނުވީ ނުވެއެވެ.
لِمَن شَآءَ مِنكُمۡ أَن يَسۡتَقِيمَ ﴿28﴾لِمَن شَآءَ مِنكُمۡ أَن يَسۡتَقِيمَ
ކަލޭމެންކުރެން އެދޭމީހަކަށް އީމާންކަމާއި ޙައްޤުމަގަށް ކިޔަމަންތެރިވުމުގެ ސީދާމަގުވެއެވެ.
وَمَا تَشَآءُونَ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿29﴾وَمَا تَشَآءُونَ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ
އަދި الله އިރާދަކުރެއްވިއްޔާމެނުވީ ކަލޭމެނަށް ކަމެއްކުރުމަށް ގަސްދުވެސްނުކުރެވޭނެއެވެ. އެކަލާނގެ އެއީ عَالَم ތަކުގެވެރި رَبُّ އެވެ.
إِذَا ٱلسَّمَآءُ ٱنفَطَرَتۡ ﴿1﴾إِذَا ٱلسَّمَآءُ ٱنفَطَرَتۡ
އުޑު ފަޅަފަޅައިގެން ހިނގައްޖެއްޔާއި (ދަންނައެވެ. މި ސޫރަތުގެ ފުރަތަމަ ހަތަރު އާޔަތުގައި އެ ވާ ހަތަރު ކަންތަކުގެ ޖަވާބު އެ ވަނީ ފަސްވަނަ އާޔަތުގައެވެ.)
وَإِذَا ٱلۡكَوَاكِبُ ٱنتَثَرَتۡ ﴿2﴾وَإِذَا ٱلۡكَوَاكِبُ ٱنتَثَرَتۡ
އަދި ތަރިތައް، އުޑުމަތީން ވަކިވަކިވެގެން ތިރިޔަށް ވެރިއްޖެއްޔާއި،
وَإِذَا ٱلۡبِحَارُ فُجِّرَتۡ ﴿3﴾وَإِذَا ٱلۡبِحَارُ فُجِّرَتۡ
އަދި ކަނޑުތައް އެއްކަނޑު އަނެއް ކަނޑާ އެކުވެ، އެއްވެއްޖެއްޔާއި، (ލޮނުފެނާއި، މީރުފެންވެސް އެކުވެ، އެކައްޗަކަށް ވާނޭ ކަމުގައި ވެއެވެ.)
وَإِذَا ٱلۡقُبُورُ بُعۡثِرَتۡ ﴿4﴾وَإِذَا ٱلۡقُبُورُ بُعۡثِرَتۡ
އަދި ބިމުގެ އަޑީގައި ވަޅުލެވިފައި ވާހައި ބަޔަކު ކަށްވަޅުތަކުން ނެރެވިއްޖެއްޔާއި،\nދަންނައެވެ. މި ހަތަރު ކަމަކީ قيامة ވުމުގެ ކުރީގައި އެކަމާ ގުޅިފައިވާ ހަތަރު ކަމެވެ.
عَلِمَتۡ نَفۡسٞ مَّا قَدَّمَتۡ وَأَخَّرَتۡ ﴿5﴾عَلِمَتۡ نَفۡسٞ مَّا قَدَّمَتۡ وَأَخَّرَتۡ
ދެން އެދުވަހުން ކޮންމެ نفس އަކަށްވެސް (ކޮންމެނަފުސަކަށްވެސް) އެ ނަފްސެއް ކޮށްފައިވާ ކަންތައް ރަނގަޅަށް އެނގޭނެއެވެ. (ފަތްތައް ހުންނާނީ ހާމައަށެވެ.)
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلۡإِنسَٰنُ مَا غَرَّكَ بِرَبِّكَ ٱلۡكَرِيمِ ﴿6﴾يَـٰٓأَيُّهَا ٱلۡإِنسَٰنُ مَا غَرَّكَ بِرَبِّكَ ٱلۡكَرِيمِ
އޭ އިންސާނާއެވެ! (އޭ ކާފަރު އިންސާނާއެވެ!) ކަލޭ ހައްދަވައި، ގިނަގުނަ نعمة ދެއްވި މާތްވެގެންވާ ربّ އާމެދު ހެއްލުންތެރިވީ ކޮން ކަމަކާ ހެދި ހެއްޔެވެ؟ (އެކަލާނގެ نعمة އާއި، عفوء ގިނަކަމުން ހެއްޔެވެ؟ އެކަލާނގެ عذاب ވެސް އެހައި ގަދަކަން ހަނދާންކުރާށެވެ!)
ٱلَّذِي خَلَقَكَ فَسَوَّىٰكَ فَعَدَلَكَ ﴿7﴾ٱلَّذِي خَلَقَكَ فَسَوَّىٰكَ فَعَدَلَكَ
އެ ربّ އަކީ نطفة އަކުން ކަލޭ އުފައްދަވައި، ދެން ބަރާބަރު ފުރިހަމަ އިންސާނަކަށް ހެއްދެވި ކަލާނގެއެވެ. އަދި އެހެން ޖަނަވާރާ خلاف އަށް، ދެފައިމައްޗަށް ކޮޅަށް ހުރެވޭނޭ ގޮތަށްވެސް ހެއްދެވީ ހަމަ އެކަލާނގެއެވެ.
فِيٓ أَيِّ صُورَةٖ مَّا شَآءَ رَكَّبَكَ ﴿8﴾فِيٓ أَيِّ صُورَةٖ مَّا شَآءَ رَكَّبَكَ
އަދި އެކަލާނގެ އެދިވޮޑިގެންނެވި ސިފައަކަށް އެކަލާނގެ ކަލޭ ސޫރަކުރައްވައި، تركيب ކުރައްވައި، ހައްދަވައި ފުރިހަމަކުރެއްވިއެވެ.
كَلَّا بَلۡ تُكَذِّبُونَ بِٱلدِّينِ ﴿9﴾كَلَّا بَلۡ تُكَذِّبُونَ بِٱلدِّينِ
އެއްގޮތަކަށްވެސް އެކަލާނގެ نعمة އާއި، عفوء ގެ ބޮޑުކަމާމެދު ނުހެއްލޭށެވެ. (އެކަލާނގެ عذاب ވެސް އެހައި ގަދައެވެ. ދޮގުވެރި، ކާފަރުންނަށް ގަދަ عذاب ވެސް ދެއްވައެވެ.) އަދި ކިޔެއް ހެއްޔެވެ؟ ތިޔަބައިމީހުން قيامة ދުވަސް ދޮގުކުރަނީއެވެ. ނުވަތަ إسلام دين ދޮގުކުރަނީއެވެ.
وَإِنَّ عَلَيۡكُمۡ لَحَٰفِظِينَ ﴿10﴾وَإِنَّ عَلَيۡكُمۡ لَحَٰفِظِينَ
އަދި ހަމަކަށަވަރުން އެކަލާނގެ ކަލޭމެންގެ މައްޗަށް ކަލޭމެން ބަލަހައްޓަވާ، ކަލޭމެންގެ عمل ތައް ލިޔުއްވާ ބޭކަލުން ލައްވާފައި ވެއެވެ.
كِرَامٗا كَٰتِبِينَ ﴿11﴾كِرَامٗا كَٰتِبِينَ
އެއީ މާތްވެގެންވާ ملائكة ބޭކަލުންނެވެ. އެއީ عمل ތައް ލިޔުއްވާ ބޭކަލުންނެވެ. އެއީ (كِرَامًا كَاتِبِينَ ދެބޭކަލުންނެވެ.)
يَعۡلَمُونَ مَا تَفۡعَلُونَ ﴿12﴾يَعۡلَمُونَ مَا تَفۡعَلُونَ
ތިޔަބައިމީހުން ކުރާހައި ކަމެއް (ހެވަސް، ނުބަޔަސް) އެ ބޭކަލުން ރަނގަޅަށް ދެނެވަޑައިގެން ވެއެވެ. (އަދި ލިޔުއްވާ ހުއްޓެވެ.)
إِنَّ ٱلۡأَبۡرَارَ لَفِي نَعِيمٖ ﴿13﴾إِنَّ ٱلۡأَبۡرَارَ لَفِي نَعِيمٖ
ހަމަކަށަވަރުން މާތްވެގެންވާ ރަނގަޅު تقوى ވެރީން އެދުވަހުން ތިބޭނީ ސުވަރުގޭގައެވެ. އެތާނގެ نعمة ގައެވެ.
وَإِنَّ ٱلۡفُجَّارَ لَفِي جَحِيمٖ ﴿14﴾وَإِنَّ ٱلۡفُجَّارَ لَفِي جَحِيمٖ
އަދި ހަމަކަށަވަރުން ނުބައި، ނުލަފާ فاجر ން އެދުވަހުން ތިބޭނީ ނަރަކައިގައެވެ. އެތާނގެ ހޫނާއި عذاب ގައެވެ.
يَصۡلَوۡنَهَا يَوۡمَ ٱلدِّينِ ﴿15﴾يَصۡلَوۡنَهَا يَوۡمَ ٱلدِّينِ
އެދުވަހުން އެމީހުން ނަރަކައަށް ވަދެ، އެތާނގެ ގަދަ عذاب ގެ ރަހަ ލިބިގަންނާނެއެވެ.
وَمَا هُمۡ عَنۡهَا بِغَآئِبِينَ ﴿16﴾وَمَا هُمۡ عَنۡهَا بِغَآئِبِينَ
އެމީހުން އެ ނަރަކައިން غائب ނުވާނެއެވެ. އެބަހީ އަބަދުވެސް އެތާ ތިބޭނެއެވެ.
وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا يَوۡمُ ٱلدِّينِ ﴿17﴾وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا يَوۡمُ ٱلدِّينِ
يوم الدّين އަކީ (ހިސާބު ބައްލަވައި، އަދި جزاء ދެއްވާ ދުވަހަކީ) ކޮން ދުވަހެއްކަން ކަލޭގެފާނަށް އަންގައިދިނީ ކޮން އެއްޗެއް ތޯއެވެ؟ ކޮން ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟
ثُمَّ مَآ أَدۡرَىٰكَ مَا يَوۡمُ ٱلدِّينِ ﴿18﴾ثُمَّ مَآ أَدۡرَىٰكَ مَا يَوۡمُ ٱلدِّينِ
ދެން ކަލޭގެފާނަށް يوم الدّين އެވެ ކިޔާ ދުވަހަކީ ކޮން ދުވަހެއްކަން އަންގައިދިނީ ކޮން އެއްޗެއްތޯއެވެ؟ ކޮން ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟ (ފަހެ މި آية تكرار ކުރައްވާފައި ވަނީ އެ ދުވަހުގެ مهمّ ކަމާއި، ބިރުވެރިކަމަށް ހުޝިޔާރު ކުރެއްވުމުގެ ގޮތުންނެވެ. والله أعلم)
يَوۡمَ لَا تَمۡلِكُ نَفۡسٞ لِّنَفۡسٖ شَيۡـٔٗاۖ وَٱلۡأَمۡرُ يَوۡمَئِذٖ لِّلَّهِ ﴿19﴾يَوۡمَ لَا تَمۡلِكُ نَفۡسٞ لِّنَفۡسٖ شَيۡـٔٗاۖ وَٱلۡأَمۡرُ يَوۡمَئِذٖ لِّلَّهِ
އެދުވަހަކީ އެއްވެސް މީހަކަށް އަނެއް މީހަކަށްޓަކައި އެއްވެސް ކަމެއް މިލްކުވެގެންވާ ދުވަހެއް ނޫނެވެ. ފުއްދައިދެވޭނޭ ދުވަހެއް ނޫނެވެ. އެދުވަހުގެ ހުރިހައި ކަމެއް خاصّ ވެ، މިލްކުވެގެން ވަނީ ހަމައެކަނި ﷲ އަށެވެ.
وَيۡلٞ لِّلۡمُطَفِّفِينَ ﴿1﴾وَيۡلٞ لِّلۡمُطَفِّفِينَ
މިނެކިރުމުގައި އުނިކޮށްމަދުކުރާމީހުންނަށް وَيْلُ ހުއްޓެވެ. (وَيْلُ އަކީ ގަދަ عَذَابُ އެވެ. ނުވަތަނަރަކައިގެ ވަކިވާދީ އެކެވެ. އެއީ ނަރަކަވަންތަވެރިންގެ ގައިން ފައިބާ ކުނިދިޔައިގެ ވާދިއެއްކަމަށް ބުނެވެއެވެ.) والله أعلم.
ٱلَّذِينَ إِذَا ٱكۡتَالُواْ عَلَى ٱلنَّاسِ يَسۡتَوۡفُونَ ﴿2﴾ٱلَّذِينَ إِذَا ٱكۡتَالُواْ عَلَى ٱلنَّاسِ يَسۡتَوۡفُونَ
އެމީހުންނަކީ އެބަހީ އުނިކުރާމީހުންނަކީ އެމީހުން އެހެންމީހުންގެ އަތުން މިނެގެން ނުވަތަ ކިރައިގެން ގެންނަންޏާ ބަރާބަރަށް ހަމަކުރަން އެދޭމީހުންނެވެ. ހަމަކުރާމީހުންނެވެ.
وَإِذَا كَالُوهُمۡ أَو وَّزَنُوهُمۡ يُخۡسِرُونَ ﴿3﴾وَإِذَا كَالُوهُمۡ أَو وَّزَنُوهُمۡ يُخۡسِرُونَ
އަދި އެމީހުން އެހެންމިހުންނަށް މިނެދީ ކިރައިދީ ހަދަންޏާ އުނިކޮށް އަދި މަދުކުރެއެވެ. އެހެންމީހުންގެ حَقُّ މަދުކުރާމީހުންނެވެ.
أَلَا يَظُنُّ أُوْلَـٰٓئِكَ أَنَّهُم مَّبۡعُوثُونَ ﴿4﴾أَلَا يَظُنُّ أُوْلَـٰٓئِكَ أَنَّهُم مَّبۡعُوثُونَ
އެމީހުން ފަހެ (މަރުވުމަށްފަހު އަލުންދިރުއްވައި مَحْشَرُ ކުރައްވައި ހިސާބު ބައްލަވައި ޖަޒާދެއްވުމަށް ފޮނުއްވާނޭކަމަށް ހީނުކުރަނީ ބާވައެވެ؟
لِيَوۡمٍ عَظِيمٖ ﴿5﴾لِيَوۡمٍ عَظِيمٖ
އެދުވަހަކީ އެދުވަހުގެ އުދަނގޫތަކާއި މައްސަލަތައް ކުށްވެރިންނަށް ބޮޑުވެގެންވާނެ ދުވަހެވެ.
