عَبَسَ وَتَوَلَّىٰٓ ﴿1﴾عَبَسَ وَتَوَلَّىٰٓ
ڕووی گرژکردو ڕووی وهرگێڕا (مهبهست پێغهمبهره (صلی الله علیه وسلم) کاتێك (عبدالله ی کوڕی ام مکتوم) که ئیماندارێکی نابینابوو هات بۆ خزمهتی، ئهویش ههندێك له سهرانی قورهیشی کۆ کردبۆوه به ئومێدی هیدایهتیان، عبدالله وتی: ئهی پێغهمبهری خوا، خوا چی فێرکردوویت منیش فێر بکه، پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) پێی ناخۆش بوو که قسهکانی پێ دهبڕێت، لهبهرئهوه ڕووی گرژکرد و ڕووی وهرگێڕا. بۆیه سهرهتای ئهم سوورهته دابهزی که گلهییه له پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم).
أَن جَآءَهُ ٱلۡأَعۡمَىٰ ﴿2﴾أَن جَآءَهُ ٱلۡأَعۡمَىٰ
لهبهرئهوهی نابیناکه هات بۆ لای.
وَمَا يُدۡرِيكَ لَعَلَّهُۥ يَزَّكَّىٰٓ ﴿3﴾وَمَا يُدۡرِيكَ لَعَلَّهُۥ يَزَّكَّىٰٓ
جا تۆ چوزانیت بهڵکو ئهو هاتبێت تا دڵ و دهروونی خاوێن بکاتهوه.
أَوۡ يَذَّكَّرُ فَتَنفَعَهُ ٱلذِّكۡرَىٰٓ ﴿4﴾أَوۡ يَذَّكَّرُ فَتَنفَعَهُ ٱلذِّكۡرَىٰٓ
یاخود ئامۆژگاری وهربگرێت، تا ئامۆژگاریهکه سوودی پێبگهیهنێت.
أَمَّا مَنِ ٱسۡتَغۡنَىٰ ﴿5﴾أَمَّا مَنِ ٱسۡتَغۡنَىٰ
بهڵام ئهوهی که خۆی بێ نیاز نیشان دهدات و نایهوێت ڕێنموومایی وهربگرێت.
فَأَنتَ لَهُۥ تَصَدَّىٰ ﴿6﴾فَأَنتَ لَهُۥ تَصَدَّىٰ
تۆ لهگهڵ ئهودا کۆدهبیتهوه و گرنگی بهو دهدهیت و ڕوو لهو دهکهیت.
وَمَا عَلَيۡكَ أَلَّا يَزَّكَّىٰ ﴿7﴾وَمَا عَلَيۡكَ أَلَّا يَزَّكَّىٰ
جا تۆ هیچ گوناهبار نابیت که ئهو ئیمانی نهوێت و پاك و پوختهکردنی دهروونی نهوێت.
وَأَمَّا مَن جَآءَكَ يَسۡعَىٰ ﴿8﴾وَأَمَّا مَن جَآءَكَ يَسۡعَىٰ
بهڵام ئهوهی که خۆی هاتوهته لات و کۆشش دهکات و مهبهستێتی که شارهزای بهرنامهی خوا ببێت...
وَهُوَ يَخۡشَىٰ ﴿9﴾وَهُوَ يَخۡشَىٰ
لهکاتێکدا ئهو له خوا دهترسێت.
فَأَنتَ عَنۡهُ تَلَهَّىٰ ﴿10﴾فَأَنتَ عَنۡهُ تَلَهَّىٰ
ئهوه تۆ گوێ بهو نادهیت و خۆتی لێ بێ ئاگا دهکهیت.
كَلَّآ إِنَّهَا تَذۡكِرَةٞ ﴿11﴾كَلَّآ إِنَّهَا تَذۡكِرَةٞ
نهخێر وامهکهو وامهبه، چونکه بهڕاستی ئهم ئایهتانه، ئهم سورهته، یادخستنهوه و ئامۆژگاریه.
فَمَن شَآءَ ذَكَرَهُۥ ﴿12﴾فَمَن شَآءَ ذَكَرَهُۥ
جا کهسێك بیهوێت ڕێنموویی وهرگرێت، ئهوه یادی دهکات.
فِي صُحُفٖ مُّكَرَّمَةٖ ﴿13﴾فِي صُحُفٖ مُّكَرَّمَةٖ
(ئهو قورئانه) له چهندین لاپهڕهی بهڕێزو پیرۆزدا ههڵگیراوه و له (لوح المحفوظ) وهرگیراوه.
مَّرۡفُوعَةٖ مُّطَهَّرَةِۭ ﴿14﴾مَّرۡفُوعَةٖ مُّطَهَّرَةِۭ
که بهرزو بڵند و پاك و خاوێنن.
بِأَيۡدِي سَفَرَةٖ ﴿15﴾بِأَيۡدِي سَفَرَةٖ
بهدهستی فریشته نووسهرهکان.
كِرَامِۭ بَرَرَةٖ ﴿16﴾كِرَامِۭ بَرَرَةٖ
که بهڕێزو خواناس و ملکهچ و فهرمانبهرداران.
قُتِلَ ٱلۡإِنسَٰنُ مَآ أَكۡفَرَهُۥ ﴿17﴾قُتِلَ ٱلۡإِنسَٰنُ مَآ أَكۡفَرَهُۥ
ئهی ئادهمیزاد، بهکوشت بچیت، چهنده کافره، سپڵهیه، چهنده خوانهناس و یاخیه، یاخود بهکوشت چێت ئادهمیزاد چی وای لێکردووه که کافر بێت؟! چ پاساوێکی ههیه بۆ خوانهناسی و یاخی بوون.
مِنۡ أَيِّ شَيۡءٍ خَلَقَهُۥ ﴿18﴾مِنۡ أَيِّ شَيۡءٍ خَلَقَهُۥ
(بۆ بیرناکاتهوه) خوا لهچی دروستی کردووه؟!
مِن نُّطۡفَةٍ خَلَقَهُۥ فَقَدَّرَهُۥ ﴿19﴾مِن نُّطۡفَةٍ خَلَقَهُۥ فَقَدَّرَهُۥ
له نوتفهیهك (له خاڵێکی زۆر بچووك که به چاو نابینرێت) دروستی کردووه و ههموو ئهندامانی دهر و ناوی پێ بهخشیوه و ئهندازهگیری وردی له دروستکردنیدا ئهنجام داوه، (کات و شوێنی لهدایکبوونی و مردنی بۆ دیاری کردووه).
ثُمَّ ٱلسَّبِيلَ يَسَّرَهُۥ ﴿20﴾ثُمَّ ٱلسَّبِيلَ يَسَّرَهُۥ
لهوهودوا ژیانی بۆ ئاسان کردووه و سهرپشکی کردووه له پهیڕهوی کردنی ڕێگهی چاکه یان خراپه، ئیمان یان کوفر، (دوای ئهوهی که دهست نیشانی ههردووکیانی بۆ کردووه و سهرهنجامی ڕوون کردۆتهوه).
ثُمَّ أَمَاتَهُۥ فَأَقۡبَرَهُۥ ﴿21﴾ثُمَّ أَمَاتَهُۥ فَأَقۡبَرَهُۥ
لهوهودوا دهیمرێنێت و دهیخاته ناو گۆڕهوه.
ثُمَّ إِذَا شَآءَ أَنشَرَهُۥ ﴿22﴾ثُمَّ إِذَا شَآءَ أَنشَرَهُۥ
پاشان کاتێك بیهوێت زیندووی دهکاتهوه.
كَلَّا لَمَّا يَقۡضِ مَآ أَمَرَهُۥ ﴿23﴾كَلَّا لَمَّا يَقۡضِ مَآ أَمَرَهُۥ
بهڕاستی، ئهوهی که خوا فهرمانی پێداوه هێشتا ئادهمیزاد بهجێی نههێناوه.
فَلۡيَنظُرِ ٱلۡإِنسَٰنُ إِلَىٰ طَعَامِهِۦٓ ﴿24﴾فَلۡيَنظُرِ ٱلۡإِنسَٰنُ إِلَىٰ طَعَامِهِۦٓ
دهبا ئادهمیزاد سهیری خواردنهکهی بکات و سهرنجی بدات و بیری لێ بکاتهوه.
أَنَّا صَبَبۡنَا ٱلۡمَآءَ صَبّٗا ﴿25﴾أَنَّا صَبَبۡنَا ٱلۡمَآءَ صَبّٗا
بێگومان ئێمه ئاومان بۆ داباراندهوهته خوارهوه، چۆن دابارینێت.
ثُمَّ شَقَقۡنَا ٱلۡأَرۡضَ شَقّٗا ﴿26﴾ثُمَّ شَقَقۡنَا ٱلۡأَرۡضَ شَقّٗا
لهوهودوا زهویمان بۆ لهت لهت به چهکهرهی ناسکی ڕووهك.
فَأَنۢبَتۡنَا فِيهَا حَبّٗا ﴿27﴾فَأَنۢبَتۡنَا فِيهَا حَبّٗا
ئینجا دانهوێڵهمان تێادا ڕوواند.
وَعِنَبٗا وَقَضۡبٗا ﴿28﴾وَعِنَبٗا وَقَضۡبٗا
ههروهها ترێ و سهوزهمان.
وَزَيۡتُونٗا وَنَخۡلٗا ﴿29﴾وَزَيۡتُونٗا وَنَخۡلٗا
ههروهها زهیتوون و دارخورمایش.
وَحَدَآئِقَ غُلۡبٗا ﴿30﴾وَحَدَآئِقَ غُلۡبٗا
باخچهی دهورهدراو به دارخورما یان درهختی تر، یاخود باخی چڕو پڕ.
وَفَٰكِهَةٗ وَأَبّٗا ﴿31﴾وَفَٰكِهَةٗ وَأَبّٗا
جۆرهها میوه، هاوڕێ لهگهڵ ههموو ئهو گژو گیایانهی که خواکرده و ماڵات دهیخوات له لهوهڕگاکاندا.
مَّتَٰعٗا لَّكُمۡ وَلِأَنۡعَٰمِكُمۡ ﴿32﴾مَّتَٰعٗا لَّكُمۡ وَلِأَنۡعَٰمِكُمۡ
(ههموو ئهمانه ئامادهمان کردووه) تا خۆتان و ماڵاتهکانتان سوودی لێ وهربگرن.
فَإِذَا جَآءَتِ ٱلصَّآخَّةُ ﴿33﴾فَإِذَا جَآءَتِ ٱلصَّآخَّةُ
جا کاتێك قیامهت بهرپا بوو بههۆی دهنگێکی بههێزی گوێ کپ کهرهوه.
يَوۡمَ يَفِرُّ ٱلۡمَرۡءُ مِنۡ أَخِيهِ ﴿34﴾يَوۡمَ يَفِرُّ ٱلۡمَرۡءُ مِنۡ أَخِيهِ
ئهو ڕۆژه (هێنده سامناکه) برا لهدهست براکهی ههڵدێت و ڕادهکات و خۆی لێ دهشارێتهوه.
وَأُمِّهِۦ وَأَبِيهِ ﴿35﴾وَأُمِّهِۦ وَأَبِيهِ
ههروهها لهدهست دایك و باوکی...
وَصَٰحِبَتِهِۦ وَبَنِيهِ ﴿36﴾وَصَٰحِبَتِهِۦ وَبَنِيهِ
لهدهست هاوسهرو کوڕهکانی...
لِكُلِّ ٱمۡرِيٕٖ مِّنۡهُمۡ يَوۡمَئِذٖ شَأۡنٞ يُغۡنِيهِ ﴿37﴾لِكُلِّ ٱمۡرِيٕٖ مِّنۡهُمۡ يَوۡمَئِذٖ شَأۡنٞ يُغۡنِيهِ
لهو ڕۆژهدا ههرکهسێك لهوانه ئهوهنده سهرگهرمی کێشهی خۆیهتی، ناتوانێت فریای کهسی تر بکهوێت.