يَوۡمَ يَقُومُ ٱلنَّاسُ لِرَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿6﴾يَوۡمَ يَقُومُ ٱلنَّاسُ لِرَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ
އެއީ މީސްތަކުން އެމީހުންގެ ކަށްވަޅުތަކުން ނުކުމެގެން عَالَم ތަކުގެވެރި رَبُّ ގެ حَضْرَةُ ގައި قَائِم ވާނޭދުވަހެވެ.
كَلَّآ إِنَّ كِتَٰبَ ٱلۡفُجَّارِ لَفِي سِجِّينٖ ﴿7﴾كَلَّآ إِنَّ كِتَٰبَ ٱلۡفُجَّارِ لَفِي سِجِّينٖ
އެއްގޮތަކަށްވެސް އެމީހުން އެހީކުރާގޮތަކަށް ނުވާނެއެވެ. އެބަހީ މިނެކިރުމުގައި މީސްތަކުންނަށް މަދުކޮށް އުނިކުރާމީހުން އެހީކުރާގޮތަކަށް ނުވާނެއެވެ. އެމީހުންނަކީ ނުބައިނުލަފާ މުޖްރިމުންނެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ނުބައިނުލަފާ މުޖްރިމުންގެ ޢަމަލުގެފަތްވާނީ سِجِّيْنُ އެވެކިޔާތާގައެވެ. (سِجِّيْنُ އަކީ ނަރަކަވަންތަވެރިންގެލިސްޓެވެ.)
وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا سِجِّينٞ ﴿8﴾وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا سِجِّينٞ
އަދި سِجِّيْنُ އަކީ ކޮންއެއްޗެއްކަން ކަލޭގެފާނަށް އަންގައިދިނީ ކޮންއެއްޗެއްތޯއެވެ؟
كِتَٰبٞ مَّرۡقُومٞ ﴿9﴾كِتَٰبٞ مَّرۡقُومٞ
އެއީ ލިޔެވި ރަޖިސްޓްރީވެގެންވާފޮތެކެވެ.
وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ ﴿10﴾وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ
އެދުވަހުން އެބަހީ قِيَامة ދުވަހުން ދޮގުކުރިމީހުންނަށް ގަދަ عَذَابُ ހުއްޓެވެ. (سِجِّيْنُ އަކީ الله އާއި އެކަލާނގެ އާޔަތްތަކާއި قِيَامة ދުވަހާއި އެދުވަހާއި ގުޅިފައިވާ ހިސާބާއި ޖަޒާ ދޮގުކުރާމީހުންނަށް ނަރަކައިގެ ވައިލެވެކިޔާ ގަދަޢަޒާބުދެއްވާނެކަމަށް ލިޔެވިފައިވާ ފޮތެވެ.) والله أعلم.
ٱلَّذِينَ يُكَذِّبُونَ بِيَوۡمِ ٱلدِّينِ ﴿11﴾ٱلَّذِينَ يُكَذِّبُونَ بِيَوۡمِ ٱلدِّينِ
މިބުނާދޮގުކުރިމީހުން ދަންނައެވެ. އެމީހުންނަކީ ހިސާބުބައްލަވާ އަދިޖަޒާދެއްވާ قِيَامَة ދުވަސް ދޮގުކުރާމީހުންނެވެ.
وَمَا يُكَذِّبُ بِهِۦٓ إِلَّا كُلُّ مُعۡتَدٍ أَثِيمٍ ﴿12﴾وَمَا يُكَذِّبُ بِهِۦٓ إِلَّا كُلُّ مُعۡتَدٍ أَثِيمٍ
އަދި ގިނައިން ފާފަކުރާ ކޮންމެ އަނިޔާވެރިއަކުމެނުވީ އެދުވަސް ދޮގުނުކުރާނެއެވެ.
إِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِ ءَايَٰتُنَا قَالَ أَسَٰطِيرُ ٱلۡأَوَّلِينَ ﴿13﴾إِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِ ءَايَٰتُنَا قَالَ أَسَٰطِيرُ ٱلۡأَوَّلِينَ
އެފަދަމީހާގެ މައްޗަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ އާޔަތްތައް ކިޔެވިއްޖެއްޔާވެސް އެމީހާބުނާނީ ތިޔައީ އިސްވެދިމީސްތަކުން ދައްކާފައިވާ بَاطِلُ އަދި ދޮގު ވާހަކަތަކެއްކަމުގައެވެ. (އޭގެޖަވާބުގައި الله އެއަންގަވަނީ)
كَلَّاۖ بَلۡۜ رَانَ عَلَىٰ قُلُوبِهِم مَّا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ ﴿14﴾كَلَّاۖ بَلۡۜ رَانَ عَلَىٰ قُلُوبِهِم مَّا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ
އެއްގޮތަކަށްވެސް އެހެންނޫނެވެ. އެއީ ދޮގުއަދި بَاطِلُ ވާހަކައެއްނޫނެވެ. އަދިކިއެއްހެއްޔެވެ؟ އެމީހުންގެ ހިތްތަކުގެމަތީގައި އެވަނީ ފާފަތައްކުރުމުގެސަބަބުން رَانَ އެޅިފައެވެ. އެއީ ގިނައިން ފާފަކުރުމުގެ ސަބަބުން ހިތުގެމަތީގައި އެޅޭ ކަޅު ހުރަހެކެވެ. ދަބަރެވެ. އެހެންވެއްޖެއްޔާދެން ތެދުމަގު ގަބޫލުކުރުން އުނދަގޫވާނެއެވެ. އެފަދަމީހުންނަށް طَبَعَ اللهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ މިފަދަ ޢިބާރާތް ގެންނަވައެވެ. ދެން އެއަށްވުރެމައްޗަށްދިޔައީމާ ތަޅުލައްވައެވެ. (أَمْ عَلَى قُلُوْبٍ أَقْفَالُهَا) މިފަދައިން އަންގަވައެވެ.
كَلَّآ إِنَّهُمۡ عَن رَّبِّهِمۡ يَوۡمَئِذٖ لَّمَحۡجُوبُونَ ﴿15﴾كَلَّآ إِنَّهُمۡ عَن رَّبِّهِمۡ يَوۡمَئِذٖ لَّمَحۡجُوبُونَ
އެއްގޮތަކަށްވެސް އެފަދަމީހުންނަށް اللهُ ނުފެނުމީ حَقّ އެކެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އެދުވަހުން އެމީހުންނާއި އެމީހުންގެ رَبُّ އާއިދެމެދު ފަރުދާކުރެވި ނިވައިވެގެންވެއެވެ. އެމީހުންނަށް އެކަލާނގެ ނުފެންނާނެއެވެ.
ثُمَّ إِنَّهُمۡ لَصَالُواْ ٱلۡجَحِيمِ ﴿16﴾ثُمَّ إِنَّهُمۡ لَصَالُواْ ٱلۡجَحِيمِ
ދެން ހަމަކަށަވަރުން އެމީހުން ނަރަކައަށްވަންނާނެއެވެ. (އެތާގެ ގަދަ ޢަޒާބާއި ހޫނުގެރަހަ ލިބިގަންނާނެއެވެ.)
ثُمَّ يُقَالُ هَٰذَا ٱلَّذِي كُنتُم بِهِۦ تُكَذِّبُونَ ﴿17﴾ثُمَّ يُقَالُ هَٰذَا ٱلَّذِي كُنتُم بِهِۦ تُكَذِّبُونَ
ދެންއެމީހުންނަށް އެންގޭނެއެވެ. މިޢަޒާބަކީ ކަލޭމެން ދުނިޔޭގައި އުޅުނުއިރު އެއެއްޗެއްކަލޭމެން ދޮގުކުރި ނަރަކައެވެ. އޭގެ ޢަޒާބެވެ. (އޭގެރަހަލިބިގަންނާށެވެ.)
كَلَّآ إِنَّ كِتَٰبَ ٱلۡأَبۡرَارِ لَفِي عِلِّيِّينَ ﴿18﴾كَلَّآ إِنَّ كِتَٰبَ ٱلۡأَبۡرَارِ لَفِي عِلِّيِّينَ
އެއްގޮތަކަށްވެސް އެކާފަރުން އެހީކުރާ ގޮތަކަށް ނުވާނެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ކިޔަމަންތެރި މާތްމީހުންގެ ޢަމަލުގެ ފަތްވާނީ عِلِّيُّونُ ގައެވެ.
وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا عِلِّيُّونَ ﴿19﴾وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا عِلِّيُّونَ
އަދި عِلِّيُّونُ އެއީ ކޮންއެއްޗެއްކަން ކަލޭގެފާނަށް އަންގައިދިނީ ކޮންއެއްޗެއްތޯއެވެ؟
كِتَٰبٞ مَّرۡقُومٞ ﴿20﴾كِتَٰبٞ مَّرۡقُومٞ
އެއީ މާތްމީހުންގެ ނަންތައްލިޔެވި ރަޖިސްޓަރީވެގެންވާފަތެވެ. (ފައިލެވެ.)
يَشۡهَدُهُ ٱلۡمُقَرَّبُونَ ﴿21﴾يَشۡهَدُهُ ٱلۡمُقَرَّبُونَ
މާތްވެގެންވާ މަލާއިކަތްބޭކަލުން حَاضِرُ ވެވަޑައިގެން އެފަތަށް ހެކިދެއްވާނެއެވެ. ދަންނައެވެ. عِلِّيُّونُ އަކީ ސުވަރުގެއެވެ. ނުވަތަ ސުވަރުގޭގައިވާ ވަކިތަނެކެވެ. ނުވަތައެއީ ހަތްވަނައުޑުގައިވާ خَاصَّ ތަނެކެވެ. ނުވަތައެއީ سِدْرَةُ المُنْتَهَى އެވެ. އެއީ ހެޔޮ عَمَلُ ތައްލިޔެވޭ ދީވާނެވެ. އަދި މިނޫން ގޮތް ގޮތަށްވެސް ކިޔައިފާ ވެއެވެ. والله أعلم.
إِنَّ ٱلۡأَبۡرَارَ لَفِي نَعِيمٍ ﴿22﴾إِنَّ ٱلۡأَبۡرَارَ لَفِي نَعِيمٍ
ހަމަކަށަވަރުން މާތްވެގެންވާ ކިޔަމަންތެރިން ވަނީ ކަނޑައެޅިގެން ސުވަރު ގެޔާއެތާގެ نِعْمَةُ ގައެވެ.
عَلَى ٱلۡأَرَآئِكِ يَنظُرُونَ ﴿23﴾عَلَى ٱلۡأَرَآئِكِ يَنظُرُونَ
މާތްވެގެންވާ ސޯފާތަކުގައި އެމީހުންބަލަބަލައި ތިބޭނެއެވެ. (الله އަށާއި އެކަލާނގެ އެމީހުންނަށްދެއްވިގިނަގުނަ نِعْمَةُ ތަކަށް އެމީހުން ބަލަބަލައި ތިބޭނެއެވެ.)
تَعۡرِفُ فِي وُجُوهِهِمۡ نَضۡرَةَ ٱلنَّعِيمِ ﴿24﴾تَعۡرِفُ فِي وُجُوهِهِمۡ نَضۡرَةَ ٱلنَّعِيمِ
އެމީހުންގެ މޫނުމަތީން نِعْمَةُ ގެބޮޑުކަމުން އުފާވެރިކަމާއި ތާޒާކަން ވިދަވިދައި ހުންނާނެއެވެ.
يُسۡقَوۡنَ مِن رَّحِيقٖ مَّخۡتُومٍ ﴿25﴾يُسۡقَوۡنَ مِن رَّحِيقٖ مَّخۡتُومٍ
އަދި އެމީހުންނަށް رَحِيْقُ އެވެ ކިޔާމީރު طَاهِرُ ރަލެއްބޯންދެވޭނެއެވެ. އޭގެ ކަންވާރު ހުންނާނީ ސިއްކަގެހިފައެވެ. އޭ ގެ حَقُّ ވެރިއަކުނޫނީ އޭގެ ސިލް ކަނޑައިނުލާނެއެވެ. އަދިއެރާހުންނާނީ ބޮއިނިމޭއިރު ގޮމަކަސްތޫރީގެމީރުރަހައަށް ނިމޭގޮތަށެވެ.
خِتَٰمُهُۥ مِسۡكٞۚ وَفِي ذَٰلِكَ فَلۡيَتَنَافَسِ ٱلۡمُتَنَٰفِسُونَ ﴿26﴾خِتَٰمُهُۥ مِسۡكٞۚ وَفِي ذَٰلِكَ فَلۡيَتَنَافَسِ ٱلۡمُتَنَٰفِسُونَ
ފަހެ އެފަދަ އެފަދަ نِعْمَةُ ހޯދައިގަތުމަށް ވާދަކުރާމީހުން ވާދަކޮށް ކުރިއަރައިދާހުށިކަމެވެ. (އެކަން ހޯދައިގަނެވޭނީ ދުނިޔޭގައިތިބެ ހެޔޮ عَمَلُ ކޮށްގެންނެވެ.)
وَمِزَاجُهُۥ مِن تَسۡنِيمٍ ﴿27﴾وَمِزَاجُهُۥ مِن تَسۡنِيمٍ
އަދިމިބުނި ރަލާއި އެކުވެފައިވަނީ تَسْنِيْم ކިޔާއެއްޗެކެވެ. އެއީ ސުވަރުގޭގެ އަހުލުވެރިންނަށް ދެވޭ އެންމެ މާތްބުއިމެވެ. އެމީހުންނަށް އެ تَسْنِيْم އޮހޭނީ އެމީހުންގެ މަތީންނެވެ.
عَيۡنٗا يَشۡرَبُ بِهَا ٱلۡمُقَرَّبُونَ ﴿28﴾عَيۡنٗا يَشۡرَبُ بِهَا ٱلۡمُقَرَّبُونَ
އެ تَسْنِيْم އަކީ ﷲ ގެ އެންމެމާތް އަޅުންނަށް ބޯންދެއްވާ އާރެކެވެ.
إِنَّ ٱلَّذِينَ أَجۡرَمُواْ كَانُواْ مِنَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ يَضۡحَكُونَ ﴿29﴾إِنَّ ٱلَّذِينَ أَجۡرَمُواْ كَانُواْ مِنَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ يَضۡحَكُونَ
ހަމަކަށަވަރުން ނުލަފާކަންތައްތައްކުރާ ބޮޑެތިފާފަވެރިން خَاصّ ކޮށް (رَسُولُ الله صَلّى الله عَلَيه وَسَلم ގެޒަމާނުގައި އަދި عَامُّ ކޮށް ހުރިހާޒަމާނެއްގައިވެސް އީމާންވެގެންވާ މީސްތަކުންނަށް މަލާމާތްކޮށް ހީ ހަދާކަމުގައި ވެއެވެ.