وُجُوهٞ يَوۡمَئِذٖ مُّسۡفِرَةٞ ﴿38﴾وُجُوهٞ يَوۡمَئِذٖ مُّسۡفِرَةٞ
لهو ڕۆژهدا ڕووخسارانێك گهش و جوان و ڕوون و شادن.
ضَاحِكَةٞ مُّسۡتَبۡشِرَةٞ ﴿39﴾ضَاحِكَةٞ مُّسۡتَبۡشِرَةٞ
دهم پێکهنینن، مژده و شادییان لێ دهدرهوشێتهوه.
وَوُجُوهٞ يَوۡمَئِذٍ عَلَيۡهَا غَبَرَةٞ ﴿40﴾وَوُجُوهٞ يَوۡمَئِذٍ عَلَيۡهَا غَبَرَةٞ
لهو ڕۆژهدا ڕووخسارانێکیش ههن که گژو تاڵ و تۆزاوی و پهست غهمگینن.
تَرۡهَقُهَا قَتَرَةٌ ﴿41﴾تَرۡهَقُهَا قَتَرَةٌ
دێزی و ڕهشی و تاریکی دایپۆشیوون.
أُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡكَفَرَةُ ٱلۡفَجَرَةُ ﴿42﴾أُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡكَفَرَةُ ٱلۡفَجَرَةُ
ئا ئهوانه بێ باوهڕو خوانهناس و تاوانبارو گوناهکارهکانن.
إِذَا ٱلشَّمۡسُ كُوِّرَتۡ ﴿1﴾إِذَا ٱلشَّمۡسُ كُوِّرَتۡ
کاتێك خۆر دهپێچرێتهوه و ڕووناکی نامێنێت.
وَإِذَا ٱلنُّجُومُ ٱنكَدَرَتۡ ﴿2﴾وَإِذَا ٱلنُّجُومُ ٱنكَدَرَتۡ
کاتێکیش ئهستێرهکان (له خولگهی خۆیان) دهترازێن و دهدهن بهیهکدا.
وَإِذَا ٱلۡجِبَالُ سُيِّرَتۡ ﴿3﴾وَإِذَا ٱلۡجِبَالُ سُيِّرَتۡ
کاتێك کێوهکان له شوێنی خۆیان ههڵدهکهنرێن و بهملاولادا دهبرێن.
وَإِذَا ٱلۡعِشَارُ عُطِّلَتۡ ﴿4﴾وَإِذَا ٱلۡعِشَارُ عُطِّلَتۡ
کاتێك حوشترانی ئاوس که تهمهنی باردارییان ده مانگه گوێیان پێنادرێت (بێگومان ئهو وشترانه لای عهرهب زۆر نازدارن).
وَإِذَا ٱلۡوُحُوشُ حُشِرَتۡ ﴿5﴾وَإِذَا ٱلۡوُحُوشُ حُشِرَتۡ
کاتێك گیانلهبهرانی کێوی و وهحشی و دڕنده به دهوری یهکدا کۆدهکرێنهوه (ئهوانیش دڕندایهتی خۆیانیان له بیر دهچێتهوه له سامناکی ئهو ڕۆژه).
وَإِذَا ٱلۡبِحَارُ سُجِّرَتۡ ﴿6﴾وَإِذَا ٱلۡبِحَارُ سُجِّرَتۡ
کاتێك دهریاکان گڕ دهدرێن (دیاره که تهقینهوهی ئهتۆمی ڕوودهدات و ئاوی دهریاکان دهبنهوه به هایدرۆجین و ئۆکسجین).
وَإِذَا ٱلنُّفُوسُ زُوِّجَتۡ ﴿7﴾وَإِذَا ٱلنُّفُوسُ زُوِّجَتۡ
کاتێك گیانی ههر کهس دهگهرێتهوه بۆ لاشهی و جووت دهبێتهوه لهگهڵیدا.
وَإِذَا ٱلۡمَوۡءُۥدَةُ سُئِلَتۡ ﴿8﴾وَإِذَا ٱلۡمَوۡءُۥدَةُ سُئِلَتۡ
کاتێك کچی زینده بهچاڵکراو پرسیاری لێدهکرێت.
بِأَيِّ ذَنۢبٖ قُتِلَتۡ ﴿9﴾بِأَيِّ ذَنۢبٖ قُتِلَتۡ
به چ گوناهێك، به چ تۆمهتێك کوژرا؟!
وَإِذَا ٱلصُّحُفُ نُشِرَتۡ ﴿10﴾وَإِذَا ٱلصُّحُفُ نُشِرَتۡ
کاتێك نامهی کردهوهکان واڵا دهکرێت.
وَإِذَا ٱلسَّمَآءُ كُشِطَتۡ ﴿11﴾وَإِذَا ٱلسَّمَآءُ كُشِطَتۡ
کاتێك ئاسمان لادهبرێن و دادهماڵرێن.
وَإِذَا ٱلۡجَحِيمُ سُعِّرَتۡ ﴿12﴾وَإِذَا ٱلۡجَحِيمُ سُعِّرَتۡ
کاتێك دۆزهخ دادهگیرسێت و تاودهدرێت.
وَإِذَا ٱلۡجَنَّةُ أُزۡلِفَتۡ ﴿13﴾وَإِذَا ٱلۡجَنَّةُ أُزۡلِفَتۡ
کاتێك بهههشت نزیك دهخرێتهوه (له خواناسان).
عَلِمَتۡ نَفۡسٞ مَّآ أَحۡضَرَتۡ ﴿14﴾عَلِمَتۡ نَفۡسٞ مَّآ أَحۡضَرَتۡ
ئیتر ئهو کاته ههرکهس دهزانێت چی ئاماده کردووه و چ توێشوویهکی پێیه.
فَلَآ أُقۡسِمُ بِٱلۡخُنَّسِ ﴿15﴾فَلَآ أُقۡسِمُ بِٱلۡخُنَّسِ
سوێند بهو ئهستێرانهی که پهنهان دهبن و ون دهبن لهچاو، یاخود بههۆی سوڕانهوهی زهوی و خۆیانهوه (بههۆی ههڵهاتنی خۆرهوه) ون دهبن.
ٱلۡجَوَارِ ٱلۡكُنَّسِ ﴿16﴾ٱلۡجَوَارِ ٱلۡكُنَّسِ
بهو ههسارانهی که پهنا دهگرن و دیار نامێنن.
وَٱلَّيۡلِ إِذَا عَسۡعَسَ ﴿17﴾وَٱلَّيۡلِ إِذَا عَسۡعَسَ
بهو شهوهی که دادێت و تاریکایهکهی ڕوومان تێدهکات.
وَٱلصُّبۡحِ إِذَا تَنَفَّسَ ﴿18﴾وَٱلصُّبۡحِ إِذَا تَنَفَّسَ
به بهرهبهیان که پشووی تێدێت، وهکو زیندهوهرێك ئاهی تێدێتهوه و دهست دهکات به ههناسهدان و ژیان و ڕووناکیهکهی دهردهکهوێت.
إِنَّهُۥ لَقَوۡلُ رَسُولٖ كَرِيمٖ ﴿19﴾إِنَّهُۥ لَقَوۡلُ رَسُولٖ كَرِيمٖ
(سوێند بهوانه ههمووی) بهڕاستی، بێ دوودڵی ئهم قورئانه لهزاری نێردراوێکی بهڕێزهوهیه (که جوبرهئیله).
ذِي قُوَّةٍ عِندَ ذِي ٱلۡعَرۡشِ مَكِينٖ ﴿20﴾ذِي قُوَّةٍ عِندَ ذِي ٱلۡعَرۡشِ مَكِينٖ
خاوهنی هێزو دهسهڵاته و لای خاوهنی عهرش، فریشتهیهکی پایهداره.
مُّطَاعٖ ثَمَّ أَمِينٖ ﴿21﴾مُّطَاعٖ ثَمَّ أَمِينٖ
فهرمانڕهوایه لهوێ، ههروهها ئهمین و دڵسۆزه له کارهکانیدا.
وَمَا صَاحِبُكُم بِمَجۡنُونٖ ﴿22﴾وَمَا صَاحِبُكُم بِمَجۡنُونٖ
دڵنیابن که هاورێکهتان { محمد (صلی الله علیه وسلم) } شێت نیه و (لهکهماڵی ژیریدایه).
وَلَقَدۡ رَءَاهُ بِٱلۡأُفُقِ ٱلۡمُبِينِ ﴿23﴾وَلَقَدۡ رَءَاهُ بِٱلۡأُفُقِ ٱلۡمُبِينِ
بێگومان محمد (صلی الله علیه وسلم) جوبرهئیلی بینی به ئاشکرا له ئاسۆی نومایاندا.
وَمَا هُوَ عَلَى ٱلۡغَيۡبِ بِضَنِينٖ ﴿24﴾وَمَا هُوَ عَلَى ٱلۡغَيۡبِ بِضَنِينٖ
ههرچی پێ دهگات، له جیهانی نهێنی و شاراوهکانهوه، لێتان ناشارێتهوه و ڕاستیتان پێ ڕادهگهیهنێت چونکه ههرگیز له گهیاندنی پهیامهکهیدا ڕژدو ڕهزیل نیه.
وَمَا هُوَ بِقَوۡلِ شَيۡطَٰنٖ رَّجِيمٖ ﴿25﴾وَمَا هُوَ بِقَوۡلِ شَيۡطَٰنٖ رَّجِيمٖ
ئهم قورئانه گوفتاری شهیتانی نهفرین لێکراو نیه.
فَأَيۡنَ تَذۡهَبُونَ ﴿26﴾فَأَيۡنَ تَذۡهَبُونَ
ئیتر بۆ کوێ دهچن؟ ڕوو دهکهنه کوێ؟ ڕوو دهکهنه کێ؟
إِنۡ هُوَ إِلَّا ذِكۡرٞ لِّلۡعَٰلَمِينَ ﴿27﴾إِنۡ هُوَ إِلَّا ذِكۡرٞ لِّلۡعَٰلَمِينَ
ئهم قورئانه تهنها یادخهرهوهیه بۆ سهرجهم دانیشتووانی زهوی (بۆ پهری و ئادهمیزاد له ههموو سهردهمهکاندا).
لِمَن شَآءَ مِنكُمۡ أَن يَسۡتَقِيمَ ﴿28﴾لِمَن شَآءَ مِنكُمۡ أَن يَسۡتَقِيمَ
بۆ ئهوانهتان که دهیانهوێت ڕێبازی ڕاست و دروست بگرنهبهر.
وَمَا تَشَآءُونَ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿29﴾وَمَا تَشَآءُونَ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ
ویستی ئێوهش نایهته دێته دی مهگهر کاتێك خوای پهروهردگاری جیهانیان بیهوێت، (ههرکهس ویستی خێری ههبێت خوای گهوره سهربهرستی لێ زهوت ناکات، لهگهڵ ئهوهشدا ههر ئهوه پێش دێت که ویستی خوای لهسهره و توانای تێگهیشتنمان له نهێنی و شاراوهکان زۆر سنوورداره).
إِذَا ٱلسَّمَآءُ ٱنفَطَرَتۡ ﴿1﴾إِذَا ٱلسَّمَآءُ ٱنفَطَرَتۡ
کاتێك ئاسمان لهت لهت و پارچه پارچه دهبێت.
وَإِذَا ٱلۡكَوَاكِبُ ٱنتَثَرَتۡ ﴿2﴾وَإِذَا ٱلۡكَوَاكِبُ ٱنتَثَرَتۡ
کاتێك ئهستێره و ههسارهکان پهرش و بلاو دهبنهوه و ورد و خاش دهبن.
وَإِذَا ٱلۡبِحَارُ فُجِّرَتۡ ﴿3﴾وَإِذَا ٱلۡبِحَارُ فُجِّرَتۡ
کاتێك دهریاکان دهتهقێنرێنهوه.
وَإِذَا ٱلۡقُبُورُ بُعۡثِرَتۡ ﴿4﴾وَإِذَا ٱلۡقُبُورُ بُعۡثِرَتۡ
کاتێك که گۆرهکان ژێره و ژوور دهکرێن (مردووهکانی ناویان دههێنرێنه دهرهوه و زیندوو دهکرێنهوه).
عَلِمَتۡ نَفۡسٞ مَّا قَدَّمَتۡ وَأَخَّرَتۡ ﴿5﴾عَلِمَتۡ نَفۡسٞ مَّا قَدَّمَتۡ وَأَخَّرَتۡ
ئهوسا ههرکهس دهزانێت چی پێشخستووه و چی دواخستووه، چی دهستپێشکهری کردووه و چیشی هێشتۆتهوه (له کارو کردهوهی چاك، یان خراپ که خهڵکی دوای خۆی چاویان لێ کردووه).
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلۡإِنسَٰنُ مَا غَرَّكَ بِرَبِّكَ ٱلۡكَرِيمِ ﴿6﴾يَـٰٓأَيُّهَا ٱلۡإِنسَٰنُ مَا غَرَّكَ بِرَبِّكَ ٱلۡكَرِيمِ
ئهی ئینسان!! تۆ چی وای لێکردویت که سهرکهش بیت بهرامبهر پهروهردگاری میهرهبان و بهڕێزت؟ چی وای لێکردویت که وهکو پێویست قهدری نهزانیت؟ (نافهرمان و یاخی بیت؟).
ٱلَّذِي خَلَقَكَ فَسَوَّىٰكَ فَعَدَلَكَ ﴿7﴾ٱلَّذِي خَلَقَكَ فَسَوَّىٰكَ فَعَدَلَكَ
(بهمهرجێك) ئهو پهروهردگاره تۆی دروست کردووه، به ڕێكوپێکترین شێوه، بهجوانترین شێواز (ئهندامهکان ههموو لهشوێنی تایبهتی خۆیاندا دانراون که بتوانن کارو فرنانی خۆیان بهچاکی ئهنجام بدهن و ئهو ئهندامانهش که جووتن قهباره و درێژی و شێوهیان چوونیهکه، جگه لهوهی که یارمهتی و تهباییهکی تهواو ههیه لهنێوانیاندا و ههمووان هاوکارن).
فِيٓ أَيِّ صُورَةٖ مَّا شَآءَ رَكَّبَكَ ﴿8﴾فِيٓ أَيِّ صُورَةٖ مَّا شَآءَ رَكَّبَكَ
لهههر شێوه و شێوازێكدا که ویستوویهتی تۆی ڕێکخستووه و ئهندامهکانتی بهیهکهوه لکاندووه.
كَلَّا بَلۡ تُكَذِّبُونَ بِٱلدِّينِ ﴿9﴾كَلَّا بَلۡ تُكَذِّبُونَ بِٱلدِّينِ
واز بهێنن له بێ ئاگایی، (نهدهبوو وابێت بهرامبهر ئهو پهروهردگاره جوانکارهت، سهرهڕای ئهو ههموو ڕوون کردنهوانه) بهڵکو بڕوا بهڕۆژی پاداشت ناکهن!!
وَإِنَّ عَلَيۡكُمۡ لَحَٰفِظِينَ ﴿10﴾وَإِنَّ عَلَيۡكُمۡ لَحَٰفِظِينَ
بێگومان ئێوه چاودێرتان لهسهر دانراوه.
كِرَامٗا كَٰتِبِينَ ﴿11﴾كِرَامٗا كَٰتِبِينَ
له فریشته بهڕێزه تۆمارکارهکان.
يَعۡلَمُونَ مَا تَفۡعَلُونَ ﴿12﴾يَعۡلَمُونَ مَا تَفۡعَلُونَ
که ئاگاو زانان بهههوو ئهو کردهوه و ڕهفتارانهی که ئهنجامی دهدهن.
إِنَّ ٱلۡأَبۡرَارَ لَفِي نَعِيمٖ ﴿13﴾إِنَّ ٱلۡأَبۡرَارَ لَفِي نَعِيمٖ
(سهرئهنجام) بهڕاستی چاکان، خواناسان لهناو نازو نیعمهتدا ژیانی پڕ له شادی و خۆشی دهبهنهسهر.
وَإِنَّ ٱلۡفُجَّارَ لَفِي جَحِيمٖ ﴿14﴾وَإِنَّ ٱلۡفُجَّارَ لَفِي جَحِيمٖ
بێگومان تاوانبارو تاوانکارهکانیش لهناو دۆزهخدا ژیانی پڕ له ئێش و ئازار دهبهنهسهر.
يَصۡلَوۡنَهَا يَوۡمَ ٱلدِّينِ ﴿15﴾يَصۡلَوۡنَهَا يَوۡمَ ٱلدِّينِ
که له ڕۆژی قیامهتدا دهخرێنه ناوی و دووچاری دهبن.
وَمَا هُمۡ عَنۡهَا بِغَآئِبِينَ ﴿16﴾وَمَا هُمۡ عَنۡهَا بِغَآئِبِينَ
لهناویدا ئهوان بههیچ شێوهیهك ڕزگاریان نابێت و ناتوانن لێی دووربکهنهوه و خۆیانی لێ بشارنهوه.
وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا يَوۡمُ ٱلدِّينِ ﴿17﴾وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا يَوۡمُ ٱلدِّينِ
جا تۆ ئهی ئینسان چووزانیت ڕۆژی قیامهت چیه و چۆنه؟!
ثُمَّ مَآ أَدۡرَىٰكَ مَا يَوۡمُ ٱلدِّينِ ﴿18﴾ثُمَّ مَآ أَدۡرَىٰكَ مَا يَوۡمُ ٱلدِّينِ
پاشان تۆ چووزانیت ئهو ڕۆژه چۆن ڕۆژێکه، (چهند سهخته، چهند سامناکه، چهنده پڕ له مهینهته).
يَوۡمَ لَا تَمۡلِكُ نَفۡسٞ لِّنَفۡسٖ شَيۡـٔٗاۖ وَٱلۡأَمۡرُ يَوۡمَئِذٖ لِّلَّهِ ﴿19﴾يَوۡمَ لَا تَمۡلِكُ نَفۡسٞ لِّنَفۡسٖ شَيۡـٔٗاۖ وَٱلۡأَمۡرُ يَوۡمَئِذٖ لِّلَّهِ
ئهو ڕۆژه کهس فریای کهس ناکهوێت، کهس هیچ شتێکی له دهست نایهت بۆ کهسانی تر، ئهو ڕۆژه ههموو شتێك بهدهست خوایه، فهرمان تهنها فهرمانی پهروهردگاری دادپهروهره.
وَيۡلٞ لِّلۡمُطَفِّفِينَ ﴿1﴾وَيۡلٞ لِّلۡمُطَفِّفِينَ
هاوارو ئاهو ناڵه بۆ تهرازووبازهکان، بۆ ئهوانهی که لهکێشان و پێواندا لهکڕین و فرۆشتندا تهرازوو بازی و فێڵ دهکهن (یان له ههڵسهنگاندنی خهڵکیدا ڕاست ناڵێن).
ٱلَّذِينَ إِذَا ٱكۡتَالُواْ عَلَى ٱلنَّاسِ يَسۡتَوۡفُونَ ﴿2﴾ٱلَّذِينَ إِذَا ٱكۡتَالُواْ عَلَى ٱلنَّاسِ يَسۡتَوۡفُونَ
ئهوانهی کاتێك شت له خهڵکی دهکڕن به تهواوی، به زیادهوه ڵێیان وهردهگرن.
وَإِذَا كَالُوهُمۡ أَو وَّزَنُوهُمۡ يُخۡسِرُونَ ﴿3﴾وَإِذَا كَالُوهُمۡ أَو وَّزَنُوهُمۡ يُخۡسِرُونَ
بهڵام کاتێك شتیان بۆ دهپێون یان دهکێشن لێی دهدزنهوه و کهمیان دهدهنێ و فێڵیان لێدهکهن.
أَلَا يَظُنُّ أُوْلَـٰٓئِكَ أَنَّهُم مَّبۡعُوثُونَ ﴿4﴾أَلَا يَظُنُّ أُوْلَـٰٓئِكَ أَنَّهُم مَّبۡعُوثُونَ
ئایا ئهوانه گومان نابهن که بهڕاستی زیندوو دهکرێنهوه (تا سهرئهنجامی خیانهت و فێڵیان وهربگرن).
لِيَوۡمٍ عَظِيمٖ ﴿5﴾لِيَوۡمٍ عَظِيمٖ
بۆ ڕۆژێکی زۆر سامناک و ترسناک و گهوره.
يَوۡمَ يَقُومُ ٱلنَّاسُ لِرَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿6﴾يَوۡمَ يَقُومُ ٱلنَّاسُ لِرَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ
ئهو ڕۆژهی که ههموو خهڵکی به پێوه دهوهستن لهبهردهم دهسهڵاتی پهروهردگاری جیهانیاندا.
كَلَّآ إِنَّ كِتَٰبَ ٱلۡفُجَّارِ لَفِي سِجِّينٖ ﴿7﴾كَلَّآ إِنَّ كِتَٰبَ ٱلۡفُجَّارِ لَفِي سِجِّينٖ
واز بهێنن له تهرازووبازی، چونکه بهڕاستی نامهی کردهوهی تاوانباران له (سجین) دایه.
وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا سِجِّينٞ ﴿8﴾وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا سِجِّينٞ
جا تۆ چووزانی (سجین) چیه؟
كِتَٰبٞ مَّرۡقُومٞ ﴿9﴾كِتَٰبٞ مَّرۡقُومٞ
نامهیهکی (دیاری و ئاشکرایه ههر بهڕواڵهتیدا دیاره که خێری تیادا نیه)، مۆرکراوو لۆک کراویشه.
وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ ﴿10﴾وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ
هاوارو ئاهوناڵه لهو ڕۆژهدا بۆ ئهوانهی بڕوایان نیه و، بهرنامهی خوا بهدرۆ دهزانن.
ٱلَّذِينَ يُكَذِّبُونَ بِيَوۡمِ ٱلدِّينِ ﴿11﴾ٱلَّذِينَ يُكَذِّبُونَ بِيَوۡمِ ٱلدِّينِ
ئهوانهی که بڕوایان به ڕۆژی قیامهت و زیندوو بوونهوه نیه و ههمیشه بهدرۆی دهزانن.
وَمَا يُكَذِّبُ بِهِۦٓ إِلَّا كُلُّ مُعۡتَدٍ أَثِيمٍ ﴿12﴾وَمَا يُكَذِّبُ بِهِۦٓ إِلَّا كُلُّ مُعۡتَدٍ أَثِيمٍ
کهسیش بهرپا بوونی ئهو ڕۆژه بهدرۆ نازانێت، مهگهر ههموو ستهمکارێکی گوناهبار نهبێت.
إِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِ ءَايَٰتُنَا قَالَ أَسَٰطِيرُ ٱلۡأَوَّلِينَ ﴿13﴾إِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِ ءَايَٰتُنَا قَالَ أَسَٰطِيرُ ٱلۡأَوَّلِينَ
ئهوجۆره کهسانهی کاتێک ئایهت و فهرمانهکانی ئێمهیان بهسهردا دهخوێنرێتهوه، دهڵێن: ئهمه ئهفسانهی پێشینانه و (بهسهرچووه)...!!
كَلَّاۖ بَلۡۜ رَانَ عَلَىٰ قُلُوبِهِم مَّا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ ﴿14﴾كَلَّاۖ بَلۡۜ رَانَ عَلَىٰ قُلُوبِهِم مَّا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ
نهخێر، وانیه (ئهو نهفامانه تێناگهن و داناچڵهکێن) بهڵکو دڵیان ژهنگی هێناوهو چڵکی گوناه دایپۆشیوه له سهرهنجامی ئهو کاروکردهوانهی که دهیانکرد.
كَلَّآ إِنَّهُمۡ عَن رَّبِّهِمۡ يَوۡمَئِذٖ لَّمَحۡجُوبُونَ ﴿15﴾كَلَّآ إِنَّهُمۡ عَن رَّبِّهِمۡ يَوۡمَئِذٖ لَّمَحۡجُوبُونَ
نهخێڕ، ڕزگاربوونیان نیه، چونکه بهڕاستی ئهو ڕۆژه بهربهست ههیه لهنێوان تاوانباران و پهروهردگاریاندا و بێ بهش دهبن لهبینینی ئهو زاته.