وَإِذَا مَرُّواْ بِهِمۡ يَتَغَامَزُونَ ﴿30﴾وَإِذَا مَرُّواْ بِهِمۡ يَتَغَامَزُونَ
އަދި މުއުމިނުންގެމީހުން އެކާފަރުންގެ ގާތުން ދަންޏާ އެކާފަރުން މުއުމިނުންނާއި ދިމާލަށް ލޮލުންނާއި ބުމައިން ވައްތަރުޖައްސާ އިޝާރާތްކޮށް ހަދައެވެ.
وَإِذَا ٱنقَلَبُوٓاْ إِلَىٰٓ أَهۡلِهِمُ ٱنقَلَبُواْ فَكِهِينَ ﴿31﴾وَإِذَا ٱنقَلَبُوٓاْ إِلَىٰٓ أَهۡلِهِمُ ٱنقَلَبُواْ فَكِهِينَ
އަދިއެކާފަރުންގެމީހުން އެމީހުންގެ އަހުލުވެރިންގެ ގާތަށް (އެމީހުން ކަހަލަ އެހެންކާފަރުންގާތަށް) ހިނގައްޖެއްޔާ އެމީހުންނަށް ލިބިފައިވާ نِعْمَةُގެ ގިނަކަމުގެސަބަބުން މަޖާނެގުމާއިއެކު މުއުމިނުންނަށް މަލާމާތްކޮށް ހަދައެވެ.
وَإِذَا رَأَوۡهُمۡ قَالُوٓاْ إِنَّ هَـٰٓؤُلَآءِ لَضَآلُّونَ ﴿32﴾وَإِذَا رَأَوۡهُمۡ قَالُوٓاْ إِنَّ هَـٰٓؤُلَآءِ لَضَآلُّونَ
އަދިއެކާފަރުންގެމީހުންނަށް މުއުމިނުން ފެނިއްޖެއްޔާބުނެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން މިބައިމީހުންނަކީ މަގުފުރެދިގެންވާ ބައެކެވެ. (މިބަހުގެ ޖަވާބުގައި އަންގަވައެވެ.
وَمَآ أُرۡسِلُواْ عَلَيۡهِمۡ حَٰفِظِينَ ﴿33﴾وَمَآ أُرۡسِلُواْ عَلَيۡهِمۡ حَٰفِظِينَ
މުއުމިނުންކުރާ ކަންތަކުން އެމީހުންވަނީ މަގުފުރެދިފައިތޯ ނުވަތަނޫންތޯ ބަލާކަށް އެކާފަރުން ފޮނުވިގެންނުވެއެވެ.
فَٱلۡيَوۡمَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مِنَ ٱلۡكُفَّارِ يَضۡحَكُونَ ﴿34﴾فَٱلۡيَوۡمَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مِنَ ٱلۡكُفَّارِ يَضۡحَكُونَ
ފަހެ މިއަދު އެބަހީ قِيَامَة ދުވަހު އީމާންވެގެންވާ މީސްތަކުން ކާފަރުންނާއިމެދު މަލާމާތްކޮށް ހީހަދާނެއެވެ.
عَلَى ٱلۡأَرَآئِكِ يَنظُرُونَ ﴿35﴾عَلَى ٱلۡأَرَآئِكِ يَنظُرُونَ
ކާފަރުންނަށް ނަރަކައިގެ عَذَابُ ލިބޭތަން ދެކެން ރީތިސޯފާ އެދުތައްމަތީ عِزَّة ތެރިކަމާއެކު މުއުމިނުން ތިބޭނެއެވެ.
هَلۡ ثُوِّبَ ٱلۡكُفَّارُ مَا كَانُواْ يَفۡعَلُونَ ﴿36﴾هَلۡ ثُوِّبَ ٱلۡكُفَّارُ مَا كَانُواْ يَفۡعَلُونَ
ހަމަކަށަވަރުން ކާފަރުން ދުނިޔޭގައި ތިބެގެން ކުރާކަމުގައިވީ ނުބައިކަންތައްތަކުގެ ސަބަބުން މެނުވީ އެމީހުންނަށް ޖަޒާދެއްވޭ ކަމުގައިނުވެއެވެ.
إِذَا ٱلسَّمَآءُ ٱنشَقَّتۡ ﴿1﴾إِذَا ٱلسَّمَآءُ ٱنشَقَّتۡ
އުޑު ފަޅަފަޅައިގެންގޮސް ކުދި ކުދި ވެއްޖެއްޔާ، (މިއީ ޤިޔާމަތް ވުމާއި ގުޅިގެންނެވެ. މިޝަރުތުގެ ޖަވާބު ވަނީ حَذف ވެގެންނެވެ. ބައެއް ބޭކަލުން ވިދާޅުވަނީ އޭގެ ޖަވާބު އަކީ فَمُلاَقِيَة ކަމަށެވެ. އެބަހީ ޤިޔާމަތް ވެއްޖެއްޔާ އިންސާނާ އޭނާކުރި ޢަމަލު އޭނާޔާ ބައްދަލުވާނެ ކަމަށެވެ. އަދި އެހެން ގޮތްގޮތަށްވެސް ކިއިފައިވެއެވެ.) وَالله أَعْلَمُ
وَأَذِنَتۡ لِرَبِّهَا وَحُقَّتۡ ﴿2﴾وَأَذِنَتۡ لِرَبِّهَا وَحُقَّتۡ
އަދި އެ އުޑު އެ އުޑުގެވެރި رَبُّ ގެ އަމުރުފުޅު އަހައި ކިޔަމަންތެރި ވެއްޖެއެވެ. އަދި ކިޔަމަންތެރިވުން އުޑަށް ޙައްޤުވެއްޖެއެވެ.
وَإِذَا ٱلۡأَرۡضُ مُدَّتۡ ﴿3﴾وَإِذَا ٱلۡأَرۡضُ مُدَّتۡ
އަދި ބިންގަނޑު ފެތުރި ދެމެވެއްޖެއްޔާ (މި ޝަރުތުގެ ޖަވާބަކީވެސް فَمُلاَقِيَة އެވެ. އެބަހީ ޤިޔާމަތް ވެއްޖެއްޔާ އިންސާނާ ކުރި ޢަމަލު އޭނާއި ބައްދަލުވާނެއެވެ.)
وَأَلۡقَتۡ مَا فِيهَا وَتَخَلَّتۡ ﴿4﴾وَأَلۡقَتۡ مَا فِيهَا وَتَخَلَّتۡ
އަދި ބިމުގެ ތެރޭގައިވާހާ އެއްޗެއް ނެރެ އެބިން އުކައިލައިފިއްޔާ
وَأَذِنَتۡ لِرَبِّهَا وَحُقَّتۡ ﴿5﴾وَأَذِنَتۡ لِرَبِّهَا وَحُقَّتۡ
އަދި އެބިން އެ ބިމުގެވެރި رَبُّ ގެ އަމުރުފުޅު އަހައި ކިޔަމަންތެރި ވެއްޖެއެވެ. އަދި އެކަލާނގެ ބަސްފުޅު އަހައި ކިޔަމަންތެރިވުން އެބިމަށް ޙައްޤު ވެގެންވެއެވެ.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلۡإِنسَٰنُ إِنَّكَ كَادِحٌ إِلَىٰ رَبِّكَ كَدۡحٗا فَمُلَٰقِيهِ ﴿6﴾يَـٰٓأَيُّهَا ٱلۡإِنسَٰنُ إِنَّكَ كَادِحٌ إِلَىٰ رَبِّكَ كَدۡحٗا فَمُلَٰقِيهِ
އޭ އިންސާނާއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭ ކަލޭގެ رَبُّ ގެ ޙަޟްރަތަށް ދިއުމަށް މަސައްކަތްކޮށް ވަރުބަލިވަމުމުއެވެ. ދެންފަހެ ކަލޭ ދުނިޔޭގައި ކޮށްފައިވާހާ ޢަމަލެއް ކަލެޔާ ބައްދަލުވާހުއްޓެވެ.
فَأَمَّا مَنۡ أُوتِيَ كِتَٰبَهُۥ بِيَمِينِهِۦ ﴿7﴾فَأَمَّا مَنۡ أُوتِيَ كِتَٰبَهُۥ بِيَمِينِهِۦ
ދެންފަހެ އެމީހާގެ ޢަމަލުގެ ފަތް އެމީހާގެ ކަނާތަށް ދެވިއްޖެ މީހާ ދަންނާށެވެ.
فَسَوۡفَ يُحَاسَبُ حِسَابٗا يَسِيرٗا ﴿8﴾فَسَوۡفَ يُحَاسَبُ حِسَابٗا يَسِيرٗا
ފަހެ އޭނާޔާމެދު ދާދި ފަސޭހަ ލުއި ގޮތަކަށް ހިސާބު ބެއްލެވޭނެވެ.
وَيَنقَلِبُ إِلَىٰٓ أَهۡلِهِۦ مَسۡرُورٗا ﴿9﴾وَيَنقَلِبُ إِلَىٰٓ أَهۡلِهِۦ مَسۡرُورٗا
އަދި (ސުވަރުގޭގައި ތިބި) އޭނާގެ އަހުލުވެރިންގެ ގާތަށް އޭނާ އެނބުރި ދާނީ އުފާ ފާގަތިވެގެންނެވެ.
وَأَمَّا مَنۡ أُوتِيَ كِتَٰبَهُۥ وَرَآءَ ظَهۡرِهِۦ ﴿10﴾وَأَمَّا مَنۡ أُوتِيَ كِتَٰبَهُۥ وَرَآءَ ظَهۡرِهِۦ
އަދި އެމީހެއްގެ ފަތް އެމީހެއްގެ ބުރަކަށި ފަރާތުން ދެވިއްޖެމީހާ ދަންނައެވެ.
فَسَوۡفَ يَدۡعُواْ ثُبُورٗا ﴿11﴾فَسَوۡفَ يَدۡعُواْ ثُبُورٗا
ފަހެ ނިކަންހުރެ އޭނާގޮވާނެއެވެ. އޭހުރި ހަލާކެއްގެ ބޮޑުކަމާއެވެ.
وَيَصۡلَىٰ سَعِيرًا ﴿12﴾وَيَصۡلَىٰ سَعِيرًا
އަދި އޭނާ ނަރަކަޔަށް ލެވޭނެއެވެ. އަދި އެތާގެ ގަދަ ޢަޒާބުގެ ރަހަ ލިބިގަންނާނެއެވެ.
إِنَّهُۥ كَانَ فِيٓ أَهۡلِهِۦ مَسۡرُورًا ﴿13﴾إِنَّهُۥ كَانَ فِيٓ أَهۡلِهِۦ مَسۡرُورًا
ހަމަކަށަވަރުން ދުނިޔޭގައި އުޅުނުއިރު އޭނާގެ އަހުލުވެރިންނާއިއެކު އޭނާ އުޅުނީ ވަރަށް އުފާވެރިކަމާއި މަޖާނެގުމުގައެވެ. (އާޚިރަތްދުވަސް އައުމުގެ އެއްވެސް ޚިޔާލެއްނުކުރެއެވެ.)
إِنَّهُۥ ظَنَّ أَن لَّن يَحُورَ ﴿14﴾إِنَّهُۥ ظَنَّ أَن لَّن يَحُورَ
ހަމަކަށަވަރުން އޭނާހީކުރީ (ﷲ ގެ حَضْرَةُއަށް) އޭނާ އެނބުރި ނުދާނޭކަމަށެވެ. އޭނާ مَحْشَرُ އަށް ނުފޮނުއްވާނޭކަމަށެވެ.
بَلَىٰٓۚ إِنَّ رَبَّهُۥ كَانَ بِهِۦ بَصِيرٗا ﴿15﴾بَلَىٰٓۚ إِنَّ رَبَّهُۥ كَانَ بِهِۦ بَصِيرٗا
އެއްގޮތަކަށްވެސް އެހެންނުވާނެއެވެ. އޭނާވެސް مَحْشَرُ ކުރެވޭނެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އޭނާހައްދަވާ ބޮޑުކުރެއްވި رَبُّ އޭނާގެއެންމެހައި ޢަމަލުތަކާއި ޙާލުތައް ދެނެވޮޑިގެންވާކަމުގައި ވިއެވެ.
فَلَآ أُقۡسِمُ بِٱلشَّفَقِ ﴿16﴾فَلَآ أُقۡسِمُ بِٱلشَّفَقِ
ރަތްވިލާ ގަންދެއްވައި ތިމަންރަސްކަލާނގެ ހުވައި وَحِي ކުރައްވަމެވެ.
وَٱلَّيۡلِ وَمَا وَسَقَ ﴿17﴾وَٱلَّيۡلِ وَمَا وَسَقَ
އަދި ރޭގަޑާއި ރޭގަދު ޖަމާކުރިހާއެއްޗަކާއި (ދުވާލު ނުކުމެއުޅުނު ހުރިހާދިރޭތަކެތި ރޭގަޑުވުމުން އެސޮރުމެން އެސޮރުމެންގެ ޖަގަހައަށް ޖަމާވާނެއެވެ.)
وَٱلۡقَمَرِ إِذَا ٱتَّسَقَ ﴿18﴾وَٱلۡقَمَرِ إِذَا ٱتَّسَقَ
އަދި ހަދުފުރިހަމަވެއްޖެއްޔާ (ވަށްވެއްޖެއްޔާ) މިތިންއެތި ގަންދެއްވައި الله ހުވައި وَحِي ކުރައްވައެވެ.
لَتَرۡكَبُنَّ طَبَقًا عَن طَبَقٖ ﴿19﴾لَتَرۡكَبُنَّ طَبَقًا عَن طَبَقٖ
ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭމެން އެއްޙާލަތަކުން އަނެއްޙާލަތަކަށް ބަދަލުވާނެއެވެ. (ދިރިއުޅުމަށްފަހު މަރުވުމަށް ދެން ކަށްވަޅަށް ދެން مَحْشَرُ އަށް ދެންސުވަރުގެއަށް ނުވަތަ ނަރަކައަށް ދެންމިހެން......) އަދިމިނޫން ގޮތްގޮތަށްވެސް مُفِسِّرُ ން ވިދާޅުވެއެވެ.
فَمَا لَهُمۡ لَا يُؤۡمِنُونَ ﴿20﴾فَمَا لَهُمۡ لَا يُؤۡمِنُونَ
މިހެންވީއިރު އެމީހުން އީމާން ނުވަނީ އަދިނުވާންވީ ކީއްބާވައެވެ؟
وَإِذَا قُرِئَ عَلَيۡهِمُ ٱلۡقُرۡءَانُ لَا يَسۡجُدُونَۤ۩ ﴿21﴾وَإِذَا قُرِئَ عَلَيۡهِمُ ٱلۡقُرۡءَانُ لَا يَسۡجُدُونَۤ۩
އަދިއެމީހުންގެމައްޗަށް قُرْآن ކިޔެވިއްޖެއްޔާ އެމީހުން ސަޖިދަނުކުރެއެވެ. ބިރުވެތިނުވެއެވެ.
بَلِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ يُكَذِّبُونَ ﴿22﴾بَلِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ يُكَذِّبُونَ
އަދި ކިއެއްހެއްޔެވެ. ކާފަރުންގެމީހުން (قُرْآن އާއި ރަސޫލު) ދޮގުކުރަނީއެވެ.
وَٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِمَا يُوعُونَ ﴿23﴾وَٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِمَا يُوعُونَ
އަދިއެމީހުންގެ ހިތުގެތެރޭގައި ވަންހަނާކޮށްފައިވާތަކެއްޗާއި ކަންތައްތައް الله ދެނެވޮޑިގަތުންބޮޑެވެ
فَبَشِّرۡهُم بِعَذَابٍ أَلِيمٍ ﴿24﴾فَبَشِّرۡهُم بِعَذَابٍ أَلِيمٍ
ފަހެއެމީހުންނަށް ވޭންދެނިވި عَذَابُ އެއްހުރިކަމުގެ خَبَرُ ކަލޭގެފާނު އެމީހުންނަށް ދެއްވާށެވެ!
إِلَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ لَهُمۡ أَجۡرٌ غَيۡرُ مَمۡنُونِۭ ﴿25﴾إِلَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ لَهُمۡ أَجۡرٌ غَيۡرُ مَمۡنُونِۭ
އެމީހުންގެތެރެއިން އީމާންވެގެން صَالِحُ عَمَلُ ކުރިމީހުނަށްމެނުވީ އެވެ. ފަހެ އެފެދަ صَالِحُ عَمَلُ ކުރިމީހުނަށްހުރީ މަދުވުމެއް ނެތް ކެޑިދިއުމެއްނެތް ދަރުމައާއި ثَوَابُ އެވެ.
وَٱلسَّمَآءِ ذَاتِ ٱلۡبُرُوجِ ﴿1﴾وَٱلسَّمَآءِ ذَاتِ ٱلۡبُرُوجِ
ބުރުޖުތަކުގެވެރި އުޑުގަންދެއްވައި الله ހުވައި وَحِي ކުރައްވައެވެ.\n• ދަންނައެވެ! މިއާޔަތުގައިވާ ބުރުޖު ގެމުރާދަކާއިމެދު مُفَسِّرُ ންގެބަސްތަފާތު ވެގެންވެއެވެ. އެބޭކަލުންވިދާޅުވި މާނަތަކުގެތެރޭގައި އަންނަނިވިމާނަތައްވެއެވެ. އެއީ ބޮޑެތި ތަރިތައް، އުޑުގައިވާ ގަޑުވަރުތަކެއް، އިރާއި ހަނދާއި ދަތުރުކުރާ މަންޒިލްތައް މިއެވެ. އަދި މިނޫންގޮތްގޮތަށްވެސް ކިޔައިފާވެއެވެ.
وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡمَوۡعُودِ ﴿2﴾وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡمَوۡعُودِ
އަދި قِيَامَة ދުވަސް ގަންދެއްވައި الله ހުވައި وَحِي ކުރައްވައެވެ.
وَشَاهِدٖ وَمَشۡهُودٖ ﴿3﴾وَشَاهِدٖ وَمَشۡهُودٖ
އަދި ހުކުރު ދުވަހާއި ޢަރަފާތް ދުވަހާއި (ވެސް ގަންދެއްވައި ހުވައި ވަޙީކުރަށްވައެވެ.)
قُتِلَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡأُخۡدُودِ ﴿4﴾قُتِلَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡأُخۡدُودِ
أُخْدُودُ ގެ ވެރިންނަށް لَعْنَة ލެވިއްޖެއެވެ. أُخْدُودُ އަކީ ބިމުގައި ކޮނެފައި އޮންނަ ދިގު ވަޅުގަނޑެވެ.
ٱلنَّارِ ذَاتِ ٱلۡوَقُودِ ﴿5﴾ٱلنَّارِ ذَاتِ ٱلۡوَقُودِ
އެވަޅުގަނޑަކީ އޭގައި ދަރުއަޅާ ރޯކޮށްފައިވާ ވަޅުގަނޑެވެ.
إِذۡ هُمۡ عَلَيۡهَا قُعُودٞ ﴿6﴾إِذۡ هُمۡ عَلَيۡهَا قُعُودٞ
،(7) އެއީ (އެބަހީ އެކާފަރުންނަށް لَعنة ލެއްވުނީ) އެ ކާފަރުންގެ މީހުން އެ އަލިފާންގަނޑު ކައިރީގައި އިށީންދެ ތިބެ ހީހަދައި އަދި އެމީހުން އެތާ އިށީންދެ ތިބެނީ މުއުމިނުންނަށް ދޭ އަނިޔާއާއި ޢަޒާބުތައްދެކެ އެކަމަށް މަޖާނަގައި ހެދިކަމަށްޓަކައެވެ. ބެލުމަށްޓަކައެވެ. އެކަމަށް ޙާޟިރު ވެގެންނެވެ.
وَهُمۡ عَلَىٰ مَا يَفۡعَلُونَ بِٱلۡمُؤۡمِنِينَ شُهُودٞ ﴿7﴾وَهُمۡ عَلَىٰ مَا يَفۡعَلُونَ بِٱلۡمُؤۡمِنِينَ شُهُودٞ
،(7) އެއީ (އެބަހީ އެކާފަރުންނަށް لَعنة ލެއްވުނީ) އެ ކާފަރުންގެ މީހުން އެ އަލިފާންގަނޑު ކައިރީގައި އިށީންދެ ތިބެ ހީހަދައި އަދި އެމީހުން އެތާ އިށީންދެ ތިބެނީ މުއުމިނުންނަށް ދޭ އަނިޔާއާއި ޢަޒާބުތައްދެކެ އެކަމަށް މަޖާނަގައި ހެދިކަމަށްޓަކައެވެ. ބެލުމަށްޓަކައެވެ. އެކަމަށް ޙާޟިރު ވެގެންނެވެ.
وَمَا نَقَمُواْ مِنۡهُمۡ إِلَّآ أَن يُؤۡمِنُواْ بِٱللَّهِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡحَمِيدِ ﴿8﴾وَمَا نَقَمُواْ مِنۡهُمۡ إِلَّآ أَن يُؤۡمِنُواْ بِٱللَّهِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡحَمِيدِ
އެ ކާފަރުންގެ މީހުން އެ މުއުމިނުންނަށް ޢަޒާބުދީ މަރާ ހަދަނީ އެ މުއުމިނުންގެ މީހުން ގަދަ ކީރިތިވަންތަ އަދި حَمد ލިބިވޮޑިގެންވާ ﷲ އަށް އީމާންވީކަމުގެ ސަބަބުންނެވެ. އެހެންކަމެއްނޫނެވެ. ދަންނައެވެ. މި އާޔަތުގައި ذِكر ކުރެވިގެން މިދަނީ އިސްލާމްދީން އައުމުގެ ކުރީ އުޅުނުބައެއްގެ ވާހަކައެވެ. އެބައިމީހުންގެ ރަސްގެފާނަކަށް އިނީ އެއްކައުވަންތަކަމަށް دعوى ކުރާޖައްބާރު ވެރިއެކެވެ. ދެންފަހެ އޭނާގެ ރަތްޔިތުންކުރެ ބަޔަކު އޭރު އޮތް ސަމާވީދީނަށް ވަދެ އިސްލާމްވުމުން އެކަމާ ރުޅިއަރައިގެން އެ ރަސްގެ ފާނުންގެ އަމުރަށް ބިމުގައި ވަޅުގަނޑެއް ކޮނެ އޭގައި އަލިފާންރޯކޮށް އިސްލާމްދީން ދޫކޮށް ކާފަރުނުވި ކޮންމެ މީހަކު އެ އަލިފާންގަނޑަށް ލައި އެންދީއެވެ. މުމިނުން ދީން ދޫކުނުރިއެވެ. އެ ޢަޒާބު މުއުމިނުން ނަށް ދޭތަން ބަލަން ކާފަރުންގެ މީހުން ތިބީ އަލިފާންގަނޑު ކައިރީގައި އިށީންދެގެން މަޖާނަގާށެވެ. މުމިނުންގެ ކުށަކަށް އޮތީ ހަމައެކަނި އެމީހުން الله އަށް އީމާން ވީ ކަމެވެ (މިކަމެއް ހިގައިފާވަނީ نَجْرَانُ އެވެކިޔާ ރަށެއްގައިކަމުގައިވިއެވެ.). وَالله أعلم.
ٱلَّذِي لَهُۥ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ شَهِيدٌ ﴿9﴾ٱلَّذِي لَهُۥ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ شَهِيدٌ
އެ ﷲ އީ އެކަލާންގެއަށް އުޑުތަކާއި ބިމުގެ އެންމެހާތަކެތި މިލްކުވެގެންވާ حَمد އާއި تَعْريف ލިބި ވޮޑިގެންވާ ގަދަފަދަވަންތަ ކަލާންގެއެވެ. އެކަލާނގެ ކޮންމެކަމަކަށް ހެކިވެ ވޮޑިގެންވެއެވެ. މިކާފަރުން މުއުމިނުންނަށް އެކުރިއަނިޔާއަށްވެސް ހެކިވެވޮޑިގެންވެއެވެ.
إِنَّ ٱلَّذِينَ فَتَنُواْ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ وَٱلۡمُؤۡمِنَٰتِ ثُمَّ لَمۡ يَتُوبُواْ فَلَهُمۡ عَذَابُ جَهَنَّمَ وَلَهُمۡ عَذَابُ ٱلۡحَرِيقِ ﴿10﴾إِنَّ ٱلَّذِينَ فَتَنُواْ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ وَٱلۡمُؤۡمِنَٰتِ ثُمَّ لَمۡ يَتُوبُواْ فَلَهُمۡ عَذَابُ جَهَنَّمَ وَلَهُمۡ عَذَابُ ٱلۡحَرِيقِ
ހަމަކަށަވަރުން މުއުމިނުންގެ މީހުން އަލިފާނުން އަންދާ ޢަޒާބު ދިންމީހުން އެމީހުންހުން އެކުށުން އެމީހުން ތައުބާ ނުވިއްޔާ އެމީހުންނަށް ޤިޔާމަތް ދުވަހުން ހުންނަހުށީ ނަރަކައިގެ ޢަޒާބު އެވެ. އަނދައަނދާ ހުރި އަލިފާނުގެ ޢަޒާބު އެވެ.
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ لَهُمۡ جَنَّـٰتٞ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۚ ذَٰلِكَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡكَبِيرُ ﴿11﴾إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ لَهُمۡ جَنَّـٰتٞ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۚ ذَٰلِكَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡكَبِيرُ
އަދި ހަމަކަށަވަރުން އީމާންވެގެން صَالِحُ عَمَلُ ކުރިމީސްތަކުން ދަންނައެވެ. އެމީހުންނަށް قِيَامَة ދުވަހުން ހުންނަހުށީ އެތަންތާގެދަށުން އާރުތައްދެމިދެމިހުންނަ ބަގީޗާތަކެވެ. ސުވަރުގެތަކެވެ. ބޮޑުވެގެންވާ ނަސީބަކީ އެއީއެވެ.
إِنَّ بَطۡشَ رَبِّكَ لَشَدِيدٌ ﴿12﴾إِنَّ بَطۡشَ رَبِّكَ لَشَدِيدٌ
(އޭ رِسُولُ الله އެވެ!) ކަލޭގެފާނުންގެ رِبُّ ކުށްވެރިންގެކިބައިން ބަދަލު ހިތްޕެވުން ގަދަފަދަވެގެންވެއެވެ.
إِنَّهُۥ هُوَ يُبۡدِئُ وَيُعِيدُ ﴿13﴾إِنَّهُۥ هُوَ يُبۡدِئُ وَيُعِيدُ
ހަމަކަށަވަރުން އެކަލާނގެއީ އެންމެހައި ޚަލްޤުތަކުން އިސްވެދިޔަ އެއްވެސް މިސާލެއްނެތި ފަށައިގެން ހައްދަވާކަލާނގެއެވެ. އަދި މަރުވުމަށްފަހު އަލުން ދިރުއްވައި مَحْشَر ކުރައްވާނޭކަލާނގެއެވެ.
وَهُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلۡوَدُودُ ﴿14﴾وَهُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلۡوَدُودُ
އަދިއެކަލާނގެއީ ގިނަގިނައިން ފާފަފުއްސަވާ ލޯބިވެތިވެގެންވާ ކަލާނގެއެވެ.
ذُو ٱلۡعَرۡشِ ٱلۡمَجِيدُ ﴿15﴾ذُو ٱلۡعَرۡشِ ٱلۡمَجِيدُ
އެކަލާނގެއީ މާތްވެގެންވާ عَرْشِ ގެވެރިކަލާނގެއެވެ. ނުވަތަ އެކަލާނގެއީ ބޮޑުވެގެންވާ عَرْشِ ގެވެރިކަލާނގެއެވެ. އޯގާވަންތަކަމާއި ދީލަތިވަންތަކަން އޭގެ ނިހާޔަތުގައިވާކަލަނގެއެވެ.
فَعَّالٞ لِّمَا يُرِيدُ ﴿16﴾فَعَّالٞ لِّمَا يُرِيدُ
އަދި އެކަލާނގެއީ އެކަލާނގެ އެދިވޮޑިގަންނަވާކޮންމެކަމެއް އެދިވޮޑިގެންނެވި ފަދައަކުން ކުރައްވާކަލާނގެއެވެ. އަދިއެކަމެއް މަނާކުރެވޭނެ އެއްވެސްފަރާތެއްނުވާ ކަލާނގެއެވެ.
هَلۡ أَتَىٰكَ حَدِيثُ ٱلۡجُنُودِ ﴿17﴾هَلۡ أَتَىٰكَ حَدِيثُ ٱلۡجُنُودِ
(އޭ رِسُولُ الله އެވެ!) ސިފައިންގެ ޖަމާޢަތްތަކުގެ ވާހަކަތައް ކަލޭގެފާނާއި ހަމައަށް އަތުވެއްޖެތޯއެވެ؟ އެބަހީ رسُولُ ބޭކަލުން ދޮގުކުރި ޖަމާޢަތްތަކުގެ خَبَرُ ކަލޭގެފާނަށް އަތުވެއްޖެތޯއެވެ؟
فِرۡعَوۡنَ وَثَمُودَ ﴿18﴾فِرۡعَوۡنَ وَثَمُودَ
އެއީ فِرْعَوْنُ ގެ ޤައުމުގެމީހުންނާއި ثَمُوْدُ ބާގައިގެމީހުންނެވެ. އެދެޖަމާޢަތުގެނަން ذِكْرُ ކުރެވިފައިވަނީ އެދެޖަމާޢަތް أهْلُ كِتَابُ ންގެގާތުގައި މަޝްހޫރުވެގެންވާތީއެވެ.
بَلِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فِي تَكۡذِيبٖ ﴿19﴾بَلِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فِي تَكۡذِيبٖ
އަދިކިއެއްހެއްޔެވެ. މައްކާގެ ކާފަރުންއެވަނީ ބޮޑުވެގެންވާ ދޮގު ކުރުމެއްގައެވެ. އެމީހުން އެވަނީ رسُولُ ﷲ ގެފަނާއި އެކަލޭގެފާނު ގެންނެވި ތަކެއްޗާއިމެދު ބޮޑުދޮގުކުރުމެއްގައެވެ.
وَٱللَّهُ مِن وَرَآئِهِم مُّحِيطُۢ ﴿20﴾وَٱللَّهُ مِن وَرَآئِهِم مُّحِيطُۢ
އަދި الله އެވަނީ އެމީހުންގެފަހަތުގައި ހުރިހާކަމަކަށް ކުޅަދުންވަންތަވެވޮޑިގެން ބައްލަވާށެވެ. (އެމީހުންނަށްވެސް އިސްވެދި އުއްމަތްތަކަށް ދެއްވިފަދަ عَذَابُ އެއްދެއްވުމަށް ކުޅަދުންވަންތަވެވޮޑިގެންނެވެ.
بَلۡ هُوَ قُرۡءَانٞ مَّجِيدٞ ﴿21﴾بَلۡ هُوَ قُرۡءَانٞ مَّجِيدٞ
އަދިކިއެއްހެއްޔެވެ. އެ قُرْآن އަކީ މާތްކަމާއި ޝަރަފުވެރިކަމާއި އަދިކީރިތިކަން އޭގެނިހާޔަތަށް ގޮސްފައިވާފޮތެކެވެ.
فِي لَوۡحٖ مَّحۡفُوظِۭ ﴿22﴾فِي لَوۡحٖ مَّحۡفُوظِۭ
އެފޮތްވަނީ لَوْحُ المَحْفُوْظُ ގައި ލިޔެވިގެންނެވެ. ރައްކާތެރިވެގެންވާ ފިލައިގާ ލިޔެވިގެންނެވެ. شَيْطَان ންގެ އަތްތަކެއް އެއަކަށް ނުފޯރާނެއެވެ. މާތްވެގެންވާ طَاهِرُ މަލާއިކަތްބޭކަލުންނޫނީ އޭގައި ނުބީހެއެވެ.
وَٱلسَّمَآءِ وَٱلطَّارِقِ ﴿1﴾وَٱلسَّمَآءِ وَٱلطَّارِقِ
އުޑާއި އަދި طَارِقُ ގަންދެއްވައި الله [ހުވައި وَحِي ކުރައްވައެވެ.]
وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا ٱلطَّارِقُ ﴿2﴾وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا ٱلطَّارِقُ
އަދި طَارِقُ އެއީ ކޮންއެޗެއްކަން ކަލޭގެ ފާނަށް އަންގައިދިނީ ކޮންއެއްޗެއްތޯއެވެ؟
ٱلنَّجۡمُ ٱلثَّاقِبُ ﴿3﴾ٱلنَّجۡمُ ٱلثَّاقِبُ
އެއީ އަލިކުރާތަރިއެވެ. ނުވަތަ شَيْطَان ންނާއިދިމާއަށް އެއްލީމާ އެސޮރުމެންގެ ގައިގާ ލޯވަޅު އަޅާފޫވައްޓައިލާ ތަރިއެވެ. އެތަކެތި ގަންދެއްވައި الله ހުވައި وَحِي ކުރައްވައެވެ.
إِن كُلُّ نَفۡسٖ لَّمَّا عَلَيۡهَا حَافِظٞ ﴿4﴾إِن كُلُّ نَفۡسٖ لَّمَّا عَلَيۡهَا حَافِظٞ
އެއްވެސް ނަފުސެއް އެނަފުސެއް ރައްކާތެރިކުރައްވާނޭ މަލާއިކަތްބޭކަލުން ނުލައްވާ އެއްވެސް ނަފުސެއްނުވެއެވެ. (އެބަހީ ކޮންމެ ނަފުސަކަށް ވެސް އެނަފުސެއްކުރާކަންތަކާ ދައްކާވާހަކަ އަދި އެނޫންވެސް އެނަފުސަކާބެހޭ އެންމެހައިކަމެއް ލިއުއްވާ ބަލަހައްޓަވާނޭ ބޭކަލުން ލައްވާފައިވެއެވެ.)
فَلۡيَنظُرِ ٱلۡإِنسَٰنُ مِمَّ خُلِقَ ﴿5﴾فَلۡيَنظُرِ ٱلۡإِنسَٰنُ مِمَّ خُلِقَ
ފަހެ އިންސާނާ އެނާ ހެއްދެވިފައިވާ އެއްޗަކާއިމެދު ވިސްނާ ފިކުރު ކުރާހުށިކަމެވެ.
خُلِقَ مِن مَّآءٖ دَافِقٖ ﴿6﴾خُلِقَ مِن مَّآءٖ دَافِقٖ
އޭނާ ހެއްދެވިފައިވަނީ ފޮދު ފޮދު ވަރަށް އަންނަފެންފޮދަކުންނެވެ. (މަނިފޮދަކުންނެވެ.)
يَخۡرُجُ مِنۢ بَيۡنِ ٱلصُّلۡبِ وَٱلتَّرَآئِبِ ﴿7﴾يَخۡرُجُ مِنۢ بَيۡنِ ٱلصُّلۡبِ وَٱلتَّرَآئِبِ
އެފެންފޮދު އުފެދިގެން އަންނަނީ ފިރިހެނާގެ ބުރަކަށީގެ ކަށިތަކުގެ ތެރެއިންނާއި އަންހެނާގެ މޭކަށިގަޑައި ދެމެދުންނެވެ. ދަރި އުފެދެނީ އެދެފެން އެކުވެގެންނެވެ.
إِنَّهُۥ عَلَىٰ رَجۡعِهِۦ لَقَادِرٞ ﴿8﴾إِنَّهُۥ عَلَىٰ رَجۡعِهِۦ لَقَادِرٞ
އަދި ހަމަކަށަވަރުން އެކަލާނގެއީ އެއިންސާނާ މަރުވުމަށްފަހު އަލުން ދެވެވަނަފަހަރަށްވެސް ދިރުއްވައި مَحْشَرُ ކުރެއްވުމަށްވެސް ކުޅަދުންވަންތަވެވޮޑިގެންވާ ކަލާނގެއެވެ. ނުވަތަ އެމަނިފޮދުއަޔަނުދީ އަބުނރާ ރައްދުކުރެއްވުމަށްވެސް ކުޅަދުންވަންތަ ކަލާނގެއެވެ.
يَوۡمَ تُبۡلَى ٱلسَّرَآئِرُ ﴿9﴾يَوۡمَ تُبۡلَى ٱلسَّرَآئِرُ
އެއިންސާނާ އަލުންދިރުއްވައި ފޮނުއްވާނީ ހިތުގެ އެންމެހައި ސިއްރުތައް -އެބަހީ -އެންމެހައި عَقِيْدَة ތަކާއި ނިޔަތްތަކެއް އިމްތިޙާނު ކުރައްވައި خَبَرُ ބައްލަވާދުވަހުންނެވެ.
فَمَا لَهُۥ مِن قُوَّةٖ وَلَا نَاصِرٖ ﴿10﴾فَمَا لَهُۥ مِن قُوَّةٖ وَلَا نَاصِرٖ
އެދުވަހުން އޭނާއަށް ގަދަދެއްކޭނޭ އެއްވެސްބާރެއް އަދި ނަސްރުދޭނެ ނަސްރުވެރިއަކު ނުވާނެއެވެ. ހަމައެކަނި އެދުވަހުގެ ވެރިއަކީ الله އެވެ.
وَٱلسَّمَآءِ ذَاتِ ٱلرَّجۡعِ ﴿11﴾وَٱلسَّمَآءِ ذَاتِ ٱلرَّجۡعِ
ވާރޭވިލާގަޑުގެވެރި އުޑު ގަންދެއްވައި ﷲ ހުވައި ވަޙީ ކުރައްވައެވެ.
وَٱلۡأَرۡضِ ذَاتِ ٱلصَّدۡعِ ﴿12﴾وَٱلۡأَرۡضِ ذَاتِ ٱلصَّدۡعِ
(ގަސްނުކުތުމަށްޓަކައި) ފަޅަފަޅައިގެންދާ / ނުވަތަ ގަސްގަހާގެހީގެވެރި ބިން ގަންދެއްވައި ﷲ ހުވައި ވަޙީ ކުރައްވައެވެ.
إِنَّهُۥ لَقَوۡلٞ فَصۡلٞ ﴿13﴾إِنَّهُۥ لَقَوۡلٞ فَصۡلٞ
ހަމަކަށަވަރުން އެއީ އެބަހީ އެ قُرْآن އެއީ ކަނޑައެޅިގެން ޙައްޤުއާއި بَاطِلُ ވަކިކޮށްދޭ ބަހެވެ. ފޮތެވެ.
وَمَا هُوَ بِٱلۡهَزۡلِ ﴿14﴾وَمَا هُوَ بِٱلۡهَزۡلِ
އަދިއެއީ ބޭކާރު އަދި ކުޅިވަރު އެއްޗެއްކަމުގައިނުވެއެވެ.
إِنَّهُمۡ يَكِيدُونَ كَيۡدٗا ﴿15﴾إِنَّهُمۡ يَكِيدُونَ كَيۡدٗا
ހަމަކަށަވަރުން އެކާފަރުންގެމީހުން قُرْآن بَاطِلُ ކޮށް رَسُولُ الله ﷺ ގެންނެވި حَقُّ دِيْن ނެތިކޮށްލެވޭތޯ ޒާތްޒާތުގެ މަކަރުހަދާ ރޭވުންތައް ރާވަނީއެވެ.
وَأَكِيدُ كَيۡدٗا ﴿16﴾وَأَكِيدُ كَيۡدٗا
އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެވެސް އެމީހުންނަށް ނޭގޭނެގޮތުން އެމީހުންނާއި އިދިކޮޅަށް ރޭވުންތައް ރާވަމެވެ.
فَمَهِّلِ ٱلۡكَٰفِرِينَ أَمۡهِلۡهُمۡ رُوَيۡدَۢا ﴿17﴾فَمَهِّلِ ٱلۡكَٰفِرِينَ أَمۡهِلۡهُمۡ رُوَيۡدَۢا
(އޭ رَسُولُ الله އެވެ.) ކާފަރުންތައް ހަލާކު ކުރެއްވުމަށް އެދިވަޑައިގަތުން އަވަސްނުކުރައްވާށެވެ. އަދި ކިއެއްހެއްޔެވެ؟ އެމީހުންނަށް މުހުލަތުދެއްވާށެވެ. ތަންވަޅުދެއްވައި ލަސްކުރައްވާށެވެ.
سَبِّحِ ٱسۡمَ رَبِّكَ ٱلۡأَعۡلَى ﴿1﴾سَبِّحِ ٱسۡمَ رَبِّكَ ٱلۡأَعۡلَى
(އޭ رَسُول الله އެވެ!) ކަލޭގެފާނު ހައްދަވާ ބޮޑުކުރައްވާ އަދި މަތިވެރިވެގެންވާ ކަލާނގެ ނަންފުޅު (އެކަލާނގެ ޒާތުފުޅު) އެކަލާނގެ ޒާތުފުޅާ އެކަށީގެންނުވާ އެންމެހާ ޢައިބާއި އުނިކަމަކުން طَاهر ކުރައްވައި تقديس ކުރަށްވާށެވެ. (އެބަހީ سبحَان ربِّىَ الأَعْلى) މިފައިން ކިޔާށެވެ. ނުވަތަ އެކަލާނގެ ނަންފުޅު ޛިކުރުކޮށް ހަނދާންކުރާއިރު މަޑުމޮޅިވެ خُشُوع ވާށެވެ. އެނަންފުޅަށް އިޙްތިރާމް ކުރާށެވެ.\n• ދަންނައެވެ. މިއާޔަތް ބާވައިލެއްވުމުން رسول الله ﷺ حديث ކުރެއްވިއެވެ. އެތަން ތިޔަބައިމީހުންގެ ސަޖިދައަށް ލާށެވެ. އެބަހީ ސަޖިދައިގައި سبحَان ربِّىَ الأَعْلى މިހެން ކިޔާށެވެ. = فتح القدير =
ٱلَّذِي خَلَقَ فَسَوَّىٰ ﴿2﴾ٱلَّذِي خَلَقَ فَسَوَّىٰ
އެކަލާނގެއީ އިންސާނާ ފުރިހަމަކޮށް ސީދާކޮށްހައްދަވައި އޭނާގެވިސްނުންވެސް ބަރާބަރު ކުރެއްވި ކަލާނގެއެވެ. އަދި ޚަލްޤުތަކުން ހައްދަވައި ބަރާބަރު ކުރެއްވި ކަލާނގެއެވެ.
وَٱلَّذِي قَدَّرَ فَهَدَىٰ ﴿3﴾وَٱلَّذِي قَدَّرَ فَهَدَىٰ
އަދި އެކަލާނގެއީ އެންމެހައިތަކެތީގެ ޖިންސްތަކާއި ސިފަތަކާއި ވައްތަރުތަކާއި ކަންތައްތަކާއި ބަސްތަކާއި އަދި އެންމެހައި ތަކެތީގެ އަޖަލުވެސް މިންވަރު ކުރަށްވައި އަދި އެންމެހައި ތަކެއްޗަށް އެތަކެތީގެ އަމިއްލަ ބޭނުންތައް ފުއްދުމުގެ މަގުވެސް ދައްކަވައިދެއްވި ކަލާނގެއެވެ.
وَٱلَّذِيٓ أَخۡرَجَ ٱلۡمَرۡعَىٰ ﴿4﴾وَٱلَّذِيٓ أَخۡرَجَ ٱلۡمَرۡعَىٰ
އަދި އެކަލާނގެއީ ބިމުން ތަރޯ ތާޒާ ރޯ ވިނަ ނެރުއްވި ކަލާނގެއެވެ.
فَجَعَلَهُۥ غُثَآءً أَحۡوَىٰ ﴿5﴾فَجَعَلَهُۥ غُثَآءً أَحۡوَىٰ
ދެން އަދި އެވިނަ ވަޔަށްބުރައިގެންދާފަދަ ލުއިލުއި ކަޅުއެއްޗަކަށް އެކަލާނގެ ލެއްވިއެވެ. އެވިނަ ގިނަދުވަސްވެ ހިކި ކަޅުވެ ވަޔަށް ބުރައިގެންދާފަދައަކުންވެސް ހެއްދެވިއެވެ.