ثُمَّ إِنَّهُمۡ لَصَالُواْ ٱلۡجَحِيمِ ﴿16﴾ثُمَّ إِنَّهُمۡ لَصَالُواْ ٱلۡجَحِيمِ
لهوهودوا بێگومان دهخرێنه ناو ئاگری دۆزهخهوه.
ثُمَّ يُقَالُ هَٰذَا ٱلَّذِي كُنتُم بِهِۦ تُكَذِّبُونَ ﴿17﴾ثُمَّ يُقَالُ هَٰذَا ٱلَّذِي كُنتُم بِهِۦ تُكَذِّبُونَ
پاشان پێیان دهوترێت: ئائهمه ئهو شوێنهیه که بڕواتان پێی نهبوو بهڕاستتان نهدهزانی.
كَلَّآ إِنَّ كِتَٰبَ ٱلۡأَبۡرَارِ لَفِي عِلِّيِّينَ ﴿18﴾كَلَّآ إِنَّ كِتَٰبَ ٱلۡأَبۡرَارِ لَفِي عِلِّيِّينَ
نهخێر (دهستهی سهرفرازان دوورن لهو تهنگانهیه) بهڵکو نامهی کردهوهکانیان، دۆسیهی ڕهفتاریان وا له شوێنه بهرزو بڵندهکاندا.
وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا عِلِّيُّونَ ﴿19﴾وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا عِلِّيُّونَ
جا تۆ چووزانی (علیون) چیهو چۆنه.
كِتَٰبٞ مَّرۡقُومٞ ﴿20﴾كِتَٰبٞ مَّرۡقُومٞ
نامهیهکی (دیارو ئاشکرایه، ههر به ڕواڵهتیدا دیاره که خاوهنی سهرفرازو بهختهوهره) مۆرکراوو لۆک کراویشه.
يَشۡهَدُهُ ٱلۡمُقَرَّبُونَ ﴿21﴾يَشۡهَدُهُ ٱلۡمُقَرَّبُونَ
ئهو نامهیه فریشته نزیکه بهڕێزهکانی لای خوا دهیکهنهوهو (بهسهرسامی و خۆشیهوه سهرنجی چاکه و خواپهرستی چاکان دهدهن و) شایهتی لهسهر دهدهن.
إِنَّ ٱلۡأَبۡرَارَ لَفِي نَعِيمٍ ﴿22﴾إِنَّ ٱلۡأَبۡرَارَ لَفِي نَعِيمٍ
بهڕاستی چاکان، خواناسان لهناو نازو نیعمهتدا ژیانی خۆشی و شادی دهبهنه سهر.
عَلَى ٱلۡأَرَآئِكِ يَنظُرُونَ ﴿23﴾عَلَى ٱلۡأَرَآئِكِ يَنظُرُونَ
لهسهر کورسی و قهنهفه ڕازاوهکان تهماشای دهوروبهری خۆیان دهکهن (سهرنجی دیمهنی جوان و باخات و باخچه و گوڵ و گوڵزارو تاڤگه و ڕووبارو نازو نیعمهته نهبڕاوه و بێشومارهکان دهدهن).
تَعۡرِفُ فِي وُجُوهِهِمۡ نَضۡرَةَ ٱلنَّعِيمِ ﴿24﴾تَعۡرِفُ فِي وُجُوهِهِمۡ نَضۡرَةَ ٱلنَّعِيمِ
خۆشی و خۆشگوزهرانی ناسک پهروهری له ڕووخساریاندا دهبینیت.
يُسۡقَوۡنَ مِن رَّحِيقٖ مَّخۡتُومٍ ﴿25﴾يُسۡقَوۡنَ مِن رَّحِيقٖ مَّخۡتُومٍ
شهرابێکیان پێشکهش دهکرێت، که پاک و سهرمۆره.
خِتَٰمُهُۥ مِسۡكٞۚ وَفِي ذَٰلِكَ فَلۡيَتَنَافَسِ ٱلۡمُتَنَٰفِسُونَ ﴿26﴾خِتَٰمُهُۥ مِسۡكٞۚ وَفِي ذَٰلِكَ فَلۡيَتَنَافَسِ ٱلۡمُتَنَٰفِسُونَ
که نۆشکرا بۆنی میسک ئهو ناوه پڕدهکات، (پێچهوانهی شهرابی دنیایه که بخۆرو دهوروبهریش بۆگهن دهکات)، جا با له پێناوی ئهوهدا پێشبڕکێکهران پێشبڕکێ بکهن.
وَمِزَاجُهُۥ مِن تَسۡنِيمٍ ﴿27﴾وَمِزَاجُهُۥ مِن تَسۡنِيمٍ
ههروهها ئهو شهرابه ئاوێتهکهی له (تسنیم)ه.
عَيۡنٗا يَشۡرَبُ بِهَا ٱلۡمُقَرَّبُونَ ﴿28﴾عَيۡنٗا يَشۡرَبُ بِهَا ٱلۡمُقَرَّبُونَ
(تسنیم) یش سهرچاوهیهکه تهنها خۆشهویستان و نزیککراوهکان لێی دهخۆنهوه.
إِنَّ ٱلَّذِينَ أَجۡرَمُواْ كَانُواْ مِنَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ يَضۡحَكُونَ ﴿29﴾إِنَّ ٱلَّذِينَ أَجۡرَمُواْ كَانُواْ مِنَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ يَضۡحَكُونَ
بێگومان ئهوانهی که تاوانیان دهکرد گاڵتهیان به ئیمانداران دههات و پێیان پێدهکهنین.
وَإِذَا مَرُّواْ بِهِمۡ يَتَغَامَزُونَ ﴿30﴾وَإِذَا مَرُّواْ بِهِمۡ يَتَغَامَزُونَ
کاتێکیش بهلایاندا تێپهڕ بوونایه دهیانکرده چپهچپ و سرته سرت و به چاو ئیشارهتیان دهکرد.
وَإِذَا ٱنقَلَبُوٓاْ إِلَىٰٓ أَهۡلِهِمُ ٱنقَلَبُواْ فَكِهِينَ ﴿31﴾وَإِذَا ٱنقَلَبُوٓاْ إِلَىٰٓ أَهۡلِهِمُ ٱنقَلَبُواْ فَكِهِينَ
کاتێکیش دهگهڕانهوه بۆ باڵهوه، بهدهم پێکهنین و گاڵتهوه دهگهڕانهوه (ههر باسیان دهکردن)...
وَإِذَا رَأَوۡهُمۡ قَالُوٓاْ إِنَّ هَـٰٓؤُلَآءِ لَضَآلُّونَ ﴿32﴾وَإِذَا رَأَوۡهُمۡ قَالُوٓاْ إِنَّ هَـٰٓؤُلَآءِ لَضَآلُّونَ
کاتێکیش ئیمانداران دهبیننهوه، دهڵێن: بهڕاستی ئهوانه گومران و لهڕێگهی باو وباپیران لایانداوه!!
وَمَآ أُرۡسِلُواْ عَلَيۡهِمۡ حَٰفِظِينَ ﴿33﴾وَمَآ أُرۡسِلُواْ عَلَيۡهِمۡ حَٰفِظِينَ
خۆ ئهو خوانهناسانه ڕهوانه نهکراون تا چاودێربن بهسهر ئیماندارانهوه.
فَٱلۡيَوۡمَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مِنَ ٱلۡكُفَّارِ يَضۡحَكُونَ ﴿34﴾فَٱلۡيَوۡمَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مِنَ ٱلۡكُفَّارِ يَضۡحَكُونَ
(ئهمڕۆ ئیتر نۆرهی ئیماندارانه) جا ئهمڕۆ ئهوانهی باوهڕدار بوون بهکافران پێدهکهنن.
عَلَى ٱلۡأَرَآئِكِ يَنظُرُونَ ﴿35﴾عَلَى ٱلۡأَرَآئِكِ يَنظُرُونَ
لهسهر کورسی و قهنهفه (ڕازاوهکان) تهماشا دهکهن (دۆزهخیهکان دهبینن لهسهر شاشهی تایبهتی پێیان دهڵێن):
هَلۡ ثُوِّبَ ٱلۡكُفَّارُ مَا كَانُواْ يَفۡعَلُونَ ﴿36﴾هَلۡ ثُوِّبَ ٱلۡكُفَّارُ مَا كَانُواْ يَفۡعَلُونَ
باشه ئایا کافران پاداشتی ئهوهی که دهیانکرد درانهوه؟!
إِذَا ٱلسَّمَآءُ ٱنشَقَّتۡ ﴿1﴾إِذَا ٱلسَّمَآءُ ٱنشَقَّتۡ
کاتێك دێت ئاسمان لهت و پهت دهبێت.
وَأَذِنَتۡ لِرَبِّهَا وَحُقَّتۡ ﴿2﴾وَأَذِنَتۡ لِرَبِّهَا وَحُقَّتۡ
گوێڕایهڵی فهرمانی پهروهردگاری دهبێت، حهق وایه و پێویسته لهسهری ئاوا فهرمانبهردار بێت.
وَإِذَا ٱلۡأَرۡضُ مُدَّتۡ ﴿3﴾وَإِذَا ٱلۡأَرۡضُ مُدَّتۡ
ههروهها کاتێك دێت زهویش پان و بهرین دهبێتهوه (تا جێگهی ههمووانی لهسهر ببێتهوه، که ئهمه ئاماژهیه، بۆ تهخت بوونی).
وَأَلۡقَتۡ مَا فِيهَا وَتَخَلَّتۡ ﴿4﴾وَأَلۡقَتۡ مَا فِيهَا وَتَخَلَّتۡ
ههرچی لهناویدا ههیه فڕێی دهداته سهر ڕووکاری و خۆی خاڵی دهکات.
وَأَذِنَتۡ لِرَبِّهَا وَحُقَّتۡ ﴿5﴾وَأَذِنَتۡ لِرَبِّهَا وَحُقَّتۡ
گوێڕایهڵی فهرمانی پهروهردگاری دهبێت، حهق وایه و پێویسته لهسهری ئاوا فهرمانبهردار بێت.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلۡإِنسَٰنُ إِنَّكَ كَادِحٌ إِلَىٰ رَبِّكَ كَدۡحٗا فَمُلَٰقِيهِ ﴿6﴾يَـٰٓأَيُّهَا ٱلۡإِنسَٰنُ إِنَّكَ كَادِحٌ إِلَىٰ رَبِّكَ كَدۡحٗا فَمُلَٰقِيهِ
ئهی ئینسان بهڕاستی تۆ خۆت زۆر ماندوو دهکهیت، زۆر ڕهنج و زهحمهت دهکێشیت، سهرئهنجامیش دهبێ بگهڕێیتهوه بۆ لای پهروهردگارت (تا پاداشتی ڕهنج و ههوڵهکهت وهربگریت).
فَأَمَّا مَنۡ أُوتِيَ كِتَٰبَهُۥ بِيَمِينِهِۦ ﴿7﴾فَأَمَّا مَنۡ أُوتِيَ كِتَٰبَهُۥ بِيَمِينِهِۦ
جا ئهوهی دۆسیهی کردهوهکانی درایه دهستی ڕاستی...
فَسَوۡفَ يُحَاسَبُ حِسَابٗا يَسِيرٗا ﴿8﴾فَسَوۡفَ يُحَاسَبُ حِسَابٗا يَسِيرٗا
ئهوه لهمهودا لێپرسینهوهیهکی زۆر ئاسانی لهگهڵدا دهکرێت.
وَيَنقَلِبُ إِلَىٰٓ أَهۡلِهِۦ مَسۡرُورٗا ﴿9﴾وَيَنقَلِبُ إِلَىٰٓ أَهۡلِهِۦ مَسۡرُورٗا
بهدڵی خۆش و ڕووی خۆشهوه دهگهڕێتهوه بۆ ناو کهسوکاری چاکو خواناسی، بۆ ناو ئیمانداران (سهرهڕای حۆری و غلمان و ولدان).