سَنُقۡرِئُكَ فَلَا تَنسَىٰٓ ﴿6﴾سَنُقۡرِئُكَ فَلَا تَنسَىٰٓ
އޭ (رَسُول الله އެވެ!) ތިމަން ރަސްކަލާނގެ ކަލޭގެފާނަށް ކިޔަވިދެއްވާ ހުށީމެވެ. އެބަހީ ޤުރްއާން ހަދުމަފުޅު ނުނެތޭނެގޮތް ހައްދަވައި ދެއްވާ ހުށީމެވެ. އޭރުން ދެން ހަނދުމަފުޅު ނުނެތޭނެއެވެ.
إِلَّا مَا شَآءَ ٱللَّهُۚ إِنَّهُۥ يَعۡلَمُ ٱلۡجَهۡرَ وَمَا يَخۡفَىٰ ﴿7﴾إِلَّا مَا شَآءَ ٱللَّهُۚ إِنَّهُۥ يَعۡلَمُ ٱلۡجَهۡرَ وَمَا يَخۡفَىٰ
އެކަމަކު ހަނދުމަފުޅު ނެތޭނީ ހަނދުމަފުޅުނެތުމަށް އެކަލާނގެ އިރާދަކުރެއްވި އެއްޗެކެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ބޭރު ފުށަށް ފާޅުވާ ތަކެއްޗާއި އަދި ވަންހަނާގައި ވާ ތަކެތިވެސް އެކަލާނގެ ދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ.
وَنُيَسِّرُكَ لِلۡيُسۡرَىٰ ﴿8﴾وَنُيَسِّرُكَ لِلۡيُسۡرَىٰ
އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭގެފާނު ސުވަރުގެއަށް ފަސޭހަކޮށްދެއްވައި ހުށީމެވެ.
فَذَكِّرۡ إِن نَّفَعَتِ ٱلذِّكۡرَىٰ ﴿9﴾فَذَكِّرۡ إِن نَّفَعَتِ ٱلذِّكۡرَىٰ
(އޭ رَسُول الله އެވެ!) وَعظ އާއި ނަސޭޙަތުން މަންފާ ކުރާނެކަމަށް ވަންޏާ ކަލޭގެފާނު މީސްތަކުންނަށް وَعظ އާއި ނަސޭޙަތް ދެއްވާށެވެ.
سَيَذَّكَّرُ مَن يَخۡشَىٰ ﴿10﴾سَيَذَّكَّرُ مَن يَخۡشَىٰ
(އޭ رَسُول الله އެވެ!) ﷲ އަށް ބިރުވެތިވާމީހަކުވިއްޔާ ކަލޭގެފާނުންގެ وَعظ އާއި ނަސޭޙަތް ލިބިގަންނާނެއެވެ. އަދިއެއިން އޭނާއަށް މަންފާކުރާނެއެވެ.
وَيَتَجَنَّبُهَا ٱلۡأَشۡقَى ﴿11﴾وَيَتَجَنَّبُهَا ٱلۡأَشۡقَى
އަދި ކަލޭގެފާނުންގެ وَعظ އާއި ނަސޭޙަތުން ދުރުވެގަންނާނީ އަބާއްޖަވެރިއެކެވެ.
ٱلَّذِي يَصۡلَى ٱلنَّارَ ٱلۡكُبۡرَىٰ ﴿12﴾ٱلَّذِي يَصۡلَى ٱلنَّارَ ٱلۡكُبۡرَىٰ
އެމީހާ ޤިޔާމަތްދުވަހުން ބޮޑުވެގެންވާ އަލިފާނަށް ވަންނާނެއެވެ. އެތާއަދާނެއެވެ.
ثُمَّ لَا يَمُوتُ فِيهَا وَلَا يَحۡيَىٰ ﴿13﴾ثُمَّ لَا يَمُوتُ فِيهَا وَلَا يَحۡيَىٰ
ދެން އަދިއެއަލިފާނުގައި އަދާއިރު އޭނާމަރުވެސްނުވާނެއެވެ. އަދި ނުދިރޭނެއެވެ. އެބަހީ ދިރިހުރުމުން ކުރާ އެއްވެސްފައިދާއެއްނުކުރާނެއެވެ. ޢަޒާބުގައި ތެޅިފޮޅޭނީއެވެ.
قَدۡ أَفۡلَحَ مَن تَزَكَّىٰ ﴿14﴾قَدۡ أَفۡلَحَ مَن تَزَكَّىٰ
،(15) ހަމަކަށަވަރުން ޝިރުކުން طَاهِرُ ވެ الله އަށް އީމާންވެ صَالِحُ عَمَلُ ކޮށް އަދިޒަކާތްދީ އެކަލާނގެ ނަންފުޅުހަދާންކޮށް އެކަލާނގެއަށްޒިކުރުކޮށް އަދި ނަމާދުޤާއިމުކޮށްފި މީހާ ކާމިޔާބުވެއްޖެއެވެ. (މިދެއާޔަތްމިވަނީ މާނައެކުގައެވެ.)
وَذَكَرَ ٱسۡمَ رَبِّهِۦ فَصَلَّىٰ ﴿15﴾وَذَكَرَ ٱسۡمَ رَبِّهِۦ فَصَلَّىٰ
،(15) ހަމަކަށަވަރުން ޝިރުކުން طَاهِرُ ވެ الله އަށް އީމާންވެ صَالِحُ عَمَلُ ކޮށް އަދިޒަކާތްދީ އެކަލާނގެ ނަންފުޅުހަދާންކޮށް އެކަލާނގެއަށްޒިކުރުކޮށް އަދި ނަމާދުޤާއިމުކޮށްފި މީހާ ކާމިޔާބުވެއްޖެއެވެ. (މިދެއާޔަތްމިވަނީ މާނައެކުގައެވެ.)
بَلۡ تُؤۡثِرُونَ ٱلۡحَيَوٰةَ ٱلدُّنۡيَا ﴿16﴾بَلۡ تُؤۡثِرُونَ ٱلۡحَيَوٰةَ ٱلدُّنۡيَا
މިހެން މިކަންކަން ހުރިއިރުވެސް ކަލޭމެން މިކަންކަން ނުކުރެއެވެ. އަދި ކިއެއްހެއްޔެވެ؟ ކަލޭމެން ދުނިޔޭގެ ޙަޔާތުގެކަންތައްތައްآخِرَةُ ގެކަންތަކުގެމައްޗަށް އިސްކުރަނީއެވެ. (އެއީ ކޮށްގެންވާނެކަމެއްނޫނެވެ.
وَٱلۡأٓخِرَةُ خَيۡرٞ وَأَبۡقَىٰٓ ﴿17﴾وَٱلۡأٓخِرَةُ خَيۡرٞ وَأَبۡقَىٰٓ
އެކަމަކު آخِرَةُ މާހެޔޮވެފައި ދެމިހުރުންބޮޑެވެ.
إِنَّ هَٰذَا لَفِي ٱلصُّحُفِ ٱلۡأُولَىٰ ﴿18﴾إِنَّ هَٰذَا لَفِي ٱلصُّحُفِ ٱلۡأُولَىٰ
ހަމަކަށަވަރުން މިވާހަކަތަކަކީ (އެބަހީ ޝިރުކުން ސަލާމަތްވެ ހެޔޮޢަމަލުކޮށް الله އަށް ޒިކުރުކޮށް ނަމާދުޤާއިމުކޮށް ހަދާމީހާ ކަމިޔާބުވީވާހަކަ) އެއީ އިސްވެދިޔަ ފަތްފުއްތަކުގައިވެސްވާ ވާހަކަތަކެކެވެ.
صُحُفِ إِبۡرَٰهِيمَ وَمُوسَىٰ ﴿19﴾صُحُفِ إِبۡرَٰهِيمَ وَمُوسَىٰ
އެއީ ސަލާމުލެއްވި إِبْرَاهِيْم ގެފާނަށް ބާވައިލެއްވި ފަތްފުޢްތަކުގައްޔާ އަދި ސަލާމުލެއްވި مُوسى ގެފާނަށްބާވައިލެއްވި ފަތްފުއްތަކުގައިވެސް މިވާހަތައްވާނެއެވެ.
هَلۡ أَتَىٰكَ حَدِيثُ ٱلۡغَٰشِيَةِ ﴿1﴾هَلۡ أَتَىٰكَ حَدِيثُ ٱلۡغَٰشِيَةِ
(އޭ رَسُول الله އެވެ!) غَشِيَة އެވެ ކިޔުނު ޤިޔާމަތްދުވަހުގެ ވާހަކަ ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭގެފާނުންގެ އަރިހައް އަތުވެއްޖެއެވެ. (ނުވަތަ އެވާހަކަ އަތުވެއްޖެ ތޯއެވެ؟)
وُجُوهٞ يَوۡمَئِذٍ خَٰشِعَةٌ ﴿2﴾وُجُوهٞ يَوۡمَئِذٍ خَٰشِعَةٌ
އެދުވަހުން ބައެއް މޫނުތަކުގެ ވެރިންވާނީ ދެރަވެ ފެންކަޅިވެގެންނެވެ. ހިތާމައިގައެވެ.
عَامِلَةٞ نَّاصِبَةٞ ﴿3﴾عَامِلَةٞ نَّاصِبَةٞ
އޭނާ އުފުލަމުންދާ ގިނަ ޗޭނުތަކާއި ކަސްތަޅުތަކުގެ މަސައްކަތުގައި ވަރުބަލިވެފައެވެ. (ނުވަތަ އޭނާ ދުނިޔޭގައި ވަރުބަލި ވާންދެން ކުރި މަސައްކަތުގެ އެއްވެސް ހެޔޮކަމެއް ނެތި ފެންކަޅިވެފައެވެ.) އެއީ ނުބައި ނުލަފާ މީހުންނެވެ.
تَصۡلَىٰ نَارًا حَامِيَةٗ ﴿4﴾تَصۡلَىٰ نَارًا حَامِيَةٗ
އޭނާ ހޫނުވެގެންވާ އަލިފާނަކަށް ލެވޭނެއެވެ. އަދި އެޔާއެކު
تُسۡقَىٰ مِنۡ عَيۡنٍ ءَانِيَةٖ ﴿5﴾تُسۡقَىٰ مِنۡ عَيۡنٍ ءَانِيَةٖ
ހޫނުކަން ނިހާޔަތަށް ގޮސްފައިވާ އެންމެ ހޫނު ފެނުގެ ކޯރަކުން އޭނާއަށް ބޯންދެވޭނެއްވެ.
لَّيۡسَ لَهُمۡ طَعَامٌ إِلَّا مِن ضَرِيعٖ ﴿6﴾لَّيۡسَ لَهُمۡ طَعَامٌ إِلَّا مِن ضَرِيعٖ
އެމީހުންނަށް ޤިޔާމަތް ދުވަހުން ضَرِيْع ކިޔާ ކަށި މެނުވީ އެހެންކާއެއްޗެއް ނުވެއެވެ. (އެއީ شبرق ކިޔާ ރޯކަށި ހިކުނީމާކިޔާ ނަމެކެވެ.)
لَّا يُسۡمِنُ وَلَا يُغۡنِي مِن جُوعٖ ﴿7﴾لَّا يُسۡمِنُ وَلَا يُغۡنِي مِن جُوعٖ
(އެކަށި އެމީހުންކާނެއެވެ.) އަދިއެކެއުމަކުން އެމީހުންގެ ހަށިތަކަށްއެއްވެސް ފައިދާއެއްނުކުރާނެއެވެ. އަދި ބަޑުނހައިހޫނުކަމުގެ އެއްވެސްކަމެއް އެއިން ފުއްދައި ނުދެނެއެވެ.
وُجُوهٞ يَوۡمَئِذٖ نَّاعِمَةٞ ﴿8﴾وُجُوهٞ يَوۡمَئِذٖ نَّاعِمَةٞ
އަދި ޤިޔާމަތްދުވަހުން އަނެއްބައިމޫނުތަކުގެވެރިން ތިބޭނީ ނިޢްމަތުގެ ގިނަކަމާއި ބޮޑުކަމުން އުފާވެރިވެ މޫނުތައްތާޒާވެފައެވެ.
لِّسَعۡيِهَا رَاضِيَةٞ ﴿9﴾لِّسَعۡيِهَا رَاضِيَةٞ
އެމީހުން ދުނިޔޭގައި ކުރި ހެޔޮ ޢަމަލުތަކަށް ރުހެވިގެންނެވެ. އެބަހީ الله އެމީހުންނަށް ރުހިވޮޑިގަތުމުގެސަބަބުން މޫނުތައް އަލިވެ އުޖާލާވެގެންނެވެ.
فِي جَنَّةٍ عَالِيَةٖ ﴿10﴾فِي جَنَّةٍ عَالِيَةٖ
އެމީހުން ތިބޭނީ މަތިވެރިވެގެންވާ ސުވަރުގެތަކުގައެވެ.
لَّا تَسۡمَعُ فِيهَا لَٰغِيَةٗ ﴿11﴾لَّا تَسۡمَعُ فِيهَا لَٰغِيَةٗ
އެތާގައި އެމީހުން އެއްވެސް بَاطِلُ އަދި ބޭކަރުވާހަކައެއްނުއަހާނެއެވެ.
فِيهَا عَيۡنٞ جَارِيَةٞ ﴿12﴾فِيهَا عَيۡنٞ جَارِيَةٞ
އެސުވަރުގޭގައި ދެމިދެމި އޮންނަ އާރުތަކެއްވެއެވެ.
فِيهَا سُرُرٞ مَّرۡفُوعَةٞ ﴿13﴾فِيهَا سُرُرٞ مَّرۡفُوعَةٞ
އަދި އެތާ އުސްވެގެންވާ އެދުދާންކޮޅުތައްވެއެވެ. (މާތްވެގެންވާފަށުވީގެ ތަންމަތި ތަކުގައި މާތްވެގެންވާ حُوْرَ العِين އަންހެންކުދިންނާއި އެކުގައެވެ.)
وَأَكۡوَابٞ مَّوۡضُوعَةٞ ﴿14﴾وَأَكۡوَابٞ مَّوۡضُوعَةٞ
އަދި އެތާގައި ބޭނުންމީހަކު ބުއިމަށް ބެހެއްޓިގެންވާ ތަށިތައްވެއެވެ.
وَنَمَارِقُ مَصۡفُوفَةٞ ﴿15﴾وَنَمَارِقُ مَصۡفُوفَةٞ
އަދި އެސުވަރުގޭގައި ސަފުސަފަށްއެތުރިފައިވާ ބާލީސްތަކާއި ކަންނެއުތައްވެއެވެ
وَزَرَابِيُّ مَبۡثُوثَةٌ ﴿16﴾وَزَرَابِيُّ مَبۡثُوثَةٌ
އަދި މަޚުމާޖެހިދޫލަތައް އެތާ ފެތުރިގެންވެއެވެ.