وَأَمَّا مَنۡ أُوتِيَ كِتَٰبَهُۥ وَرَآءَ ظَهۡرِهِۦ ﴿10﴾وَأَمَّا مَنۡ أُوتِيَ كِتَٰبَهُۥ وَرَآءَ ظَهۡرِهِۦ
(بهڵام) ئهوهی دۆسیهی کردهوهکانی له پشتیهوه درایه دهستی.
فَسَوۡفَ يَدۡعُواْ ثُبُورٗا ﴿11﴾فَسَوۡفَ يَدۡعُواْ ثُبُورٗا
ئهوه لهمهولا هاوارو دادی لێبهرزدبێتهوه و دهڵێت: خوایه مهرگ، خوایه بمکوژه، خوا لهناوم بهره.
وَيَصۡلَىٰ سَعِيرًا ﴿12﴾وَيَصۡلَىٰ سَعِيرًا
دهخرێته ناو دۆزهخ.
إِنَّهُۥ كَانَ فِيٓ أَهۡلِهِۦ مَسۡرُورًا ﴿13﴾إِنَّهُۥ كَانَ فِيٓ أَهۡلِهِۦ مَسۡرُورًا
چونکه بهڕاستی ئهو جۆره کهسه کاتی خۆی لهناو ماڵ و خێزانیدا بهکهیف و ئاههنگی ناشهرعی، به بهرپاکردنی سفرهو خوانی حهرام دڵی خۆش بوو (مهبهستی ڕابواردنی حهرام بوو).
إِنَّهُۥ ظَنَّ أَن لَّن يَحُورَ ﴿14﴾إِنَّهُۥ ظَنَّ أَن لَّن يَحُورَ
بڕوای وابوو که ههرگیز زیندوو بوونهوه و گهڕانهوه و لێپرسینهوه نیه.
بَلَىٰٓۚ إِنَّ رَبَّهُۥ كَانَ بِهِۦ بَصِيرٗا ﴿15﴾بَلَىٰٓۚ إِنَّ رَبَّهُۥ كَانَ بِهِۦ بَصِيرٗا
نهخێر بهگومانی ئهو نهبوو، پهروهردگاری چاك ئاگاداری کارو کردهوهکانی بوو و دهیبینی چی دهکات.
فَلَآ أُقۡسِمُ بِٱلشَّفَقِ ﴿16﴾فَلَآ أُقۡسِمُ بِٱلشَّفَقِ
سوێندم (بهو کاتهی دوای خۆرئاوا بوون) ئاسۆ سوور ههڵدهگهڕێت.
وَٱلَّيۡلِ وَمَا وَسَقَ ﴿17﴾وَٱلَّيۡلِ وَمَا وَسَقَ
به شهوو ئهوهی که کۆی دهکاتهوه (شهوگار ئادهمیزاد لهماڵی خۆیدا و، گیانداران له شوێنی خۆیان و باڵندهکان له هێلانهکانیاندا کۆدهکاتهوه).
وَٱلۡقَمَرِ إِذَا ٱتَّسَقَ ﴿18﴾وَٱلۡقَمَرِ إِذَا ٱتَّسَقَ
بهمانگی چواردهش کاتێك تێرو تهواوو گهوره و درهخشان دهبێت.
لَتَرۡكَبُنَّ طَبَقًا عَن طَبَقٖ ﴿19﴾لَتَرۡكَبُنَّ طَبَقًا عَن طَبَقٖ
ئێوه تێدهپهڕن و گۆڕانکاری و حاڵاتی زۆرتان بهسهردێت (بۆ نموونه: له مناڵی، بۆ لاوی، بۆ پیری، بۆ مهرگ، بۆ بهرزهخ، بۆ قیامهت، لهوهودواش بۆ بهههشت یان دۆزهخ)، یاخود له ساغی، بۆ نهخۆشی یان بهپێچهوانهوه.. له ههژاریی، بۆ دهوڵهمهندی یان پێچهوانهوه، له قیامهتیشدا له بهههشتدا ئیمانداران بهردهوام بهرهو تهواوترو چاکتر دهبرێن).
فَمَا لَهُمۡ لَا يُؤۡمِنُونَ ﴿20﴾فَمَا لَهُمۡ لَا يُؤۡمِنُونَ
کهواته، ئهو خوانهناسانه چیانه و بۆچی ئیمان ناهێنن؟
وَإِذَا قُرِئَ عَلَيۡهِمُ ٱلۡقُرۡءَانُ لَا يَسۡجُدُونَۤ۩ ﴿21﴾وَإِذَا قُرِئَ عَلَيۡهِمُ ٱلۡقُرۡءَانُ لَا يَسۡجُدُونَۤ۩
کاتێک قورئانیش بهسهریاندا دهخوێنرێتهوه، سوژده نابهن و ملکهچ نابن؟
بَلِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ يُكَذِّبُونَ ﴿22﴾بَلِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ يُكَذِّبُونَ
دیاره که بێ باوهڕان بهردهوام ڕاستیهکان بهدرۆ دهزانن، بهڵکو باوهڕی پێناکهن.
وَٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِمَا يُوعُونَ ﴿23﴾وَٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِمَا يُوعُونَ
خوایش چاک ئاگاو زانایه بهوهی که له دڵ و دهروونیاندا شاردوویانهتهوه (له بوغزو کینه و پیلان، دژی ئیسلام و موسڵمانان).
فَبَشِّرۡهُم بِعَذَابٍ أَلِيمٍ ﴿24﴾فَبَشِّرۡهُم بِعَذَابٍ أَلِيمٍ
(کهواته)، مژدهی ئازارو سزایهکی بهئێشیان پێ بده!!
إِلَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ لَهُمۡ أَجۡرٌ غَيۡرُ مَمۡنُونِۭ ﴿25﴾إِلَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ لَهُمۡ أَجۡرٌ غَيۡرُ مَمۡنُونِۭ
جگه لهوانهی که ئیمان و باوهڕیان هێناوه و کارو کردهوهی چاکیان ئهنجامداوه، پاداشتی نهبڕاوه و بێ منهت چاوهڕێیانه.
وَٱلسَّمَآءِ ذَاتِ ٱلۡبُرُوجِ ﴿1﴾وَٱلسَّمَآءِ ذَاتِ ٱلۡبُرُوجِ
سوێند به ئاسمانی خاوهن ئهستیره و ههسارهی گهوره...
وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡمَوۡعُودِ ﴿2﴾وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡمَوۡعُودِ
بهو ڕۆژهی که بهڵێن دراوه پێش بێت (واته ڕۆژی قیامهت)...
وَشَاهِدٖ وَمَشۡهُودٖ ﴿3﴾وَشَاهِدٖ وَمَشۡهُودٖ
بهشایهت و شایهتی لهسهردراوه، یاخود به شایهت و بینراوهکان، (تاوانباران ئامادهن و ههرچی ئهنجامیانداوه تۆمار کراوه لهسهریان).
قُتِلَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡأُخۡدُودِ ﴿4﴾قُتِلَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡأُخۡدُودِ
بهکوشت چن، نهفرینیان لێ بێت، ئهوانهی که چاڵیان ههڵکهند (بۆ ئیمانداران)...
ٱلنَّارِ ذَاتِ ٱلۡوَقُودِ ﴿5﴾ٱلنَّارِ ذَاتِ ٱلۡوَقُودِ
ئاگری داگیرساو و بهتینیان تێدا کردهوه...
إِذۡ هُمۡ عَلَيۡهَا قُعُودٞ ﴿6﴾إِذۡ هُمۡ عَلَيۡهَا قُعُودٞ
ئهو کاتهی که به دهوریدا دانیشتبوون...
وَهُمۡ عَلَىٰ مَا يَفۡعَلُونَ بِٱلۡمُؤۡمِنِينَ شُهُودٞ ﴿7﴾وَهُمۡ عَلَىٰ مَا يَفۡعَلُونَ بِٱلۡمُؤۡمِنِينَ شُهُودٞ
له نزیکهوه چاودێری ئهو کارهساتهیان دهکرد که بهسهر باوهڕداراندا دههێنرێت و خۆیان له نزیکهوه سهرپهرشتیان دهکرد.
وَمَا نَقَمُواْ مِنۡهُمۡ إِلَّآ أَن يُؤۡمِنُواْ بِٱللَّهِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡحَمِيدِ ﴿8﴾وَمَا نَقَمُواْ مِنۡهُمۡ إِلَّآ أَن يُؤۡمِنُواْ بِٱللَّهِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡحَمِيدِ
ئهو ڕق و داخهیان له ئیمانداران تهنها لهبهر ئهوهبوو که ئهوان باوهڕی بهتینیان دههێنا به خوای باڵادهستی شایستهی سوپاسگوزاری...
ٱلَّذِي لَهُۥ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ شَهِيدٌ ﴿9﴾ٱلَّذِي لَهُۥ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ شَهِيدٌ
ئهو زاتهی که خاوهنی ههموو شتێکه له ئاسمانهکان و زهویدا، ئهو خوایهی شایهته لهسهر ههموو شتێك و ئاگای له ههموو شتێكه.
إِنَّ ٱلَّذِينَ فَتَنُواْ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ وَٱلۡمُؤۡمِنَٰتِ ثُمَّ لَمۡ يَتُوبُواْ فَلَهُمۡ عَذَابُ جَهَنَّمَ وَلَهُمۡ عَذَابُ ٱلۡحَرِيقِ ﴿10﴾إِنَّ ٱلَّذِينَ فَتَنُواْ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ وَٱلۡمُؤۡمِنَٰتِ ثُمَّ لَمۡ يَتُوبُواْ فَلَهُمۡ عَذَابُ جَهَنَّمَ وَلَهُمۡ عَذَابُ ٱلۡحَرِيقِ
بهڕاستی ئهوانهی که بهڵاو ناخۆشی وتهنگانه و پیلان دژی پیاوانی ئیماندارو ئافرهتانی ئیماندار خستهکارو پاشان ههر بهردهوام دهبن و کۆڵ نادهن و پهشیمان نابنهوه سزای دۆزهخ و سزای سووتێنهر بۆ ئهوانهیه.
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ لَهُمۡ جَنَّـٰتٞ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۚ ذَٰلِكَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡكَبِيرُ ﴿11﴾إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ لَهُمۡ جَنَّـٰتٞ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۚ ذَٰلِكَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡكَبِيرُ
بهڕاستی ئهوانهی که باوهڕیان هێناوه و کردهوه چاکهکانیان ئهنجام داوه، باخهکانی بهههشت که چهندهها ڕووبار بهژێر درهختهکانیدا دهڕوات بۆیان ئامادهیه، ههر ئهوه خۆی له خۆیدا سهرکهوتن و سهرفرازیهکی زۆر گهوره و بێ سنوورو بێ وێنهیه.
إِنَّ بَطۡشَ رَبِّكَ لَشَدِيدٌ ﴿12﴾إِنَّ بَطۡشَ رَبِّكَ لَشَدِيدٌ
بهڕاستی تۆڵهی پهروهردگارت (ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم)، ئهی ئیمانداران) زۆر توندو تیژ و بهزهبره.
إِنَّهُۥ هُوَ يُبۡدِئُ وَيُعِيدُ ﴿13﴾إِنَّهُۥ هُوَ يُبۡدِئُ وَيُعِيدُ
بهڕاستی ههر ئهو زاتهیه سهرهتا ههموو شتێکی دروست دهکات و دوای نهمانیش دووباره دروستی دهکاتهوه.
وَهُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلۡوَدُودُ ﴿14﴾وَهُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلۡوَدُودُ
ههر ئهویش زاتێکی زۆر لێخۆشبوو بهسۆزو دڵۆڤان و دڵسۆزه (بۆ ئیمانداران).
ذُو ٱلۡعَرۡشِ ٱلۡمَجِيدُ ﴿15﴾ذُو ٱلۡعَرۡشِ ٱلۡمَجِيدُ
خاوهنی تهختی بڵند و بهرزو پایهداره.