أَفَلَا يَنظُرُونَ إِلَى ٱلۡإِبِلِ كَيۡفَ خُلِقَتۡ ﴿17﴾أَفَلَا يَنظُرُونَ إِلَى ٱلۡإِبِلِ كَيۡفَ خُلِقَتۡ
އެކާފަރުންގެމީހުން ޖަމަލުހެއްދެވިފައިވަނީ ކޮންފަދައަކުންތޯބަލައި ފިކުރުކޮށް ނުހަދަނީބާވައެވެ؟ އެޖަމަލު ހެއްދެވި މަތިވެރި މާތްﷲ ގެ ޤުދްރަތްތެރިކަމާއިމެދު ފިކުރުކޮށް އިބްރަތް ޙާސިލު ނުކުރާނެ ބާވައެވެ؟
وَإِلَى ٱلسَّمَآءِ كَيۡفَ رُفِعَتۡ ﴿18﴾وَإِلَى ٱلسَّمَآءِ كَيۡفَ رُفِعَتۡ
އަދި އުޑަށް އެމީހުން ނުބަލަނީ ކީއްވެގެންބާވައެވެ؟އެއްވެސް ތަބަކާއި ނުލައި އެއުޑު އުފުލިފައި ވާގޮތާއިމެދު ވިސްނާ ފިކުރުނުކުރަނީ ކީއްވެގެންބާވައެވެ؟
وَإِلَى ٱلۡجِبَالِ كَيۡفَ نُصِبَتۡ ﴿19﴾وَإِلَى ٱلۡجِبَالِ كَيۡفَ نُصِبَتۡ
އަދި ފަރުބަދަތަކަށް އެމީހުން ނުބަލަނީ ކީއްވެގެންބާވައެވެ؟ އެތަކެތި ބިމުގައި ހަރުކުރެވިފައިވާ ގޮތާއިމެދު އެމީހުން ވިސްނާފިކުރު ނުކުރަނީބާވައެވެ؟
وَإِلَى ٱلۡأَرۡضِ كَيۡفَ سُطِحَتۡ ﴿20﴾وَإِلَى ٱلۡأَرۡضِ كَيۡفَ سُطِحَتۡ
އަދި ބިމަށް އެމީހުންނުބަލާނެބާވައެވެ؟ އެބިން ފެތުރިފައިވާގޮތާއިމެދު އެމީހުން ވިސްނާ ފިކުރުނުކުރާނެބާވައެވެ؟ ފަހެމިތަކެއްޗަށް އެމީހުން ވިސްނާހަދާނަމަ އެތަކެތި އެހާފުރިހަމަކޮށް ބަރާބަރުކޮށް ހެއްދެވި الله އަށް އެމީހުން މަރުވުމަށްފަހު ދެވަނަފަހަރަށް ދިރުއްވައި مَحْشَرُ އަށްފޮނުއްވަން އުދަގޫނުވާނެކަން ރަނގަޅަށް އެގެންވާނެއެވެ.
فَذَكِّرۡ إِنَّمَآ أَنتَ مُذَكِّرٞ ﴿21﴾فَذَكِّرۡ إِنَّمَآ أَنتَ مُذَكِّرٞ
(އޭ رَسُولُ الله!) ފަހެ ކަލޭގެފާނު އެމީހުންނަށް އާއި وَعْظُ نَصِيْحِة ދެއްވާ ހަދާންކޮށްދެއް ވާށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ކަލެގެފާނީ وَعْظُ نَصِيْحِة ދެއްވާ ހަދާންކޮށްދެއްވާ ހައްދަވާނެ ބޭކަލެކެވެ.
لَّسۡتَ عَلَيۡهِم بِمُصَيۡطِرٍ ﴿22﴾لَّسۡتَ عَلَيۡهِم بِمُصَيۡطِرٍ
އަދިއެމީހުން އީމާންކުރުވުމުގެ މައްޗަށް މަޖްބޫރު ކުރައްވާނޭބޭކަލަކު ކަމުގައި ކަލޭގެފާނު ނުވެއެވެ.
إِلَّا مَن تَوَلَّىٰ وَكَفَرَ ﴿23﴾إِلَّا مَن تَوَلَّىٰ وَكَفَرَ
އެކަމަކު وَعْظُ نَصِيْحِة އަށް ފުރަގަސްދީ ޙައްޤުއަށް ކާފަރުވީމީހަކު މެނުވީއެވެ.
فَيُعَذِّبُهُ ٱللَّهُ ٱلۡعَذَابَ ٱلۡأَكۡبَرَ ﴿24﴾فَيُعَذِّبُهُ ٱللَّهُ ٱلۡعَذَابَ ٱلۡأَكۡبَرَ
ފަހެ އެފަދަމީހުންނަށް ބޮޑުވެގެންވާ އަޒާބު الله ދެއްވާނެއެވެ. އެއީ قِيَامَة ދުވަހުންނެވެ.
إِنَّ إِلَيۡنَآ إِيَابَهُمۡ ﴿25﴾إِنَّ إِلَيۡنَآ إِيَابَهُمۡ
ހަމަކަށަވަރުން އެމީހުން އެބުރިއައުންވަނީ ތިމަންރަސްކަލާނގެ حَضْرَةُ އަށެވެ.
ثُمَّ إِنَّ عَلَيۡنَا حِسَابَهُم ﴿26﴾ثُمَّ إِنَّ عَلَيۡنَا حِسَابَهُم
ދެން އަދިއެމީހުންގެ ހިސާބު ބެއްލެވުންވެސް އޮންނާނީ ހަމަތިމަން ރަސްކަލާނގެއަށެވެ.
وَٱلۡفَجۡرِ ﴿1﴾وَٱلۡفَجۡرِ
ފަތިސްވަގުތު ގަންދެއްވައި الله ހުވައި وَحيކުރައްވައެވެ.
وَلَيَالٍ عَشۡرٖ ﴿2﴾وَلَيَالٍ عَشۡرٖ
حَجُّ މަހުގެފުރަތަމަ ދިހަރޭ ގަންދެއްވައި الله ހުވައި وَحيކުރައްވައެވެ.
وَٱلشَّفۡعِ وَٱلۡوَتۡرِ ﴿3﴾وَٱلشَّفۡعِ وَٱلۡوَتۡرِ
ޖޯޑުޖޯޑަށްވާ ކޮންމެއެއްޗަކާއި އަދި ބިޖޯޑަށްވާކޮންމެއެއްޗަކާއި ގަންދެއްވައި الله ހުވައި وَحيކުރައްވައެވެ
وَٱلَّيۡلِ إِذَا يَسۡرِ ﴿4﴾وَٱلَّيۡلِ إِذَا يَسۡرِ
އަދި ވޭތިވެގެންދާ ރޭގަނޑު ގަންދެއްވައި الله ހުވައި وَحيކުރައްވައެވެ.
هَلۡ فِي ذَٰلِكَ قَسَمٞ لِّذِي حِجۡرٍ ﴿5﴾هَلۡ فِي ذَٰلِكَ قَسَمٞ لِّذِي حِجۡرٍ
ފަހެ މިކަންކަމުގައި ބުއްދީގެ ވެރިއަކަށް ބޮޑުވެގެންވާ ހުވައެއް ނުވޭބާވައެވެ. (ވާކަން ކަށަވަރެވެ.)\n• ދަންނައެވެ. މިސޫރަތުގެ ކުރީ ހަތަރު އާޔަތުގަގައި އެވާ ހަތަރު އެއްޗަކާއިމެދު مُفَسِّرُ ންގެ ބަސްތަފާތުވެގެންވެއެވެ. އަޅުގަޑުލިޔެފައި އެވަނީ އެންމެ މަސްހޫރު ހަތަރުމާނައެވެ. وَالله أعلم.
أَلَمۡ تَرَ كَيۡفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعَادٍ ﴿6﴾أَلَمۡ تَرَ كَيۡفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعَادٍ
ފަހެ عَادُ ބާގައިގެ މީހުންނާއިމެދު ކަލޭގެފާނުންގެ رَبُّ ކަންތައްކުރެއްވީ ކޮންފަދައަކުންކަން ކަލޭގެފާނު ވިސްނާ ފިކުރު ނުކުރައްވަންތޯއެވެ؟ (އެމީހުން ނުކިޔަމަންތެރިވީ ހިދުން އެކަލާނގެ އެމީހުން ހަލާކު ކުރެއްވީއެވެ.) عَادُ ބާގައިގެމީހުންނަކީ ސަލާމު ލެއްވި هُودُ ގެފާނުންގެ ޤައުމުގެމީހުންނެވެ.
إِرَمَ ذَاتِ ٱلۡعِمَادِ ﴿7﴾إِرَمَ ذَاتِ ٱلۡعِمَادِ
އެމީހުން އުޅުނުތަނަށް ކިޔަނީ إرَمُ އެވެ. އެއީ ބޮޑެތި ތަނބު ތަނބު ޖަހައިގެން ގެއެޅިބައެކެވެ. (ނުވަތަ އެއިން މީހެއްގެ އިސްކޮޅު ތަނބެއްފަދައެވެ. އެއިން މީހެއްގައި ބާރަމުށް ހުންނަކަމުގައި ވިއެވެ.
ٱلَّتِي لَمۡ يُخۡلَقۡ مِثۡلُهَا فِي ٱلۡبِلَٰدِ ﴿8﴾ٱلَّتِي لَمۡ يُخۡلَقۡ مِثۡلُهَا فِي ٱلۡبِلَٰدِ
އެފަދަވަރުގަދަ ރަށެއް އެޒަމާނުގައި އެހެންތާކު ނެތްކަމުގައި ވިއެވެ. އެފަދަމިސާލެއް އެހެން ރަށަކު ނެތްކަމުގައި ވިއެވެ. ދެންފަހެ އެމީހުންވެސް ނުކިޔަމަންތެރިވީހިދުން ﷲ އެމީހުންވެސް ހަލާކު ކުރެއްވީއެވެ. ގަދަވައެއްފޮނުއްވައި އެމީހުން ހަލާކު ކުރެއްވީއެވެ. މަރުވެދިޔައީއެވެ. އެވައި އައިސް ކޮންމެމީހަކު އެތައް އިސްކޮޅަކަށް އުފުލައި އުގުރުވަތަށް ބިމަށް ޖަހާކަމުގައި ވިއެވެ. ދެންއޮންނަނީ ކަނދުރާބިދި މަރުވެފައެވެ. والعياذ بالله.....
وَثَمُودَ ٱلَّذِينَ جَابُواْ ٱلصَّخۡرَ بِٱلۡوَادِ ﴿9﴾وَثَمُودَ ٱلَّذِينَ جَابُواْ ٱلصَّخۡرَ بِٱلۡوَادِ
އަދި ثَمُودُ ބާގައިގެމީހުންނަށް ކަލޭގެފާނުންގެ رَبُّ ކަންތަށް ކުރެއްވި ގޮތާއިމެދު ވިސްނާ ފިކުރު ކޮށް ޢިބްރަތް ހާސިލު ނުކުރައްވާނޭ ތޯއެވެ؟ ثَمُودُ ބާގައިގެ މީހުންނަކީ سَلام ލެއްވި صَالح ގެ ފާނުންގެ ޤައުމުގެ މީހުންނެވެ. އެމީހުންނަކީ ފަރުބަދަ ކޮނެ ފޮފަ ނަގައިގެން ފަރުބަދައެއީ ގެދޮރު ކަމުގައި ހެދި މީހުންނެވެ. ހިލަ ކޮށައި ހެދިމީހުންނެވެ. އެއީ مَدَائن ކިޔާ ތަނެކެވެ. ގަދަފަދަ ބާރުގަދަ ބައެކެވެ. މިމީހުންވެސް ނުކިޔަމަންތެރި ވީހިދުން ﷲ ހަލާކު ކުރެއްވީއެވެ. އެމީހުންނަށް ފޮނުއްވީ ގަދަ އަޑުފަށެކެވެ. އެއަޑު ފަށްގަދަކަމުން ފިއްކެނޑިގެންގޮސް މަރުވެ ތަންޑާވީއެވެ.
وَفِرۡعَوۡنَ ذِي ٱلۡأَوۡتَادِ ﴿10﴾وَفِرۡعَوۡنَ ذِي ٱلۡأَوۡتَادِ
އަދި ކަޑަތަކުގެ ވެރި فِرْعَون އާއި މެދު ﷲ ކަންތަށްކުރެއްވި ގޮތް ނުބަލަނީތޯއެވެ؟ އެޔާމެދު ފިކުރުކޮށް ޢިބުރަތް ޙާޞިލް ނުކުރަނީބާވައެވެ. فِرْعَون އަށް ކަޑަތަކުގެ ވެރި فِرْعَون އޭ ކިޔުނީ އޭނާ މީހުންމަރާއިރު ހަތަރު ކަޑަ ގެންގުޅޭކަމުގައި ވެއެވެ. ހަތަރު ކަޑަޖަހައި ހަތަރެސްފައި ހަތަރު ކަޑައަށް އައްސައި މޭމައްޗަށް ބަރު ހިލައަރުވައި މީހުންމަރާކަމުގައިވިއެވެ. އަދި އެހެން ގޮތްގޮތައްވެސް ކިޔޭކަމުގައި ވިއެވެ.
ٱلَّذِينَ طَغَوۡاْ فِي ٱلۡبِلَٰدِ ﴿11﴾ٱلَّذِينَ طَغَوۡاْ فِي ٱلۡبِلَٰدِ
މިބަޔާންވެދިޔަ މީސްމީހުންނާއި ޤައުމު ތަކަކީ (عَادُ ބާގައިގެ މީހުންނާއި ثَمُودُ ބާގައިގެ މީހުންނާއި فِرْعَون އާއި އޭނާގެ ޤައުމު) މިމީހުންނަކީ އެމީހުންއުޅުނު ތަންތަން ފަސާދަކޮށް ނުކިޔަމަންތެރިކަމާއި ބޮޑާކަމުގައި ހައްދު ފަހަނަޅައިގެން ދިޔަބަޔެކެވެ.
فَأَكۡثَرُواْ فِيهَا ٱلۡفَسَادَ ﴿12﴾فَأَكۡثَرُواْ فِيهَا ٱلۡفَسَادَ
އެމީސްމީހުން އެރަށްރަށުގައި ނުލަފާކަންތަކާއި ފަސާދަކުރުންތައް ގިނަ ކުރީއެވެ.