فَعَّالٞ لِّمَا يُرِيدُ ﴿16﴾فَعَّالٞ لِّمَا يُرِيدُ
ههرچی بیهوێت ئهنجامی دهدات، ههرچی بیهوێت کهس ناتوانێت دهست بهێنێته ڕێی.
هَلۡ أَتَىٰكَ حَدِيثُ ٱلۡجُنُودِ ﴿17﴾هَلۡ أَتَىٰكَ حَدِيثُ ٱلۡجُنُودِ
ئایا ههواڵی لهشکرو سوپاکانت پێگهیشتووه؟ (ئهوانهی یاخی بوون له پێغهمبهران و بهرنامهی یهکخواناسی).
فِرۡعَوۡنَ وَثَمُودَ ﴿18﴾فِرۡعَوۡنَ وَثَمُودَ
که لهشکری فیرعهون و ثموده.
بَلِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فِي تَكۡذِيبٖ ﴿19﴾بَلِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فِي تَكۡذِيبٖ
بهڵکو ئهوانهش که بێ باوهڕ بوون تهمێ نابن بهڵکو ههر سهرگهرمی به درۆ له قهلهمدان و دژایهتی ئهم ئایین و بهرنامه و قورئانهن.
وَٱللَّهُ مِن وَرَآئِهِم مُّحِيطُۢ ﴿20﴾وَٱللَّهُ مِن وَرَآئِهِم مُّحِيطُۢ
(بهڵام با بزانن)، دهسهڵاتی خوا له پشتیانهوه دهورهی داون له دهستی دهرناچن
بَلۡ هُوَ قُرۡءَانٞ مَّجِيدٞ ﴿21﴾بَلۡ هُوَ قُرۡءَانٞ مَّجِيدٞ
(ئهوهی ئهوان دژایهتی دهکهن) ئهو قورئانه بهرزو بڵندو پایهدارهیه.
فِي لَوۡحٖ مَّحۡفُوظِۭ ﴿22﴾فِي لَوۡحٖ مَّحۡفُوظِۭ
که له لاپهڕهی تایبهتی و لهسهر تابڵوی پیرۆز، پارێزراوه له (لوح المحفوظ) دا.
وَٱلسَّمَآءِ وَٱلطَّارِقِ ﴿1﴾وَٱلسَّمَآءِ وَٱلطَّارِقِ
سوێند به ئاسمان و ئهو ئهستێرانهی بهشهودا دهردهکهون.
وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا ٱلطَّارِقُ ﴿2﴾وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا ٱلطَّارِقُ
جا تۆ چووزانی (طارق) چیه.
ٱلنَّجۡمُ ٱلثَّاقِبُ ﴿3﴾ٱلنَّجۡمُ ٱلثَّاقِبُ
ئهستێرهیهکه به ڕووناکیهکهی تاریکی دهبڕێت.
إِن كُلُّ نَفۡسٖ لَّمَّا عَلَيۡهَا حَافِظٞ ﴿4﴾إِن كُلُّ نَفۡسٖ لَّمَّا عَلَيۡهَا حَافِظٞ
(سوێند بهوانه) هیچ کهس نیه چاودێری نهبێت، (سهرهتا خوا چاودێری ههمووانه، فریشتهکانیشی کردووه به چاودێرو پارێزهرمان).
فَلۡيَنظُرِ ٱلۡإِنسَٰنُ مِمَّ خُلِقَ ﴿5﴾فَلۡيَنظُرِ ٱلۡإِنسَٰنُ مِمَّ خُلِقَ
کهواته با ئادهمیزاد تهماشا بکات و سهرنج بدات که له چی دروستکراوه؟!
خُلِقَ مِن مَّآءٖ دَافِقٖ ﴿6﴾خُلِقَ مِن مَّآءٖ دَافِقٖ
دروستکراوه له ئاوێکی ههڵقوڵاو (که مهنی پیاوه و هێلکۆکهی ئافرهته، ههردوولایان ههڵدهقوڵێن بۆ پێکهاتنی ئادهمیزاد، بهویستی خوا).
يَخۡرُجُ مِنۢ بَيۡنِ ٱلصُّلۡبِ وَٱلتَّرَآئِبِ ﴿7﴾يَخۡرُجُ مِنۢ بَيۡنِ ٱلصُّلۡبِ وَٱلتَّرَآئِبِ
له نێوان بڕبڕهکانی پشت و ئێسکهکانی سینهدا دهردهچێت.
إِنَّهُۥ عَلَىٰ رَجۡعِهِۦ لَقَادِرٞ ﴿8﴾إِنَّهُۥ عَلَىٰ رَجۡعِهِۦ لَقَادِرٞ
بێگومان ئهو زاته دووباره (دروستکردنهوهی ئادهمیزادی) زۆر لائاسانه و توانای تهواوی ههیه.
يَوۡمَ تُبۡلَى ٱلسَّرَآئِرُ ﴿9﴾يَوۡمَ تُبۡلَى ٱلسَّرَآئِرُ
ئهو ڕۆژهی که ههموو نهێنیهکان دهردهکهوێت و ئاشکرا دهکرێت.
فَمَا لَهُۥ مِن قُوَّةٖ وَلَا نَاصِرٖ ﴿10﴾فَمَا لَهُۥ مِن قُوَّةٖ وَلَا نَاصِرٖ
ئادهمیزاد هیچ هێزو پشتیوانیهکی نیه.
وَٱلسَّمَآءِ ذَاتِ ٱلرَّجۡعِ ﴿11﴾وَٱلسَّمَآءِ ذَاتِ ٱلرَّجۡعِ
سوێند به ئاسمانێك که خاوهنی گێڕانهوهیه (سوڕی ئاو له سروشتدا، شهپۆلهکانی تهلهفون و ڕادیۆ و تهلهفیزیۆن... هتد).
وَٱلۡأَرۡضِ ذَاتِ ٱلصَّدۡعِ ﴿12﴾وَٱلۡأَرۡضِ ذَاتِ ٱلصَّدۡعِ
ههروهها سوێند به زهوی که درزی تێ دهبێت بههۆی ڕووهکهوه.
إِنَّهُۥ لَقَوۡلٞ فَصۡلٞ ﴿13﴾إِنَّهُۥ لَقَوۡلٞ فَصۡلٞ
بهڕاستی ئهم قورئانه گوفتارێکی جیاکهرهوهیه (جیاکهرهوهی حهق و ناحهق، ڕاست و درۆ، چاك و خراپ و،... هتد).
وَمَا هُوَ بِٱلۡهَزۡلِ ﴿14﴾وَمَا هُوَ بِٱلۡهَزۡلِ
ئهم قورئانه گوفتارێکی گهڵته نیه.
إِنَّهُمۡ يَكِيدُونَ كَيۡدٗا ﴿15﴾إِنَّهُمۡ يَكِيدُونَ كَيۡدٗا
بهڕاستی ئهوانه سهرگهرمی پیلانن و خهریکی داونانهوهن (بۆ ئیمانداران).
وَأَكِيدُ كَيۡدٗا ﴿16﴾وَأَكِيدُ كَيۡدٗا
(بهڵام خوا دهفهرموێت): منیش پلان و نهخشهی خۆم دهخهمهکار.
فَمَهِّلِ ٱلۡكَٰفِرِينَ أَمۡهِلۡهُمۡ رُوَيۡدَۢا ﴿17﴾فَمَهِّلِ ٱلۡكَٰفِرِينَ أَمۡهِلۡهُمۡ رُوَيۡدَۢا
کهواته تۆیش تاوێك مۆڵهتی بێ باوهڕان بده، کهمێك لێیان بوهسته (بزانه چیان بهسهر دههێنم).
سَبِّحِ ٱسۡمَ رَبِّكَ ٱلۡأَعۡلَى ﴿1﴾سَبِّحِ ٱسۡمَ رَبِّكَ ٱلۡأَعۡلَى
تهسبیحات و ستایشی پهروهردگاری بهرزو بڵند و پایهدارت بکه.
ٱلَّذِي خَلَقَ فَسَوَّىٰ ﴿2﴾ٱلَّذِي خَلَقَ فَسَوَّىٰ
ئهو زاتهی ههموو شتێکی دروستکردووه بهجوانی و ڕێکوپێک و تێرو تهواویی کردووه.
وَٱلَّذِي قَدَّرَ فَهَدَىٰ ﴿3﴾وَٱلَّذِي قَدَّرَ فَهَدَىٰ
ئهو زاتهی که نهخشهی کێشاوه بۆ ههموو شتێك و جا ڕێنموویی کردووه.
وَٱلَّذِيٓ أَخۡرَجَ ٱلۡمَرۡعَىٰ ﴿4﴾وَٱلَّذِيٓ أَخۡرَجَ ٱلۡمَرۡعَىٰ
ئهوهی که گژوگیای له لهوهڕگا دهرهێناوه.
فَجَعَلَهُۥ غُثَآءً أَحۡوَىٰ ﴿5﴾فَجَعَلَهُۥ غُثَآءً أَحۡوَىٰ
(بهڵام دوای ماوهیهک) دهیکاته پووش و پهڵاشتێکی زهرده و وشك و ڕهشههڵگهڕاو.
سَنُقۡرِئُكَ فَلَا تَنسَىٰٓ ﴿6﴾سَنُقۡرِئُكَ فَلَا تَنسَىٰٓ
{ ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) } ئێمه قورئانت له ڕێگهی جوبرهئیلهوه بهسهردا دهخوێنینهوه، ئیتر ههرگیز بیرت ناچێت.
إِلَّا مَا شَآءَ ٱللَّهُۚ إِنَّهُۥ يَعۡلَمُ ٱلۡجَهۡرَ وَمَا يَخۡفَىٰ ﴿7﴾إِلَّا مَا شَآءَ ٱللَّهُۚ إِنَّهُۥ يَعۡلَمُ ٱلۡجَهۡرَ وَمَا يَخۡفَىٰ
مهگهر شتێك ویستی خوای لهسهربێت، چونکه بهڕاستی خوا ئاگاداره بهو شتانهی که ئاشکراو دیارن، یاخود شاراوهن.
وَنُيَسِّرُكَ لِلۡيُسۡرَىٰ ﴿8﴾وَنُيَسِّرُكَ لِلۡيُسۡرَىٰ
جا دڵنیابه ئێمه یارمهتیت دهدهین بۆ ئهنجامدانی ههموو چاکهیهك، ههموو کارێكی لهبارت بۆ ئاسان دهکهین.
فَذَكِّرۡ إِن نَّفَعَتِ ٱلذِّكۡرَىٰ ﴿9﴾فَذَكِّرۡ إِن نَّفَعَتِ ٱلذِّكۡرَىٰ
کهواته تۆ ئیتر لهسهر یادخستنهوه و یاداوهری ئهو کهسانه بهردهوام به که سوودیان وهرگرتووه و ئامادهن زیاتر تێبگهن.
سَيَذَّكَّرُ مَن يَخۡشَىٰ ﴿10﴾سَيَذَّكَّرُ مَن يَخۡشَىٰ
بێگومان ئهو کهسهی که ترسی خوای له دڵدا بێت یادهوهری وهردهگرێت.
وَيَتَجَنَّبُهَا ٱلۡأَشۡقَى ﴿11﴾وَيَتَجَنَّبُهَا ٱلۡأَشۡقَى
خراپترین کهس خۆی لێ دوور دهگرێت...
ٱلَّذِي يَصۡلَى ٱلنَّارَ ٱلۡكُبۡرَىٰ ﴿12﴾ٱلَّذِي يَصۡلَى ٱلنَّارَ ٱلۡكُبۡرَىٰ
ئهوهی دهچێته ناو ئاگرهکه گهورهکهوه و دهسوتێت تیایدا.
ثُمَّ لَا يَمُوتُ فِيهَا وَلَا يَحۡيَىٰ ﴿13﴾ثُمَّ لَا يَمُوتُ فِيهَا وَلَا يَحۡيَىٰ
لهوهودوا نه ئهوهیه بمرێت و (ڕزگاری بێت، نه ئهوهشه که) ژیانێکی ئاسایی بهسهر بهرێت.