فَصَبَّ عَلَيۡهِمۡ رَبُّكَ سَوۡطَ عَذَابٍ ﴿13﴾فَصَبَّ عَلَيۡهِمۡ رَبُّكَ سَوۡطَ عَذَابٍ
ދެންފަހެ ކަލޭގެފާނުންގެ رَبُّ އެމީހުންނަށް ގަދަވެގެންވާ عَذَابُ ދެއްކެވިއެވެ.
إِنَّ رَبَّكَ لَبِٱلۡمِرۡصَادِ ﴿14﴾إِنَّ رَبَّكَ لَبِٱلۡمِرۡصَادِ
ދެންފަހެ ކަލޭގެފާނުންގެ رَبُّ ވަނީ ކޮންމެ މީހަކު ކުރާކަމަކަށް ރަނގަޅަށް ބައްލަވާ ވޮޑިގަތުން މަތީގައެވެ. (އޭ މިތިބަ ޤުރައިޝުންނޭވެ. (މިހާރުތިބި މީސްތަކުންނޭވެ!) ބަސްނޭހީވިއްޔާ ކަލޭމެނައްވެސް ހަމަ އެފަދަގޮތެއްވެދާނެއެވެ.)
فَأَمَّا ٱلۡإِنسَٰنُ إِذَا مَا ٱبۡتَلَىٰهُ رَبُّهُۥ فَأَكۡرَمَهُۥ وَنَعَّمَهُۥ فَيَقُولُ رَبِّيٓ أَكۡرَمَنِ ﴿15﴾فَأَمَّا ٱلۡإِنسَٰنُ إِذَا مَا ٱبۡتَلَىٰهُ رَبُّهُۥ فَأَكۡرَمَهُۥ وَنَعَّمَهُۥ فَيَقُولُ رَبِّيٓ أَكۡرَمَنِ
އިންސާނާގެ ޙާލުދަންނައެވެ. އޭނާގެ رب އޭނާ إمْتِحَانُ ކުރެއްވުމައްޓަކައި އޭނާއަށްމާތްކޮށް ހިއްތަވައި އަދި نِعْمَة ދެއްވައިފިއްޔާ އޭނާބުނާނެއެވެ. އަހުރެންގެ رب އަހުރެންނަށް މާތްކޮށް ހިއްތަވައިފިއެވެ. ދެންވަރަށް ގަޔާވާނެއެވެ. • އޭނާ ހީކުރާނީ އެނާގެ ރަނގަޅުކަމުން الله އޭނާއަށް كَرَامَة ދެއްވަނީ ކަމަށެވެ. މުދަލަށްވެސް އޭނާ ޙައްޤުވާތީ އޭނައަށް ގިނަމުދަލާއި نِعْمَة ދެއްވަނީ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އެއީ އެއްގޮތަކަށްވެސް އެހެންވާކަމެއްނޫނެވެ. އެއީ ހަމަ إمْتِحَانُ އެވެ. ދެންއެވަގުތު އޭނާ الله އަށް ޝުކުރު ކުރަން ހަދާންނެތިއްޖެނަމަ އޭނާފެއިލްވާނެއެވެ.
وَأَمَّآ إِذَا مَا ٱبۡتَلَىٰهُ فَقَدَرَ عَلَيۡهِ رِزۡقَهُۥ فَيَقُولُ رَبِّيٓ أَهَٰنَنِ ﴿16﴾وَأَمَّآ إِذَا مَا ٱبۡتَلَىٰهُ فَقَدَرَ عَلَيۡهِ رِزۡقَهُۥ فَيَقُولُ رَبِّيٓ أَهَٰنَنِ
އަދި ދަންނައެވެ. އެއިންސާނާ إمْتِحَانُ ކުރެއްވުމަށްޓަކައި އޭނާގެ رب އޭނާގެ ރިޒުޤު މަދުކުރައްވައި ދަތިކުރައްވައި ދެރަކުރައްވައިފިއްޔާ އެނާބުނާނެއެވެ. އަހުރެންގެ رب އަހުރެންނަށް އިހާނެތިކޮށް ހިއްތަވައިފިއެވެ. މިއެވެ. • ދަންނައެވެ. މިފަދަމީހުންނަކީ ތިމާމެންގެ އީމާންކަން ފުރިހަމަނޫންމީހުންނެވެ. މިހެނީ ދުނިޔޭގައި އުޅުންފަސޭހަވެ އަތްމަތި ތަނަވަސްވުމަކީ ﷲ ގެ كَرَامَة ހުރިކަމުގެދަލީލެއްނޫނެވެ. އަދި އަތްމަތިދަތިވެ ފަގީރުވުމަކީ ﷲގެ ކޯފާޔާއި ޢަޒާބުގެ ދަލީލެއް ނޫނެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި މުއްސަނދި މީހާ ޝުކުރު ކުރޭތޯ ބެއްލެވުމާއި ފަގީރުމީހާ ކެއްތެރިވޭތޯ ބެއްލެވުމެކެވެ. އަދިވެސް އެކަލާނގެ ދެނެވޮޑިގެންވާ ކަންތައްތަކެއްވެއެވެ.
كَلَّاۖ بَل لَّا تُكۡرِمُونَ ٱلۡيَتِيمَ ﴿17﴾كَلَّاۖ بَل لَّا تُكۡرِمُونَ ٱلۡيَتِيمَ
އިންސާނާ އެ ދެ ހާލުގައިވެސް (އެބަހީ ފަސޭހަކަމާއި އަތްމަތި ދަތިކަމުގައިވެސް) އެފަދައިން ނުބުނާ ހުށި ކަމެވެ. ކޮންމެ ޙާލަތަކީވެސް ﷲ އޭނާ ކުރަށްވާ އިމްތިޙާން އެކެވެ. އަދި ކިއެއްހެއްޔެވެ. މުދާ ގިނައިން ދެވުނު މީހުންވެސް އޭގެ ޙައްޤު ފުރިހަމައަށް އަދާ ނުކުރާ ކިތައްމެ ބައެކެވެ. މުދާދެވުނުމީހުން ޔަތިމުންނަށް ކާއެތިކޮޅު ނުދިނީމުއެވެ.
وَلَا تَحَـٰٓضُّونَ عَلَىٰ طَعَامِ ٱلۡمِسۡكِينِ ﴿18﴾وَلَا تَحَـٰٓضُّونَ عَلَىٰ طَعَامِ ٱلۡمِسۡكِينِ
އަދި ކާއެތިކޮޅު ދިނުމަށް މީސްތަކުންނަށް ހިއްވަރު ނުދެމުއެވެ. ތިމާމެން އަމިއްލައައްވެސް އެކަމަށް އެދުންވެރިކަމެއް ނެތީމުއެވެ.
وَتَأۡكُلُونَ ٱلتُّرَاثَ أَكۡلٗا لَّمّٗا ﴿19﴾وَتَأۡكُلُونَ ٱلتُّرَاثَ أَكۡلٗا لَّمّٗا
ތިޔަބައި މީހުން ވާރުތަމުދާތައް އަތުވިގޮތަކުން ކަނީއެވެ. ކުޑަކުދިންނާ އަންހެނުންގެ މުދާވެސް އެމީހުންނަށް ނުދީ ކަނީއެވެ. ޔަތީމުންނާއި ނިކަމެތިންގެ މުދާވެސް ކަނީއެވެ. މިއީ އިސްލާމްދީން އައުމުގެ ކުރިން ކަންތައް ކުރަމުން އައި ގޮތެވެ. ކުޑަކުދިންނަށް ޔަތީމުންނަށް އަންހެނުންނަށް ވާރުތަވުމެއް ނޯވެއެވެ. އެހުރިހާ މުދާކައިހަދިނީ ބޮޑެތި ފިރިހެނުންނެވެ.
وَتُحِبُّونَ ٱلۡمَالَ حُبّٗا جَمّٗا ﴿20﴾وَتُحِبُّونَ ٱلۡمَالَ حُبّٗا جَمّٗا
އަދި ތިޔަބައިމީހުން މުދަލަށް ލޯބިކުރަނީ މާ ބޮޑަށެވެ.
كَلَّآۖ إِذَا دُكَّتِ ٱلۡأَرۡضُ دَكّٗا دَكّٗا ﴿21﴾كَلَّآۖ إِذَا دُكَّتِ ٱلۡأَرۡضُ دَكّٗا دَكّٗا
އެއްގޮތަކަށްވެސް އެފަދައިން ލޯބިކުރުން އެކަށީގެން ނުވެއެވެ. (ޤިޔާމަތްވުމަށް) ބިންގަނޑު ތެޅިގަނެ ޒަލްޒަލާ އައިސް ގަދަވެގެންވާ ޙަރަކާތަކުން ބިންގަނޑު ޙަރަކާތްކޮށް
وَجَآءَ رَبُّكَ وَٱلۡمَلَكُ صَفّٗا صَفّٗا ﴿22﴾وَجَآءَ رَبُّكَ وَٱلۡمَلَكُ صَفّٗا صَفّٗا
އަދި ކަލޭފާނު ހައްދަވާ ބޮޑުކުރެއްވި رب (އަޅުތަކުންގެ މެދުގައި ފައިސަލާ ކުރެއްވުމަށް ވޮޑިގަންނަވައި އަދި މަލާއިކަތްބޭކަލުން ސަފުސަފަށް (ސަފަކަށްފަހު ސަފެއް) ވަޑައިގެން މިކަންކަން ޤިޔާމަތް ދުވަހުންވާނެއެވެ. (އެދުވަހަށް ވިސްނާށެވެ.)
وَجِاْيٓءَ يَوۡمَئِذِۭ بِجَهَنَّمَۚ يَوۡمَئِذٖ يَتَذَكَّرُ ٱلۡإِنسَٰنُ وَأَنَّىٰ لَهُ ٱلذِّكۡرَىٰ ﴿23﴾وَجِاْيٓءَ يَوۡمَئِذِۭ بِجَهَنَّمَۚ يَوۡمَئِذٖ يَتَذَكَّرُ ٱلۡإِنسَٰنُ وَأَنَّىٰ لَهُ ٱلذِّكۡرَىٰ
ނަރަކަ އެދުވަހުން ގެނެވޭނެއެވެ. ދެން އެދުވަހުން އިންސާނާ- އެބަހީ ކާފަރު އިންސާނާ ހަނދާން ކުރާނެއެވެ. އޭނާ ދުނިޔޭގައި ކުރި ނުލަފާކަންތައްތައް ހަނދާންވާނެއެވެ. އެކަމަކު ދެން މިއަދު އެކަންކަން ހަނދާންވުމުން އޮތީ ކޮން ފައިދާއެއްހެއްޔެވެ؟ ކުރިމަތީގައި އޮތީ ގަދަ ޢަޒާބެވެ.
يَقُولُ يَٰلَيۡتَنِي قَدَّمۡتُ لِحَيَاتِي ﴿24﴾يَقُولُ يَٰلَيۡتَنِي قَدَّمۡتُ لِحَيَاتِي
އަދި އެހިނދު އޭނާ ބުނާނެއެވެ. އަހުރެންގެ މިޙަޔާތަށް ހެޔޮ ޢަމަލު އިސްކުރެވުނުނަމަ ކޮންފަދަ ރަނގަޅު ހެއްޔެވެ. (އެކަމަކު ދެން ހަމަ ހުސް ނަމަ އެވެ.)
فَيَوۡمَئِذٖ لَّا يُعَذِّبُ عَذَابَهُۥٓ أَحَدٞ ﴿25﴾فَيَوۡمَئِذٖ لَّا يُعَذِّبُ عَذَابَهُۥٓ أَحَدٞ
ފަހެއެދުވަހުން އެކަލާނގެ ޢަޒާބު ދެއްވާވަރަށް ހަމައެކަކަށްވެސް ޢަޒާބު ނުދެއްވޭނެއެވެ. ޢަޒާބު އެހާ ގަދަވާނެއެވެ
وَلَا يُوثِقُ وَثَاقَهُۥٓ أَحَدٞ ﴿26﴾وَلَا يُوثِقُ وَثَاقَهُۥٓ أَحَدٞ
(އަދި ޗޭނުންނާއި ހިލިހިލާއިން ކާފަރުންތައް) އެކަލާނގެ ބަންނަވާ ވަރަކަށް ހަމައެކަކަށްވެސް ނުބަނދެވޭނެއެވެ. (އެވަރަށް ބަންނަވާނެއެވެ.)
يَـٰٓأَيَّتُهَا ٱلنَّفۡسُ ٱلۡمُطۡمَئِنَّةُ ﴿27﴾يَـٰٓأَيَّتُهَا ٱلنَّفۡسُ ٱلۡمُطۡمَئِنَّةُ
،(28) މާތްވެގެންވާމުއުމިނުންނަށް قِيَامَة ދުވަހުން ނިދާއިއްވޭނެއެވެ. އީމާންކަމާއި تَوْحِيْد ގެނޫރުން އަލިވެ އުޖާލާވެގެންވާ ނަފުސުގެ ވެރިޔާއެވެ. ﷲ ދެއްވި ގިނަގުނަ ސަވާބާއި ދަރުމަ އަށް ރުހިގެންވާ ޙާލު އަދި އެކަލާނގެ ތިބާއަށް ރުހިވޮޑިގެންވާ ޙާލު ތިބާގެ رب ގެ حَضرَة އަށް އެނބުރި އަންނާށެވެ.
ٱرۡجِعِيٓ إِلَىٰ رَبِّكِ رَاضِيَةٗ مَّرۡضِيَّةٗ ﴿28﴾ٱرۡجِعِيٓ إِلَىٰ رَبِّكِ رَاضِيَةٗ مَّرۡضِيَّةٗ
،(28) މާތްވެގެންވާމުއުމިނުންނަށް قِيَامَة ދުވަހުން ނިދާއިއްވޭނެއެވެ. އީމާންކަމާއި تَوْحِيْد ގެނޫރުން އަލިވެ އުޖާލާވެގެންވާ ނަފުސުގެ ވެރިޔާއެވެ. ﷲ ދެއްވި ގިނަގުނަ ސަވާބާއި ދަރުމަ އަށް ރުހިގެންވާ ޙާލު އަދި އެކަލާނގެ ތިބާއަށް ރުހިވޮޑިގެންވާ ޙާލު ތިބާގެ رب ގެ حَضرَة އަށް އެނބުރި އަންނާށެވެ.
فَٱدۡخُلِي فِي عِبَٰدِي ﴿29﴾فَٱدۡخُلِي فِي عِبَٰدِي
(އަދިވެސް އެކަލާނގެ އަންގަވާނެއެވެ.) ތިމަންރަސްކަލާނގެ صَالِحُ تَقْوَى ވެރި އަޅުންގެތެރެއަށް ވަންނާށެވެ.
وَٱدۡخُلِي جَنَّتِي ﴿30﴾وَٱدۡخُلِي جَنَّتِي
އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ ސުވަރުގެއަށް ވަންނާށެވެ.