قَدۡ أَفۡلَحَ مَن تَزَكَّىٰ ﴿14﴾قَدۡ أَفۡلَحَ مَن تَزَكَّىٰ
بێگومان ئهو کهسه سهرفرازه که دهروونی خۆی پاك ڕاگرتووه و...
وَذَكَرَ ٱسۡمَ رَبِّهِۦ فَصَلَّىٰ ﴿15﴾وَذَكَرَ ٱسۡمَ رَبِّهِۦ فَصَلَّىٰ
ناوی پهروهردگاری دهبات و نوێژی بۆ دهکات و کڕنووش و سوژدهی بۆ بردووه.
بَلۡ تُؤۡثِرُونَ ٱلۡحَيَوٰةَ ٱلدُّنۡيَا ﴿16﴾بَلۡ تُؤۡثِرُونَ ٱلۡحَيَوٰةَ ٱلدُّنۡيَا
کهچی ئێوه ڕێبازی ڕزگاری ناگرنه بهرو بهڵکو زیاتر ژیانی دنیاتان مهبهسته.
وَٱلۡأٓخِرَةُ خَيۡرٞ وَأَبۡقَىٰٓ ﴿17﴾وَٱلۡأٓخِرَةُ خَيۡرٞ وَأَبۡقَىٰٓ
لهکاتێکدا قیامهت و بهدهست هێنانی بهههشت چاکتره و بهردهوامیشه (ههر بهراورد ناکرێت لهگهڵ تهمهنی کورتی دنیادا).
إِنَّ هَٰذَا لَفِي ٱلصُّحُفِ ٱلۡأُولَىٰ ﴿18﴾إِنَّ هَٰذَا لَفِي ٱلصُّحُفِ ٱلۡأُولَىٰ
بێگومان ئهم یادخستنهوانه له پهڕاوه دێرینهکانیشدا باسکراوه.
صُحُفِ إِبۡرَٰهِيمَ وَمُوسَىٰ ﴿19﴾صُحُفِ إِبۡرَٰهِيمَ وَمُوسَىٰ
(لهوانه) کتێبه پیرۆزهکانی ئیبراهیم و موسا.
هَلۡ أَتَىٰكَ حَدِيثُ ٱلۡغَٰشِيَةِ ﴿1﴾هَلۡ أَتَىٰكَ حَدِيثُ ٱلۡغَٰشِيَةِ
ئایا ههواڵ و دهنگوباسی ڕۆژی قیامهتت پێگهیشتووه؟! (ڕۆژێکه سهختیهکهی ههموو کهسێك داگیر دهکات).
وُجُوهٞ يَوۡمَئِذٍ خَٰشِعَةٌ ﴿2﴾وُجُوهٞ يَوۡمَئِذٍ خَٰشِعَةٌ
لهو ڕۆژهدا چهند ڕووخسارانێك خهجاڵهت و ڕهنگ زهرد و شهرمهزار و زهبوونن.
عَامِلَةٞ نَّاصِبَةٞ ﴿3﴾عَامِلَةٞ نَّاصِبَةٞ
(ههریهک له خاوهنی ئهو ڕووخسارانه) ئیشکهرێکی شهکهت و ماندوون (بۆ بهدهستهێنانی دنیای دوور له ئیمان).
تَصۡلَىٰ نَارًا حَامِيَةٗ ﴿4﴾تَصۡلَىٰ نَارًا حَامِيَةٗ
دهچنه ناو ئاگرێکی سووتێنهرهوه (که جهستهکه لهناو نابات بۆئهوهی ههر له سزادا بمێنێتهوه).
تُسۡقَىٰ مِنۡ عَيۡنٍ ءَانِيَةٖ ﴿5﴾تُسۡقَىٰ مِنۡ عَيۡنٍ ءَانِيَةٖ
له سهرچاوهیهکی له کوڵ و زۆر گهرم خواردنهوهی دهدرێتێ.
لَّيۡسَ لَهُمۡ طَعَامٌ إِلَّا مِن ضَرِيعٖ ﴿6﴾لَّيۡسَ لَهُمۡ طَعَامٌ إِلَّا مِن ضَرِيعٖ
هیچ خۆراکیشیان نیه تهنها له دڕکێکی ووشک و تفت و تاڵه (جۆره ڕوهکێکی بیابانیه بهتهڕی تهنها وشتر دهیخوات، به وشکی وشتریش نایخوات).
لَّا يُسۡمِنُ وَلَا يُغۡنِي مِن جُوعٖ ﴿7﴾لَّا يُسۡمِنُ وَلَا يُغۡنِي مِن جُوعٖ
نه ئهوهیه گۆشتی پێبگرن و پێی قهڵهو ببن، نه ئهوهشه پێی تێرببن.
وُجُوهٞ يَوۡمَئِذٖ نَّاعِمَةٞ ﴿8﴾وُجُوهٞ يَوۡمَئِذٖ نَّاعِمَةٞ
لهولاشهوه ڕوخسارانێکی تر ناسک و ڕووخۆش و گهشاوه و ڕووناکن.
لِّسَعۡيِهَا رَاضِيَةٞ ﴿9﴾لِّسَعۡيِهَا رَاضِيَةٞ
له ههوڵ و کۆششهکانیان (بۆ بهدهستهێنانی ڕهزامهندی خوا له دنیادا) ڕازی و ئاسوودهن.
فِي جَنَّةٍ عَالِيَةٖ ﴿10﴾فِي جَنَّةٍ عَالِيَةٖ
له بهههشتێکی بهرزو بڵندا ژیان دهبهنه سهر.
لَّا تَسۡمَعُ فِيهَا لَٰغِيَةٗ ﴿11﴾لَّا تَسۡمَعُ فِيهَا لَٰغِيَةٗ
لهو شوێنهدا قسه و گوفتارێکی ناخۆش و نابهجێ نا بیستن.
فِيهَا عَيۡنٞ جَارِيَةٞ ﴿12﴾فِيهَا عَيۡنٞ جَارِيَةٞ
لهو بهههشتهدا کانی و سهرچاوه و تاڤگهی ڕهوانی تێدایه.
فِيهَا سُرُرٞ مَّرۡفُوعَةٞ ﴿13﴾فِيهَا سُرُرٞ مَّرۡفُوعَةٞ
ههروهها چرپا و سیستهم و جێگهی حهوانهوهی بهرز و بڵند کراوهی لێیه.
وَأَكۡوَابٞ مَّوۡضُوعَةٞ ﴿14﴾وَأَكۡوَابٞ مَّوۡضُوعَةٞ
( له نزیك ئهو بهختهوهرانهوه له ههر کوێدا بن) کوپ و سوراحی و پهرداخی (جوان و ڕازاوه و نهخشین) دانراوه.
وَنَمَارِقُ مَصۡفُوفَةٞ ﴿15﴾وَنَمَارِقُ مَصۡفُوفَةٞ
ههروهها پشتی و سهرین و پاڵپشتی جوان و ڕازاوهی تیادایه که به ڕێکو پێکی ڕیزکراون.
وَزَرَابِيُّ مَبۡثُوثَةٌ ﴿16﴾وَزَرَابِيُّ مَبۡثُوثَةٌ
فهرش و ئۆرته و ڕایهخی قهشهنگ و نهخشینی تیادا ڕاخراوه (ههموو کۆشک و تهلارو ڤێلاکانی پێرازێنراوهتهوه).
أَفَلَا يَنظُرُونَ إِلَى ٱلۡإِبِلِ كَيۡفَ خُلِقَتۡ ﴿17﴾أَفَلَا يَنظُرُونَ إِلَى ٱلۡإِبِلِ كَيۡفَ خُلِقَتۡ
(ئینجا خوای دروستکار له ڕوانگهی ههندێك دروستکراوانیهوه دهیهوێت بێ باوهڕان دابچڵهکێنێت)، بۆیه دهفهرموێت: ئایا ئهوه سهرنجی وشتر نادهن چۆن دروستکراوه؟! (قهبارهی، ملی درێژی، قاچه درێژهکانی که به سمێکی ئیسفهنجی کۆتایی هاتووه، ئینجا خۆگرتنی لهسهر برسێتی و تینویهتی،...)
وَإِلَى ٱلسَّمَآءِ كَيۡفَ رُفِعَتۡ ﴿18﴾وَإِلَى ٱلسَّمَآءِ كَيۡفَ رُفِعَتۡ
ئایا سهرنجی ئاسمان نادهن چۆن بهرزکراوهتهوه (ئهو ههموو ئهستێره و کاکهشان و ههساره بێ شوماره دهورهی زهویداوه له بڵندیهوه ڕاگیراون).
وَإِلَى ٱلۡجِبَالِ كَيۡفَ نُصِبَتۡ ﴿19﴾وَإِلَى ٱلۡجِبَالِ كَيۡفَ نُصِبَتۡ
ئهی سهرنجی کێوهکان نادهن، چۆن داکوتراون و دامهزرێنراون.
وَإِلَى ٱلۡأَرۡضِ كَيۡفَ سُطِحَتۡ ﴿20﴾وَإِلَى ٱلۡأَرۡضِ كَيۡفَ سُطِحَتۡ
ئهی سهرنجی دهشتهکانی زهوی نادهن چۆن تهخت کراوه (لهبار هێنراوه بۆ کشتوکاڵ و ڕێگهوبان و ژیان)؟!
فَذَكِّرۡ إِنَّمَآ أَنتَ مُذَكِّرٞ ﴿21﴾فَذَكِّرۡ إِنَّمَآ أَنتَ مُذَكِّرٞ
کهواته { تۆ ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) } ئهم شتانه بخهرهوه یادیان و ئامۆژگاریان بکه، بهڕاستی تۆ ههر یادخهرهوهیت.
لَّسۡتَ عَلَيۡهِم بِمُصَيۡطِرٍ ﴿22﴾لَّسۡتَ عَلَيۡهِم بِمُصَيۡطِرٍ
هیچ دهسهڵاتێکت نیه بهسهر دڵ و دهروونیاندا (تا به زۆر باوهڕداریان بکهیت).
إِلَّا مَن تَوَلَّىٰ وَكَفَرَ ﴿23﴾إِلَّا مَن تَوَلَّىٰ وَكَفَرَ
بهڵاو ئهو کهسهی که پشت ههڵکردووه و کوفر ههڵبژاردووه...
فَيُعَذِّبُهُ ٱللَّهُ ٱلۡعَذَابَ ٱلۡأَكۡبَرَ ﴿24﴾فَيُعَذِّبُهُ ٱللَّهُ ٱلۡعَذَابَ ٱلۡأَكۡبَرَ
ئهوه خوا سزاو تۆڵهیهکی زۆرسهخت و بهئازارو بێ سنووریان لێ دهسێنێت.
إِنَّ إِلَيۡنَآ إِيَابَهُمۡ ﴿25﴾إِنَّ إِلَيۡنَآ إِيَابَهُمۡ
بێگومان ئهوانه گهڕانهوهیان ههر بۆ لای ئێمه (بیانهوێت و نهیانهوێت).
ثُمَّ إِنَّ عَلَيۡنَا حِسَابَهُم ﴿26﴾ثُمَّ إِنَّ عَلَيۡنَا حِسَابَهُم
لهوهودوایش بهڕاستی حیساب و لێپرسینهوه و دادگاییان لهسهر ئێمهیه.
وَٱلۡفَجۡرِ ﴿1﴾وَٱلۡفَجۡرِ
سوێند به بهرهبهیان.
وَلَيَالٍ عَشۡرٖ ﴿2﴾وَلَيَالٍ عَشۡرٖ
سوێندم بهو شهوانهی که ده شهون (ههندێک دهڵێن ده شهوی کۆتایی ڕهمهزانه، ههندێکیش دهڵێن ده شهوی سهرهتای مانگی ذی الحجهیه که کاتی ئهنجامدانی حهجه، ههردوو بۆنهکهش پیرۆزن).
وَٱلشَّفۡعِ وَٱلۡوَتۡرِ ﴿3﴾وَٱلشَّفۡعِ وَٱلۡوَتۡرِ
سوێند به ئهو شتانه که جووتن، ههروهها سوێند به ههموو ئهو شتانهی که تاکن (یاخود سوێند به شهوه جووت و شهوه تاکهکان)
وَٱلَّيۡلِ إِذَا يَسۡرِ ﴿4﴾وَٱلَّيۡلِ إِذَا يَسۡرِ
به ههموو شهوێک کاتێک تێدهپهڕێت (له سهرهنجامی سوڕانهوهی زهوی بهدهوری خۆیدا).
هَلۡ فِي ذَٰلِكَ قَسَمٞ لِّذِي حِجۡرٍ ﴿5﴾هَلۡ فِي ذَٰلِكَ قَسَمٞ لِّذِي حِجۡرٍ
ئایا لهو شتانهدا سوێندی شایسته نییه بۆ کهسێك خاوهنی عهقڵ و بیروهۆش بێت؟!
أَلَمۡ تَرَ كَيۡفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعَادٍ ﴿6﴾أَلَمۡ تَرَ كَيۡفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعَادٍ
ئایا نهتزانیووه پهروهردگاری تۆ چی کرد به هۆزی عاد.
إِرَمَ ذَاتِ ٱلۡعِمَادِ ﴿7﴾إِرَمَ ذَاتِ ٱلۡعِمَادِ
که ئهویش هۆزی (ارم) و خاوهنی پایهی بهرزو کۆڵهکه و نیرگهی درێژ بوون (قهومی عاد له شاری ئیرهم که باڵابهرزو تێکسمڕاو بوون، خانووبهره و کۆشک و تهلاری گهوره و بهرزیان دروست دهکرد).
ٱلَّتِي لَمۡ يُخۡلَقۡ مِثۡلُهَا فِي ٱلۡبِلَٰدِ ﴿8﴾ٱلَّتِي لَمۡ يُخۡلَقۡ مِثۡلُهَا فِي ٱلۡبِلَٰدِ
له سهردهمی ئهواندا له هیچ شار و شوێنێکدا، کۆشك و تهلاری وهک ئهوهی ئهوان دروست نهکراوه.
وَثَمُودَ ٱلَّذِينَ جَابُواْ ٱلصَّخۡرَ بِٱلۡوَادِ ﴿9﴾وَثَمُودَ ٱلَّذِينَ جَابُواْ ٱلصَّخۡرَ بِٱلۡوَادِ
ئایا نهتزانیووه قهومی ثمودیش خوا چی لێکردن، ئهوانهی له دۆڵ و شیوهکانهوه بهردیان دهتاشی و دهیانگواستهوه بۆ ناو قهدی چیاکان و لهوێ خانوویان دروست دهکرد؟
وَفِرۡعَوۡنَ ذِي ٱلۡأَوۡتَادِ ﴿10﴾وَفِرۡعَوۡنَ ذِي ٱلۡأَوۡتَادِ
ههروهها فیرعهونی خاوهن ئههرامهکان، (چ کۆشک و بینایهکی مهحکهمیان وهکو مێخ دادهکوتی به زهویدا).
ٱلَّذِينَ طَغَوۡاْ فِي ٱلۡبِلَٰدِ ﴿11﴾ٱلَّذِينَ طَغَوۡاْ فِي ٱلۡبِلَٰدِ
ئهوانهی که ستهمیان بهرپاکرد له وڵاتداو خهڵکیان دهچهوسانهوه.
فَأَكۡثَرُواْ فِيهَا ٱلۡفَسَادَ ﴿12﴾فَأَكۡثَرُواْ فِيهَا ٱلۡفَسَادَ
جا خراپه و تاوان و گوناهی زۆریان ئهنجامدهدا.
فَصَبَّ عَلَيۡهِمۡ رَبُّكَ سَوۡطَ عَذَابٍ ﴿13﴾فَصَبَّ عَلَيۡهِمۡ رَبُّكَ سَوۡطَ عَذَابٍ
(دوای ماوهیهکی دیاریکراو) پهروهردگاری تۆ سزاو خهشـم و قینی خۆی ڕژاند بهسهریاندا و تهفرو تونای کردن.
إِنَّ رَبَّكَ لَبِٱلۡمِرۡصَادِ ﴿14﴾إِنَّ رَبَّكَ لَبِٱلۡمِرۡصَادِ
بهڕاستی پهروهردگاری تۆ ههمیشه و بهردهوام ئامادهیه که تۆڵه له ستهمکاران بسێنێت.
فَأَمَّا ٱلۡإِنسَٰنُ إِذَا مَا ٱبۡتَلَىٰهُ رَبُّهُۥ فَأَكۡرَمَهُۥ وَنَعَّمَهُۥ فَيَقُولُ رَبِّيٓ أَكۡرَمَنِ ﴿15﴾فَأَمَّا ٱلۡإِنسَٰنُ إِذَا مَا ٱبۡتَلَىٰهُ رَبُّهُۥ فَأَكۡرَمَهُۥ وَنَعَّمَهُۥ فَيَقُولُ رَبِّيٓ أَكۡرَمَنِ
جا کاتێک ئادهمیزاد لهلایهن پهروهردگاریهوه تاقی دهکرێتهوه، زێزی لێ دهنێت و نازو نیعمهتی بهسهردا دهڕێژێت، دهڵێت: (به خوا وا دیاره) پهروهردگارم خۆشی دهوێم ڕێزم ههیه لای.
وَأَمَّآ إِذَا مَا ٱبۡتَلَىٰهُ فَقَدَرَ عَلَيۡهِ رِزۡقَهُۥ فَيَقُولُ رَبِّيٓ أَهَٰنَنِ ﴿16﴾وَأَمَّآ إِذَا مَا ٱبۡتَلَىٰهُ فَقَدَرَ عَلَيۡهِ رِزۡقَهُۥ فَيَقُولُ رَبِّيٓ أَهَٰنَنِ
بهڵام کاتێک تاقی دهکاتهوه و ڕزق و ڕۆزی کهمی پێدهبهخشێت و لێی دهگرێتهوه دهڵێت: وا دیاره پهروهردگارم منی خۆش ناوێت و ڕقی لێمه و ڕیسوای کردووم.
كَلَّاۖ بَل لَّا تُكۡرِمُونَ ٱلۡيَتِيمَ ﴿17﴾كَلَّاۖ بَل لَّا تُكۡرِمُونَ ٱلۡيَتِيمَ
نهخێر ئهو شتانه، هیچی وا نیه، (نهبهخشین مانی ڕێز و قهدره، نهلێگرتنهوه مانای بێ ڕێزی و بێ قهدرییه، بهڵکو ئێوه (سهرهڕای ئهو بیرو بۆچوونه چهوتانهتان) ڕێزی ههتیو ناگرن ونازی پێنادهن.
وَلَا تَحَـٰٓضُّونَ عَلَىٰ طَعَامِ ٱلۡمِسۡكِينِ ﴿18﴾وَلَا تَحَـٰٓضُّونَ عَلَىٰ طَعَامِ ٱلۡمِسۡكِينِ
هانی یهکتر نادهن بۆ ئهوهی خۆراک ببهخشن بهههژار و نهداران.
وَتَأۡكُلُونَ ٱلتُّرَاثَ أَكۡلٗا لَّمّٗا ﴿19﴾وَتَأۡكُلُونَ ٱلتُّرَاثَ أَكۡلٗا لَّمّٗا
میڕاتی دهخۆن و ههمووی دهماشنهوه (حهق خزمان و نهدارانی لێ نادهن).
وَتُحِبُّونَ ٱلۡمَالَ حُبّٗا جَمّٗا ﴿20﴾وَتُحِبُّونَ ٱلۡمَالَ حُبّٗا جَمّٗا
ماڵ و سامان و دارایشتان زۆر خۆشدهوێت (رهچاوی حهڵاڵ و حهرام ناکهن).
كَلَّآۖ إِذَا دُكَّتِ ٱلۡأَرۡضُ دَكّٗا دَكّٗا ﴿21﴾كَلَّآۖ إِذَا دُكَّتِ ٱلۡأَرۡضُ دَكّٗا دَكّٗا
نهخێر، (ههر ئاوا بۆتان نالوێت)، کاتێك دێت که زهوی ورد و خاش دهکرێت و لهناکاو دهدرێت بهیهکدا.
وَجَآءَ رَبُّكَ وَٱلۡمَلَكُ صَفّٗا صَفّٗا ﴿22﴾وَجَآءَ رَبُّكَ وَٱلۡمَلَكُ صَفّٗا صَفّٗا
پهروهردگارت دێت و فریشتهکانیش پۆل پۆل (هاتنی پهروهردگاری مهزن خۆی نهبێت کهس نازانێت چۆنه).
وَجِاْيٓءَ يَوۡمَئِذِۭ بِجَهَنَّمَۚ يَوۡمَئِذٖ يَتَذَكَّرُ ٱلۡإِنسَٰنُ وَأَنَّىٰ لَهُ ٱلذِّكۡرَىٰ ﴿23﴾وَجِاْيٓءَ يَوۡمَئِذِۭ بِجَهَنَّمَۚ يَوۡمَئِذٖ يَتَذَكَّرُ ٱلۡإِنسَٰنُ وَأَنَّىٰ لَهُ ٱلذِّكۡرَىٰ
ئهو ڕۆژه دۆزهخ دههێنرێت و نیشان دهدرێت، جا ئهو ڕۆژه (ئادهمیزادی بێ باوهڕ) دهزانێت چ پهندێکی بهسهر خۆی هێناوه، بهڵام تازه بهخۆدا هاتنهوه و پهشیمانی هیچ سوودێکی نیه و دادی نادات؟!
يَقُولُ يَٰلَيۡتَنِي قَدَّمۡتُ لِحَيَاتِي ﴿24﴾يَقُولُ يَٰلَيۡتَنِي قَدَّمۡتُ لِحَيَاتِي
(ئهوسا به کهساسی و ههناسهی ساردهوه) دهڵێت: خۆزگه بۆ ئهم ژیانهم دهست پێشخهریم بکردایه.
فَيَوۡمَئِذٖ لَّا يُعَذِّبُ عَذَابَهُۥٓ أَحَدٞ ﴿25﴾فَيَوۡمَئِذٖ لَّا يُعَذِّبُ عَذَابَهُۥٓ أَحَدٞ
جا ئیتر ئهو ڕۆژه کهس وهک خوا بهخشم و قین نیه له بێ باوهڕان، لهبهرئهوه سزایهکیان دهدات که کهس ناتوانێت سزای لهو چهشنه بدات.
وَلَا يُوثِقُ وَثَاقَهُۥٓ أَحَدٞ ﴿26﴾وَلَا يُوثِقُ وَثَاقَهُۥٓ أَحَدٞ
کهسیش وهک ئهو زاته (بێ باوهڕان) نابهستێتهوه و بهندیان ناکات.
يَـٰٓأَيَّتُهَا ٱلنَّفۡسُ ٱلۡمُطۡمَئِنَّةُ ﴿27﴾يَـٰٓأَيَّتُهَا ٱلنَّفۡسُ ٱلۡمُطۡمَئِنَّةُ
(شایانی باسه به ئیماندارای سهرفراز له سهرهمهرگدا دهوترێت) ئهی خاوهنی دڵ و دهروونی پڕ له ئارامی (ئهی ئادهمیزادی ژیر و هۆشمهند که له تهمهنی کۆتای دنیادا پهروهردگارت ناسی و بهجوانی دهتپهرست...).
ٱرۡجِعِيٓ إِلَىٰ رَبِّكِ رَاضِيَةٗ مَّرۡضِيَّةٗ ﴿28﴾ٱرۡجِعِيٓ إِلَىٰ رَبِّكِ رَاضِيَةٗ مَّرۡضِيَّةٗ
بگهڕێرهوه بۆ لای پهروهردگارت که تۆ لهو ڕازیت و ئهویش له تۆ ڕازیه.
فَٱدۡخُلِي فِي عِبَٰدِي ﴿29﴾فَٱدۡخُلِي فِي عِبَٰدِي
ده بچۆره ڕیزی بهنده چاکه نازدار و بهڕێزهکانمهوه.
وَٱدۡخُلِي جَنَّتِي ﴿30﴾وَٱدۡخُلِي جَنَّتِي
بچۆره بهههشته خۆشه ڕازاوهکهمهوه.